చికిత్సా జోక్యం ఎందుకు?
- కీళ్ల-ఎముకల వైకల్యం ఉన్నవారికి చలన శిక్షణ అత్యంత ముఖ్యమైన అవసరం. ఈ శిక్షణలో కాలిపర్లు (ప్రాపు), ఊతకర్రలు వంటి పరికరాలు వాడటం నేర్పుతారు.
- భౌతిక చికిత్సకుల సహాయంతో నడవడం, పరిగెత్తడం వంటి కదలికలు - పరికరాలతో లేదా పరికరాలు లేకుండా - మెరుగవుతాయి.
- శిక్షణలో భాగంగా:
- పళ్లు తోముకోవడం, స్నానం, దుస్తులు వేసుకోవడం, ఆహారం తీసుకోవడం వంటి రోజువారీ పనులు స్వతంత్రంగా చేసుకోవడం
- మాట్లాడటానికి, ఉచ్చరించడానికి ప్రసంగ చికిత్స (స్పీచ్ థెరపీ)
- ఆహారం నమలడం, మింగడం
- శరీరంలోని ఇతర భాగాల సహాయంతో పనులు చేయడం; వస్తువులను గుర్తించడం, కావలసిన దాన్ని చూపించి అడగడం
- లక్ష్యాలు: మూత్ర విసర్జన నియంత్రణ, మల విసర్జన నియంత్రణ - దీంతో పిల్లవాడు మిగతా పిల్లల పక్కన కూర్చోగలుగుతాడు.
పునరావాస బృందం: ఎవరు ఏం చేస్తారు?
| నిపుణుడు / సేవ | పాత్ర |
|---|---|
| భౌతిక చికిత్సకుడు (ఫిజియోథెరపిస్ట్) | శరీర కదలికలు మెరుగుపరచడం, గాయాల తీవ్రత తగ్గించడం, వ్యాయామాలు |
| వృత్తి చికిత్సకుడు (ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్ట్) | స్వయం సహాయ నైపుణ్యాలు, ఆట తీరు, ఇంద్రియ పనితీరు, స్థిరమైన భంగిమ |
| భాష-ప్రసంగ చికిత్సకుడు (స్పీచ్-లాంగ్వేజ్ పాథాలజిస్ట్) | మాట ఆలస్యం, కండరాల బలహీనత, తినడం-మింగడంలో ఇబ్బందులు |
| ప్రోస్థెటిస్ట్, ఆర్థోటిస్ట్ | కృత్రిమ అవయవాలు, కీళ్ల పరికరాలు రూపొందించడం; రోగి మదింపు, చికిత్సా ప్రణాళిక, అమరిక పర్యవేక్షణ, తర్వాత అనుసరణ |
| మనస్తత్వ సేవలు | పిల్లవాడు, కుటుంబం మానసిక స్థితి తెలుసుకుని సలహా, నేర్చుకునే పద్ధతుల ప్రణాళిక |
| వినికిడి శాస్త్రం (ఆడియాలజీ) | వినికిడి తగ్గుతున్నవారిని గుర్తించి, ఉన్న శక్తి తగ్గకుండా చూడటం |
| దృష్టి సేవలు | దృష్టి లోపాలను, వస్తువులను గుర్తించడంలో ఆలస్యాన్ని గుర్తించి శిక్షణ |
| వైద్య సేవలు | నిర్ధారణ, మూల్యాంకన పరీక్షలు |
| పోషణ సేవలు | ఆహారంలో జాగ్రత్తలు, పోషక విలువలు, తినడంలో ఇబ్బందులకు శిక్షణ |
| ఆరోగ్య సేవలు | ఇతర అనారోగ్యాలు రాకుండా వైద్యులతో కలిసి జాగ్రత్తలు |
| కుటుంబ శిక్షణ | పిల్లవాడి అవసరాలు, జాగ్రత్తలు కుటుంబానికి నేర్పి వారిని భాగస్వాములను చేయడం |
| పునరావాస కార్యకర్త / ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు / సమాజ కార్యకర్త | హక్కులు, కుటుంబ సమన్వయం, సామాజిక-మానసిక బలం, ఆర్థిక స్థితి, అవసరమైన సహాయాలు |
| ప్రత్యేక బోధన | శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు పిల్లవాడి చదువు కోసం ప్రణాళికతో బోధించడం |
- చలన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు చికిత్సను దాతృత్వంగా (దయగా) చూడకూడదు; అది వారి హక్కు.
- పెద్ద ఆసుపత్రుల్లో కృత్రిమ అవయవ, కీళ్ల విభాగాలు ఉంటాయి; అక్కడ ప్రత్యేక శిక్షణ పొందిన నిపుణులు సేవలు అందిస్తారు.
RCI చట్టం: పునరావాస నిపుణుల నమోదు
- భారతీయ పునరావాస మండలి (RCI) చట్టం, 1992 సెక్షన్ 13 ప్రకారం, తగిన అర్హత ఉండి కేంద్ర పునరావాస రిజిస్టర్లో నమోదైన వారు మాత్రమే పునరావాస నిపుణులుగా పనిచేయవచ్చు.
- నమోదైన నిపుణుడు: సొంత కార్యాలయం పెట్టుకోవచ్చు లేదా ప్రభుత్వ / ప్రభుత్వేతర సంస్థల్లో పనిచేయవచ్చు; భారత్లో ఎక్కడైనా పనిచేయవచ్చు; పునరావాస నిపుణుడిగా ధ్రువపత్రాలపై సంతకం చేయవచ్చు; వైకల్య విషయాల్లో RCI లో నమోదైన నిపుణుల అభిప్రాయాన్ని సాక్ష్య చట్టం (ఇప్పుడు భారతీయ సాక్ష్య అధినియం, 2023) ప్రకారం కోర్టులు నిపుణుల అభిప్రాయంగా గుర్తిస్తాయి.
- ప్రోస్థెటిస్టులు, ఆర్థోటిస్టులు కూడా RCI లో నమోదు చేసుకుంటారు.
సేవలు అందించే నమూనాలు
| నమూనా | ఎలా పనిచేస్తుంది |
|---|---|
| కేంద్ర ఆధారిత నమూనా (సెంటర్ బేస్డ్) | స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ విభాగాల్లో బడికి ముందు శిక్షణ, రోజువారీ పనులు, కదలిక వ్యాయామాలు, అందరితో కలిసే మానసిక శిక్షణ, భావ వ్యక్తీకరణ, చదువు, వృత్తి శిక్షణ; తర్వాత సాధారణ బడుల్లో చేర్చడం (SSA, IEDC వంటి పథకాల ద్వారా) |
| ఇంటి ఆధారిత నమూనా (హోమ్ బేస్డ్) | శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులు ఇంటి వద్దే బోధిస్తారు; తల్లిదండ్రులకు జాగ్రత్తలు చెబుతారు; కుటుంబ సహకారంతో మంచి ఫలితాలు, కుటుంబానికి నమ్మకం |
| సమాజ ఆధారిత నమూనా (కమ్యూనిటీ బేస్డ్) | కుటుంబం, స్వచ్ఛంద సేవకులు, చికిత్సకుల సహకారంతో విద్య, వైద్యం, వృత్తి, సామాజిక సేవలు; గ్రామాల్లో వీలైనంత ఎక్కువ మంది పిల్లలను చేరుకోవడం లక్ష్యం; స్థానిక స్వచ్ఛంద సేవకులకు శిక్షణ ఇచ్చి గుర్తింపు, సిఫార్సు చేయిస్తారు |
- ICDS (సమగ్ర శిశు అభివృద్ధి సేవలు), 1975: జాతీయ బాలల విధానం ప్రకారం 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలు, గర్భిణులు, పాలిచ్చే తల్లులు, 15-44 ఏళ్ల మహిళల కోసం ప్రారంభించిన పథకం. బడికి ముందు విద్య, వ్యాధి నివారణ, ప్రాథమిక ఆరోగ్యం, సిఫార్సు సేవలు అందిస్తుంది. వైకల్యాన్ని ముందుగానే గుర్తించి నివారించడానికి, తీవ్రత తగ్గించడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
- భారత్లో వైద్య, పునరావాస సౌకర్యాలు ఇంకా పరిమితం. తొలి దశలోనే గుర్తించి చికిత్స మొదలుపెడితే వైకల్య స్థాయిని నియంత్రించి కొంత మెరుగుపరచవచ్చు; అన్ని వైకల్యాలనూ నివారించలేం కానీ చాలా భాగం నివారించవచ్చు.
పరీక్ష కోణం: చలన శిక్షణ = ముఖ్య అవసరం. ప్రోస్థెటిస్ట్ = కృత్రిమ అవయవాలు, ఆర్థోటిస్ట్ = కీళ్ల పరికరాలు; RCI లో నమోదు తప్పనిసరి (RCI చట్టం 1992, సెక్షన్ 13). సేవల నమూనాలు 3: కేంద్ర, ఇంటి, సమాజ ఆధారిత. ICDS 1975 - 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలు, 15-44 ఏళ్ల మహిళలు.
మెమొరీ కోడ్: "కేం-ఇం-స" - సేవల నమూనాలు: కేంద్రం, ఇంటి, సమాజం. ICDS అంకెలు "75 - 6 - 15/44" = 1975 లో మొదలు, 6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలు, 15-44 ఏళ్ల మహిళలు.