శ్రవణ-దృష్టి లోపానికి ఒకే ఒక వైద్య కారణం ఉండదు. పిల్లలు పుట్టుకతోనే దీనితో పుట్టవచ్చు, లేదా జీవితంలో తర్వాత రావచ్చు.
| రకం | ఎప్పుడు | కారణాలు |
|---|---|---|
| పుట్టుకతో / తొలి దశలో వచ్చేది (కంజెనిటల్) | పుట్టుకతో, లేదా భాష నేర్చుకోక ముందే | ఇన్ఫెక్షన్లు, జన్యు సిండ్రోమ్లు, పుట్టుక లోపాలు, ప్రసవ సమస్యలు |
| తర్వాత సంక్రమించేది (అక్వైర్డ్) | భాష నేర్చుకున్న తర్వాత, జీవితంలో ఎప్పుడైనా | ప్రమాదాలు, గాయాలు, జన్యు సిండ్రోమ్లు, వృద్ధాప్యం, క్రమంగా పెరిగే ఇన్ఫెక్షన్లు |
- గమనిక: జన్యు సిండ్రోమ్ పుట్టుకతో గానీ, జీవితంలో తర్వాత గానీ శ్రవణ-దృష్టి లోపం తేవచ్చు. కొన్ని జన్యువులు గర్భస్థ శిశువుపై వెంటనే ప్రభావం చూపుతాయి; మరికొన్నింటి ప్రభావం చాలా కాలం తర్వాతే బయటపడుతుంది.
- శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి వేర్వేరు, అరుదైన కారణాలు ఉంటాయి; వారికి ఇతర శారీరక వైకల్యాలు, ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా ఉండటం వల్ల చూపు, వినికిడి ఎంత మేరకు దెబ్బతిందో గుర్తించడం కష్టమవుతుంది.
పుట్టుకతో వచ్చే కారణాలు: 1. ఇన్ఫెక్షన్లు
- రుబెల్లా (జర్మన్ మీజిల్స్): చరిత్రలో అత్యంత సాధారణ ఇన్ఫెక్షన్ కారణం. గర్భిణికి మొదటి మూడు నెలల్లో (మొదటి త్రైమాసికం) ఈ వైరస్ సోకితే బిడ్డకు శ్రవణ-దృష్టి లోపం రావచ్చు. దీన్ని పుట్టుకతో వచ్చే రుబెల్లా సిండ్రోమ్ (CRS) అంటారు. (CRS అంటే బిడ్డ పుట్టిన తర్వాత సోకేది కాదు; గర్భంలో ఉన్నప్పుడు తల్లి ద్వారా వచ్చేది.)
- TORCH ఇన్ఫెక్షన్లు: టాక్సోప్లాస్మోసిస్, ఇతర ఇన్ఫెక్షన్లు, రుబెల్లా, సైటోమెగాలోవైరస్ (CMV), హెర్పిస్ సింప్లెక్స్.
- టాక్సోప్లాస్మా గోండీ అనే పరాన్నజీవి వల్ల వచ్చే వ్యాధి; జీవకణాలకు సోకే CMV వైరస్.
- మెదడు వాపు వ్యాధులు: మెనింజైటిస్, ఎన్సెఫలైటిస్ (మెదడు కణాల వాపు).
పుట్టుకతో వచ్చే రుబెల్లా సిండ్రోమ్ (CRS) వివరాలు
- రుబెల్లా రోగ నిరోధక టీకా వేయించుకోని గర్భిణికి ముక్కు, గొంతు నుంచి వచ్చే తుంపర్ల ద్వారా సోకుతుంది. పెద్దవారిలో తేలికపాటి లక్షణాలే ఉన్నా, మాయను దాటి గర్భస్థ శిశువుకు చేరి ఎక్కువ నష్టం చేస్తుంది.
- అభివృద్ధి చెందుతున్న కళ్లు, చెవులు, కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ, గుండె కణాలను దెబ్బతీస్తుంది.
- గర్భస్రావం, మృత శిశువు పుట్టడం జరగవచ్చు; పుట్టిన పిల్లలకు తలలో నీరు చేరడం (హైడ్రోసెఫాలస్), మేధో వైకల్యం, కంటి శుక్లాలు (కేటరాక్ట్), నీటికాసులు (గ్లకోమా) వంటి కంటి లోపాలు, తర్వాత మధుమేహం, కాలేయం, ప్లీహం పెద్దదవడం, దంత లోపాలు, చెవుడు రావచ్చు.
- CRS లో సాధారణంగా లోపలి చెవి దెబ్బతింటుంది (సెన్సరీన్యూరల్ వినికిడి లోపం).
- CRS కు ప్రత్యేక చికిత్స లేదు. కొన్ని రక్త, కాలేయ సమస్యలు చికిత్స లేకుండానే తగ్గుతాయి; కంటి, గుండె లోపాలను శస్త్రచికిత్స ద్వారా సరిచేసే అవకాశం ఉంది. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పథకాలు ప్రేరణ, ప్రసారం, నేర్చుకునే నైపుణ్యాలను పెంచుతాయి.
- నివారణ: టీకా. రుబెల్లా టీకా MMR (మీజిల్స్ - తట్టు, మంప్స్ - గవదబిళ్లలు, రుబెల్లా) టీకాలో భాగం. మన దేశ సార్వత్రిక టీకా కార్యక్రమంలో MR (మీజిల్స్, రుబెల్లా) టీకా ఇస్తారు.
పుట్టుకతో వచ్చే కారణాలు: 2. జన్యు / క్రోమోజోమ్ సిండ్రోమ్లు
- CHARGE సిండ్రోమ్
- డౌన్ సిండ్రోమ్
- గోల్డెన్హార్ సిండ్రోమ్
- ట్రైసోమీ 13: 13వ జత క్రోమోజోమ్లో మూడు క్రోమోజోమ్లు ఉంటే బిడ్డకు శ్రవణ-దృష్టి లోపం రావచ్చు.
CHARGE సిండ్రోమ్
- 1981 లో డా. రాబర్టా పాగన్ బృందం నమోదు చేసిన లక్షణాల సమూహానికి ఇచ్చిన సంక్షిప్త పేరు CHARGE. ఇది పుట్టుకతో వచ్చే ఆరు రకాల లోపాలను సూచిస్తుంది. చాలా సందర్భాల్లో దీనికి కారణం CHD7 జన్యువులో వచ్చే మార్పులు (2004 లో కనుగొన్నారు). అన్ని జాతుల్లో స్త్రీ, పురుషులకు ఒకే విధంగా వస్తుంది.
| అక్షరం | సూచించేది |
|---|---|
| C | కొలబోమా: రెటీనా / కంటి నాడిలో ఖాళీ (లోపం) - కంటి లోపాలు |
| H | గుండె లోపాలు |
| A | అట్రీసియా కొయానే: ముక్కు రంధ్రాల (నాసికా మార్గాల) మూసుకుపోవడం - శ్వాస సమస్య |
| R | పెరుగుదల, అభివృద్ధి ఆలస్యం (రిటార్డేషన్) |
| G | జననాంగ, మూత్ర సంబంధ లోపాలు (మగ పిల్లల్లో జననాంగ లోపాలు) |
| E | చెవి లోపాలు: చెవి ఆకారం అసాధారణంగా ఉండటం, లోపలి చెవి దెబ్బతిని వినికిడి పోవడం |
పుట్టుకతో వచ్చే కారణాలు: 3. ప్రసవ సమయంలో గాయాలు, ఇతర సమస్యలు
- నెలలు నిండకముందే పుట్టడం
- తక్కువ బరువుతో పుట్టడం
- ఆస్ఫిక్సియా: గాలి మార్గంలో అడ్డంకి వల్ల శ్వాస ఆగిపోవడం
- అనాక్సియా: ప్రాణవాయువు (ఆక్సిజన్) అందకపోవడం
- ఇతర గాయాలు, పుట్టుకలో దెబ్బలు
- హైడ్రోసెఫాలీ (తలలో నీరు చేరడం), మైక్రోసెఫాలీ (తల చిన్నదిగా ఉండటం)
- ఎన్సెఫలైటిస్, మెనింజైటిస్
- గర్భిణి మద్యం, మత్తు పదార్థాలు తీసుకోవడం, ఎయిడ్స్, హెర్పిస్, సుఖవ్యాధులు, రక్తస్రావం వంటివి కూడా ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి.
తర్వాత సంక్రమించే కారణాలు
- జన్యు సిండ్రోమ్లు
- అషర్ సిండ్రోమ్: జన్యు వ్యాధి. వినికిడి లోపం తరచుగా పుట్టుకతోనే ఉంటుంది; ఇక్కడ "తర్వాత" అనేది చూపు పోవడానికి వర్తిస్తుంది: తర్వాత బాల్యం చివర నుంచి కౌమారం లేదా యుక్తవయసులో చూపు క్రమంగా తగ్గుతుంది (రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా). చూపు సమస్య మొదట రేచీకటితో మొదలవుతుంది; కాలం గడిచే కొద్దీ చూపు మరింత మందగిస్తుంది. కొందరికి నామమాత్రపు చూపు మిగులుతుంది, మరికొందరికి పూర్తిగా పోతుంది. పెద్దవారిలో శ్రవణ-దృష్టి లోపానికి అషర్ సిండ్రోమ్ ఒక ప్రధాన కారణం. దీనిలో 3 రకాలు: రకం 1 - పుట్టుకతోనే తీవ్రాతి తీవ్ర చెవుడు, సమతుల్యత సమస్యలు; రకం 2 - పుట్టుకతోనే మధ్యస్థ నుంచి తీవ్ర వినికిడి లోపం; రకం 3 - క్రమంగా పెరిగే వినికిడి లోపం.
- నోరీ సిండ్రోమ్: పుట్టుకతోనే అంధత్వం; తర్వాత వినికిడి లోపం వస్తుంది (అషర్కు తలకిందులు).
- ప్రమాదాలు, గాయాలు: పక్షవాతం (స్ట్రోక్), మెదడులో రక్తస్రావం వంటివి చూపు, వినికిడి ద్వారా వచ్చే సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేసే మెదడు భాగాలను దెబ్బతీస్తాయి. తలకు గాయాలు, మెదడు వాపు, ఆక్సిజన్ అందకపోవడం కూడా పుట్టిన తర్వాతి కారణాలు.
- వృద్ధాప్యం: 50 ఏళ్లు దాటిన తర్వాత చూపు, వినికిడి లోపాలు ఎక్కువవుతాయి; వయసుతో పాటు సంవేదన లోపాల వ్యాప్తి పెరుగుతుంది.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
జన్మతః సెన్సరీ న్యూరల్ వినికిడిలోపం మరియు కంటిలోని రెటినా కణితులు ఏర్పడడానికి ప్రధాన కారణం
- (1)మోబియస్ సింఢ్రోమ్
- (2)ఉషర్స్ సింఢ్రోమ్
- (3)టర్నర్స్ సింఢ్రోమ్
- (4)గోల్డన్హర్స్ సింఢ్రోమ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) ఉషర్స్ సింఢ్రోమ్
పుట్టుకతో వచ్చే సెన్సరీ న్యూరల్ వినికిడి లోపం, రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా (Retinitis Pigmentosa) రెండూ కలిసి వచ్చే సిండ్రోమ్ ఏదో అడుగుతున్నారు.
ఉషర్ సిండ్రోమ్ (Usher Syndrome) ఒక జన్యు సంబంధ (ఆటోసోమల్ రిసెసివ్) స్థితి. ఇందులో పుట్టుకతోనే లోపలి చెవి సమస్య వల్ల సెన్సరీ న్యూరల్ వినికిడి లోపం ఉంటుంది. రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా వల్ల క్రమంగా రాత్రి చూపు, పక్క చూపు తగ్గి చివరకు దృష్టి లోపం వస్తుంది. బధిరాంధత్వానికి (Deaf-blindness) ఇది ముఖ్యమైన జన్యు కారణం.
ప్రశ్నలో చెప్పిన రెండు లక్షణాలూ ఉషర్ సిండ్రోమ్కు సరిపోతాయి. జవాబు ఆప్షన్ (2).
మోబియస్ సిండ్రోమ్ (1) లో ముఖ నరాలు పనిచేయక ముఖ కవళికలు, కంటి కదలికలు ఉండవు. టర్నర్ సిండ్రోమ్ (3) స్త్రీలలో ఒక X క్రోమోజోమ్ లోపించడం వల్ల వస్తుంది, పొట్టితనం దీని ముఖ్య లక్షణం. గోల్డెన్హార్ సిండ్రోమ్ (4) లో చెవి, కన్ను, వెన్నెముక ఆకారంలో లోపాలు ఉంటాయి, సాధారణంగా ముఖం ఒక వైపు. వీటిలో రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా ముఖ్య లక్షణం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఉషర్ = వినికిడి లోపం + రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా = బధిరాంధత్వం.
ఇతర కారణాలు
- గర్భిణికి పోషకాహార లోపం ఉంటే నెలలు నిండకముందే పుట్టడం, తక్కువ బరువు రావచ్చు. ఇలా పుట్టి బతికిన శిశువులకు మేధో వైకల్యం, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మూర్ఛ, శ్వాస సంబంధ వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ; ఇవి శ్రవణ-దృష్టి లోపానికి దారితీయవచ్చు.
- గర్భధారణలో కామెర్లు: రక్తంలో బిలిరుబిన్ ఎక్కువైతే గర్భస్థ శిశువు మెదడు దెబ్బతిని చూపు, వినికిడిపై ప్రభావం పడవచ్చు.
ప్రభావం దేనిపై ఆధారపడుతుంది?
శ్రవణ-దృష్టి లోపం పిల్లలపై ఎంత ప్రభావం చూపుతుందనేది ఇవి నిర్ణయిస్తాయి:
- ఏ వయసులో వచ్చింది
- ఏ స్థాయిలో, ఏ రకంగా చూపు, వినికిడి పోయాయి
- లోపం స్థిరంగా ఉందా, క్రమంగా పెరుగుతోందా
- వారికి అందుతున్న విద్య, మిగిలిన చూపు-వినికిడిని ఉపయోగించుకునే సామర్థ్యం
పరీక్ష కోణం: అషర్ సిండ్రోమ్ = తరచుగా పుట్టుకతో సెన్సరీన్యూరల్ వినికిడి లోపం + తర్వాత రెటినైటిస్ పిగ్మెంటోసా (రేచీకటితో మొదలు); రకాలు 1, 2, 3. నోరీ = మొదట అంధత్వం, తర్వాత చెవుడు. CRS = గర్భిణికి (మొదటి 3 నెలల్లో) రుబెల్లా సోకడం; నివారణ MMR / MR టీకా. CHARGE - 6 లోపాలు, 1981; ఎక్కువగా CHD7 జన్యు మార్పు. TORCH ఇన్ఫెక్షన్లు. వృద్ధాప్యం - 50 ఏళ్ల తర్వాత.
మెమొరీ కోడ్: CHARGE కు తెలుగు గొలుసు "కొ-గుం-ము-పె-జ-చె": కొలబోమా, గుండె, ముక్కు మార్గాల మూసివేత, పెరుగుదల ఆలస్యం, జననాంగ లోపాలు, చెవి లోపాలు. అషర్ - నోరీ తేడా: "అషర్ = చెవి ముందు, కన్ను తర్వాత; నోరీ = కన్ను ముందు, చెవి తర్వాత".