స్థాయిని బట్టి వర్గీకరణ
శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఒక గొడుగు పదం (అంబ్రెల్లా టర్మ్). వేర్వేరు స్థాయిల్లో చూపు, వినికిడి లోపాలు ఉన్న పిల్లలు, పెద్దలు అందరూ దీని కిందకు వస్తారు. పూర్తి చెవుడు + పూర్తి అంధత్వం అరుదు. అందువల్ల కింది నాలుగు కలయికల్లో ఏది ఉన్నా వారు శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారే:
| చూపు | వినికిడి |
|---|---|
| పూర్తి అంధత్వం | తీవ్రాతి తీవ్ర (ప్రొఫౌండ్) వినికిడి లోపం |
| పూర్తి అంధత్వం | పాక్షిక వినికిడి లోపం |
| పాక్షిక చూపు | తీవ్రాతి తీవ్ర వినికిడి లోపం |
| పాక్షిక చూపు | తీవ్ర (సివియర్) లేదా పాక్షిక వినికిడి లోపం |
వచ్చిన సమయాన్ని బట్టి వర్గీకరణ
- పుట్టుకతో శ్రవణ-దృష్టి లోపం: పుట్టుకతోనే లేదా బాల్యంలో భాష నేర్చుకోక ముందే చూపు, వినికిడి కోల్పోవడం.
- పుట్టుకతో అంధత్వం, తర్వాత చెవుడు
- పుట్టుకతో చెవుడు, తర్వాత అంధత్వం (ఉదా: అషర్ సిండ్రోమ్ ఉన్నవారు వినికిడి లోపంతో పెరిగి పెద్దవుతారు, తర్వాత క్రమంగా చూపు కోల్పోతారు)
- తర్వాత సంక్రమించిన శ్రవణ-దృష్టి లోపం: చూపు, వినికిడితో పుట్టి, భాష నేర్చుకున్న తర్వాత రెండింటినీ వేర్వేరు స్థాయిల్లో కోల్పోవడం. రెండూ వేర్వేరు సమయాల్లో పోవచ్చు.
| అంశం | పుట్టుకతో వచ్చినది | తర్వాత సంక్రమించినది |
|---|---|---|
| భాష | భాష నేర్చుకోక ముందే లోపం | భాష నేర్చుకున్న తర్వాత లోపం |
| ప్రధాన సమస్యలు | ప్రపంచాన్ని అన్వేషించడం, తమ అవసరాలు తెలియజేయడం, ఇతరులను నమ్మడం; చాలామందికి శారీరక లోపాలు, నేర్చుకోవడంలో సమస్యలు | జీవనశైలిలో మార్పులు: సమాచారం తెలుసుకుని వాడటం, పరిసరాల్లో మసలుకోవడం; భావోద్వేగ ప్రభావం |
| ఆధారపడేవి | స్పర్శ, శరీర కదలిక (కైనెస్థెటిక్), సమతుల్యత, రుచి, వాసన | మిగిలిన చూపు, వినికిడి, ముందు నేర్చుకున్న భాష |
| గమనిక | సమాచారం ఇతర పిల్లలకు సులభంగా అందినట్లు వీరికి అందదు; అభివృద్ధి కుంటుపడుతుంది | నేర్చుకోవడంలో వచ్చే సమస్యలను "మందబుద్ధి" అని పొరపాటుగా నిర్ధారించే అవకాశం ఉంది; అయినా చాలామంది చురుకైన, స్వతంత్ర, సంతృప్తికరమైన జీవితం గడుపుతారు |
మూడు సమూహాలు
శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్న విద్యార్థుల్లో లోపాలు మూడు రకాలుగా కనిపిస్తాయి:
- చూపు, వినికిడి రెండూ బాగా దెబ్బతిన్నవారు: జ్ఞాన సంబంధ (కాగ్నిటివ్), అనుకూల ప్రవర్తన (అడాప్టివ్) అంశాల ఆధారంగా లోపం తీవ్రతను అంచనా వేస్తారు.
- తేలిక నుంచి తీవ్ర స్థాయి వరకు చూపు, వినికిడి లోపం + అదనపు సమస్యలు: అభ్యసన వైకల్యాలు / ప్రవర్తనా సమస్యలు ఉన్నవారు, లేదా చూపు-వినికిడిని క్రమంగా దెబ్బతీసే వ్యాధి ఉన్నవారు.
- కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ పనితీరులో లోపాలు ఉన్న బహుళ వైకల్యాల విద్యార్థులు: వీరు శబ్దానికి, చూపుకు బలహీనంగా స్పందిస్తారు. వీరిని కూడా చెవుడు, అంధత్వం ఉన్నవారిగానే గుర్తిస్తారు. వీరిలో చాలామందికి జ్ఞాన, ప్రవర్తన, ప్రసార, శారీరక లోపాలు కూడా ఉంటాయి.
వ్యాప్తి
- ప్రపంచ జనాభాలో సుమారు 0.2% నుంచి 2% మంది శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారు (అంచనాలు విస్తృతంగా ఉన్నాయి).
- భారతదేశంలో పిల్లలు, పెద్దలు కలిపి సుమారు 4,50,000 మంది శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారు ఉన్నారని అంచనా (అధికారిక లెక్కలు లేవు).
సాధారణ లక్షణాలు
లోపం వచ్చిన వయసును బట్టి ఒక్కొక్కరి లక్షణాలు వేరుగా ఉంటాయి; అందుకే ప్రతి ఒక్కరూ ప్రత్యేకం. సాధారణంగా కనిపించేవి:
- అర్థవంతంగా ప్రసారం చేయలేకపోవడం
- ప్రపంచం గురించి వక్రీకరించిన (తప్పు) అవగాహన; ప్రపంచాన్ని సరిగ్గా అర్థం చేసుకోలేకపోవడం
- రాబోయే సంఘటనలను, తమ దగ్గరివారి చర్యల ఫలితాలను ఊహించడానికి కావలసిన సమాచారం అందకపోవడం; తమ చర్యల భవిష్యత్ పరిణామాలు ఊహించలేకపోవడం
- కుతూహలం (ఆసక్తి) వంటి ప్రాథమిక ప్రేరణలు కరువవడం
- అభివృద్ధిని ఆలస్యం చేసే వైద్య సమస్యలు
- అభివృద్ధి వైకల్యం ఉన్నవారిగా గానీ, భావోద్వేగ సమస్యలు ఉన్నవారిగా గానీ తప్పుగా ముద్ర వేయబడటం
- సంవేదన లోపాలను పూడ్చుకోవడానికి తమదైన ప్రత్యేక అభ్యసన శైలిని అభివృద్ధి చేసుకోవడం
- ఇతరులతో సంబంధాలు ఏర్పరచుకోవడం, కొనసాగించడంలో తీవ్ర ఇబ్బంది
- ముడుచుకుపోయి ఒంటరివారవడం; అభద్రతా భావం
- నిద్రలో అసాధారణ తీరు
గుర్తించడానికి వీలైన లక్షణాలు
| రంగం | లక్షణాలు |
|---|---|
| జ్ఞాన సంబంధం | విద్యాపరమైన పనులు చేయలేకపోవడం; దైనందిన జీవనానికి కావలసిన నైపుణ్యాలు లేకపోవడం |
| ప్రసారం | భాష (కొన్నిసార్లు సంజ్ఞా భాష) వాడటంలో ఇబ్బంది; పరిమిత పదజాలం |
| ప్రవర్తన | చిన్న విషయానికే కోపం; వయసుకు తగ్గట్టు ప్రవర్తించలేకపోవడం; మార్పులకు అలవాటు పడలేకపోవడం; శరీరాన్ని ఊపడం వంటి స్వీయ ప్రేరణ ప్రవర్తన; వెలుతురుకు ఆకర్షితులవడం; అతిగా ప్రవర్తించడం |
| శారీరకం | కదలికల సమస్య; చూపు, వినికిడి సమస్య; శరీర కదలికల్లో లోపం (కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ / ఎముకలు / మెదడు పక్షవాతం); శరీరం బిగుసుకుపోవడం; తినడంలో సమస్య; మల మూత్ర విసర్జనపై నియంత్రణ లేకపోవడం; తన పట్ల తాను జాగ్రత్త తీసుకోలేకపోవడం |
గుర్తింపు పద్ధతి
- పరిశీలన, తనిఖీ జాబితా (చెక్లిస్ట్), ప్రాథమిక నైపుణ్యాల అంచనా, పాత రికార్డులు చూడటం పాటించాలి.
- అన్ని పరీక్షలు / విధానాలు ఆ విద్యార్థి వాడే ప్రసార పద్ధతిలోనే జరగాలి: సంజ్ఞా భాష, సైగలు, వేలి భాష (ఫింగర్ బ్రెయిలీ), నిజమైన వస్తువులు.
- సామాజిక చరిత్ర (వ్యక్తి వివరాలు); వైద్య పరీక్ష (శారీరక పరీక్ష, సూచించిన ప్రత్యేక పరీక్ష); వినికిడి పరీక్ష, కంటి పరీక్ష తప్పనిసరి.
పరీక్ష కోణం: శ్రవణ-దృష్టి లోపం = గొడుగు పదం; పూర్తి అంధత్వం + పూర్తి చెవుడు అరుదు. నాలుగు స్థాయి కలయికలు, నాలుగు సమయ ఆధారిత సమూహాలు. ప్రపంచ వ్యాప్తి సుమారు 0.2% నుంచి 2% (విస్తృత అంచనాలు). వీరిని మేధో వైకల్యం / భావోద్వేగ సమస్యలు ఉన్నవారిగా తప్పుగా ముద్ర వేస్తారు. పుట్టుకతో వచ్చినవారు స్పర్శ, కైనెస్థెటిక్, సమతుల్యత, రుచి, వాసనలపై ఆధారపడతారు.
మెమొరీ కోడ్: సమయ ఆధారిత సమూహాలు "రెండూ ముందు - కన్ను ముందు - చెవి ముందు - రెండూ తర్వాత" (పుట్టుకతో రెండూ; పుట్టుకతో అంధత్వం; పుట్టుకతో చెవుడు; తర్వాత రెండూ). వ్యాప్తి "బిందువుతో రెండు, బిందువు లేకుండా రెండు" = 0.2% నుంచి 2%.