తొలి సంకేతాలు
- CP తొలి సంకేతాలు సాధారణంగా 2 సంవత్సరాల వయసు లోపే కనిపిస్తాయి. పిల్లవాడు మామూలుగా ఎదగాల్సినట్లు ఎదగడు; పాకడం, బోర్లా పడటం, కూర్చోవడం, నడవడం వంటి అభివృద్ధి మెట్లు ఆలస్యమవుతాయి.
- కొందరు పిల్లల్లో కండరాల బిగువు చాలా తక్కువ (హైపోటోనియా): ముట్టుకుంటే మెత్తగా, వదులుగా ఉంటారు. మరికొందరు గట్టిగా, బిగుసుకుపోయినట్లు ఉంటారు.
- మొదటి కొన్ని నెలల్లో బిగువు తరచూ మామూలుగా లేదా తక్కువగా ఉంటుంది; స్పాస్టిసిటీ (బిగుసుకుపోవడం) సాధారణంగా మొదటి సంవత్సరం చివరి భాగంలో లేదా ఆ తర్వాత స్పష్టమవుతుంది. కొందరిలో శరీరం ఒక వైపు కండరాలు తక్కువగా ఎదుగుతాయి.
- శ్రద్ధగా గమనించే తల్లిదండ్రులు ఈ తేడాలు చూసి వెంటనే కుటుంబ వైద్యుడిని సంప్రదిస్తే, తొలి దశలోనే కారణం తెలుసుకోవచ్చు.
బాల్యంలో CP ఎలా బయటపడుతుంది?
- ప్రమాదంలో ఉన్న శిశువులను (ఉదా: తక్కువ బరువుతో, నెలలు నిండకముందే పుట్టినవారు) పుట్టిన తర్వాత కూడా క్రమం తప్పకుండా పర్యవేక్షించినప్పుడు.
- చలన మైలురాళ్లు ఆలస్యం కావడం.
- కదలికల్లో అసమానత (ఒక వైపు ఒకలా, మరో వైపు మరోలా) కనిపించడం.
- కండరాల బిగువులో అసాధారణతలు.
- పోషణ, ప్రవర్తనలో ఇబ్బందులు - తీవ్రంగా పాలు తాగలేకపోవడం, చిరాకు.
- జాగ్రత్తలు: చాలా మంది శిశువుల్లో మొదటి కొన్ని నెలలు బిగువు మామూలుగానే ఉండవచ్చు; స్పాస్టిసిటీ నెమ్మదిగా మొదలు కావచ్చు; ఎథెటాయిడ్ కదలికలు 9-18 నెలల వరకు కనిపించకపోవచ్చు. మొదట్లో CP లాగే కనిపించే, పెరిగే (ప్రోగ్రెసివ్) నాడీ వ్యాధులు, వెన్నుపాము సమస్యలను తప్పక మినహాయించాలి.
- పెద్దల్లో: నిర్ధారణ అయిన CP ఉన్న పెద్దలు ఇతర ఆరోగ్య సమస్యల కోసం కూడా వస్తారు. జీవితాంతం ఉన్న చలన లోపం, అనుబంధ సమస్యలు, వయసు పెరగడం, వయసు సంబంధ వ్యాధులు కలిసి మొత్తం పనితీరు తగ్గవచ్చు.
మైలురాళ్లతో నిర్ధారణ
వయసుతో రావాల్సిన మార్పులు రాకపోవడం CP కి ఒక లక్షణం. శిశువు ఎదుగుదలలో ఉండాల్సిన మార్పులు నాడీ వ్యవస్థ నిపుణుడికి బాగా తెలుస్తాయి.
| మైలురాయి | సాధారణంగా వచ్చే వయసు |
|---|---|
| తల నిలపడం | సుమారు 3-4 నెలలు |
| కూర్చోవడం | సుమారు 6 నెలలు |
| పాకడం | సుమారు 9 నెలలు |
| నిలబడటం | సుమారు 12 నెలలు |
| నడవడం | 12-18 నెలలు |
- కొత్తగా పుట్టిన శిశువులో ఆదిమ ప్రతిచర్యలు (ప్రిమిటివ్ రిఫ్లెక్సెస్) వల్ల అసంకల్పిత కదలికలు ఉంటాయి. 3-4 నెలలు వచ్చేసరికి శిశువు తనంతట తాను కదలడానికి ప్రయత్నించాలి. CP ఉన్న వారిలో ఈ ప్రతిచర్యలు కొనసాగుతాయి లేదా శరీరం కదలకుండా ఉండిపోతుంది.
- చేతులు ఒకదాని తర్వాత మరొకటి సమానంగా కదలాలి. చేతుల పనితీరు సాధారణంగా 2 నుంచి 3 సంవత్సరాల వయసులో స్పష్టమై, 6 సంవత్సరాల నాటికి పరిపక్వమవుతుంది. చాలా చిన్న వయసులోనే ఒకే చేతితో (ఉదా: ఎడమ చేతితోనే) పట్టుకోవడం నాడీ వ్యవస్థలో సమస్యకు (పక్షవాతానికి) సంకేతం కావచ్చు.
- సుమారు 1 సంవత్సరం వయసులో పై అవయవాల ఇబ్బంది తెలుస్తుంది: ఏడాది నిండిన శిశువు బొటనవేలు, చూపుడు వేలుతో వస్తువులను పట్టుకుంటాడు; CP ఉన్న వారిలో ఈ ఎదుగుదల కనిపించదు లేదా ఆలస్యంగా, తేడాగా వస్తుంది.
- గర్భం, ప్రసవం, ఆ తర్వాత ఏ సమస్యలు లేకపోయినా ఇలాంటి సంకేతాలు ఉంటే, అనుభవజ్ఞుడైన నాడీ వ్యవస్థ నిపుణుడి పర్యవేక్షణలో వెంటనే చికిత్స మొదలుపెట్టాలి. ఏ రకం CP, సమస్య మెదడు నుంచా వెన్నుపాము నుంచా అనేది ఆ నిపుణుడే నిర్ణయిస్తాడు.
క్రియాత్మక అంచనా: ఎలా చేయాలి?
- అంచనా వేసే వ్యక్తికి సహనం అవసరం. కదలికలు, ఇంద్రియాల పనితీరు, జ్ఞానాన్ని పరీక్షిస్తారు. లక్షణాలు అందరిలో ఒకేలా ఉండవు కాబట్టి అవసరమైతే ఎక్కువ సార్లు, ఎక్కువ సేపు పరీక్షిస్తారు; వీడియో రికార్డింగ్ కూడా మంచి ఆలోచన.
- కుటుంబ సభ్యులను, అవసరమైతే పిల్లవాడిని అడిగి, భోజనం, బట్టలు వేసుకోవడం వంటి రోజువారీ పనుల్లో చేతులు ఎలా వాడుతున్నాడో గమనించాలి.
శారీరక కదలికలకు సంబంధించి గమనించాల్సిన 6 ముఖ్య విషయాలు:
- పక్షవాతానికి కారణమైన నరాలు, వాటి బలం, అవి ఎంత వరకు పనిచేస్తున్నాయి
- బలహీనంగా ఉన్న, అసలు పనిచేయని అవయవాల వివరాలు
- బలంగా ఉన్న కండరాల వివరాలు (బలహీన కండరాలకు సహాయంగా వాడటానికి)
- శరీరం పై భాగం కదలికలు
- వివిధ కండరాలను స్వతంత్రంగా నియంత్రించగలగడం
- అవసరమైన సహాయ ఉపకరణాలు, సహాయం పూర్తిగా అందుతున్నాయా
- తీవ్రతను తరచూ పరీక్షిస్తూ, నడకలో ఉన్న సౌకర్యం, అసౌకర్యం గమనిస్తే సరైన చికిత్స సమయానికి అందుతుంది. పిల్లవాడు సౌకర్యంగా కూర్చునే తీరు చూసి పక్షవాత స్థితిని అంచనా వేయవచ్చు.
- నెమ్మదిస్తున్న కండరాలను ముందే గుర్తించి, ఎదురు దిశలో చిన్న వ్యాయామాలతో వాటి పనితీరు పెంచాలి. వేళ్ల కదలికలను చిన్న చిన్న పనులతో పెంచవచ్చు; ఉదాహరణకు చేతి వేళ్లు నెమ్మదిగా కదిలించగలిగితే తర్వాత అరచేయి, మోచేయి వరకు కదపగలుగుతారు.
- పిల్లవాడి తెలివితేటలు, చదవడం, రాయడం, లెక్కలపై ఆసక్తిని కూడా నిపుణులు గమనిస్తూ ఉండాలి.
సాధ్యమయ్యే శారీరక సమస్యలు (క్రియాత్మక చెక్లిస్ట్)
| దశ | కనిపించే సమస్యలు |
|---|---|
| తల నియంత్రణ | పడుకున్నప్పుడు లేదా కూర్చోబెట్టినప్పుడు తల ఎత్తలేకపోవడం; భంగిమ మార్చలేకపోవడం; ఆధారానికి, కదలికకు, పనికి చేతులు వాడలేకపోవడం |
| కూర్చోవడం | స్వతంత్రంగా కూర్చుని చేతులు చాచలేకపోవడం, కాపాడుకోలేకపోవడం; కూర్చునే భంగిమలోకి రావడం, బయటకు రావడం కష్టం; కూర్చుని ముందుకు, వెనక్కి వంగలేకపోవడం; వివిధ భంగిమల్లో మొండెం బరువును ముందుకు, వెనక్కి మార్చలేకపోవడం |
| నిలబడటం, నడవడం | నిలబడినప్పుడు సమతుల్య ప్రతిచర్యలు బలహీనం (పడేటప్పుడు కాపాడుకోలేకపోవడం); బరువును ముందుకు, వెనక్కి, పక్కకు మార్చలేకపోవడం; నిలబడే భంగిమలోకి రావడం, బయటకు రావడం కష్టం; అడుగు వేయగలడు కానీ ఆగలేడు |
కీళ్ల సమస్యలు (కదలికలను ప్రభావితం చేసేవి)
కీళ్లు ఎంత బరువునైనా తట్టుకుని అద్భుతమైన కదలికలకు సహాయపడతాయి. అతిగా పనిచేయించడం, గాయాలు, రోగనిరోధక శక్తి తగ్గడం, ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల వాటి పనితీరు తగ్గుతుంది.
| సమస్య | ఏమిటి |
|---|---|
| స్థానభ్రంశం (డిస్లొకేషన్) | కీలు దగ్గర ఎముకలు తమ స్థానం నుంచి తొలగిపోవడం; భుజం, మోకాలు, మోచేయి, వేళ్లు, దవడలో ఎక్కువ; నొప్పి, వాపు, పనితీరు తగ్గడం |
| బెణుకు (స్ప్రెయిన్) | కీలును అతిగా వంచడం, తిప్పడం వల్ల స్నాయువుల (లిగమెంట్స్) గాయం; మణికట్టు, చీలమండలో ఎక్కువ; నొప్పి, వాపు; వెంటనే చేయాల్సింది విశ్రాంతి, తర్వాత బలపరిచే వ్యాయామాలు |
| బర్సైటిస్ | కీలు దగ్గరి ద్రవ సంచి వాపు; భరించలేని, ముల్లు గుచ్చినట్లు నొప్పి |
| ఆస్టియో ఆర్థ్రైటిస్ | వయసుతో కీళ్ల మృదులాస్థి అరిగిపోయి కీళ్లు బిగుసుకోవడం, నొప్పి; ఎక్కువగా పనిచేసే వేళ్లు, మోకాళ్లు, వెన్ను కింది భాగంలో; తగినంత వ్యాయామం, అవసరమైతే చేతికర్ర, పట్టీలు |
| గౌట్ | జీవక్రియ లోపం వల్ల యూరిక్ ఆమ్లం చిన్న స్ఫటికాలుగా కీళ్ల దగ్గర పేరుకుపోయి అకస్మాత్తుగా వాపు, తీవ్ర నొప్పి |
| లైమ్ ఆర్థ్రైటిస్ | సూక్ష్మక్రిముల ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల కీళ్లవాపు; అమెరికాలోని కనెక్టికట్ రాష్ట్రం లైమ్ పట్టణంలో మొదట గమనించారు; జ్వరం, ఎర్రబారడం, తీవ్ర అలసట, నొప్పులు |
- ఇన్ఫెక్షన్ (అంటువ్యాధి) వల్ల వచ్చే అంగవైకల్యానికి ఉదాహరణ కీళ్లవాపు (ఆర్థ్రైటిస్); CP లోని స్పాస్టిసిటీ, ఎథెటోసిస్ ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల సోకేవి కావు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
క్రింది వానిలో అంటువ్యాధుల ద్వారా సంభవించే అంగవైకల్యం
- (1)ఎథెటోసిస్
- (2)కీళ్ళనొప్పులు
- (3)ఎముకలు విరగడం
- (4)స్పాస్టిసిటీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) కీళ్ళనొప్పులు
ఇచ్చిన వాటిలో అంటువ్యాధి (Infection) వల్ల వచ్చే అంగవైకల్యం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కీళ్ళనొప్పులు లేదా కీళ్లవాపు (Arthritis) అంటే కీళ్లలో వాపు, నొప్పి. దీనికి ఎన్నో కారణాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఒకటి బ్యాక్టీరియా లేదా వైరస్ ఇన్ఫెక్షన్. సూక్ష్మజీవులు కీలులోకి చేరితే Septic Arthritis వస్తుంది; గొంతు ఇన్ఫెక్షన్ తర్వాత వచ్చే రుమాటిక్ జ్వరం వల్ల కూడా కీళ్లవాపు వస్తుంది. ఇది కదలికను దెబ్బతీసే అంగవైకల్యంగా మారవచ్చు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) కీళ్ళనొప్పులు.
ఎథెటోసిస్ (1), స్పాస్టిసిటీ (4) సెరిబ్రల్ పాల్సీ రకాలు: మెదడులో కదలికను నియంత్రించే భాగాలు దెబ్బతినడం వల్ల అసంకల్పిత కదలికలు (ఎథెటోసిస్), కండరాల బిగుతు (స్పాస్టిసిటీ) వస్తాయి. ఎముకలు విరగడం (3) ప్రమాదం లేదా దెబ్బ వల్ల జరుగుతుంది, అంటువ్యాధి వల్ల కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎథెటోసిస్, స్పాస్టిసిటీ = సెరిబ్రల్ పాల్సీ రకాలు; ఫ్రాక్చర్ = దెబ్బ; ఇన్ఫెక్షన్ = కీళ్లవాపు.
పరీక్ష కోణం: తొలి సంకేతాలు 2 ఏళ్లలోపు; మొదటి నెలల్లో బిగువు మామూలు లేదా తక్కువ, స్పాస్టిసిటీ మొదటి ఏడాది చివర్లో లేదా తర్వాత స్పష్టం; మైలురాళ్లు - తల 3-4 నెలలు, కూర్చోవడం 6, పాకడం 9, నిలబడటం 12, నడక 12-18 నెలలు. చేతి పనితీరు 2-3 ఏళ్లలో స్పష్టం, 6 ఏళ్లకు పరిపక్వం; చాలా చిన్న వయసులో ఒకే చేతి ఆధిపత్యం ఒక హెచ్చరిక. CP లాగే కనిపించే పెరిగే నాడీ వ్యాధులను మినహాయించాలి. అంచనాకు సహనం, వీడియో రికార్డింగ్, కుటుంబం నుంచి సమాచారం.
మెమొరీ కోడ్: మైలురాళ్లు "3 - 6 - 9 - 12 - 18": తల 3-4, కూర్చోవడం 6, పాకడం 9, నిలబడటం 12, నడక 12-18 నెలలు. చేతులు "2-3 లో కనిపిస్తాయి, 6 కి పండుతాయి".