విద్య జీవితాంతం సాగే ప్రక్రియ. సమాజానికి, సంస్కృతికి సర్దుకుపోయేలా చేస్తుంది. ప్రస్తుత పాఠ్యప్రణాళికల నుంచి కొన్ని కారణాల వల్ల ప్రయోజనం పొందలేని పిల్లలు చాలామంది ఉన్నారు. వారికి ప్రత్యేక సదుపాయాలు కల్పిస్తేనే తమ సామర్థ్యం మేరకు నేర్చుకోగలరు. పిల్లలు కలిసి నేర్చుకున్నప్పుడే బాగా నేర్చుకుంటారు. వైకల్యం ఉన్న పిల్లవాడు తరగతిలోకి వచ్చేటప్పుడు సముదాయ లక్షణాలనూ తనతో తెస్తాడు. బడి సముదాయానికి ప్రతిబింబం కాబట్టి, తీవ్రమైన వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు సైతం సముదాయంలోనే నేర్చుకోవాలి. ఆ అవసరం నుంచే సమ్మిళిత విద్య పుట్టింది.
అవరోధం అంటే ఏమిటి?
నిఘంటువు అర్థాల ప్రకారం అవరోధం అంటే:
- ఒక వ్యక్తి ఏదైనా పని చేస్తున్నప్పుడు ఎదురయ్యే అడ్డంకి;
- ఏ పనీ చేయనివ్వకుండా అడ్డుగోడలా నిలిచేది;
- సమాజంలో ప్రజల మధ్య జరిగే పనిలో ఆటంకం కలిగించేది;
- ఒక చోటు నుంచి మరో చోటుకు వెళ్లడంలో ఎదురయ్యే ఇబ్బంది.
WHO దృష్టిలో: సాధారణ ప్రజలూ సమస్యలు ఎదుర్కొంటారు. కానీ వైకల్యం ఉన్నవారు రోజువారీ దినచర్యల్లోనే ఎక్కువ అవరోధాలు ఎదుర్కొంటారు. పరిసరాల వల్ల, వారి పరిస్థితి వల్ల వచ్చే అవరోధాలు:
- శారీరకంగా నడవలేకపోవడం వంటి ప్రధాన సమస్య వల్ల అందరిలా దినచర్యలు చేసుకోలేకపోవడం;
- వారికి తగిన సాంకేతికత (టెక్నాలజీ) అందుబాటులో లేకపోవడం;
- సాధారణ ప్రజల వ్యతిరేక వైఖరి వల్ల సరైన సేవలు దొరక్కపోవడం;
- అవగాహన లేక ప్రభుత్వ పథకాలు, విధానాల ప్రయోజనం పొందలేకపోవడం;
- ఆరోగ్య సమస్యలు, బహుళ శారీరక సమస్యల వల్ల సాధారణ ప్రజలతో కలిసి సాఫీగా జీవించలేకపోవడం.
అవరోధాల రకాలు
- అభ్యసన క్రమంలో ఒక్కో విద్యార్థి ఒక్కో రకమైన అవరోధాన్ని ఎదుర్కొంటాడు. ప్రత్యేక అవసరాల విద్యార్థులే కాదు, సాధారణ విద్యార్థులూ అవరోధాలు ఎదుర్కొంటారు.
- అవరోధాలను సరిగ్గా గుర్తించకపోతే విద్య, సామాజిక, శారీరక, మానసిక రంగాల్లో అభివృద్ధి ఉండదు. గుర్తించి అధిగమిస్తే అన్ని విధాలా అభివృద్ధి చెందుతారు.
- వైకల్యం ఉన్న విద్యార్థులు తమ వైకల్యాన్ని బట్టి సామాజిక, వ్యక్తిగత అవరోధాలు ఎదుర్కొంటారు. వారి అవసరాలు గుర్తించి బడి, ఉపాధ్యాయులు, విద్యార్థులు, తల్లిదండ్రులు, కుటుంబ సభ్యులు, సమాజం అవసరమైనవి అందిస్తేనే ఈ అవరోధాలు తొలగుతాయి.
| అవరోధం | ఏం జరుగుతుంది | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|
| వైఖరి అవరోధాలు | ఇదే ప్రధాన అవరోధం. సమాజం, కుటుంబం, తోటి విద్యార్థులు, బడి నిర్వాహకులు, ఉపాధ్యాయుల వైఖరి అనుకూలంగా ఉంటేనే పిల్లవాడు అందరితో కలుస్తాడు; ప్రతికూల వైఖరి ఉంటే అంగీకారం దొరకదు | మూస ధోరణి, కళంకం, పక్షపాతం, వివక్ష |
| పరిసర అవరోధాలు | వ్యవస్థలోని ఏర్పాట్లు బిడ్డకు అనుకూలంగా లేకపోవడం | ఆలస్యమైన జోక్యం, వివక్ష చూపే చట్టాలు, అనువుగా లేని పాఠ్యప్రణాళిక, బోధనా పద్ధతులు, మూల్యాంకనం, అనుకూలంగా లేని బడి వాతావరణం |
| వ్యక్తిగత అవరోధాలు | బిడ్డ సొంత పరిస్థితుల వల్ల వచ్చేవి | భాషా భేదం, తక్కువ ప్రేరణ, అభద్రత, వేధింపులు, లింగ వివక్ష, సామాజిక నైపుణ్యాల లేమి, తొలితరం అభ్యాసకుడు, ఆరోగ్య సమస్యలు |
| భావప్రసార అవరోధాలు | వినడం, మాట్లాడటం, చదవడం, రాయడం, అర్థం చేసుకోవడంలో లోపాలు | బస్టాండ్లో ముద్రిత ప్రకటనలు దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి అందవు |
| భౌతిక అవరోధాలు | నిర్మాణాలు, దారులు అనువుగా లేకపోవడం | మెట్లు, దారి వసతులు లేకపోవడం, చక్రాల కుర్చీ లేకపోవడం, మెట్లకు పక్క కడ్డీలు లేకపోవడం |
| సామాజిక అవరోధాలు | సమాజం చిన్నచూపు చూడటం | "వీరు ఏమీ చేయలేరు" అనే వైఖరి, ప్రోత్సాహం లేకపోవడం, ఉద్యోగాలు ఇవ్వకపోవడం |
| రవాణా అవరోధాలు | బస్సు, రైలు వంటి ప్రజా రవాణాలో భౌతిక, సామాజిక ఇబ్బందులు | బస్సు, రైలు ఎక్కడం కష్టం; సౌకర్యాలు ఉన్నా సహాయం చేసే సిబ్బంది లేకపోవడం |
| కార్యక్రమ అవరోధాలు | ప్రభుత్వ, సమాజ కార్యక్రమాల గురించి సమాచారం అందకపోవడం | ఆరోగ్య పథకాలు, విధానాలు, సౌకర్యాల గురించి తెలియకపోవడం; తెలియజేసే వారు తక్కువ |
వైఖరి అవరోధాలు: మూస ధోరణి, కళంకం, వివక్ష
- మూస ధోరణి (స్టీరియోటైప్ - ఒకే విధమైన స్థిర ధోరణి): కొందరు తమ అభిప్రాయాలు మార్చుకోరు. "వైకల్యం ఉన్నవారి అభివృద్ధి చాలా తక్కువ, వారు ఏమీ చేయలేరు" అనే ధోరణిలోనే ఉంటారు.
- కళంకం, పక్షపాతం, వివక్ష (స్టిగ్మా, ప్రెజుడిస్, డిస్క్రిమినేషన్): సమాజంలో వారిని వేరుపరచడం, చిన్నచూపు చూడటం, ఏదో ఒక మాట అనడం.
- సమాజంలోని మనుషులు ఈ పద్ధతులు మార్చుకుంటే వారి అవసరాలు చాలా వరకు తీరతాయి. ముందుగా వారిని గౌరవించడం, "వీరూ మనుషులే, అన్ని పనులూ చేయగలరు" అనే అనుకూల వైఖరి ఉంటే సమాజంలో కలిసిపోతారు. సమాజ బాధ్యతగా సహాయం అందిస్తే స్వతంత్రంగా బతకగలుగుతారు, తమ సమస్యలను అధిగమిస్తారు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఉపాధ్యాయుడు తరగతి గదిలో లేనప్పుడు ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను తరగతి గదిలో ఉంచరాదు. దీనిని నేను
- (1)పూర్తిగా సమర్థిస్తాను
- (2)పాక్షికంగా సమర్థిస్తాను
- (3)పూర్తిగా వ్యతిరేకిస్తాను
- (4)పాక్షికంగా వ్యతిరేకిస్తాను
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) పూర్తిగా వ్యతిరేకిస్తాను
ఇది ఒక అభిప్రాయ (Attitude) ప్రశ్న. "టీచర్ లేనప్పుడు ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలను తరగతిలో కూర్చోనివ్వకూడదు" అనే మాటను ఒక సమ్మిళిత విద్య (Inclusive Education) టీచర్ ఎలా చూడాలో అడుగుతోంది.
సమ్మిళిత విద్యలో ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలు (CWSN) మిగతా పిల్లలతో సమానంగా తరగతిలో ఉంటారు. RPwD Act 2016, RTE Act 2009 వివక్ష చూపకూడదని చెబుతున్నాయి. టీచర్ లేనప్పుడు మిగతా పిల్లలు తరగతిలో ఉండగలిగితే, CWSN కూడా ఉండగలరు. వారిని బయటకు పంపడం వారిని వేరు చేయడమే (Segregation). అవసరమైతే తోటి పిల్లల సహాయం (Peer support) ఏర్పాటు చేయాలి.
కాబట్టి ఈ మాటను పూర్తిగా వ్యతిరేకించాలి: సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (3).
పూర్తిగా సమర్థించడం (1), పాక్షికంగా సమర్థించడం (2) వివక్షను ఒప్పుకోవడమే. పాక్షికంగా వ్యతిరేకించడం (4) కూడా సరిపోదు; ఈ వివక్షలో "కొంతవరకు సరైనది" అనే భాగమే లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: CWSN ను వేరుచేసే ఏ మాటనైనా "పూర్తిగా వ్యతిరేకించాలి".
పరిసర అవరోధాలు
- వైకల్యం గుర్తించిన వెంటనే వారికి కావలసిన జోక్య (ఇంటర్వెన్షన్) కార్యక్రమాలు తెలుసుకుని, మంచి జోక్యం అందించాలి. దీని మీదే వైకల్యం వల్ల వచ్చే సమస్యలు తగ్గడం ఆధారపడి ఉంటుంది.
- ఉపాధ్యాయులు, బడి నిర్వాహకులు, పాఠశాల తనిఖీ అధికారులు, తోటి విద్యార్థులు వీరిపై వివక్ష చూపకూడదు.
- చట్టపరమైన, నియంత్రణ వ్యవస్థలు వివక్ష, విభజన, మినహాయింపులను తొలగించాలి.
- పాఠ్యప్రణాళిక: అభ్యాసకుల మధ్య ఉండే వైవిధ్యాలు, వారి అవసరాలు, పరిస్థితులను బట్టి వైవిధ్యంగా తయారు చేయాలి.
- బోధనా పద్ధతులు, బోధనాభ్యసన సామగ్రి: వైకల్యాన్ని బట్టి స్నేహపూర్వక వాతావరణం కల్పించి నేర్పాలి. అవసరాలను బట్టి వైవిధ్యంగా నేర్పితే విద్యార్థులు ఉత్సాహంగా స్పందిస్తారు.
- అంచనా, మూల్యాంకన వ్యవస్థ: విద్యా స్థాయిని ప్రమాణాలతో (నార్మ్ రిఫరెన్స్డ్) లేదా ముందే నిర్ణయించిన లక్ష్యాలతో (క్రైటీరియన్ రిఫరెన్స్డ్) పోల్చి అంచనా వేయాలి; వ్యక్తిగత పురోగతిని, సామాజిక, ఉద్వేగ, శారీరక అభివృద్ధిని కూడా అంచనా వేయాలి.
- బడి, తరగతి వాతావరణం: కలుపుకుపోయేలా, స్నేహపూర్వకంగా లేకపోతే, భౌతిక ఇబ్బందులు ఉంటే అభ్యసనం కష్టమవుతుంది.
- సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులు కూడా వీరికి కొంత వరకు అనుకూలంగా ఉండాలి.
వ్యక్తిగత అవరోధాలు
- భాష / భావప్రసారం: బడిలో తోటివారి భాష లేదా ఉపాధ్యాయుడి బోధనా భాష బిడ్డ ఇంటి భాషకు భిన్నంగా ఉంటే భావప్రసారం కష్టమవుతుంది. అందుకే వీలైతే విద్యార్థి భాష ఏదైతే ఆ భాషలోనే బడిలో చేర్చాలి.
- తక్కువ ప్రేరణ: పై పరిసర అవరోధాల వల్లే తరచూ పిల్లల్లో ప్రేరణ తక్కువగా ఉంటుంది లేదా అసలు ఉండదు.
- అభద్రత, తక్కువ ఆత్మగౌరవం, ఆత్మవిశ్వాసం లేకపోవడం.
- వేధింపులు: మానసిక, శారీరక, లైంగిక వేధింపులకు గురైన పిల్లలు అభ్యసనంలో, అభివృద్ధిలో తీవ్రమైన అడ్డంకులు ఎదుర్కొంటారు.
- లింగం: వైకల్యం ఉన్న మహిళలు, బాలికలు ఎన్నో రకాల అడ్డంకులు ఎదుర్కొంటున్నారు.
- సామాజిక నైపుణ్యాల లేమి: బడి నుంచి మినహాయింపు, తోటివారితో ఘర్షణలు, ఇతరులతో సులభంగా మాట్లాడలేకపోవడం.
- అతిగా ఉండే భావోద్వేగాలు, ఉద్రేకాలు తోటివారితో భావప్రసారానికి ఇబ్బంది తెస్తాయి.
- తొలితరం అభ్యాసకుడు: కుటుంబంలో బడికి వెళ్తున్న మొదటి వ్యక్తికి బడి కష్టంగా అనిపిస్తుంది; అతనికి తీర్చాల్సిన అవసరాలు ఎక్కువ.
- వైకల్యపరమైన బలహీనతలు: బడిలో సంపూర్ణ భావప్రసార (టోటల్ కమ్యూనికేషన్) పద్ధతి, బ్రెయిలీ పుస్తకాలు, చక్రాల కుర్చీ వెళ్లే వసతులు, మరుగుదొడ్లు వంటివి లేకపోవడం.
- ఆరోగ్య పరిస్థితులు: ఆరోగ్యం సరిగా లేకపోవడం, బహుళ వైకల్యాలు, తరచూ జ్వరం, మలేరియా, HIV వంటివి.
భావప్రసార అవరోధాలు
- వినడం, మాట్లాడటం, చదవడం, రాయడం, అర్థం చేసుకోవడం - వీటిలో ఎక్కడ లోపం ఉన్నా భావప్రసార అవరోధం వస్తుంది.
- దృష్టి లోపం ఉన్నవారు చదవలేరు కాబట్టి వినికిడి ద్వారా భావప్రసారం చేయవచ్చు. కానీ బస్టాండ్ వంటి చోట్ల కొంత సమాచారం ముద్రిత రూపంలోనే ఉంటాయి; అక్కడ సమస్య వస్తుంది.
- వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి శబ్ద (ఆడియో) సమాచారంతో సమస్య వస్తుంది; కొన్ని సందర్భాల్లో సంజ్ఞా భాషలో మాట్లాడాల్సి ఉంటుంది.
- బౌద్ధిక సామర్థ్యంలో లోపాలు ఉన్నవారు విషయాలు అర్థం చేసుకోలేక భావప్రసార సమస్యలు ఎదుర్కొంటారు.
పరీక్ష కోణం: అవరోధాల్లో వైఖరి అవరోధమే ప్రధానమైనది. మూస ధోరణి = "ఏమీ చేయలేరు" అనే స్థిర అభిప్రాయం. ర్యాంప్, పక్క కడ్డీ (రెయిలింగ్), మరుగుదొడ్లు = భౌతిక అవరోధాల తొలగింపు. ఇంటి భాష ≠ బడి భాష = వ్యక్తిగత / భావప్రసార అవరోధం. తొలితరం అభ్యాసకుడు = వ్యక్తిగత అవరోధం.
మెమొరీ కోడ్: అవరోధాలు "వై-ప-వ్య-భా-భౌ-సా-ర-కా" (8 రకాలు) - వైఖరి, పరిసరం, వ్యక్తిగతం, భావప్రసారం, భౌతికం, సామాజికం, రవాణా, కార్యక్రమం. ప్రధానమైనది మొదటిదే - వైఖరి.