AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 1 / 12 · సమ్మిళిత విద్య: భావన, సూత్రాలు, అవరోధాలు

ఉపాంతీకరణ: అర్థం, నిర్వచనం, ప్రభావాలు

ఉపాంతీకరణ (మార్జినలైజేషన్) అనేది ఒక సంక్లిష్టమైన ప్రక్రియ. సమాజంలోని కొన్ని ప్రజా సమూహాలను ఇది కింది స్థాయికి లేదా బయటి అంచుకు నెట్టేస్తుంది. అలాంటి సమూహాలను ఆర్థికంగా, రాజకీయంగా, సాంస్కృతికంగా, సామాజికంగా పక్కన పెడతారు. ఫలితంగా తమ పూర్తి సామర్థ్యాన్ని, తమ ఉత్పాదక శక్తిని ఉపయోగించుకోవడానికి సమాజం ఇచ్చే వనరులు, అవకాశాలు వారికి అందవు.

అర్థం

నిర్వచనం

పరీక్ష కోణం: ఉపాంతీకరణ = స్థితి + ప్రక్రియ. సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ జీవితంలో పూర్తి భాగస్వామ్యం నుంచి దూరం చేయడమే దీని సారం. దీనికి ఏకైక అంగీకృత నిర్వచనం లేదు.

ఉపాంతీకరణకు గురయ్యే సమూహాలు

ఉపాంతీకరణకు గురయ్యే వ్యక్తులు, సమూహాల జాబితా చాలా పెద్దది. ముఖ్య ఉదాహరణలు:

రకంసమూహాలు
సామాజికకుల, జాతి అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు, భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు, మత అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు, దేశీయ (ఆదివాసీ) ప్రజలు
వయసు, లింగంబాలికలు, మహిళలు, వృద్ధులు, పిల్లలు, ఉపాధి లేని యువత, లైంగిక అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు (స్వలింగ, ద్విలింగ, లింగమార్పిడి సమూహాలు)
ఆర్థికపేదలు, అనధికారిక నివాసాల్లో ఉండేవారు, గ్రామీణ ప్రజలు, బాల కార్మికులు, వీధి పిల్లలు, నిరాశ్రయులు
ఆరోగ్యం, వైకల్యంవైకల్యం ఉన్న వ్యక్తులు, మానసిక రోగులు, HIV / AIDS తో జీవిస్తున్నవారు, మాదకద్రవ్యాలు వాడేవారు
ఇతరులువలసదారులు, శరణార్థులు, సంచార జనాభా, సాయుధ పోరాటాల ప్రభావానికి గురైనవారు, ఖైదీలు, ఒంటరి వ్యక్తులు

ఉపాంతీకరణ ప్రభావాలు

విద్య, ఉపాంతీకరణ

వైకల్యం, ఉపాంతీకరణ

మెమొరీ కోడ్: "స్థి-ప్ర" - ఉపాంతీకరణ ఒక స్థితి + ఒక ప్రక్రియ. అది దూరం చేసేది "సా-ఆ-రా" జీవితం నుంచి: సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ. పేదరికం ↔ వైకల్యం = "విషవలయం" (ఒకటి కారణం, మరొకటి ఫలితం).

అంశం 1 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

1948 లో విద్యను ప్రాథమిక మానవ హక్కుగా గుర్తించిన అంతర్జాతీయ పత్రం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సార్వత్రిక మానవ హక్కుల ప్రకటన

1948 సార్వత్రిక మానవ హక్కుల ప్రకటన, ఇతర అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల పత్రాలు పిల్లలు, యువత, పెద్దలందరికీ అర్థవంతమైన విద్య పొందడాన్ని ప్రాథమిక మానవ హక్కుగా గుర్తించాయి.

సలమాంక ప్రకటన 1994, UNCRPD 2006, ఇంచియాన్ వ్యూహం 2012 - ఇవన్నీ తర్వాతి కాలానివి; 1948 నాటి పత్రం సార్వత్రిక మానవ హక్కుల ప్రకటన మాత్రమే.

ప్రశ్న 2 / 5

"అందరికీ విద్య" లక్ష్యం సాధించాలంటే ముందుగా ఏం చేయాలి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఉపాంతీకరణ అనే అడ్డంకిని అధిగమించాలి

సమాజంలోని అసమానతలు పేదలపై ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతాయి. కాబట్టి "అందరికీ విద్య" సాధ్యం కావాలంటే ముందుగా ఉపాంతీకరణ అనే అడ్డంకిని దాటాలి.

ప్రత్యేక పాఠశాలలు మాత్రమే పెంచడం వేర్పాటును బలపరుస్తుంది. పరీక్షల రద్దు ఈ సమస్యకు పరిష్కారం కాదు. పట్టణాలకే బడులు పరిమితం చేస్తే గ్రామీణ పిల్లలు మరింత దూరమవుతారు.

ప్రశ్న 3 / 5

ఉపాంతీకరణ ప్రభావం కానిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అధికారాన్ని అందుకోవడానికి సమాన అవకాశం దొరకడం

ఉపాంతీకరణకు గురైనవారికి రాజకీయంగా అధికారాన్ని అందుకోవడానికి సమాన అవకాశం దొరకదు. కాబట్టి "సమాన అవకాశం దొరకడం" దాని ప్రభావం కాదు, దానికి వ్యతిరేకం.

జీవనోపాధికి అభద్రత, సామాజిక కదలిక పరిమితం కావడం, నిర్ణయాల్లో ఆధిపత్య సమూహాలపై ఆధారపడటం - ఈ మూడూ ఉపాంతీకరణ వల్ల కలిగే ప్రభావాలే.

ప్రశ్న 4 / 5

వైకల్యం ఉన్నవారిలో తక్కువ ఆత్మగౌరవం, తక్కువ ఆకాంక్షలకు కారణంగా చెప్పేది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) వివక్ష, సామాజిక మినహాయింపు, అనుకూల ఆదర్శ వ్యక్తులు లేకపోవడం

వివక్ష, సామాజిక మినహాయింపు వల్ల వైకల్యం ఉన్నవారు సమాజంలో కనిపించకుండా పోతారు. అనుకూల ఆదర్శ వ్యక్తులు (రోల్ మోడల్స్) లేకపోవడంతో తక్కువ ఆత్మగౌరవం, ఆత్మవిశ్వాసం, ఆకాంక్షలతో బాధపడతారు.

ఆస్తి, చదువు, సొంత నిర్ణయాల స్వేచ్ఛ ఆత్మగౌరవాన్ని పెంచే అంశాలు; తగ్గించేవి కావు.

ప్రశ్న 5 / 5

20వ శతాబ్దం రెండో భాగంలో ఉపాంతీకరణ విషయంలో వచ్చిన మార్పు ఏమిటి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సామాజిక పరిశోధనల ద్వారా మినహాయింపునకు గురైనవారిపై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టారు

20వ శతాబ్దం రెండో భాగంలో ప్రభుత్వాలు, జాతీయ సంస్థలు సామాజిక పరిశోధనల ద్వారా మానవ హక్కులను అధ్యయనం చేసి, మినహాయింపునకు గురైనవారిపై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టాయి.

ఉపాంతీకరణ పూర్తిగా అంతం కాలేదు; అది ఇప్పటికీ ఉంది. మానవ హక్కుల అధ్యయనం ఆగలేదు, పెరిగింది. పౌర సమాజం, NGO లు ఈ సమస్య పరిష్కారంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.