మంత్రణ ప్రక్రియలో ఎవరు ముందుండి నడిపిస్తారు అనే దాన్ని బట్టి మంత్రణాన్ని మూడు పద్ధతులుగా చెబుతారు.
నిర్దేశక మంత్రణం
- దీనిని మంత్రణకర్త కేంద్రిత మంత్రణం అంటారు. ఈ పద్ధతికి పేరు తెచ్చినవారు ఇ.జి. విలియమ్సన్.
- మంత్రణకర్త చురుకైన పాత్ర పోషిస్తాడు: సమాచారం ఇస్తాడు, వివరిస్తాడు, అర్థం చెబుతాడు, సలహా ఇస్తాడు.
- భావోద్వేగ అంశాల కంటే బౌద్ధిక అంశాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. తక్కువ సమయం పడుతుంది.
నిర్దేశక రహిత మంత్రణం
- దీనిని మంత్రణార్థి కేంద్రిత (క్లయింట్ సెంటర్డ్) మంత్రణం అంటారు. దీని రూపకర్త కార్ల్ రోజర్స్. రోజర్స్ దృష్టిలో చికిత్సా ప్రక్రియ నిర్దేశక రహితంగా ఉండాలి.
- మంత్రణార్థే ప్రక్రియకు కేంద్రం. మంత్రణకర్త ఆదేశాలు ఇవ్వడు; మంత్రణార్థి తన భావాలు స్వేచ్ఛగా చెప్పుకునే వాతావరణం కల్పిస్తాడు.
- లక్ష్యం ఒక సమస్యకు పరిష్కారం ఇవ్వడం కాదు; మంత్రణార్థి స్వతంత్రుడిగా ఎదిగి, తన సమస్యలు తానే పరిష్కరించుకునేలా చేయడం. ఎక్కువ సమయం పడుతుంది.
సమన్వయ మంత్రణం
- నిర్దేశక, నిర్దేశక రహిత పద్ధతుల మధ్యే మార్గం ఇది. దీనిని ప్రతిపాదించినవారు ఎఫ్.సి. థోర్న్.
- మంత్రణకర్త నిర్దేశక పద్ధతిలో లాగా అతిగా చురుకుగానూ, నిర్దేశక రహిత పద్ధతిలో లాగా పూర్తిగా నిష్క్రియగానూ ఉండడు. మంత్రణార్థి అవసరాన్ని బట్టి రెండు పద్ధతుల్లోని సాధనాలను వాడుకుంటాడు.
| అంశం | నిర్దేశక | నిర్దేశక రహిత | సమన్వయ |
|---|---|---|---|
| కేంద్రం | మంత్రణకర్త | మంత్రణార్థి | ఇద్దరూ, అవసరాన్ని బట్టి |
| రూపకర్త | ఇ.జి. విలియమ్సన్ | కార్ల్ రోజర్స్ | ఎఫ్.సి. థోర్న్ |
| మంత్రణకర్త పాత్ర | చురుకైనది, సలహా ఇస్తాడు | వింటాడు, అంగీకరిస్తాడు | సందర్భాన్ని బట్టి మారుతుంది |
| ప్రాధాన్యం | బౌద్ధిక అంశాలు | భావాలు, స్వతంత్రత | రెండూ |
| సమయం | తక్కువ | ఎక్కువ | అవసరాన్ని బట్టి |
పరీక్ష కోణం: నిర్దేశక = మంత్రణకర్త కేంద్రిత = విలియమ్సన్. నిర్దేశక రహిత = మంత్రణార్థి కేంద్రిత = కార్ల్ రోజర్స్. సమన్వయ = మధ్యే మార్గం = థోర్న్. నిర్దేశక పద్ధతి బౌద్ధిక అంశాలకు, నిర్దేశక రహిత పద్ధతి భావాలకు, స్వతంత్రతకు ప్రాధాన్యం ఇస్తాయి.
మెమొరీ కోడ్: "వి-రో-థో" వరుసలో "ని-ర-స": విలియమ్సన్ = నిర్దేశక, రోజర్స్ = నిర్దేశక రహిత, థోర్న్ = సమన్వయ. మంత్రణకర్త చేతిలో నడిపింపు = నిర్దేశక; మంత్రణార్థి చేతిలో = నిర్దేశక రహిత; ఇద్దరి మధ్య = సమన్వయ.