AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 8 / 10 · సమ్మిళిత విద్యలో మార్గదర్శనం, మంత్రణం

సమూహ నాయకత్వ శైలులు, సమూహ ప్రక్రియ

నాయకత్వ శైలి అంటే ఒక నాయకుడు వ్యక్తుల సమూహాన్ని నడిపించేటప్పుడు, ప్రేరేపించేటప్పుడు, మార్గదర్శనం ఇచ్చేటప్పుడు, నిర్వహించేటప్పుడు చూపే లక్షణమైన ప్రవర్తన. గొప్ప నాయకులు రాజకీయ ఉద్యమాలకు, సామాజిక మార్పుకు ప్రేరణ ఇస్తారు; ఇతరులు బాగా పనిచేసేలా, సృష్టించేలా, కొత్తవి కనిపెట్టేలా ప్రోత్సహిస్తారు. ఒక్కో నాయకుడు నడిపించే తీరు చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది; ఈ తేడాలను అర్థం చేసుకోవడానికి పరిశోధకులు కొన్ని సిద్ధాంతాలు, చట్రాలు రూపొందించారు. సామూహిక మార్గదర్శనం నడిపే ఉపాధ్యాయుడు / మార్గదర్శకుడు కూడా ఒక సమూహ నాయకుడే.

లెవిన్ నాయకత్వ శైలులు (1939)

నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సిన అవసరమే నాయకుడి శైలిని నిర్ణయించే ఒక అంశం అని కర్ట్ లెవిన్ గుర్తించారు. 1939 లో ఆయన, ఆయన సహచరులు (లిప్పిట్, వైట్) నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో మూడు నాయకత్వ శైలులను గుర్తించారు:

శైలినిర్ణయం ఎవరిదిలక్షణం
నిరంకుశ (ఆటోక్రాటిక్)నాయకుడిదేఅనుచరులను సంప్రదించడు, భాగం చేయడు; నిర్ణయం రుద్ది విధేయత ఆశిస్తాడు
ప్రజాస్వామ్య (డెమొక్రటిక్)నాయకుడు + ఇతరులునిర్ణయ ప్రక్రియలో చురుకైన పాత్ర, ఇతరులనూ భాగం చేస్తాడు; ప్రతిదానికీ ఓటింగ్ పెట్టాలని లేదు; ఫలితాల బాధ్యత నాయకుడిదే
స్వేచ్ఛా (లేసెజ్-ఫెయిర్)ఎక్కువగా అనుచరులదినాయకుడి పాత్ర చాలా తక్కువ; అనుచరులు సమర్థులు, ప్రేరణ ఉన్నవారైతే సరిపోతుంది, లేకపోతే సమస్యలు

ఇతర నాయకత్వ శైలులు

లెవిన్ మూడు శైలులతో పాటు పరిశోధకులు మరెన్నో శైలులు వివరించారు. బాగా తెలిసినవి:

పరివర్తనాత్మక నాయకత్వం (ట్రాన్స్‌ఫర్మేషనల్):

లావాదేవీ నాయకత్వం (ట్రాన్సాక్షనల్):

అంశంపరివర్తనాత్మకలావాదేవీ
లక్ష్యంమార్పు, దార్శనికతఉన్న స్థితిని కాపాడటం
సాధనంప్రేరణ, ఆదర్శంబహుమతులు, శిక్షలు
దృష్టిఅనుచరుల ప్రేరణ, బాధ్యతపర్యవేక్షణ, తప్పులు కనిపెట్టడం
బాగా పనిచేసేదిమార్పు కావలసిన సంస్థల్లోసంక్షోభ, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో

సందర్భానుసార నాయకత్వం: హెర్సీ, బ్లాన్‌చార్డ్

వరుసశైలిఅర్థం
1చెప్పే శైలి (టెల్లింగ్)ఏం చేయాలో ప్రజలకు చెప్పడం
2ఒప్పించే శైలి (సెల్లింగ్)తన ఆలోచనలను అనుచరులు ఒప్పుకునేలా ఒప్పించడం
3పాల్గొనే శైలి (పార్టిసిపేటింగ్)నిర్ణయ ప్రక్రియలో సభ్యులకు ఎక్కువ చురుకైన పాత్ర ఇవ్వడం
4అప్పగించే శైలి (డెలిగేటింగ్)నాయకుడు జోక్యం చేసుకోకుండా ఎక్కువ నిర్ణయాలు సభ్యులకే వదలడం

బ్లాన్‌చార్డ్ SLII శైలులు

తర్వాత బ్లాన్‌చార్డ్ అసలు నమూనాను SLII గా విస్తరించారు (1985, ప్యాట్రీషియా జిగార్మి, డ్రియా జిగార్మిలతో కలిసి). SLII లో అభ్యాసకుల (అనుచరుల) వికాస స్థాయి - వారి నైపుణ్యం, నిబద్ధత - నాయకుడు వాడాల్సిన శైలిని నిర్ణయిస్తుంది. ఇందులోనూ నాలుగు శైలులు:

వరుసశైలినిర్దేశంసహాయం
1నిర్దేశించే శైలి (డైరెక్టింగ్)ఎక్కువ (స్పష్టమైన సూచనలు ఇచ్చి దగ్గరగా పర్యవేక్షిస్తాడు)తక్కువ
2శిక్షణ ఇచ్చే శైలి (కోచింగ్)ఎక్కువఎక్కువ
3అండగా ఉండే శైలి (సపోర్టింగ్)తక్కువఎక్కువ
4అప్పగించే శైలి (డెలిగేటింగ్)తక్కువతక్కువ

పరీక్ష కోణం: లెవిన్ 1939 = నిరంకుశ, ప్రజాస్వామ్య, స్వేచ్ఛా (లేసెజ్-ఫెయిర్). నిరంకుశ = నాయకుడే నిర్ణయం; స్వేచ్ఛా = అనుచరులకే వదలడం. పరివర్తనాత్మక = మార్పు, దార్శనికత, ఆదర్శం; లావాదేవీ (నిర్వాహక) = బహుమతులు-శిక్షలు, ఉన్నది కాపాడటం, సంక్షోభాల్లో సమర్థం. సందర్భానుసార = హెర్సీ, బ్లాన్‌చార్డ్; మారాల్సింది నాయకుడు. హెర్సీ-బ్లాన్‌చార్డ్ 1969 (అనుచరుల పరిణతి / సంసిద్ధత): చెప్పే, ఒప్పించే, పాల్గొనే, అప్పగించే. SLII (1985, వికాస స్థాయి): నిర్దేశించే, శిక్షణ ఇచ్చే, అండగా ఉండే, అప్పగించే.

మెమొరీ కోడ్: లెవిన్ "ని-ప్ర-స్వే 39" = నిరంకుశ, ప్రజాస్వామ్య, స్వేచ్ఛా - 1939. హెర్సీ-బ్లాన్‌చార్డ్ "చె-ఒ-పా-అ 69" = చెప్పే, ఒప్పించే, పాల్గొనే, అప్పగించే - 1969. లావాదేవీ = "బహుమతి-శిక్ష బేరం", పరివర్తనాత్మక = "మార్పు కల".

అంశం 8 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

అనుచరులను సంప్రదించకుండా తానే నిర్ణయం తీసుకుని, దాన్ని రుద్ది విధేయత ఆశించే నాయకుడు ఏ శైలికి చెందుతాడు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) నిరంకుశ

నిరంకుశ (ఆటోక్రాటిక్) నాయకులు తామే నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు; అనుచరులను సంప్రదించరు; నిర్ణయం రుద్ది విధేయత ఆశిస్తారు.

ప్రజాస్వామ్య నాయకుడు ఇతరులను భాగం చేస్తాడు; స్వేచ్ఛా నాయకుడు నిర్ణయాలు అనుచరులకే వదులుతాడు; అండగా ఉండే శైలి SLII లో సహాయం ఎక్కువ ఇచ్చే శైలి.

ప్రశ్న 2 / 5

ప్రజాస్వామ్య నాయకుడి గురించి సరైనది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) నిర్ణయ ప్రక్రియలో చురుకుగా ఉంటూ ఇతరులనూ భాగం చేస్తాడు; ఫలితాల బాధ్యత తనదే

ప్రజాస్వామ్య నాయకుడు నిర్ణయ ప్రక్రియలో చురుకైన పాత్ర తీసుకుంటూ ఇతరులనూ భాగం చేస్తాడు; పేరు "ప్రజాస్వామ్య" అయినా ప్రతిదానికీ ఓటింగ్ పెట్టాలని లేదు; ఫలితాల బాధ్యత నాయకుడిదే.

తప్పనిసరి ఓటింగ్, పాత్ర లేకపోవడం, బాధ్యత అనుచరులపై వేయడం - ఇవి తప్పు.

ప్రశ్న 3 / 5

అనుచరుల బలాలు, బలహీనతలు అర్థం చేసుకుని, తాను ఆదర్శంగా నిలిచి, దార్శనికతతో మార్పు తెచ్చే నాయకత్వ శైలి ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) పరివర్తనాత్మక

పరివర్తనాత్మక నాయకుడు కావలసిన మార్పు గుర్తించి, దార్శనికత సృష్టించి, ఆదర్శంగా నిలిచి ప్రేరేపిస్తాడు; అనుచరుల బలాలు, బలహీనతలకు తగ్గ పనులు అప్పగిస్తాడు.

లావాదేవీ నాయకుడు ఉన్న స్థితి కాపాడతాడు; నిరంకుశ నాయకుడు తానే నిర్ణయిస్తాడు; అప్పగించే శైలి నిర్ణయాలు సభ్యులకు వదులుతుంది.

ప్రశ్న 4 / 5

హెర్సీ-బ్లాన్‌చార్డ్ నమూనా మొదట ఏ సంవత్సరంలో ప్రచురితమైంది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 1969

హెర్సీ-బ్లాన్‌చార్డ్ సందర్భానుసార నాయకత్వ నమూనా మొదట 1969 లో ప్రచురితమైంది; ఇందులో చెప్పే, ఒప్పించే, పాల్గొనే, అప్పగించే శైలులు ఉన్నాయి.

1939 లెవిన్ మూడు శైలుల సంవత్సరం; 1979, 1989 ఈ నమూనాకు సంబంధించినవి కావు.

ప్రశ్న 5 / 5

హెర్సీ-బ్లాన్‌చార్డ్ నమూనాలో "తన ఆలోచనలను అనుచరులు ఒప్పుకునేలా ఒప్పించే" శైలి ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఒప్పించే శైలి

ఒప్పించే (సెల్లింగ్) శైలిలో నాయకుడు తన ఆలోచనలు, సందేశాలను అనుచరులు ఒప్పుకునేలా ఒప్పిస్తాడు.

చెప్పే శైలి ఏం చేయాలో చెప్పడం; పాల్గొనే శైలి సభ్యులకు నిర్ణయాల్లో చురుకైన పాత్ర ఇవ్వడం; అప్పగించే శైలి ఎక్కువ నిర్ణయాలు సభ్యులకే వదలడం.