ప్రపంచమంతటా లాగే భారతదేశంలోనూ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్య ఒక వరుసలో మారింది: వివక్ష → ప్రత్యేక పాఠశాలలు → సమైక్య విద్య. ఆ తర్వాతి అడుగు సమ్మిళిత విద్య.
IEDC: దేశవ్యాప్త సమైక్య విద్యా పథకం
- జాతీయ స్థాయిలో కేంద్ర ప్రభుత్వ ప్రాయోజిత పథకం వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు సమైక్య విద్య (IEDC). ఇది 1974 లో మొదలైంది.
- 1987 లో NCERT, UNICEF సహకారంతో వచ్చిన PIED ప్రాజెక్టు ప్రయోగ అనుభవం IEDC అమలును బలపరిచింది.
- 1980 ల మధ్య నుంచి భారత ప్రభుత్వ నిధులతో చాలా స్వచ్ఛంద సంస్థలు (NGO) IEDC ని అమలు చేశాయి. పథకం మొత్తంగా ఎక్కువ భాగం స్వచ్ఛంద రంగమే నిర్వహించింది. కేంద్ర స్థాయిలో ఈ పథకం 1974 లో సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ కింద మొదలైంది; 1982-83 లో విద్యా శాఖకు బదిలీ అయింది (ఆ శాఖ తర్వాత మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (MHRD) లో భాగమైంది).
- ఇది మూలంలో సంచార వనరుల బోధన (ఇటినరెంట్ రిసోర్స్ టీచింగ్) విధానం: ఒక వనరుల ఉపాధ్యాయుడు బడి నుంచి బడికి తిరుగుతూ పిల్లలకు సహాయం చేస్తాడు.
- ప్రతి 8 మంది ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలకు ఒక వనరుల ఉపాధ్యాయుడు ఇచ్చారు.
- ఒక నివేదిక ప్రకారం, ఈ పథకం ద్వారా ఒక దశలో సుమారు 60,000 మంది వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు విద్య పొందారు.
- IEDC తర్వాత వచ్చిన కార్యక్రమాలు: PIED (1987), DPEP (1994), SSA (2000-01). మాధ్యమిక స్థాయికి తర్వాత వచ్చిన IEDSS 5 మంది పిల్లలకు 1 ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు (5 : 1) అని నిర్ణయించింది.
(IEDC సంవత్సరాలు, సౌకర్యాలు, తర్వాతి పథకాలు SSA, IEDSS, సమగ్ర శిక్ష వివరాలు "కార్యక్రమాలు, పథకాలు" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి.)
నమోదు ఎంత తక్కువగా ఉంది?
IEDC లక్ష్యాలు గొప్పవే అయినా, బడిలో చేరిన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల సంఖ్య చాలా తక్కువ. ఒక నివేదిక కర్ణాటక రాష్ట్రాన్ని ఉదాహరణగా చూపింది:
| అంశం | శాతం |
|---|---|
| విద్య పొందుతున్న వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు (మొత్తం) | సుమారు 2% |
| వారిలో ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో | సుమారు 1% |
| మిగతావారు సమైక్య విద్యా వ్యవస్థలో | సుమారు 1% |
ఈనాటి దిశ: బడిలో మంత్రణ సేవలు
- ఈ తక్కువ నమోదే మార్గదర్శనం, మంత్రణం అవసరాన్ని చూపుతుంది: పిల్లలను గుర్తించడం, తల్లిదండ్రులను ఒప్పించడం, బడిలో నిలపడం - ఈ మూడింటికీ మంత్రణం కావాలి.
- జాతీయ విద్యా విధానం (NEP) 2020 బడులకు లేదా పాఠశాల సముదాయాలకు శిక్షణ పొందిన సామాజిక కార్యకర్తలు, మంత్రణకర్తలను (కౌన్సెలర్లు) అనుసంధానం చేయాలని చెప్పింది. వీరు ఉపాధ్యాయులతో కలిసి పిల్లలు బడికి వస్తూ, నేర్చుకుంటూ ఉండేలా చూస్తారు; విద్యార్థుల మానసిక ఆరోగ్యంపై కూడా దృష్టి పెడతారు.
పరీక్ష కోణం: మార్పు వరుస: వివక్ష → ప్రత్యేక పాఠశాలలు → సమైక్య విద్య → సమ్మిళిత విద్య. IEDC = 1974; PIED = 1987 (NCERT + UNICEF). IEDC = సంచార వనరుల బోధన విధానం; 8 మంది పిల్లలకు 1 వనరుల ఉపాధ్యాయుడు; సుమారు 60,000 మంది పిల్లలు; ఎక్కువగా స్వచ్ఛంద సంస్థల నిర్వహణ. కర్ణాటక: 2% మాత్రమే విద్యలో (1% ప్రత్యేక + 1% సమైక్య). NEP 2020: బడి సముదాయాలకు మంత్రణకర్తలు, సామాజిక కార్యకర్తలు.
మెమొరీ కోడ్: IEDC అంకెలు "8 కి 1, 60 వేలు, 2 = 1 + 1": 8 మంది పిల్లలకు 1 ఉపాధ్యాయుడు, 60,000 మంది పిల్లలు, కర్ణాటకలో 2% = 1% ప్రత్యేక + 1% సమైక్య. మార్పు వరుస "వి-ప్ర-స-స" = వివక్ష, ప్రత్యేక, సమైక్య, సమ్మిళిత.