AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

చాప్టర్ టెస్ట్ · విద్య: భావన, ప్రతినిధి సంస్థలు, తాత్త్విక దృక్పథాలు

మోడల్ ప్రశ్నలు (43)

మొత్తం 15 అంశాలు చదివాక ఈ ప్రశ్నలు రాయండి. ప్రతి ప్రశ్న కింద సమాధానం, వివరణ ఉన్నాయి.

మోడల్ ప్రశ్న 1

"విద్య" అనే పదం ఏ సంస్కృత ధాతువు నుంచి వచ్చింది? దాని అర్థం ఏమిటి?

  1. (1)"విద్" - తెలుసుకోవడం
  2. (2)"వద్" - మాట్లాడడం
  3. (3)"విశ్" - ప్రవేశించడం
  4. (4)"వృధ్" - పెరగడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) "విద్" - తెలుసుకోవడం

విద్య అనే పదం సంస్కృతంలోని "విద్" ధాతువు నుంచి వచ్చింది. "విద్" అంటే తెలుసుకోవడం, జ్ఞానం. జ్ఞానం అందించడానికి తోడ్పడే ఏ ప్రక్రియనైనా విద్య అనవచ్చు.

"వద్", "విశ్", "వృధ్" అనే ధాతువులకు విద్య అనే పదంతో సంబంధం లేదు. పెరగడం, పోషించడం అనే అర్థం లాటిన్ పదం ఎడ్యుకేర్‌కు ఉంది కానీ అది సంస్కృత ధాతువు కాదు.

మోడల్ ప్రశ్న 2

"ఎడ్యుసిరే" అనే లాటిన్ పదం ప్రకారం విద్య అంటే ఏమిటి?

  1. (1)బయటి నుంచి జ్ఞానాన్ని నింపడం
  2. (2)పిల్లవాడిని పెంచి పోషించడం
  3. (3)విద్యార్థిలో దాగి ఉన్న శక్తులను వెలికి తీయడం
  4. (4)ఉపాధ్యాయుడు పాఠం చెప్పడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) విద్యార్థిలో దాగి ఉన్న శక్తులను వెలికి తీయడం

ఎడ్యుసిరే అంటే వెలికి తీయడం. ప్రతి విద్యార్థిలో అంతర్లీనంగా ఉన్న శక్తులను బయటకు తీసే అంతర్గత ప్రక్రియే విద్య అని ఈ అర్థం చెబుతుంది.

బయటి నుంచి నింపడం, పెంచి పోషించడం, ఉపాధ్యాయుడు జ్ఞానం అందించడం - ఇవి ఎడ్యుకేర్ అర్థానికి చెందిన బాహ్య ప్రక్రియలు; ఎడ్యుసిరేకు సరిపోవు.

మోడల్ ప్రశ్న 3

"ఆరోగ్యవంతమైన శరీరంలో ఆరోగ్యవంతమైన మనస్సును సృష్టించడమే విద్య" అని చెప్పినది ఎవరు?

  1. (1)ప్లేటో
  2. (2)కొమినియస్
  3. (3)పెస్టాలజీ
  4. (4)అరిస్టాటిల్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అరిస్టాటిల్

ఆరోగ్యవంతమైన శరీరంలో ఆరోగ్యవంతమైన మనస్సును సృష్టించడమే విద్య అన్నది అరిస్టాటిల్ నిర్వచనం. అది మనిషి మేధను పెంచి సత్యం, శివం, సుందరం ఆచరించేలా చేస్తుంది.

ప్లేటో సరైన సమయంలో ఆనందం, బాధ అనుభవించే సామర్థ్యమే విద్య అన్నాడు. కొమినియస్ సంపూర్ణ మానవ వికాసమే విద్య అన్నాడు. పెస్టాలజీ అంతర్గత శక్తుల సహజ, సామరస్య, ప్రగతిశీల అభివృద్ధే విద్య అన్నాడు.

మోడల్ ప్రశ్న 4

కిందివాటిలో సరిగా జతపరచనిది ఏది?

  1. (1)ఋగ్వేదం - స్వావలంబన, నిస్వార్థత
  2. (2)పాణిని - ఆత్మ సిద్ధియే విద్య
  3. (3)హెర్బర్ట్ - సత్ప్రవర్తన వృద్ధి
  4. (4)యాజ్ఞవల్క్యుడు - శీలవంతుడిగా తీర్చిదిద్దడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) పాణిని - ఆత్మ సిద్ధియే విద్య

పాణిని ప్రకృతి నుంచి పొందే శిక్షణే మానవ విద్య అన్నాడు. "ఆత్మ సిద్ధియే విద్య" అన్నది అరవింద్ ఘోష్ నిర్వచనం. కాబట్టి ఈ జత తప్పు.

ఋగ్వేదం మనిషిని స్వావలంబకుడిగా, నిస్వార్థపరుడిగా చేసేదే విద్య అంది. హెర్బర్ట్ నైతిక విలువలు, ఆదర్శాలతో కూడిన సత్ప్రవర్తనను, యాజ్ఞవల్క్యుడు శీలవంతుడిగా, సమాజానికి ఉపయోగపడేవాడిగా చేయడాన్ని విద్య అన్నారు. ఈ మూడు జతలు సరైనవే.

మోడల్ ప్రశ్న 5

"ప్రతి తరం తాము సంపాదించిన సంస్కృతిని ఉద్దేశపూర్వకంగా తర్వాతి తరానికి అందించడమే విద్య" అని సంకుచిత అర్థంలో చెప్పినది ఎవరు?

  1. (1)లాడ్జ్
  2. (2)థామ్సన్
  3. (3)జాన్ స్టువర్ట్ మిల్
  4. (4)రాధాకృష్ణన్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) జాన్ స్టువర్ట్ మిల్

సంస్కృతిని ఉద్దేశపూర్వకంగా తర్వాతి తరానికి అందించడమే విద్య అని జాన్ స్టువర్ట్ మిల్ సంకుచిత అర్థంలో చెప్పాడు. ఇది సమాజ అభివృద్ధిని కోరే ప్రయోజనకర చర్య.

లాడ్జ్ విస్తృత అర్థాన్ని తుపాను, పుచ్చకాయ రుచి వంటి ఉదాహరణలతో వివరించాడు. థామ్సన్ పరిసరాల ప్రభావమే విద్య అన్నాడు. రాధాకృష్ణన్ విద్య ఆధ్యాత్మిక జీవితానికి మార్గం అన్నాడు.

మోడల్ ప్రశ్న 6

"మానవుణ్ణి తయారు చేయడమే విద్య" అని చెప్పినవారు ఎవరు?

  1. (1)స్వామి వివేకానంద
  2. (2)జాన్ డ్యూయీ
  3. (3)శంకరాచార్యులు
  4. (4)ఠాగూర్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) స్వామి వివేకానంద

"మానవుణ్ణి తయారు చేయడమే విద్య" అని స్వామి వివేకానంద చెప్పారు. విద్య వల్ల మానసిక శక్తి పెరిగి, బుద్ధి విశాలమై, వ్యక్తి తన కాళ్ళ మీద తాను నిలబడగలుగుతాడు.

జాన్ డ్యూయీ "జీవితమే విద్య" అన్నాడు. శంకరాచార్యులు ఆత్మ సాక్షాత్కారమే విద్య అన్నారు. ఠాగూర్ ప్రకృతితో ఐక్యతలోని సత్యాన్ని చూపేదే విద్య అన్నారు.

మోడల్ ప్రశ్న 7

విద్య పరిధి గురించి సరైన వర్ణన ఏది?

  1. (1)పాఠశాల గోడల మధ్యకే పరిమితం
  2. (2)ప్రపంచమంత విస్తృతం, సముద్రమంత లోతు, మానవ చరిత్రంత గొప్పది
  3. (3)పరీక్షలు, సర్టిఫికెట్లకే పరిమితం
  4. (4)బాల్య దశకే పరిమితం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ప్రపంచమంత విస్తృతం, సముద్రమంత లోతు, మానవ చరిత్రంత గొప్పది

విద్య పరిధి ప్రపంచమంత విస్తృతం, సముద్రమంత లోతు, మానవ చరిత్రంత గొప్పది. అది భౌతిక, మానసిక, సామాజిక, సౌందర్య, నైతిక, ఆధ్యాత్మిక అంశాలతో సంపూర్ణ మూర్తిమత్వాన్ని పెంచుతుంది.

విద్యను పాఠశాల గోడలకు, పరీక్షలు-సర్టిఫికెట్లకు, బాల్య దశకు పరిమితం చేయలేం. విద్య జీవితాంతం సాగే నిరంతర గతిశీల ప్రక్రియ.

మోడల్ ప్రశ్న 8

నిరక్షరాస్యత నిర్మూలనలో కీలక పాత్ర పోషించిన, సరళతకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చే విద్యా రూపం ఏది?

  1. (1)నియత విద్య
  2. (2)యాదృచ్ఛిక విద్య
  3. (3)అనియత విద్య
  4. (4)విశ్వవిద్యాలయ విద్య
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అనియత విద్య

అనియత విద్య నిరక్షరాస్యత నిర్మూలనలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ప్రవేశ అర్హత, పాఠ్యప్రణాళిక, స్థలం, కాలం అన్నిటిలోనూ సడలింపు (సరళత) దీని ప్రత్యేకత.

నియత విద్యలో వయో పరిమితి, టైమ్‌టేబుల్ వంటి నిర్దిష్ట నియమాలు ఉంటాయి. యాదృచ్ఛిక విద్య పరిశీలన, అనుకరణలతో సహజంగా జరుగుతుంది. విశ్వవిద్యాలయ విద్య నియత విద్యలో భాగం.

మోడల్ ప్రశ్న 9

ఇంట్లో పెద్దలను చూసి ఒక పిల్లవాడు మాతృభాష, ఆచారాలు, కులవృత్తి నేర్చుకోవడం ఏ విద్యా రూపానికి ఉదాహరణ?

  1. (1)యాదృచ్ఛిక విద్య
  2. (2)నియత విద్య
  3. (3)అనియత విద్య
  4. (4)దూరవిద్య
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) యాదృచ్ఛిక విద్య

పరిసరాలతో, వ్యక్తులతో జరిపే చర్యలు, ప్రతిచర్యల ద్వారా పరిశీలన, అనుకరణతో సహజంగా నేర్చుకునేది యాదృచ్ఛిక విద్య. మాతృభాష, ఆచారాలు, కులవృత్తులు ఇలాగే నేర్చుకుంటారు.

నియత విద్య బడిలో ప్రణాళికతో జరుగుతుంది. అనియత విద్య, దూరవిద్య బడికి వెళ్ళకుండా ఎంచుకున్న పాఠ్యప్రణాళికతో సాగుతాయి; ఇంట్లో అనుకరణతో నేర్చుకోవడం వీటికి చెందదు.

మోడల్ ప్రశ్న 10

జీవితాంత విద్య అవసరానికి ముఖ్య కారణంగా చెప్పినది ఏది?

  1. (1)జనాభా తగ్గుదల
  2. (2)విజ్ఞాన విస్ఫోటనం
  3. (3)పాఠశాలల సంఖ్య పెరగడం
  4. (4)పరీక్షల ఒత్తిడి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) విజ్ఞాన విస్ఫోటనం

ఈరోజు విజ్ఞాన విస్ఫోటనం జరుగుతోంది; శాస్త్ర, సాంకేతిక విజ్ఞానం రోజురోజుకూ పెరిగి నేర్చుకున్నది త్వరగా పాతబడుతుంది. అందుకే జీవితమంతా నేర్చుకుంటూ ఉండాలి.

జనాభా తగ్గుదల, పాఠశాలల సంఖ్య, పరీక్షల ఒత్తిడి జీవితాంత విద్యకు కారణాలుగా చెప్పలేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 11

వ్యక్తులను ప్రభావితం చేస్తాయి కానీ వ్యక్తులచేత ప్రభావితం కాని విద్యా ప్రతినిధి సంస్థలను ఏమంటారు?

  1. (1)క్రియాత్మక సంస్థలు
  2. (2)నియత సంస్థలు
  3. (3)అవాణిజ్యపర సంస్థలు
  4. (4)నిష్క్రియాత్మక సంస్థలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) నిష్క్రియాత్మక సంస్థలు

ముద్రణాలయం, రేడియో, టీవీ, వార్తాపత్రికలు, సినిమా వంటివి వ్యక్తులను ప్రభావితం చేస్తాయి కానీ వ్యక్తులచేత ప్రభావితం కావు. వీటిని నిష్క్రియాత్మక విద్యా ప్రతినిధి సంస్థలు అంటారు.

క్రియాత్మక సంస్థల్లో విద్య ద్విముఖంగా పరస్పర చర్యల ద్వారా జరుగుతుంది. నియత సంస్థ అంటే ప్రణాళికతో నడిచే పాఠశాల. అవాణిజ్యపర సంస్థలు అంటే సంక్షేమ, సేవా సంస్థలు.

మోడల్ ప్రశ్న 12

బ్రౌన్ వర్గీకరణ ప్రకారం రేడియో, టీవీ, వార్తాపత్రికలు ఏ రకం విద్యా ప్రతినిధి సంస్థలు?

  1. (1)నియత
  2. (2)యాదృచ్ఛిక
  3. (3)వాణిజ్యపర
  4. (4)అవాణిజ్యపర
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) వాణిజ్యపర

బ్రౌన్ వర్గీకరణలో నాలుగు రకాలు ఉన్నాయి. రేడియో, టీవీ, వార్తాపత్రికలు వాణిజ్యపర సంస్థలు.

నియతానికి ఉదాహరణ పాఠశాల; యాదృచ్ఛికానికి కుటుంబం, సమవయస్కులు, సమాజం; అవాణిజ్యపరానికి సంక్షేమ సంఘాలు, సేవా సంస్థలు.

మోడల్ ప్రశ్న 13

"తల్లే తొలి గురువు, కుటుంబమే మొదటి పాఠశాల" అనే భావన ఏ విద్యా ప్రతినిధి సంస్థకు చెందినది?

  1. (1)పాఠశాల
  2. (2)కుటుంబం
  3. (3)ప్రసార సాధనాలు
  4. (4)వృత్తి సంఘాలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) కుటుంబం

కుటుంబం అతి పురాతన విద్యా ప్రతినిధి సంస్థ. ప్రేమ, త్యాగం, ఓర్పు, సహకారం వంటి లక్షణాలు కుటుంబం నుంచే నేర్చుకుంటాం. తల్లి తొలి గురువు, కుటుంబం మొదటి పాఠశాల.

పాఠశాల నియత ప్రతినిధి సంస్థ; అది తర్వాత వస్తుంది. ప్రసార సాధనాలు, వృత్తి సంఘాలు పెద్దయ్యాక ప్రభావం చూపేవి; "మొదటి పాఠశాల" కావు.

మోడల్ ప్రశ్న 14

"స్కూల్" అనే పదం ఏ గ్రీకు పదం నుంచి వచ్చింది? దాని అర్థం ఏమిటి?

  1. (1)స్కోలే - విరామం
  2. (2)స్కోలా - క్రమశిక్షణ
  3. (3)స్కీమా - ప్రణాళిక
  4. (4)స్కోప్ - పరిధి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) స్కోలే - విరామం

స్కూల్ అనే పదం గ్రీకు "స్కోలే" నుంచి పుట్టింది; దీని అర్థం విరామం. ప్రాచీన గ్రీకులు ఉన్నత వర్గాలకు విరామ సమయంలో ఉన్నత విలువలు పెంచేందుకు విద్యను రూపొందించారు.

మిగతా ఎంపికల్లోని పదాలకు, అర్థాలకు స్కూల్ పద వ్యుత్పత్తితో సంబంధం లేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 15

"కమ్యూనిటీ" అనే పదంలోని "కామ్", "మునిస్" అనే లాటిన్ పదాల అర్థాలు ఏవి?

  1. (1)కలిసి - జీవించడం
  2. (2)కలిసి - సేవ
  3. (3)ప్రజలు - ప్రదేశం
  4. (4)మనం - సంస్కృతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) కలిసి - సేవ

కామ్ అంటే కలిసి, మునిస్ అంటే సేవ. కాబట్టి కమ్యూనిటీ అంటే "కలిసి సేవ చేయడం".

జీవించడం, ప్రదేశం, సంస్కృతి సముదాయ లక్షణాలు కావచ్చు కానీ మునిస్ పదానికి అర్థం సేవ మాత్రమే.

మోడల్ ప్రశ్న 16

శాటిలైట్ ద్వారా సైన్స్ కార్యక్రమాలను ప్రసారం చేసిన SITE కార్యక్రమాలు ఏ సంవత్సరంలో మొదలయ్యాయి?

  1. (1)1965
  2. (2)1985
  3. (3)1975
  4. (4)1995
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 1975

SITE ద్వారా శాటిలైట్ సహాయంతో సైన్స్ కార్యక్రమాలు ప్రసారం చేశారు. ఈ కార్యక్రమాలు 1975 లో మొదలయ్యాయి.

1965, 1985, 1995 సంవత్సరాలు SITE ప్రారంభానికి సంబంధించినవి కావు.

మోడల్ ప్రశ్న 17

పాఠశాల విద్యా విధుల్లో "పాఠశాల ఒక చిన్న సమాజం" అనే భావన ఏ విధికి చెందుతుంది?

  1. (1)వృత్తి విద్య
  2. (2)నాయకత్వ శిక్షణ
  3. (3)అంతర్జాతీయ అవగాహన
  4. (4)సామాజిక విలువలు పెంచడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) సామాజిక విలువలు పెంచడం

సమాజ జీవితానికి అలవాటు చేయడం, హక్కులు బాధ్యతలు తెలిసిన బాధ్యతాయుత పౌరులను తయారు చేయడం సామాజిక విలువల విధి. ఇక్కడే పాఠశాలను ఒక చిన్న సమాజంగా చెప్పారు.

వృత్తి విద్య అభిరుచి, సామర్థ్యాలకు తగిన శిక్షణ; నాయకత్వ శిక్షణ సమర్థ నాయకుల తయారీ; అంతర్జాతీయ అవగాహన ప్రపంచ పౌరసత్వం - ఇవి "చిన్న సమాజం" భావనను సూచించవు.

మోడల్ ప్రశ్న 18

మనిషికి తెలిసిన అతి ప్రాచీనమైన విద్యా తత్త్వం ఏది?

  1. (1)భావవాదం
  2. (2)ప్రకృతివాదం
  3. (3)వ్యవహారిక సత్తావాదం
  4. (4)అస్తిత్వవాదం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) భావవాదం

భావవాదం మనిషికి తెలిసిన అతి ప్రాచీన విద్యా తత్త్వం. ప్లేటో, డెస్కార్టెస్, బర్కిలీ, కాంట్, హెగెల్ వంటివారి సిద్ధాంతాల నుంచి ఇది పుట్టింది.

ప్రకృతివాదం భావవాదానికి వ్యతిరేకంగా వచ్చింది. వ్యవహారిక సత్తావాదం అమెరికాలో అభివృద్ధి చెందింది. అస్తిత్వవాదానికి ఆధునిక కాలంలో కీర్క్‌గార్డ్ పునాదులు వేశాడు.

మోడల్ ప్రశ్న 19

ఉపాధ్యాయుణ్ణి లేత మొక్కలను కాపాడే "తోటమాలి"తో పోల్చి, "గురుర్దేవోభవ" అని గురువుకు ఉన్నత స్థానం ఇచ్చిన తత్త్వం ఏది?

  1. (1)యదార్థవాదం
  2. (2)ప్రకృతివాదం
  3. (3)భావవాదం
  4. (4)అనుసంధానవాదం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) భావవాదం

భావవాదం గురువుకు భగవంతుని స్థానం ఇచ్చింది. ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థులనే లేత మొక్కలను తోటమాలిలా కాపాడుతూ స్నేహితుడిగా, తత్త్వవేత్తగా, ఆదర్శ వ్యక్తిగా నడిపిస్తాడు.

ప్రకృతివాదంలో ఉపాధ్యాయుడు తెర వెనుక ఉండే సహాయకుడు. యదార్థవాదంలో సరైన కార్యక్రమాలు సూచించేవాడు. అనుసంధానవాదం మెదడు, నాడీ కణాల పనితీరు గురించిన సిద్ధాంతం.

మోడల్ ప్రశ్న 20

"జ్ఞానేంద్రియాలే విజ్ఞానానికి ద్వారాలు", "ప్రకృతిలోకి తిరిగి వెళ్దాం" అనేవి ఏ తత్త్వానికి చెందిన భావనలు?

  1. (1)భావవాదం
  2. (2)ప్రకృతివాదం
  3. (3)మానవతావాదం
  4. (4)అస్తిత్వవాదం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ప్రకృతివాదం

ప్రకృతివాదులు ప్రకృతినే అంతిమ సత్యంగా భావించారు. జ్ఞానేంద్రియాల ద్వారా సంపాదించినదే నిజమైన జ్ఞానమని, "ప్రకృతిలోకి తిరిగి వెళ్దాం" అని నినదించారు.

భావవాదం అంతర్బుద్ధి జ్ఞానానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. మానవతావాదం మనిషిని కేంద్రంగా చూసింది. అస్తిత్వవాదం వ్యక్తి అద్వితీయత, నిర్ణయ స్వేచ్ఛ గురించి చెప్పింది.

మోడల్ ప్రశ్న 21

"ఉపాధ్యాయుడు తెర వెనుక నుంచి కథ నడిపిస్తాడు; ఇబ్బందికర పరిస్థితి వచ్చినప్పుడే ముందుకు వస్తాడు" అని చెప్పిన తత్త్వం ఏది?

  1. (1)భావవాదం
  2. (2)మానవతావాదం
  3. (3)యదార్థవాదం
  4. (4)ప్రకృతివాదం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ప్రకృతివాదం

ప్రకృతివాదంలో ఉపాధ్యాయుడు కేవలం సహాయకుడు. పిల్లల సహజ ఎదుగుదలకు సరైన పరిసరం సృష్టించి, పరిశీలకుడిగా తెర వెనుక ఉంటాడు.

భావవాదంలో ఉపాధ్యాయుడు తెర ముందుండి నడిపిస్తాడు. మానవతావాదంలో విద్య ఉపాధ్యాయ కేంద్రితం. యదార్థవాదంలో ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థి ఇష్టాయిష్టాలపై ఆధారపడకుండా జ్ఞానం అందిస్తాడు.

మోడల్ ప్రశ్న 22

డాల్టన్ పద్ధతి, హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతుల మూలాలు ఏ భావజాలం నుంచి పుట్టాయి?

  1. (1)ప్రకృతివాదం
  2. (2)భావవాదం
  3. (3)వేదాంతం
  4. (4)మానవతావాదం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ప్రకృతివాదం

డాల్టన్ పద్ధతి, హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతుల మూలాలు ప్రకృతి భావజాలం నుంచి పుట్టాయి. ఈ తత్త్వం విద్యార్థిని శాస్త్రవేత్తగా, సహజ వాతావరణాన్ని ప్రయోగశాలగా చూసింది.

భావవాదం ప్రశ్న-సమాధానం, ఉపదేశం, ఉపన్యాసం వంటి సంప్రదాయ పద్ధతులు సూచించింది. వేదాంతం శ్రవణం, మననం, ధ్యానం చెప్పింది. మానవతావాదం చర్చ, డిబేట్, వల్లె వేయడం వాడింది.

మోడల్ ప్రశ్న 23

"ప్రాగ్మాటిజం" అనే పదం ఏ భాషలోని "ప్రాగ్మా" నుంచి వచ్చింది? దాని అర్థం ఏమిటి?

  1. (1)లాటిన్ - భావం
  2. (2)సంస్కృతం - సత్యం
  3. (3)గ్రీకు - చేసిన పని
  4. (4)ఫ్రెంచ్ - ప్రకృతి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) గ్రీకు - చేసిన పని

ప్రాగ్మాటిజం అనే పదం గ్రీకు "ప్రాగ్మా" నుంచి వచ్చింది; దాని అర్థం చేసిన పని. పని చేయడం వల్ల వచ్చే ఫలితం గురించి ఆలోచించే వాదం ఇది.

లాటిన్, సంస్కృతం, ఫ్రెంచ్ భాషలకు ఈ పదంతో సంబంధం లేదు. భావం, సత్యం, ప్రకృతి అనే అర్థాలు ప్రాగ్మాకు లేవు.

మోడల్ ప్రశ్న 24

వ్యవహారిక సత్తావాదం ప్రకారం కిందివాటిలో సరైనది ఏది?

  1. (1)విలువలు శాశ్వతమైనవి, నిరపేక్షమైనవి
  2. (2)అంతిమ సత్యం ఒకటే ఉంది
  3. (3)వాస్తవం ఒక ప్రక్రియ; మార్పే అంతిమ వాస్తవం
  4. (4)వస్తు ప్రపంచం అసత్యం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) వాస్తవం ఒక ప్రక్రియ; మార్పే అంతిమ వాస్తవం

వ్యవహారిక సత్తావాదుల ప్రకారం వాస్తవం ఒక ప్రక్రియ మాత్రమే; మార్పు నిరంతరం జరుగుతుంది, మార్పే అంతిమ వాస్తవం. వాస్తవం ఇంకా తయారీలోనే ఉంది.

విలువలు శాశ్వతం అన్నది భావవాదం; వ్యవహారిక సత్తావాదంలో విలువలు మనిషి సృష్టి, మారుతుంటాయి. వీరి ప్రకారం అంతిమ సత్యం ఏదీ లేదు. వస్తు ప్రపంచం అసత్యం అన్నది కూడా భావవాద భావనే.

మోడల్ ప్రశ్న 25

జాన్ డ్యూయీ విద్యార్థుల్లో పెంచాలన్న ఐదు నూతన విలువల్లో లేనిది ఏది?

  1. (1)సామర్థ్యత
  2. (2)శాస్త్రీయ స్పృహ
  3. (3)సామాజికత
  4. (4)బ్రహ్మచర్యం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) బ్రహ్మచర్యం

డ్యూయీ చెప్పిన ఐదు నూతన విలువలు: సామర్థ్యత, శాస్త్రీయ స్పృహ, సామాజికత, స్వీయ చైతన్యం, సౌందర్య-ఆర్థిక అభిరుచి. బ్రహ్మచర్యం వీటిలో లేదు.

బ్రహ్మచర్యం వేదాంత, జైన విద్యలో విద్యార్థి పాటించాల్సిన నియమం. సామర్థ్యత, శాస్త్రీయ స్పృహ, సామాజికత డ్యూయీ విలువల జాబితాలోనే ఉన్నాయి.

మోడల్ ప్రశ్న 26

"ఇంద్రియానుభూతులే వాస్తవ జ్ఞానానికి రాచబాటలు" అని, "వస్తు ప్రపంచమే అంతిమ సత్యం" అని నమ్మిన తత్త్వం ఏది?

  1. (1)యదార్థవాదం
  2. (2)భావవాదం
  3. (3)అస్తిత్వవాదం
  4. (4)వేదాంతం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) యదార్థవాదం

యదార్థవాదులు వస్తు ప్రపంచమే నిజమైనదని, ఇంద్రియానుభూతులే వాస్తవ జ్ఞానానికి రాచబాటలని నమ్మారు. "నేను ఆలోచిస్తున్నాను కనుక నేను ఉన్నాను" అనే భావవాద వాదనను వ్యతిరేకించారు.

భావవాదం వస్తు ప్రపంచాన్ని అసత్యంగా, భావాన్ని అంతిమ వాస్తవంగా చూసింది. అస్తిత్వవాదం ఉనికినే వాస్తవం అంది. వేదాంతం బ్రహ్మజ్ఞానం, ఆత్మ విముక్తి గురించి చెప్పింది.

మోడల్ ప్రశ్న 27

"సారం కంటే ముందు అస్తిత్వం" అనే భావనకు గట్టి పునాదులు వేసి, 1843 లో "ఇది లేదా అది" గ్రంథం రాసిన డేనిష్ తత్త్వవేత్త ఎవరు?

  1. (1)హెగెల్
  2. (2)ఇమ్మాన్యుయెల్ కాంట్
  3. (3)జాన్ డ్యూయీ
  4. (4)కీర్క్‌గార్డ్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) కీర్క్‌గార్డ్

ఆధునిక కాలంలో అస్తిత్వవాదానికి గట్టి పునాదులు వేసినవాడు డేనిష్ తత్త్వవేత్త కీర్క్‌గార్డ్. 1843 లో "ఇది లేదా అది" గ్రంథంలో తన భావాలకు రూపం ఇచ్చాడు.

హెగెల్, కాంట్ భావవాదులు. జాన్ డ్యూయీ వ్యవహారిక సత్తావాది, నిర్మాణాత్మకవాదాన్ని బలపరిచినవాడు.

మోడల్ ప్రశ్న 28

అస్తిత్వవాదులు పూర్తిగా నిరాకరించిన పాఠ్యప్రణాళికలు ఏవి?

  1. (1)మానవీయ శాస్త్రాల ప్రణాళిక
  2. (2)ఉపాధ్యాయ కేంద్ర, విషయ కేంద్ర ప్రణాళికలు
  3. (3)లలితకళల ప్రణాళిక
  4. (4)విద్యార్థి సమస్త పార్శ్వాలను కలిపే ప్రణాళిక
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఉపాధ్యాయ కేంద్ర, విషయ కేంద్ర ప్రణాళికలు

అస్తిత్వవాదం మౌలిక భావన వ్యక్తి అద్వితీయత. అందుకే ఉపాధ్యాయ కేంద్ర, విషయ కేంద్ర పాఠ్యప్రణాళికలను పూర్తిగా నిరాకరించారు.

మానవీయ శాస్త్రాలకు, లలితకళలకు అస్తిత్వవాదులు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. విద్యార్థి సమస్త పార్శ్వాలను సమ్మేళనం చేసే ఏ ప్రణాళికనైనా వారు అంగీకరిస్తారు.

మోడల్ ప్రశ్న 29

మధ్యయుగంలో మత ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా రూపొంది, మనిషినే కేంద్ర బిందువుగా చూసిన సాంస్కృతిక ఉద్యమం ఏది?

  1. (1)మానవతావాదం
  2. (2)ప్రకృతివాదం
  3. (3)అనుసంధానవాదం
  4. (4)యదార్థవాదం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) మానవతావాదం

మానవతావాదం మధ్యయుగంలో మత ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా రూపొందిన సాంస్కృతిక ఉద్యమం. గ్రీసు, రోములోని మానవతా సూత్రాలు దీనికి స్ఫూర్తి. ఇందులో మనిషే కేంద్ర బిందువు.

ప్రకృతివాదం ప్రకృతిని, యదార్థవాదం వస్తు ప్రపంచాన్ని అంతిమ సత్యంగా చూశాయి. అనుసంధానవాదం నాడీ కణాల కలయిక ఆధారంగా మనస్సు పనితీరును వివరించే సిద్ధాంతం.

మోడల్ ప్రశ్న 30

నిర్మాణాత్మకవాదం ఆధారంగా రూపొందిన 5-E నమూనాలో రెండో దశ ఏది?

  1. (1)వివరించడం
  2. (2)మూల్యాంకనం
  3. (3)అన్వేషించడం
  4. (4)విస్తరించడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అన్వేషించడం

5-E నమూనా దశలు వరుసగా: నిమగ్నం చేయడం, అన్వేషించడం, వివరించడం, విస్తరించడం, మూల్యాంకనం. కాబట్టి రెండో దశ అన్వేషించడం.

వివరించడం మూడో దశ, విస్తరించడం నాలుగో దశ, మూల్యాంకనం ఐదో దశ.

మోడల్ ప్రశ్న 31

"నాడీ కణాల అంతర్ కలయిక ద్వారా జరిగే సమాచార ప్రక్రియ" ను ఏమంటారు?

  1. (1)నిర్మాణాత్మకవాదం
  2. (2)సాహచర్యవాదం
  3. (3)మానవతావాదం
  4. (4)అనుసంధానవాదం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అనుసంధానవాదం

నాడీ కణాల అంతర్ కలయిక ద్వారా జరిగే సమాచార ప్రక్రియనే అనుసంధానవాదం అంటారు. న్యూరాన్ల కలయికతో కంప్యూటర్లు రూపొందినప్పుడు 1980 లో దీనికి ప్రాముఖ్యం వచ్చింది.

నిర్మాణాత్మకవాదం అనుభవాలతో జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకోవడం. సాహచర్యవాదం రెండు సన్నివేశాల మధ్య సంబంధాన్ని గ్రహించి సాధారణీకరించడం; అనుసంధానవాదం దానికి కొత్త రూపం అని మెక్‌క్లెలాండ్ అన్నాడు. మానవతావాదం సాంస్కృతిక ఉద్యమం.

మోడల్ ప్రశ్న 32

బుద్ధుని బోధనలైన త్రిపిటకాల్లో "సంఘం ఏర్పాటుకు సంబంధించిన నియమాలు" ఉన్నది ఏది?

  1. (1)సుత్త పిటకం
  2. (2)వినయ పిటకం
  3. (3)అభిధమ్మ పిటకం
  4. (4)జాతక కథలు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) వినయ పిటకం

వినయ పిటకంలో సంఘం ఏర్పాటుకు సంబంధించిన నియమాలు ఉంటాయి.

సుత్త పిటకంలో చర్చలు, బోధనలు; అభిధమ్మ పిటకంలో తాత్త్విక చింతనలు ఉంటాయి. జాతక కథలు త్రిపిటకాల్లో ఒకటిగా చెప్పలేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 33

బౌద్ధ విద్య సార్వజనీనం కాబట్టి బోధన భాషగా ఉపయోగించిన ప్రజల భాష ఏది?

  1. (1)సంస్కృతం
  2. (2)ప్రాకృతం
  3. (3)పాళీ
  4. (4)అర్ధమాగధి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) పాళీ

బౌద్ధ విద్య సార్వజనీనం కాబట్టి ప్రజల భాష అయిన పాళీని బోధన భాషగా ఉపయోగించారు.

సంస్కృతం, ప్రాకృతం, అర్ధమాగధి బౌద్ధ విద్యకు బోధన భాషగా చెప్పలేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 34

జైన త్రిరత్నాల్లో లేనిది ఏది?

  1. (1)సమ్యక్ దర్శనం
  2. (2)సమ్యక్ జ్ఞానం
  3. (3)సమ్యక్ ప్రవర్తన
  4. (4)సమ్యక్ సమాధి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) సమ్యక్ సమాధి

జైన త్రిరత్నాలు: సమ్యక్ దర్శనం, సమ్యక్ జ్ఞానం, సమ్యక్ ప్రవర్తన. సమ్యక్ సమాధి వీటిలో లేదు.

సమ్యక్ సమాధి బుద్ధుని అష్టాంగ మార్గంలోని ఎనిమిదో అంశం. మిగతా మూడూ జైన త్రిరత్నాలే.

మోడల్ ప్రశ్న 35

కిందివాటిలో సరిగా జతపరచినది ఏది?

  1. (1)శంకరాచార్యులు - ద్వైతం
  2. (2)మధ్వాచార్యులు - అద్వైతం
  3. (3)రామానుజాచార్యులు - విశిష్టాద్వైతం
  4. (4)వల్లభాచార్యుడు - ద్వైతాద్వైతం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) రామానుజాచార్యులు - విశిష్టాద్వైతం

రామానుజాచార్యులు విశిష్టాద్వైతాన్ని ప్రతిపాదించారు. కాబట్టి ఈ జత సరైనది.

శంకరాచార్యులు అద్వైతం (జీవాత్మ, పరమాత్మ ఒక్కటే), మధ్వాచార్యులు ద్వైతం (రెండూ వేరు), వల్లభాచార్యుడు శుద్ధాద్వైతం ప్రతిపాదించారు.

మోడల్ ప్రశ్న 36

వేదాంత దర్శనం సూచించిన ప్రధాన బోధన పద్ధతులు ఏవి?

  1. (1)శ్రవణం, మననం, ధ్యానం
  2. (2)ప్రత్యక్ష, అనుమాన, శబ్ద
  3. (3)ప్రాజెక్టు, ప్రయోగం
  4. (4)డాల్టన్, హ్యూరిస్టిక్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) శ్రవణం, మననం, ధ్యానం

వేదాంత దర్శనం శ్రవణం, మననం, ధ్యానం, అనుకరణ, ప్రయోగాత్మక పద్ధతులు, వ్యక్తిగత బోధన పద్ధతులు సూచించింది.

ప్రత్యక్ష, అనుమాన, శబ్ద పద్ధతులు సాంఖ్య దర్శనానివి. ప్రాజెక్టు, ప్రయోగ పద్ధతులు వ్యవహారిక సత్తావాదానివి. డాల్టన్, హ్యూరిస్టిక్ మూలాలు ప్రకృతివాదంలో ఉన్నాయి.

మోడల్ ప్రశ్న 37

సాంఖ్య దర్శనం ప్రకారం తత్త్వాలు మొత్తం ఎన్ని?

  1. (1)11
  2. (2)25
  3. (3)32
  4. (4)108
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 25

పురుషుడు, ప్రకృతి, మహత్తు, అహంకారం, మనస్సు, ఇంద్రియాలు, తన్మాత్రలు, పంచభూతాలు కలిపి సాంఖ్య దర్శనంలో 25 తత్త్వాలు. వీటిని తెలుసుకోవడమే వివేక జ్ఞానం.

11 ముఖ్య ఉపనిషత్తుల సంఖ్య, 108 లభ్యమైన ఉపనిషత్తుల సంఖ్య, 32 బౌద్ధ భావజాలాల సంఖ్య.

మోడల్ ప్రశ్న 38

అరవిందుడి తత్త్వానికి మూల పదం ఏది?

  1. (1)అధిమనస్సు
  2. (2)సర్వోదయం
  3. (3)వసుధైక కుటుంబం
  4. (4)నిర్వాణం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అధిమనస్సు

అధిమనస్సు అరవిందుడి తత్త్వానికి మూల పదం. సామాన్య మనస్సుకు, అధిమనస్సుకు మధ్య ఉన్న అంతరానికి యోగ విధానం వారధి వంటిదని ఆయన చెప్పాడు.

సర్వోదయం గాంధీజీ విద్యా భావన. వసుధైక కుటుంబం ఠాగూర్, కృష్ణమూర్తి లక్ష్యం. నిర్వాణం బౌద్ధ అంతిమ లక్ష్యం.

మోడల్ ప్రశ్న 39

గాంధీజీని ప్రభావితం చేసిన "అన్‌టు దిస్ లాస్ట్" గ్రంథ రచయిత ఎవరు?

  1. (1)టాల్‌స్టాయ్
  2. (2)రూసో
  3. (3)రస్కిన్
  4. (4)కీర్క్‌గార్డ్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) రస్కిన్

రస్కిన్ రాసిన "అన్‌టు దిస్ లాస్ట్" గ్రంథం గాంధీజీపై గొప్ప ప్రభావం చూపింది.

టాల్‌స్టాయ్ రాసింది "ది కింగ్‌డమ్ ఆఫ్ గాడ్ ఈజ్ విదిన్ యూ". రూసో ప్రకృతివాది. కీర్క్‌గార్డ్ "ఇది లేదా అది" రాసిన అస్తిత్వవాది.

మోడల్ ప్రశ్న 40

గాంధీజీ విద్యా భావనల్లో లేనిది ఏది?

  1. (1)సర్వోదయం కోసమే విద్య
  2. (2)చేతివృత్తి కేంద్రంగా, స్వయం పోషకంగా విద్య
  3. (3)మాతృభాష మాధ్యమంగా విద్య
  4. (4)ఉద్యోగ సాధనే విద్యకు ఏకైక ధ్యేయం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఉద్యోగ సాధనే విద్యకు ఏకైక ధ్యేయం

గాంధీజీ విద్యను సర్వోదయం కోసం, చేతివృత్తి కేంద్రంగా, స్వయం పోషకంగా, మాతృభాషలో అందించాలన్నారు. ఉద్యోగమే ఏకైక ధ్యేయం అని ఆయన చెప్పలేదు.

మొదటి మూడు ఎంపికలు గాంధీజీ విద్యా భావనలే. విద్యకు ఉద్యోగం ధ్యేయం కారాదని జిడ్డు కృష్ణమూర్తి స్పష్టంగా చెప్పారు.

మోడల్ ప్రశ్న 41

ఠాగూర్ స్థాపించిన విశ్వభారతిలో "శ్రీనికేతన్" ఏ విభాగం?

  1. (1)నర్సరీ విభాగం
  2. (2)గ్రామాభివృద్ధి సంస్థ
  3. (3)సంగీత, నృత్య శిక్షణ
  4. (4)పరిశోధనా నిలయం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) గ్రామాభివృద్ధి సంస్థ

విశ్వభారతిలో శ్రీనికేతన్ గ్రామాభివృద్ధి సంస్థ.

నర్సరీ విభాగం శిశు భవన్, సంగీత-నృత్య శిక్షణ కళా భవన్, పరిశోధనా నిలయం విద్యా భవన్.

మోడల్ ప్రశ్న 42

"ప్రపంచంలో ఎవరూ ఎవరికీ గురువు కాదు; అందరూ సత్యాన్వేషకులే" అని చెప్పిన తత్త్వవేత్త ఎవరు?

  1. (1)అరవిందుడు
  2. (2)గాంధీజీ
  3. (3)ఠాగూర్
  4. (4)జిడ్డు కృష్ణమూర్తి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) జిడ్డు కృష్ణమూర్తి

జిడ్డు కృష్ణమూర్తి గురుశిష్యులు అందరూ సమానమే, అందరూ సత్యాన్వేషకులే అని, ఎవరూ ఎవరికీ గురువు కాదని చెప్పారు.

అరవిందుడు ఉపాధ్యాయుణ్ణి సహాయకారి మార్గదర్శకుడిగా చూశారు. గాంధీజీ ఉపాధ్యాయుని పర్యవేక్షణలో విద్య జరగాలన్నారు. ఠాగూర్ గురువు అత్యంత ప్రముఖ పాత్ర పోషించాలన్నారు.

మోడల్ ప్రశ్న 43

ఠాగూర్ "గీతాంజలి" గ్రంథానికి నోబెల్ బహుమతి ఏ సంవత్సరంలో లభించింది?

  1. (1)1913
  2. (2)1921
  3. (3)1901
  4. (4)1931
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 1913

ఠాగూర్ రచించిన "గీతాంజలి" గ్రంథానికి 1913 లో నోబెల్ బహుమతి లభించింది.

1901, 1921, 1931 సంవత్సరాలు గీతాంజలి నోబెల్ బహుమతికి సంబంధించినవి కావు.