AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

చాప్టర్ టెస్ట్ · విద్యపై రాజ్యాంగ నిబంధనలు

మోడల్ ప్రశ్నలు (35)

మొత్తం 10 అంశాలు చదివాక ఈ ప్రశ్నలు రాయండి. ప్రతి ప్రశ్న కింద సమాధానం, వివరణ ఉన్నాయి.

మోడల్ ప్రశ్న 1

భారత రాజ్యాంగాన్ని రాజ్యాంగ పరిషత్ ఆమోదించిన తేదీ ఏది?

  1. (1)26 జనవరి 1950
  2. (2)15 ఆగస్టు 1947
  3. (3)26 నవంబర్ 1949
  4. (4)26 జనవరి 1949
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 26 నవంబర్ 1949

రాజ్యాంగ పరిషత్ 26 నవంబర్ 1949న రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించింది. అందుకే ఈ రోజును రాజ్యాంగ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటాం.

26 జనవరి 1950 రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన రోజు (గణతంత్ర దినోత్సవం). 15 ఆగస్టు 1947 స్వాతంత్ర్య దినం. 26 జనవరి 1949 అనే తేదీకి రాజ్యాంగంతో సంబంధం లేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 2

విద్యను "దేశం వెనుకబడటానికి కారణమైన సమస్యలకు పరిష్కారం తెచ్చే ఆయుధం"గా భావించిన రాజ్యాంగ ముసాయిదా సంఘం అధ్యక్షుడు ఎవరు?

  1. (1)డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్
  2. (2)జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ
  3. (3)డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్
  4. (4)సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్

రాజ్యాంగ ముసాయిదా సంఘానికి అధ్యక్షుడు డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్. దేశాన్ని ప్రగతి దారిలో నడిపించే ఆయుధం విద్య అని, పౌరులందరికీ నాణ్యమైన విద్య ఇవ్వడం రాజ్యం బాధ్యత అని ఆయన భావించారు.

నెహ్రూ తొలి ప్రధానమంత్రి, రాజేంద్ర ప్రసాద్ రాజ్యాంగ పరిషత్ అధ్యక్షుడు, తొలి రాష్ట్రపతి; పటేల్ తొలి ఉప ప్రధాని. వీరెవరూ ముసాయిదా సంఘం అధ్యక్షులు కాదు.

మోడల్ ప్రశ్న 3

రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగంలో ప్రాథమిక హక్కులు ఉంటాయి?

  1. (1)భాగం 4
  2. (2)భాగం 3
  3. (3)భాగం 4ఎ
  4. (4)భాగం 17
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) భాగం 3

ప్రాథమిక హక్కులు భాగం 3 లో (అధికరణలు 12-35) ఉంటాయి. వీటిని న్యాయస్థానం ద్వారా అమలు చేయించుకోవచ్చు.

భాగం 4 లో ఆదేశిక సూత్రాలు, భాగం 4ఎ లో ప్రాథమిక విధులు (51A), భాగం 17 లో అధికార భాషకు సంబంధించిన అధికరణలు (343, 350A, 350B, 351) ఉంటాయి.

మోడల్ ప్రశ్న 4

ప్రవేశికలో "సామ్యవాద", "లౌకిక" అనే పదాలను చేర్చిన రాజ్యాంగ సవరణ ఏది?

  1. (1)44వ సవరణ, 1978
  2. (2)86వ సవరణ, 2002
  3. (3)1వ సవరణ, 1951
  4. (4)42వ సవరణ, 1976
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) 42వ సవరణ, 1976

42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976) ప్రవేశికకు సామ్యవాద, లౌకిక, సమగ్రత అనే మూడు పదాలు చేర్చింది. ప్రవేశికను సవరించింది ఈ ఒక్కసారే.

44వ సవరణ ఆస్తి హక్కును ప్రాథమిక హక్కుల నుంచి తొలగించింది. 86వ సవరణ 21A, 45, 51A(కె) మార్పులు తెచ్చింది. 1వ సవరణ 15(4) ను చేర్చింది.

మోడల్ ప్రశ్న 5

ప్రవేశిక ప్రకారం పౌరులకు హామీ ఇచ్చిన "స్వేచ్ఛ"లో లేనిది ఏది?

  1. (1)ఆలోచన స్వేచ్ఛ
  2. (2)ఆస్తి సంపాదన స్వేచ్ఛ
  3. (3)భావ ప్రకటన స్వేచ్ఛ
  4. (4)ఆరాధన స్వేచ్ఛ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఆస్తి సంపాదన స్వేచ్ఛ

ప్రవేశిక ఆలోచన, భావ ప్రకటన, విశ్వాసం, ధర్మం, ఆరాధన స్వేచ్ఛను మాత్రమే చెబుతుంది. ఆస్తి సంపాదన స్వేచ్ఛ అనేది ప్రవేశికలోని స్వేచ్ఛల జాబితాలో లేదు.

ఆలోచన, భావ ప్రకటన, ఆరాధన - ఈ మూడూ ప్రవేశికలో స్పష్టంగా ఉన్న స్వేచ్ఛలే. కాబట్టి అవి సరైన సమాధానం కావు.

మోడల్ ప్రశ్న 6

"దేశాధినేత వారసత్వంగా కాకుండా ఎన్నిక ద్వారా వస్తారు" అనే లక్షణం ప్రవేశికలోని ఏ పదాన్ని సూచిస్తుంది?

  1. (1)గణతంత్ర
  2. (2)సర్వసత్తాక
  3. (3)సామ్యవాద
  4. (4)లౌకిక
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) గణతంత్ర

గణతంత్ర రాజ్యంలో దేశాధినేత (రాష్ట్రపతి) వారసత్వంగా రారు, ఎన్నిక ద్వారా వస్తారు. భారత రాష్ట్రపతిని ప్రజలు పరోక్షంగా ఎన్నుకుంటారు.

సర్వసత్తాక అంటే బయటి నియంత్రణ లేకపోవడం; సామ్యవాద అంటే సామాజిక, ఆర్థిక సమానత్వం; లౌకిక అంటే ఏ మతాన్నీ అధికార మతంగా గుర్తించకపోవడం. ఇవి దేశాధినేత ఎన్నికను సూచించవు.

మోడల్ ప్రశ్న 7

ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగమే అని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసిన కేసు ఏది?

  1. (1)బెరుబారి కేసు
  2. (2)ఉన్నికృష్ణన్ కేసు
  3. (3)కేశవానంద భారతి వర్సెస్ కేరళ ప్రభుత్వం
  4. (4)చంపకం దొరైరాజన్ కేసు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) కేశవానంద భారతి వర్సెస్ కేరళ ప్రభుత్వం

కేశవానంద భారతి వర్సెస్ కేరళ ప్రభుత్వం (1973) కేసులో ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగమే అని, దాన్ని సవరించినా మూల ఆశయాలను నాశనం చేయకూడదని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది.

బెరుబారి కేసు (1960) ప్రవేశిక రాజ్యాంగంలో భాగం కాదు అని చెప్పింది. ఉన్నికృష్ణన్ కేసు (1993) విద్యా హక్కుకు సంబంధించినది. చంపకం దొరైరాజన్ కేసు ప్రవేశిక గురించి కాదు, ప్రవేశాల్లో రిజర్వేషన్ల గురించి.

మోడల్ ప్రశ్న 8

అధికరణ 15(1) ప్రకారం వివక్ష చూపకూడని కారణాల్లో లేనిది ఏది?

  1. (1)మతం
  2. (2)లింగం
  3. (3)పుట్టిన ప్రదేశం
  4. (4)ఆదాయం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ఆదాయం

అధికరణ 15(1) మతం, జాతి, కులం, లింగం, పుట్టిన ప్రదేశం - ఈ ఐదు కారణాలతో వివక్షను నిషేధిస్తుంది. ఆదాయం ఈ జాబితాలో లేదు.

మతం, లింగం, పుట్టిన ప్రదేశం మూడూ 15(1) లో స్పష్టంగా ఉన్న కారణాలే. కాబట్టి అవి సరైన సమాధానం కావు.

మోడల్ ప్రశ్న 9

ప్రభుత్వ సహాయం పొందని ప్రైవేటు విద్యా సంస్థల ప్రవేశాల్లో కూడా వెనుకబడిన వర్గాలు, SC, ST లకు ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేసే అధికారం ఇచ్చిన నిబంధన ఏది?

  1. (1)అధికరణ 15(4)
  2. (2)అధికరణ 15(5)
  3. (3)అధికరణ 16(4)
  4. (4)అధికరణ 29(2)
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) అధికరణ 15(5)

93వ సవరణ (2005) చేర్చిన అధికరణ 15(5) విద్యా సంస్థల ప్రవేశాల్లో, ప్రభుత్వ సహాయం పొందే, పొందని ప్రైవేటు విద్యా సంస్థల్లో కూడా, ప్రత్యేక ఏర్పాట్లకు అవకాశం ఇస్తుంది. అల్పసంఖ్యాక విద్యా సంస్థలకు ఇది వర్తించదు.

15(4) (1వ సవరణ, 1951) సాధారణంగా ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చెబుతుంది; 16(4) ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల రిజర్వేషన్లు; 29(2) ప్రవేశ నిరాకరణ నిషేధం.

మోడల్ ప్రశ్న 10

పూర్తిగా ప్రభుత్వ నిధులతో నడిచే విద్యా సంస్థల్లో మత బోధన ఉండకూడదు అని చెప్పే అధికరణ ఏది?

  1. (1)అధికరణ 25
  2. (2)అధికరణ 30
  3. (3)అధికరణ 28
  4. (4)అధికరణ 29
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అధికరణ 28

అధికరణ 28(1) ప్రకారం పూర్తిగా ప్రభుత్వ నిధులతో నడిచే ఏ విద్యా సంస్థలోనూ మత బోధన ఉండకూడదు. ఇది లౌకిక విద్యకు ఆధారం.

అధికరణ 25 మత స్వేచ్ఛ; 30 అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు విద్యా సంస్థలు స్థాపించుకునే హక్కు; 29 భాష, లిపి, సంస్కృతి రక్షణ, ప్రవేశ నిరాకరణ నిషేధం.

మోడల్ ప్రశ్న 11

14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలను కర్మాగారాలు, గనులు, ఇతర ప్రమాదకర పనుల్లో పెట్టకూడదు అని చెప్పే అధికరణ ఏది?

  1. (1)అధికరణ 24
  2. (2)అధికరణ 23
  3. (3)అధికరణ 21A
  4. (4)అధికరణ 45
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అధికరణ 24

అధికరణ 24 బాల కార్మిక వ్యవస్థను నిషేధిస్తుంది: 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలను కర్మాగారాలు, గనులు, ఇతర ప్రమాదకర పనుల్లో పెట్టకూడదు.

అధికరణ 23 అక్రమ రవాణా, వెట్టిచాకిరి నిషేధం; 21A 6-14 ఏళ్ల విద్యా హక్కు; 45 ఇప్పుడు 6 ఏళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ, విద్య.

మోడల్ ప్రశ్న 12

మత, భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు తమకు నచ్చిన విద్యా సంస్థలు స్థాపించి నిర్వహించుకునే హక్కు ఏ అధికరణ ఇస్తుంది?

  1. (1)అధికరణ 29(1)
  2. (2)అధికరణ 350A
  3. (3)అధికరణ 46
  4. (4)అధికరణ 30(1)
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అధికరణ 30(1)

అధికరణ 30(1) మత, భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గాలన్నిటికీ నచ్చిన విద్యా సంస్థలు స్థాపించి, నిర్వహించుకునే హక్కు ఇస్తుంది. 30(2) నిధుల మంజూరులో వివక్షను నిషేధిస్తుంది.

29(1) భాష, లిపి, సంస్కృతి కాపాడుకునే హక్కు; 350A ప్రాథమిక దశలో మాతృభాషలో బోధన; 46 SC, ST, బలహీన వర్గాల విద్యా ప్రయోజనాలు.

మోడల్ ప్రశ్న 13

తమ ప్రాథమిక హక్కుల రక్షణ కోసం నేరుగా సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కు ఇచ్చే, అంబేద్కర్ "రాజ్యాంగానికి హృదయం, ఆత్మ" అన్న అధికరణ ఏది?

  1. (1)అధికరణ 14
  2. (2)అధికరణ 32
  3. (3)అధికరణ 21
  4. (4)అధికరణ 51A
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) అధికరణ 32

అధికరణ 32 రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కు: హక్కుల రక్షణకు నేరుగా సుప్రీంకోర్టుకు వెళ్లవచ్చు. దీన్ని అంబేద్కర్ రాజ్యాంగానికి హృదయం, ఆత్మ అన్నారు.

14 చట్టం ముందు సమానత్వం; 21 జీవించే హక్కు; 51A ప్రాథమిక విధులు. ఇవి సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కును ఇవ్వవు.

మోడల్ ప్రశ్న 14

ఈ కింది వాటిలో సరైన జత కానిది ఏది?

  1. (1)అధికరణ 17 - అస్పృశ్యత నిర్మూలన
  2. (2)అధికరణ 16 - ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశాలు
  3. (3)అధికరణ 25 - బాల కార్మిక నిషేధం
  4. (4)అధికరణ 14 - చట్టం ముందు సమానత్వం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అధికరణ 25 - బాల కార్మిక నిషేధం

అధికరణ 25 మత స్వేచ్ఛను ఇస్తుంది; బాల కార్మిక నిషేధం అధికరణ 24 లో ఉంది. కాబట్టి "అధికరణ 25 - బాల కార్మిక నిషేధం" తప్పు జత.

17 - అస్పృశ్యత నిర్మూలన, 16 - ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశాలు, 14 - చట్టం ముందు సమానత్వం - ఈ మూడూ సరైన జతలే.

మోడల్ ప్రశ్న 15

పని హక్కు, విద్యా హక్కు, నిరుద్యోగం, వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం, వైకల్యం సందర్భాల్లో ప్రజా సహాయం పొందే హక్కు కల్పించాలని చెప్పే ఆదేశిక సూత్రం ఏది?

  1. (1)అధికరణ 41
  2. (2)అధికరణ 46
  3. (3)అధికరణ 39(ఎఫ్)
  4. (4)అధికరణ 45
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అధికరణ 41

అధికరణ 41 ప్రకారం రాజ్యం తన ఆర్థిక సామర్థ్యం మేరకు పని, విద్య, నిరుద్యోగం, వృద్ధాప్యం, అనారోగ్యం, వైకల్యం సందర్భాల్లో ప్రజా సహాయం కల్పించాలి. వైకల్యాన్ని నేరుగా ప్రస్తావించే ముఖ్య ఆదేశిక సూత్రం ఇదే.

46 SC, ST, బలహీన వర్గాల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు; 39(ఎఫ్) పిల్లల ఆరోగ్యకర వికాసం; 45 ఇప్పుడు 6 ఏళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ, విద్య.

మోడల్ ప్రశ్న 16

రాజ్యాంగం అమలైన మొదటి రూపంలో అధికరణ 45 ఏ లక్ష్యాన్ని పెట్టుకుంది?

  1. (1)6 ఏళ్ల లోపు పిల్లలకు బాల్య సంరక్షణ
  2. (2)10 ఏళ్లలోపు, 14 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య
  3. (3)5 ఏళ్లలోపు, 18 ఏళ్ల వరకు పిల్లలకు ఉచిత విద్య
  4. (4)అందరికీ ఉన్నత విద్య
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 10 ఏళ్లలోపు, 14 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య

మొదటి రూపంలో అధికరణ 45, రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన 10 ఏళ్లలోపు 14 ఏళ్లు నిండే వరకు పిల్లలందరికీ ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించడానికి రాజ్యం ప్రయత్నించాలని చెప్పింది.

6 ఏళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ అనేది 86వ సవరణ తర్వాతి కొత్త రూపం. 5 ఏళ్లు, 18 ఏళ్లు అనే సంఖ్యలు, ఉన్నత విద్య అనేవి అధికరణ 45 లో ఎప్పుడూ లేవు.

మోడల్ ప్రశ్న 17

SC, ST లతో సహా బలహీన వర్గాల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను ప్రత్యేక శ్రద్ధతో పెంపొందించాలని చెప్పే ఆదేశిక సూత్రం ఏది?

  1. (1)అధికరణ 41
  2. (2)అధికరణ 45
  3. (3)అధికరణ 51A
  4. (4)అధికరణ 46
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అధికరణ 46

అధికరణ 46 బలహీన వర్గాల, ముఖ్యంగా SC, ST ల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను ప్రత్యేక శ్రద్ధతో పెంపొందించాలని, వారిని సామాజిక అన్యాయం, దోపిడీ నుంచి రక్షించాలని చెబుతుంది.

41 పని, విద్య, ప్రజా సహాయం; 45 బాల్య సంరక్షణ, విద్య; 51A ప్రాథమిక విధులు. ఇవి ప్రత్యేకంగా SC, ST ల విద్యా ప్రయోజనాల గురించి చెప్పవు.

మోడల్ ప్రశ్న 18

ప్రాథమిక విధులను రాజ్యాంగంలో మొదట చేర్చిన సవరణ, అప్పుడు ఉన్న విధుల సంఖ్య ఏవి?

  1. (1)86వ సవరణ - 11 విధులు
  2. (2)44వ సవరణ - 10 విధులు
  3. (3)42వ సవరణ - 10 విధులు
  4. (4)42వ సవరణ - 11 విధులు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 42వ సవరణ - 10 విధులు

42వ సవరణ (1976) భాగం 4ఎ (అధికరణ 51A) గా 10 ప్రాథమిక విధులను చేర్చింది. తర్వాత 86వ సవరణ (2002) 11వ విధిగా 51A(కె) ను చేర్చింది.

86వ సవరణ కొత్తగా ఒక్క విధిని మాత్రమే చేర్చింది; 44వ సవరణ ఆస్తి హక్కుకు సంబంధించినది. 42వ సవరణ సమయంలో విధులు 11 కాదు, 10.

మోడల్ ప్రశ్న 19

ఆదేశిక సూత్రాల గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

  1. (1)వీటిని న్యాయస్థానం ద్వారా అమలు చేయించుకోవచ్చు
  2. (2)ఇవి భాగం 3 లో ఉంటాయి
  3. (3)ఇవి పౌరుల విధులు మాత్రమే
  4. (4)వీటిని న్యాయస్థానం ద్వారా అమలు చేయించలేం, కానీ పాలనకు మౌలికమైనవి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) వీటిని న్యాయస్థానం ద్వారా అమలు చేయించలేం, కానీ పాలనకు మౌలికమైనవి

ఆదేశిక సూత్రాలు భాగం 4 లో ఉంటాయి. వీటిని న్యాయస్థానం ద్వారా అమలు చేయించలేం (అధికరణ 37), కానీ దేశ పాలనకు ఇవి మౌలికమైనవి; చట్టాలు చేసేటప్పుడు ప్రభుత్వం వీటిని అనుసరించాలి.

న్యాయస్థానం ద్వారా అమలు చేయించుకోగలిగేవి ప్రాథమిక హక్కులు, అవి భాగం 3 లో ఉంటాయి. పౌరుల విధులు భాగం 4ఎ లోని ప్రాథమిక విధులు; ఆదేశిక సూత్రాలు రాజ్యానికి మార్గదర్శకాలు.

మోడల్ ప్రశ్న 20

86వ రాజ్యాంగ సవరణ (2002) చేసిన మార్పుల్లో లేనిది ఏది?

  1. (1)అధికరణ 21A చేర్చడం
  2. (2)అధికరణ 45 మార్చడం
  3. (3)అధికరణ 51A(కె) చేర్చడం
  4. (4)విద్యను ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) విద్యను ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చడం

విద్యను ఉమ్మడి జాబితాకు మార్చింది 42వ సవరణ (1976), 86వ సవరణ కాదు.

21A చేర్చడం (ప్రాథమిక హక్కు), 45 మార్చడం (ఆదేశిక సూత్రం), 51A(కె) చేర్చడం (ప్రాథమిక విధి) - ఈ మూడూ 86వ సవరణ చేసిన మార్పులే.

మోడల్ ప్రశ్న 21

అధికరణ 21A, దాన్ని అమలు చేసే RTE చట్టం 2009 అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ ఏది?

  1. (1)12 డిసెంబర్ 2002
  2. (2)1 ఏప్రిల్ 2010
  3. (3)26 జనవరి 2010
  4. (4)1 ఏప్రిల్ 2009
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 1 ఏప్రిల్ 2010

అధికరణ 21A, RTE చట్టం 2009 రెండూ 1 ఏప్రిల్ 2010 నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి.

12 డిసెంబర్ 2002 86వ సవరణకు రాష్ట్రపతి ఆమోదం లభించిన తేదీ, అమలు తేదీ కాదు. 26 జనవరి 2010, 1 ఏప్రిల్ 2009 తప్పు తేదీలు.

మోడల్ ప్రశ్న 22

86వ సవరణకు దారి చూపిన, 14 ఏళ్ల వరకు విద్యా హక్కు అధికరణ 21 నుంచి వస్తుందని చెప్పిన సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఏది?

  1. (1)ఉన్నికృష్ణన్ కేసు (1993)
  2. (2)కేశవానంద భారతి కేసు (1973)
  3. (3)బెరుబారి కేసు (1960)
  4. (4)గోలక్‌నాథ్ కేసు (1967)
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ఉన్నికృష్ణన్ కేసు (1993)

ఉన్నికృష్ణన్ కేసు (1993) లో సుప్రీంకోర్టు, 14 ఏళ్ల వరకు పిల్లలకు విద్యా హక్కు జీవించే హక్కు (అధికరణ 21) లో భాగమని చెప్పింది. ఇదే 86వ సవరణకు దారి చూపింది.

కేశవానంద భారతి, బెరుబారి కేసులు ప్రవేశిక, రాజ్యాంగ సవరణ అధికారానికి సంబంధించినవి. గోలక్‌నాథ్ కేసు కూడా ప్రాథమిక హక్కుల సవరణ అధికారం గురించి, విద్యా హక్కు గురించి కాదు.

మోడల్ ప్రశ్న 23

86వ సవరణ తర్వాత 6-14 ఏళ్ల పిల్లల విద్యలో రాజ్యం, తల్లిదండ్రుల బాధ్యతలను సరిగ్గా జత చేసినది ఏది?

  1. (1)రాజ్యం - 51A(కె), తల్లిదండ్రులు - 21A
  2. (2)రాజ్యం - 45, తల్లిదండ్రులు - 46
  3. (3)రాజ్యం - 21A, తల్లిదండ్రులు - 51A(కె)
  4. (4)రాజ్యం - 41, తల్లిదండ్రులు - 45
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) రాజ్యం - 21A, తల్లిదండ్రులు - 51A(కె)

21A ప్రకారం 6-14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య అందించడం రాజ్యం బాధ్యత (హక్కు రూపంలో). 51A(కె) ప్రకారం అదే వయసు పిల్లలకు విద్యావకాశాలు కల్పించడం తల్లిదండ్రుల, సంరక్షకుల విధి.

మిగతా జతలు తారుమారు లేదా సంబంధం లేనివి: 45 ఇప్పుడు 6 ఏళ్ల లోపు బాల్య సంరక్షణ; 46 బలహీన వర్గాలు; 41 పని, ప్రజా సహాయం.

మోడల్ ప్రశ్న 24

భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గాల పిల్లలకు ప్రాథమిక దశలో మాతృభాషలో బోధనకు సదుపాయాలు కల్పించాలని చెప్పే అధికరణ ఏది?

  1. (1)అధికరణ 350B
  2. (2)అధికరణ 343
  3. (3)అధికరణ 350A
  4. (4)అధికరణ 351
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అధికరణ 350A

అధికరణ 350A ప్రకారం భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గాల పిల్లలకు ప్రాథమిక దశలో మాతృభాషలో బోధనకు తగిన సదుపాయాలు కల్పించడానికి ప్రతి రాష్ట్రం, స్థానిక సంస్థ ప్రయత్నించాలి. దీన్ని 7వ సవరణ (1956) చేర్చింది.

350B భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గాల ప్రత్యేక అధికారి; 343 హిందీ అధికార భాష; 351 హిందీ అభివృద్ధి.

మోడల్ ప్రశ్న 25

భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గాల కోసం ప్రత్యేక అధికారిని ఎవరు నియమిస్తారు?

  1. (1)ప్రధానమంత్రి
  2. (2)రాష్ట్రపతి
  3. (3)సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి
  4. (4)రాష్ట్ర గవర్నర్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) రాష్ట్రపతి

అధికరణ 350B ప్రకారం భాషా అల్పసంఖ్యాక వర్గాల కోసం రాష్ట్రపతి ప్రత్యేక అధికారిని నియమిస్తారు. రక్షణలకు సంబంధించిన అన్ని విషయాలను దర్యాప్తు చేసి ఆయన రాష్ట్రపతికి నివేదిక ఇస్తారు.

ప్రధానమంత్రి, ప్రధాన న్యాయమూర్తి, గవర్నర్ - ఎవరికీ 350B ఈ నియామక అధికారం ఇవ్వలేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 26

రాజ్యాంగం ప్రకారం కేంద్రం అధికార భాష ఏది?

  1. (1)రోమన్ లిపిలోని హిందీ
  2. (2)దేవనాగరి లిపిలోని సంస్కృతం
  3. (3)ఆంగ్లం మాత్రమే
  4. (4)దేవనాగరి లిపిలోని హిందీ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) దేవనాగరి లిపిలోని హిందీ

అధికరణ 343 ప్రకారం కేంద్రం అధికార భాష దేవనాగరి లిపిలోని హిందీ. హిందీ అభివృద్ధికి కృషి చేయాలని అధికరణ 351 చెబుతుంది.

రాజ్యాంగం రోమన్ లిపిలోని హిందీని గానీ, సంస్కృతాన్ని గానీ అధికార భాషగా చెప్పలేదు. ఆంగ్లం మాత్రమే అధికార భాష అనడం కూడా తప్పు.

మోడల్ ప్రశ్న 27

42వ సవరణ (1976) తర్వాత విద్య ఏడవ షెడ్యూల్‌లోని ఏ జాబితాలో, ఏ అంశంగా ఉంది?

  1. (1)ఉమ్మడి జాబితా - అంశం 25
  2. (2)రాష్ట్ర జాబితా - అంశం 11
  3. (3)కేంద్ర జాబితా - అంశం 66
  4. (4)ఉమ్మడి జాబితా - అంశం 20
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ఉమ్మడి జాబితా - అంశం 25

42వ సవరణ రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశం 11 (విద్య) ను తొలగించి, విద్యను ఉమ్మడి జాబితాలోని అంశం 25 లో చేర్చింది.

రాష్ట్ర జాబితా అంశం 11 1976 కి ముందు విద్య ఉన్న స్థానం. కేంద్ర జాబితా అంశం 66 ఉన్నత విద్య ప్రమాణాల సమన్వయం. ఉమ్మడి జాబితా అంశం 20 ఆర్థిక, సామాజిక ప్రణాళిక.

మోడల్ ప్రశ్న 28

బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం, అలీగఢ్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయం, ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం కేంద్ర జాబితాలోని ఏ అంశం కిందికి వస్తాయి?

  1. (1)అంశం 66
  2. (2)అంశం 64
  3. (3)అంశం 63
  4. (4)అంశం 65
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అంశం 63

కేంద్ర జాబితా అంశం 63 జాతీయ ప్రాధాన్యం గల సంస్థలు: రాజ్యాంగం ప్రారంభమైనప్పుడు ఉన్న బెనారస్ హిందూ, అలీగఢ్ ముస్లిం, ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయాలు, పార్లమెంట్ చట్టం ద్వారా ప్రకటించిన ఇతర సంస్థలు.

64 శాస్త్రీయ, సాంకేతిక సంస్థలు (IIT వంటివి); 65 వృత్తి శిక్షణ, పరిశోధన, నేర పరిశోధన సంస్థలు; 66 ఉన్నత విద్య ప్రమాణాల సమన్వయం, నిర్ణయం.

మోడల్ ప్రశ్న 29

ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, శాస్త్ర సాంకేతిక సంస్థల్లో ప్రమాణాలను సమన్వయం చేసి నిర్ణయించే అధికారం కేంద్ర జాబితాలోని ఏ అంశం ఇస్తుంది?

  1. (1)అంశం 63
  2. (2)అంశం 66
  3. (3)అంశం 65
  4. (4)అంశం 12
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) అంశం 66

కేంద్ర జాబితా అంశం 66 ఉన్నత విద్య, పరిశోధన, శాస్త్ర, సాంకేతిక సంస్థల్లో ప్రమాణాల సమన్వయం, నిర్ణయం గురించి చెబుతుంది. అందుకే ఉమ్మడి జాబితా అంశం 25 ఈ అంశాలకు లోబడి ఉంటుంది.

63 జాతీయ ప్రాధాన్యం గల సంస్థలు; 65 కేంద్ర శిక్షణ, పరిశోధన సంస్థలు; 12 రాష్ట్ర జాబితాలోని గ్రంథాలయాలు, మ్యూజియంలు.

మోడల్ ప్రశ్న 30

రాష్ట్ర జాబితాలోని అంశం 12 దేనికి సంబంధించినది?

  1. (1)విశ్వవిద్యాలయాలు
  2. (2)కార్మికుల సాంకేతిక శిక్షణ
  3. (3)ఉన్నత విద్య ప్రమాణాలు
  4. (4)గ్రంథాలయాలు, మ్యూజియంలు, చారిత్రక కట్టడాలు, రికార్డులు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) గ్రంథాలయాలు, మ్యూజియంలు, చారిత్రక కట్టడాలు, రికార్డులు

రాష్ట్ర జాబితా అంశం 12 రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నియంత్రించే లేదా నిధులు ఇచ్చే గ్రంథాలయాలు, మ్యూజియంలు, ఇలాంటి సంస్థలు, జాతీయ ప్రాధాన్యం లేని ప్రాచీన, చారిత్రక కట్టడాలు, రికార్డుల గురించి చెబుతుంది.

విశ్వవిద్యాలయాలు, కార్మికుల సాంకేతిక శిక్షణ ఉమ్మడి జాబితా అంశం 25 లో; ఉన్నత విద్య ప్రమాణాలు కేంద్ర జాబితా అంశం 66 లో ఉన్నాయి.

మోడల్ ప్రశ్న 31

"వికలాంగులకు, పని చేయలేని వారికి సహాయం" ఏడవ షెడ్యూల్‌లో ఎక్కడ ఉంది?

  1. (1)రాష్ట్ర జాబితా - అంశం 9
  2. (2)కేంద్ర జాబితా - అంశం 65
  3. (3)ఉమ్మడి జాబితా - అంశం 25
  4. (4)కేంద్ర జాబితా - అంశం 9
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) రాష్ట్ర జాబితా - అంశం 9

రాష్ట్ర జాబితా అంశం 9 వికలాంగులకు, పని చేయలేని వారికి సహాయం గురించి చెబుతుంది. వైకల్యం ఉన్నవారి సంక్షేమం ప్రధానంగా రాష్ట్రాల బాధ్యత అని ఇది చూపుతుంది.

కేంద్ర జాబితా అంశం 65 కేంద్ర శిక్షణ, పరిశోధన సంస్థలు; ఉమ్మడి జాబితా అంశం 25 విద్య. కేంద్ర జాబితా అంశం 9 కు వికలాంగుల సహాయంతో సంబంధం లేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 32

వైకల్యం ఉన్న పౌరుల గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

  1. (1)వారికి ఓటు హక్కు 21 ఏళ్లకు వస్తుంది
  2. (2)ఆస్తి కలిగి ఉండటం వారికి ప్రాథమిక హక్కు
  3. (3)18 ఏళ్లు నిండితే వారు ఓటరుగా నమోదై ఓటు వేయవచ్చు
  4. (4)ప్రాథమిక హక్కులు వారికి వర్తించవు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 18 ఏళ్లు నిండితే వారు ఓటరుగా నమోదై ఓటు వేయవచ్చు

ఇతర పౌరుల లాగే 18 ఏళ్లు నిండిన వైకల్యం ఉన్న పౌరులు ఓటరుగా నమోదు చేసుకుని ఓటు వేయవచ్చు (అధికరణ 326). ప్రాథమిక హక్కులు కూడా వారికి సమానంగా వర్తిస్తాయి.

ఓటు వయసు 61వ సవరణ (1988) తర్వాత 21 కాదు, 18. ఆస్తి హక్కు 44వ సవరణ తర్వాత ప్రాథమిక హక్కు కాదు (300A). ప్రాథమిక హక్కులు వైకల్యం ఉన్నవారితో సహా అందరికీ వర్తిస్తాయి.

మోడల్ ప్రశ్న 33

వైకల్యం ఆధారంగా వివక్ష నిషేధం, సమ్మిళిత విద్య వంటి వివరమైన హక్కులను ఇచ్చేవి ఏవి?

  1. (1)అధికరణ 15(1) లోని ఐదు కారణాలు
  2. (2)రాష్ట్ర జాబితా అంశం 12
  3. (3)అధికరణ 350A
  4. (4)పార్లమెంట్ చేసిన PWD చట్టం 1995, RPwD చట్టం 2016
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) పార్లమెంట్ చేసిన PWD చట్టం 1995, RPwD చట్టం 2016

అధికరణ 15(1) లోని ఐదు కారణాల్లో వైకల్యం అనే మాట లేదు. వైకల్యం ఆధారంగా వివక్ష నిషేధం, సమ్మిళిత విద్య వంటి వివరమైన హక్కులను రాజ్యాంగ విలువల ఆధారంగా పార్లమెంట్ చేసిన PWD చట్టం 1995, RPwD చట్టం 2016 ఇస్తాయి.

15(1) కారణాలు మతం, జాతి, కులం, లింగం, పుట్టిన ప్రదేశం మాత్రమే. రాష్ట్ర జాబితా అంశం 12 గ్రంథాలయాలు; 350A మాతృభాషలో బోధన.

మోడల్ ప్రశ్న 34

అధికరణలను వాటిని చేర్చిన సవరణలతో జత చేయండి: (1) 15(4) (2) 350A (3) 15(5) (4) 15(6) ; (అ) 93వ సవరణ (ఆ) 1వ సవరణ (ఇ) 103వ సవరణ (ఈ) 7వ సవరణ

  1. (1)1-అ, 2-ఈ, 3-ఆ, 4-ఇ
  2. (2)1-ఆ, 2-ఈ, 3-అ, 4-ఇ
  3. (3)1-ఆ, 2-ఇ, 3-అ, 4-ఈ
  4. (4)1-ఈ, 2-ఆ, 3-ఇ, 4-అ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 1-ఆ, 2-ఈ, 3-అ, 4-ఇ

15(4) - 1వ సవరణ (1951); 350A - 7వ సవరణ (1956); 15(5) - 93వ సవరణ (2005); 15(6) - 103వ సవరణ (2019). కాబట్టి 1-ఆ, 2-ఈ, 3-అ, 4-ఇ సరైనది.

మిగతా ఎంపికల్లో 15(4), 15(5), 15(6) లేదా 350A సవరణలు తారుమారయ్యాయి. ఉదాహరణకు 15(4) 93వ సవరణ కాదు, 1వ సవరణ.

మోడల్ ప్రశ్న 35

ఆస్తి హక్కును ప్రాథమిక హక్కుల నుంచి తొలగించిన సవరణ ఏది?

  1. (1)42వ సవరణ, 1976
  2. (2)61వ సవరణ, 1988
  3. (3)86వ సవరణ, 2002
  4. (4)44వ సవరణ, 1978
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) 44వ సవరణ, 1978

44వ సవరణ (1978) ఆస్తి హక్కును ప్రాథమిక హక్కుల నుంచి తొలగించి అధికరణ 300A కింద చట్టబద్ధ హక్కుగా మార్చింది.

42వ సవరణ ప్రవేశిక పదాలు, ఉమ్మడి జాబితా, ప్రాథమిక విధులు; 61వ సవరణ ఓటు వయసు 18; 86వ సవరణ 21A, 45, 51A(కె).