నేపథ్యం
- కేంద్ర మంత్రివర్గం 29 జూలై 2020 న జాతీయ విద్యా విధానం 2020 ను ఆమోదించింది. ఇది 34 ఏళ్ల పాత NPE 1986 స్థానంలో వచ్చింది.
- ఇది 21వ శతాబ్దపు మొదటి విద్యా విధానం.
- మే 2016 లో టి.ఎస్.ఆర్. సుబ్రమణియన్ కమిటీ నివేదిక ఇచ్చింది. జూన్ 2017 లో డాక్టర్ కె. కస్తూరిరంగన్ అధ్యక్షతన ముసాయిదా కమిటీ ఏర్పడింది; అది 31 మే 2019 న ముసాయిదా జాతీయ విద్యా విధానం 2019 ను సమర్పించింది.
5+3+3+4 కొత్త పాఠ్యాంశ నిర్మాణం
పాత 10+2 విధానం స్థానంలో 5+3+3+4 నిర్మాణం వచ్చింది. 3-6 ఏళ్ల పిల్లలు కూడా తొలిసారి పాఠశాల పాఠ్యాంశ పరిధిలోకి వచ్చారు. మొత్తం 12 ఏళ్ల పాఠశాల + 3 ఏళ్ల అంగన్వాడీ / పూర్వ ప్రాథమిక విద్య.
| దశ | సంవత్సరాలు | తరగతులు | వయసు |
|---|---|---|---|
| పునాది దశ (ఫౌండేషనల్) | 5 | 3 ఏళ్ల అంగన్వాడీ / పూర్వ ప్రాథమిక + 1, 2 తరగతులు | 3-8 |
| సన్నాహక దశ (ప్రిపరేటరీ) | 3 | 3 నుంచి 5 తరగతులు | 8-11 |
| మధ్య దశ (మిడిల్) | 3 | 6 నుంచి 8 తరగతులు | 11-14 |
| మాధ్యమిక దశ (సెకండరీ) | 4 | 9 నుంచి 12 తరగతులు | 14-18 |
- పునాది దశ: ఆట, కృత్యాల ఆధారిత, సరళమైన బహుళ స్థాయి అభ్యసనం.
- సన్నాహక దశ: ఆట, ఆవిష్కరణ, కృత్యాలతో పాటు తేలికపాటి పాఠ్యపుస్తకాలు మొదలు.
- మధ్య దశ: సబ్జెక్టు ఉపాధ్యాయులు, అమూర్త భావనలు; అనుభవ పూర్వక అభ్యసనం.
- మాధ్యమిక దశ: 4 ఏళ్ల బహుళ విషయ అధ్యయనం.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
మేథోవైకల్యం గల విద్యార్థి 10వ తరగతి చదువుచున్నట్లయితే NEP 2020 ప్రకారం ఆ విద్యార్థి ఈ దశలో ఉండును.
- (1)పునాది దశ
- (2)సిద్ధపాటు దశ
- (3)మధ్య దశ
- (4)మాధ్యమిక దశ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) మాధ్యమిక దశ
NEP 2020 ప్రకారం 10వ తరగతి చదివే విద్యార్థి (వైకల్యం ఉన్నా లేకపోయినా) ఏ దశలో ఉంటాడో అడుగుతున్నారు.
NEP 2020 పాత 10+2 విధానాన్ని 5+3+3+4 విధానంగా మార్చింది. పునాది దశ (Foundational): 3–8 ఏళ్లు, మూడేళ్ల పూర్వ ప్రాథమిక విద్య, 1, 2 తరగతులు. సన్నాహక దశ (Preparatory): 3 నుంచి 5 తరగతులు. మధ్య దశ (Middle): 6 నుంచి 8 తరగతులు. మాధ్యమిక దశ (Secondary): 9 నుంచి 12 తరగతులు.
10వ తరగతి 9–12 పరిధిలో ఉంది, కాబట్టి విద్యార్థి మాధ్యమిక దశలో ఉంటాడు. జవాబు ఆప్షన్ (4). మేధో వైకల్యం ఉందని దశ మారదు; సమ్మిళిత విద్యలో అదే దశలో వసతులతో చదువుతాడు.
పునాది దశ (1) 2వ తరగతితో, సన్నాహక దశ (2) 5వ తరగతితో, మధ్య దశ (3) 8వ తరగతితో ముగుస్తాయి. కాబట్టి అవి 10వ తరగతికి వర్తించవు.
గుర్తుంచుకోండి: 5+3+3+4: పునాది (2వ వరకు), సన్నాహక (3–5), మధ్య (6–8), మాధ్యమిక (9–12).
పాఠశాల విద్యలో ముఖ్య అంశాలు
- 2030 నాటికి పూర్వ ప్రాథమిక నుంచి మాధ్యమిక వరకు 100% స్థూల నమోదు నిష్పత్తి (GER). బడి బయట ఉన్న 2 కోట్ల మంది పిల్లలను ఓపెన్ స్కూలింగ్ ద్వారా ప్రధాన స్రవంతిలోకి తేవడం.
- పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యా జ్ఞానం (FLN): ప్రతి విద్యార్థి 3వ తరగతి నాటికి వీటిని సాధించాలి; ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో 2025 నాటికి సార్వత్రిక FLN - విద్యా వ్యవస్థ అత్యున్నత ప్రాధాన్యం. దీని కోసం జాతీయ మిషన్.
- బోధనా మాధ్యమం: కనీసం 5వ తరగతి వరకు (వీలైతే 8వ తరగతి, ఆ తర్వాత కూడా) ఇంటి భాష / మాతృభాష / స్థానిక భాష / ప్రాంతీయ భాష. ఏ విద్యార్థిపైనా ఏ భాషనూ రుద్దరు.
- త్రిభాషా సూత్రం కొనసాగుతుంది, కానీ మరింత సరళంగా. మూడు భాషల్లో కనీసం రెండు భారతీయ భాషలు ఉండాలి.
- 6వ తరగతి నుంచి ఇంటర్న్షిప్లతో వృత్తి విద్య. అకడమిక్, సహపాఠ్య, వృత్తి విభాగాల మధ్య కఠినమైన విభజన ఉండదు.
- 360 డిగ్రీల సమగ్ర ప్రగతి కార్డు.
- PARAKH - జాతీయ మదింపు కేంద్రం: అన్ని బోర్డులకు మదింపు ప్రమాణాలు, మార్గదర్శకాలు.
- NCERT కొత్త జాతీయ పాఠ్యప్రణాళికా చట్రం (NCFSE) రూపొందించాలి. 8 ఏళ్ల లోపు పిల్లల కోసం రెండు భాగాల్లో (0-3 ఏళ్లు, 3-8 ఏళ్లు) పూర్వ బాల్య సంరక్షణ, విద్యా (ECCE) చట్రం కూడా NCERT తయారు చేయాలి.
- 2030 నాటికి బోధనకు కనీస అర్హత 4 ఏళ్ల సమీకృత బి.ఎడ్ డిగ్రీ.
- కేంద్రం, రాష్ట్రాలు కలిసి విద్యపై ప్రభుత్వ ఖర్చును వీలైనంత త్వరగా GDP లో 6% కు చేర్చాలి.
ఉన్నత విద్యలో ముఖ్య అంశాలు
- ఉన్నత విద్యలో GER ను 2035 నాటికి 50% కు పెంచడం.
- బహుళ ప్రవేశ, నిష్క్రమణ అవకాశాలతో 3 లేదా 4 ఏళ్ల బహుళ విషయ డిగ్రీలు; అకడమిక్ బ్యాంక్ ఆఫ్ క్రెడిట్స్.
- వైద్య, న్యాయ విద్య మినహా మొత్తం ఉన్నత విద్యకు ఒకే నియంత్రణ సంస్థ - భారత ఉన్నత విద్యా కమిషన్ (HECI). పరిశోధన కోసం జాతీయ పరిశోధనా సంస్థ (నేషనల్ రీసెర్చ్ ఫౌండేషన్).
సమానమైన, సంలీన విద్య: వైకల్యం ఉన్న పిల్లల కోసం
- సామాజిక-ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలు (SEDGs) అనే భావనను NEP తెచ్చింది. లింగం, సామాజిక-సాంస్కృతిక గుర్తింపు, భౌగోళిక ప్రాంతం, వైకల్యాలు (అభ్యసన వైకల్యాలతో సహా), సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితుల ఆధారంగా వీరిని గుర్తిస్తారు.
- బాలికలు, ట్రాన్స్జెండర్ విద్యార్థుల కోసం లింగ సంలీన నిధి (జెండర్ ఇంక్లూజన్ ఫండ్); వెనుకబడిన వర్గాలు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాలను విద్య కోసం ప్రత్యేక మండలాలు (స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ జోన్స్) గా ప్రకటించడం. ఇవి వెనుకబడిన వర్గాల జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల కోసం ఉద్దేశించిన మండలాలు; వైకల్యం ఉన్న పిల్లల విద్యకు సంబంధించినవి కావు.
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు పునాది దశ నుంచి ఉన్నత విద్య వరకు సాధారణ పాఠశాల ప్రక్రియలో పూర్తిగా పాల్గొనేలా చేయడానికి అత్యున్నత ప్రాధాన్యం.
- RPwD చట్టం 2016 ఇచ్చిన సంలీన విద్య నిర్వచనాన్ని NEP స్వీకరించింది: "వైకల్యం ఉన్న, లేని విద్యార్థులు కలిసి నేర్చుకునే, వివిధ రకాల వైకల్యాలు ఉన్న విద్యార్థుల అభ్యసన అవసరాలకు తగ్గట్టు బోధనాభ్యసన వ్యవస్థను సర్దుబాటు చేసే విద్యా వ్యవస్థ". NEP ఈ చట్టంతో పూర్తిగా అనుగుణంగా ఉంది.
- NCF తయారు చేసేటప్పుడు NCERT, దివ్యాంగుల సాధికారత విభాగం పరిధిలోని జాతీయ సంస్థల వంటి నిపుణుల సంస్థలను సంప్రదించాలి.
- పాఠశాలలు / పాఠశాల సముదాయాలు (స్కూల్ కాంప్లెక్స్లు) కు వనరులు; అన్ని వైకల్యాలపై శిక్షణ (క్రాస్-డిసెబిలిటీ ట్రైనింగ్) ఉన్న స్పెషల్ ఎడ్యుకేటర్ల నియామకం; తీవ్ర / బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లల కోసం వనరుల కేంద్రాలు.
- RPwD చట్టం ప్రకారం ఆటంకాలు లేని ప్రవేశం (బారియర్ ఫ్రీ యాక్సెస్); సహాయ పరికరాలు, సాంకేతిక సాధనాలు; పెద్ద అక్షరాలు, బ్రెయిలీ వంటి అందుబాటు రూపాల్లో పాఠ్యపుస్తకాలు. కళలు, ఆటలు, వృత్తి విద్య - అన్ని కార్యకలాపాలకూ ఇది వర్తిస్తుంది.
- NIOS భారతీయ సంజ్ఞా భాష (ISL) నేర్పడానికి, ఇతర ప్రాథమిక సబ్జెక్టులను ISL ద్వారా నేర్పడానికి నాణ్యమైన మాడ్యూళ్లు తయారు చేస్తుంది.
- RPwD చట్టం 2016 ప్రకారం బెంచ్మార్క్ వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలకు సాధారణ పాఠశాల లేదా ప్రత్యేక పాఠశాల ఎంచుకునే హక్కు ఉంటుంది.
- బడికి వెళ్లలేని తీవ్ర, అతి తీవ్ర (ప్రొఫౌండ్) వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలకు ఇంటి వద్ద విద్య (హోమ్ బేస్డ్ ఎడ్యుకేషన్) ఒక ఎంపికగా కొనసాగుతుంది. వీరిని సాధారణ వ్యవస్థలోని ఇతర పిల్లలతో సమానంగా చూడాలి. ఇంటి వద్ద విద్య సామర్థ్యంపై ఆడిట్ జరిపి, RPwD చట్టానికి అనుగుణంగా మార్గదర్శకాలు రూపొందించాలి.
- చాలా తరగతుల్లో నిర్దిష్ట అభ్యసన వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలు ఉంటారు. ఉపాధ్యాయులు వీటిని ముందుగానే గుర్తించాలి. పిల్లలు తమ వేగంతో నేర్చుకునేలా సాంకేతికత, సరళమైన పాఠ్యప్రణాళిక; PARAKH మదింపు మార్గదర్శకాలు, సాధనాలు సూచిస్తుంది.
- నిర్దిష్ట వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలకు ఎలా బోధించాలి అనే అవగాహన అన్ని ఉపాధ్యాయ విద్యా కార్యక్రమాల్లో అంతర్భాగం కావాలి.
పరీక్ష కోణం: NEP 2020 - ఆమోదం 29 జూలై 2020; NPE 1986 స్థానంలో; కస్తూరిరంగన్ కమిటీ. 5+3+3+4: పునాది (3-8), సన్నాహక (3-5 తరగతులు, 8-11), మధ్య (6-8, 11-14), మాధ్యమిక (9-12, 14-18) - కాబట్టి 10వ తరగతి విద్యార్థి మాధ్యమిక దశ. పాఠశాల GER 100% - 2030; ఉన్నత విద్య GER 50% - 2035; FLN - 3వ తరగతి నాటికి, 2025 లక్ష్యం. బెంచ్మార్క్ వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు సాధారణ / ప్రత్యేక పాఠశాల ఎంపిక; తీవ్ర వైకల్యానికి ఇంటి వద్ద విద్య; NIOS - ISL మాడ్యూళ్లు.
మెమొరీ కోడ్: దశల వయసులు "3-8-11-14-18" (పునాది-సన్నాహక-మధ్య-మాధ్యమిక సరిహద్దులు); తరగతులు "2-5-8-12" (ప్రతి దశ చివరి తరగతి). లక్ష్యాలు "30 లో 100, 35 లో 50" - 2030 లో పాఠశాల GER 100%, 2035 లో ఉన్నత విద్య GER 50%. "5 వరకు అమ్మ భాష" - కనీసం 5వ తరగతి వరకు మాతృభాషలో బోధన.