తీవ్రమైన హైపోటోనియా (కండరాల పట్టు బాగా తగ్గడం)
- కొన్ని రకాల మెదడు వైకల్యాల్లో భంగిమ, అవయవాల్లో కండరాల పట్టు (టోన్) తీవ్రంగా అసాధారణంగా ఉంటుంది.
- పరిధీయ నాడి లేదా కండర గాయాలను గుర్తించడం ఎప్పుడూ సులువు కాదు. నాడీ వ్యవస్థను దెబ్బతీసే కొన్ని పెరుగుతూ పోయే వ్యాధుల్లో కేంద్ర, పరిధీయ, కండర గాయాలు కలిసే ఉంటాయి.
- అరుదైన కొన్ని మయోపతీలు (కండర వ్యాధులు) బౌద్ధిక వైకల్యంతో కలిసి వచ్చి బహుళ వైకల్యం లాంటి చిత్రాన్ని ఇస్తాయి.
చలన నియంత్రణ రుగ్మతలు
- ముఖ్యంగా తొలి దశ ఎపిలెప్టిక్ ఎన్సెఫలోపతీ ఉన్న పిల్లల్లో కనిపించే ప్రత్యేక చలన లోపాలు.
- అసలైన పక్షవాతం ఉండదు, కానీ కనీసం చిన్న వయసులో అయినా తీవ్రమైన కేంద్ర హైపోటోనియా కనిపిస్తుంది. చలనం నెమ్మదిగా కోలుకుని నడక తిరిగి రావచ్చు, కానీ ఆ నడక ప్రమాదకరంగానే ఉంటుంది.
- చుట్టూ ఉన్న ప్రదేశంలో తన శరీరం ఎక్కడ ఉందో తెలియకపోవడం, సమతుల్యత రుగ్మతలు, రోబో లాంటి నడక, అడ్డంకులను పట్టించుకోకపోవడం, తరచు పడిపోవడం కనిపిస్తాయి.
- మూర్ఛల వరుస (కన్వల్సివ్ స్టేట్) లేదా పదే పదే ఆబ్సెన్స్ మూర్ఛల తర్వాత తీవ్రమైన చలన తిరోగమనం రావచ్చు. ఇది సాధారణంగా తాత్కాలికం, కానీ చలన పనితీరును అస్తవ్యస్తంగా దెబ్బతీస్తుంది.
- (ఆబ్సెన్స్ మూర్ఛలో వ్యక్తి మెలకువగా ఉన్నట్టు కనిపిస్తాడు, కానీ "లేనట్టే" ఉంటాడు; స్పందించడు, మాట్లాడడు.)
- మెదడు నిర్మాణ లోపాలు లేదా కొన్ని క్రోమోజోమ్ అసాధారణతల వల్ల వచ్చే ఎన్సెఫలోపతీల్లోనూ కొద్దిగా వేరైన చలన నియంత్రణ రుగ్మతలు ఉంటాయి. ఉదాహరణకు ఏంజెల్మన్ సిండ్రోమ్ ఉన్నవారు కింది అవయవాలను (కాళ్లను) చాలా కష్టంగా వాడతారు. పుట్టుకతో వచ్చే కీళ్ల లోపాలు, కీళ్ల చుట్టూ ఉండే గాయాలు కూడా కలిసి ఉండవచ్చు.
ద్వితీయ చలన లోపాలు
- ఇవి స్పాస్టిసిటీ (కండరాల బిగుతు), అసాధారణ భంగిమలు, మూసపోసిన కదలికలు కీళ్లపై చూపే ప్రభావం వల్ల వస్తాయి.
- తుంటి కీలు తొలగడం (హిప్ డిస్లొకేషన్), కౌమారంలో పెరిగే వెన్ను వంపు (స్కోలియోసిస్), అవయవ వైకల్యాలు - ఇవి చలన సామర్థ్యాన్ని పరిమితం చేస్తాయి, నొప్పికి కారణమవుతాయి.
- తొలి దశ చలన శిక్షణ, ఆర్థోపెడిక్ పరికరాలు అన్నీ ఈ ద్వితీయ లోపాలను నివారించడానికే; వీటిని చాలా చిన్న వయసులోనే మొదలుపెట్టాలి.
చలన అభివృద్ధి
- శరీర అవయవాల సమన్వయం వల్ల స్థూల, సూక్ష్మ కండర కార్యకలాపాలు మెరుగవుతాయి. స్థూల: పరుగెత్తడం, నాట్యం, బంతిని తన్నడం, నడవడం, పాకడం. సూక్ష్మ: తాళ్లకు ముడి వేయడం, కుట్టడం, బొత్తాలు పెట్టడం / తీయడం, రాయడం, ట్రేసింగ్.
- బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల్లో శారీరక సమన్వయం తక్కువ కాబట్టి పెన్సిల్ పట్టుకుని రాయడం, పిల్లి మొగ్గలు వేయడం వంటి వయసుకు తగ్గ పనులు చేయలేరు.
- బౌద్ధిక వైకల్యం, CP, కండరాల బలహీనత, అవధాన లోపం (ADHD) వంటి ప్రాథమిక పరిస్థితులు ఇంద్రియ, నాడీ సంబంధ సమస్యలను తెస్తాయి. ఫలితంగా మెడ నిలపడం, పక్కకు తిరగడం, పాకడం, కూర్చోవడం, నిలబడటం, నడవడం - అన్నీ ఆలస్యమవుతాయి.
- నమలడానికి దవడ సరిగ్గా పనిచేయకపోవడం వల్ల ఆహారం నమలడమూ కష్టమే.
- ఉద్దేశం: ఉన్నంతలో ఉత్తమ పద్ధతులు వాడి, వీలైనంత స్వతంత్రంగా, పరికరాలు లేకుండా లేదా తక్కువ పరికరాలతో నడిచేలా చేయడం. చక్రాల కుర్చీని సొంతంగా నడపగలగడం పిల్లల బౌద్ధిక స్థాయి, పరిసరాలపై ఆధారపడుతుంది; కానీ ప్రయత్నమే ముఖ్యం.
ఇంద్రియ (సంవేదన) లోపాలు
- ఇంద్రియాలు: దృష్టి, వినికిడి, శారీరక స్పర్శ (సొమాటిక్ సంవేదన), రుచి, వాసన. ఇంద్రియ వ్యవస్థ సమాచారాన్ని మెదడుకు అందిస్తుంది.
- బహుళ వైకల్యం ఉన్నవారి సమస్యల్లో ఇంద్రియ లోపాలు చాలా తరచుగా భాగం.
- వినికిడి మదింపు సులువు కాదు: పరీక్షకుడు అడిగేది వ్యక్తి అర్థం చేసుకుంటేనే సరైన ఫలితం వస్తుంది. పూర్తి బధిరత్వం సాపేక్షంగా అరుదు; ఉన్నవారు వినికిడి యంత్రాలకు అలవాటు పడటం, భరించడంలో ఇబ్బంది పడతారు. అంటువ్యాధి లేదా చెవి సరిగా ఏర్పడకపోవడం వల్ల మధ్య చెవి బధిరత్వం కూడా కనిపిస్తుంది.
- దృష్టి లోపాలు చాలా సాధారణం: బహుళ వైకల్యం ఉన్నవారిలో 40%. వక్రీభవన దోషాలు (హ్రస్వదృష్టి, ఆస్టిగ్మాటిజం), పుట్టుకతో వచ్చిన / తర్వాత వచ్చిన కంటిశుక్లాలు, కంటి వైకల్యాలు, రెటీనా గాయాలు - వీటిని కంటి వైద్య పరీక్షలు నిర్ధారిస్తాయి.
- దృశ్య ప్రక్రియ రుగ్మతలు (కార్టికల్ అంధత్వం / కేంద్ర దృష్టి రుగ్మతలు) తరచుగా ఉంటాయని ఇటీవల గుర్తించారు. సాధారణ కంటి పరీక్షలతో వీటిని కొలవలేం: చూపు అలసటగా, అస్తవ్యస్తంగా ఉంటుంది; లోతును గ్రహించడం, నేపథ్యం నుంచి వస్తువును వేరు చేయడం కష్టం; దృశ్య గందరగోళానికి సున్నితత్వం ఉంటుంది.
- వీరు కదిలే వస్తువులను బాగా చూస్తారు, ఎందుకంటే ఆ బొమ్మ కేంద్ర (మాక్యులార్) దృష్టిలో కాకుండా పరిధీయ రెటీనాపై ఏర్పడుతుంది. అందుకే తల, మెడ మొత్తం పాల్గొనే ప్రత్యేక దృశ్య ఉద్దీపన పద్ధతులు వాడతారు.
- దృష్టి, వినికిడి రెండూ కలిసి పోవడం ఎక్కువగా పుట్టుకతో వచ్చే రుబెల్లా వల్ల జరిగేది; దాని నివారణ మొదలయ్యాక ఈ కలయిక అరుదైంది.
శారీరక (సొమాటిక్) సమస్యలు
- బహుళ వైకల్యం ఉన్నవారి శరీరం బలహీనంగా ఉంటుంది. సాధారణ జనాభాతో పోలిస్తే వీరిలో మరణాల సంఖ్య సుమారు 10 రెట్లు ఎక్కువ.
- దీర్ఘకాల శ్వాస కండరాల బలహీనత వల్ల శ్వాసకోశ సమస్యలు; ఆహారం తినేటప్పుడు ఆహారం శ్వాసనాళంలోకి పోవడం (ఆస్పిరేషన్) వల్ల శ్వాస అవరోధం.
- నాలుక, దవడ నరాల బలహీనత వల్ల నమలడం, మింగడంలో ఇబ్బంది → దీర్ఘకాల పోషకాహార లోపం (ఇతరులపై ఆధారపడటం కూడా ఒక కారణం).
- సమయానికి నీళ్లు అందక, ఎక్కువగా చొంగ కారడం వల్ల శరీరంలో నీటి కొరత (డీహైడ్రేషన్); గొంతులో అవరోధం కూడా రావచ్చు.
- ఆహారం తిరిగి నోట్లోకి తెచ్చుకోవడం, వాంతులు వంటి సమస్యలు కూడా ఉండవచ్చు.
- ప్రేడర్-విల్లీ సిండ్రోమ్: పుట్టుకతో వచ్చే స్థితి; అభ్యసన ఇబ్బందులు, ఎదుగుదల లోపాలు, అతిగా తినడం - ఊబకాయం, కీళ్ల సమస్యలు - ఇవన్నీ కలిసి బహుళ వైకల్యానికి దారితీస్తాయి.
సాంఘికీకరణ, జ్ఞానాత్మక అభివృద్ధి
- సాంఘికీకరణ అంటే ఇతరులతో కలిసి జీవించడానికి కావాల్సిన విషయాలను నేర్చుకునే ప్రక్రియ. దీనికి బాల్యమే అత్యంత కీలకమైన సమయం; పిల్లలు మాట్లాడటం మొదలుపెట్టినప్పుడే మన సంస్కృతిని నేర్పాలి.
- బహుళ వైకల్యం ఉన్నవారి తెలివితేటలను ప్రామాణిక IQ పరీక్షలతో అంచనా వేయడం కష్టం (భావోద్వేగ నియంత్రణ లోపం, దృష్టి-వినికిడి లోపం, భావ ప్రసార ఇబ్బంది వల్ల).
- కుటుంబ సభ్యులు, ఉపాధ్యాయులతో మాట్లాడి పిల్లల అనుకూల ప్రవర్తన (అడాప్టివ్ బిహేవియర్) నైపుణ్యాలు తెలుసుకోవడం మంచి మార్గం: భావ ప్రసారం, స్వయం సంరక్షణ, కుటుంబంతో కలిసి జీవించడం, సామాజిక నైపుణ్యాలు, సమాజ వనరుల వాడకం, స్వీయ నిర్దేశనం, ఆరోగ్యం-భద్రత, క్రియాత్మక విద్య, విశ్రాంతి, పని.
పరీక్ష కోణం: బహుళ వైకల్యం ఉన్నవారిలో దృష్టి లోపాలు 40%. కార్టికల్ దృష్టి లోపం ఉన్నవారు కదిలే వస్తువులను బాగా చూస్తారు (పరిధీయ రెటీనా). ఏంజెల్మన్ సిండ్రోమ్ - కాళ్లు వాడటం కష్టం. ద్వితీయ చలన లోపాలు (తుంటి కీలు తొలగడం, స్కోలియోసిస్) నివారణకు చిన్న వయసులోనే శిక్షణ. మరణాల రేటు సుమారు 10 రెట్లు. దృష్టి-వినికిడి కలయిక రుబెల్లా నివారణ తర్వాత అరుదు.
మెమొరీ కోడ్: "40-40-10" - మూర్ఛ 40-50%, దృష్టి లోపం 40%, మరణాలు 10 రెట్లు. కార్టికల్ దృష్టి లోపం = "కదిలితేనే కనిపిస్తుంది". ఏంజెల్మన్ = "ఏం జెల్ కాళ్లకు" (కాళ్లు కదలవు).