బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల్లో మాట, శారీరక కదలిక, అభ్యసనం, బౌద్ధిక వైకల్యం, దృష్టి, వినికిడి, మెదడుకు గాయం వంటి వాటిలో రకరకాల కలయికలు ఉండవచ్చు. వీటితో పాటు సంవేదన నష్టాలు, ప్రవర్తనా సమస్యలు, సామాజిక సమస్యలు కూడా ఉండవచ్చు. ఇక్కడ ఒక్కో భాగాన్ని క్లుప్తంగా చూద్దాం.
సెరిబ్రల్ పాల్సీ
- "సెరిబ్రల్" = మెదడు, "పాల్సీ" = కదలిక రుగ్మత. పెరుగుతూ పోని నాడీ-కండర సమస్యల సమూహం.
- ప్రధానంగా కదలికలను నియంత్రించే మెదడు భాగం దెబ్బతింటుంది; మెదడులోని ఇతర భాగాలూ దెబ్బతింటే ఆ వ్యక్తికి ఒకటి కంటే ఎక్కువ వైకల్యాలు వస్తాయి. అందుకే CP తరచుగా బహుళ వైకల్యంలో భాగంగా కనిపిస్తుంది.
- తేలికపాటి స్థాయిలో కత్తెరతో కత్తిరించడం, రాయడం వంటి సూక్ష్మ పనులు కష్టం; తీవ్ర స్థాయిలో నాలుగు అవయవాలు, మొండెం, మెడ కదలికలు బలహీనం, మింగడం కూడా కష్టం కావచ్చు.
- (రకాలు, కారణాలు, చికిత్స వివరాలు "మస్తిష్క పక్షవాతం" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి.)
ఆటిజం
- ASD ఉన్న పిల్లలందరిలో మూడు లోపాలు ఉంటాయి: సామాజిక పరస్పర చర్య, మాటతో / మాట లేకుండా భావ ప్రసారం, పునరావృత ప్రవర్తనలు లేదా ఆసక్తులు.
- కొన్ని శబ్దాలకు, వస్తువులు కనిపించే తీరుకు అసాధారణ సంవేదన స్పందనలు ఉంటాయి. లక్షణాలు తేలిక నుంచి తీవ్రం వరకు ఉంటాయి; ఒక పిల్లవాడు సులువుగా చదవడం నేర్చుకుని సామాజికంగా చాలా బలహీనంగా ఉండవచ్చు.
బౌద్ధిక వైకల్యం
- తెలివితేటల పరీక్షలో సగటు కంటే గణనీయంగా తక్కువ స్కోరు, దానితో పాటు భావ ప్రసారం, స్వయం సంరక్షణ, సామాజిక పరిస్థితులు, బడి పనుల వంటి దైనందిన రంగాల్లో పరిమితులు.
- దీనికి పాత పేర్లు జ్ఞానాత్మక వైకల్యం, మెంటల్ రిటార్డేషన్ (మానసిక మాంద్యం). వీరు కొత్త నైపుణ్యాలు నేర్చుకుంటారు, కానీ నెమ్మదిగా. స్థాయిలు తేలిక నుంచి అతి తీవ్రం వరకు; IQ ద్వారా లేదా అవసరమైన మద్దతు రకం, పరిమాణం ద్వారా నిర్ణయిస్తారు.
చలన వైకల్యం
- ఎముకలు, కీళ్లు, కండరాల వైకల్యం వల్ల అవయవాల కదలిక గణనీయంగా పరిమితమవడం లేదా ఏ రూపంలోనైనా సెరిబ్రల్ పాల్సీ.
| స్థితి | క్లుప్తంగా |
|---|---|
| వెన్నుపాము గాయాలు | వెన్నుకు తగిలే తీవ్ర దెబ్బ వల్ల; కొన్ని పూర్తిగా నయమవుతాయి, కొన్ని పక్షవాతం తెస్తాయి |
| సెరిబ్రల్ పాల్సీ | మెదడు దెబ్బ వల్ల కండర నియంత్రణ, భంగిమ, కదలికల్లో పెరగని లోపాలు |
| పోలియో | పోలియో వైరస్ వల్ల వచ్చే తీవ్ర అంటువ్యాధి; నాడీ వ్యవస్థను దెబ్బతీసి పక్షవాతం తేగలదు |
| మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ | వంశపారంపర్య వ్యాధుల సమూహం; కండరాలు కాలక్రమంలో బలహీనపడి క్షీణిస్తాయి |
| కాంట్రాక్చర్లు | కండరాలు, కీళ్లు శాశ్వతంగా బిగుసుకుపోవడం |
| క్లబ్ ఫుట్ (వంకర పాదం) | పాదం కిందికి, లోపలికి తిరిగి ఉంటుంది; 4 భాగాలు: కేవస్ (అరికాలి వంపు ఎక్కువ), ఫోర్ఫుట్ అడక్టస్ (ముందు పాదం లోపలికి వంగడం), హైండ్ఫుట్ వేరస్ (మడమ భాగం లోపలికి తిరగడం), ఈక్వినస్ (పాదం కిందికి వాలి మడమ పైకి లేవడం); అబ్బాయిల్లో ఎక్కువ |
(వీటి వివరాలు "చలన వైకల్యాలు" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి.)
వినికిడి లోపం
- PWD చట్టం 1995 ప్రకారం వినికిడి లోపం = మంచి చెవిలో, సంభాషణ పౌనఃపున్యాల్లో 60 డెసిబెల్ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నష్టం. (RPwD చట్టం 2016 లో బధిరులు = రెండు చెవుల్లో 70 డెసిబెల్ నష్టం; వినికిడి కష్టం ఉన్నవారు = 60 నుంచి 70 డెసిబెల్.)
- బధిరత్వం: 90 డెసిబెల్ కంటే ఎక్కువ నష్టం. వీరికి దృష్టి ప్రధాన సమాచార మార్గం; చెవి ద్వారా మాట అర్థం చేసుకోలేరు. IDEA ప్రకారం వినికిడి ద్వారా భాషా సమాచారాన్ని గ్రహించలేనంత తీవ్ర లోపం, ఇది విద్యా ప్రదర్శనను దెబ్బతీస్తుంది.
| రకం | క్లుప్తంగా |
|---|---|
| సెన్సరీన్యూరల్ | కాక్లియా లేదా శ్రవణ నాడి దెబ్బతినడం వల్ల శాశ్వత నష్టం; వినికిడి యంత్రాలు లేదా కాక్లియర్ ఇంప్లాంట్ వాడతారు |
| కండక్టివ్ (వాహక) | బాహ్య లేదా మధ్య చెవి లోపం; శబ్దం లోపలి చెవికి సరిగా చేరదు, అన్ని శబ్దాలూ బలహీనంగా / మూసుకుపోయినట్టు; చుట్టూ శబ్దం ఉన్నా మెల్లగా మాట్లాడతారు; శబ్ద విస్తరణ, వైద్యంతో సరిదిద్దవచ్చు; కొన్నిసార్లు శస్త్రచికిత్సతో వినికిడి తిరిగి వస్తుంది |
| మిశ్రమ | కండక్టివ్ + సెన్సరీన్యూరల్ కలయిక |
| కేంద్ర శ్రవణ రుగ్మత | మెదడులోని నాడీ మార్గాలు, శ్రవణ కేంద్రాలు దెబ్బతినడం, వైకల్యం, అంటువ్యాధి వల్ల; పిల్లవాడు వింటాడు కానీ అర్థం చేసుకోవడం కష్టం; అభ్యసన వైకల్యం / నెమ్మదిగా నేర్చుకునేవారు అని పిలిచే కొందరిలో ఇది ఉండవచ్చు |
దృష్టి లోపం
- అంధత్వం (PWD చట్టం 1995): పూర్తిగా చూపు లేకపోవడం; లేదా కళ్లద్దాలతో కూడా మంచి కంటిలో దృష్టి తీక్షణత 6/60 (20/200, స్నెల్లెన్) మించకపోవడం; లేదా దృష్టి క్షేత్రం 20 డిగ్రీలు లేదా అంతకంటే తక్కువ. నిర్ణయానికి తీక్షణత, క్షేత్రం రెండూ చూస్తారు. (RPwD చట్టం 2016 ఈ పరిమితులను 3/60, 10 డిగ్రీలకు మార్చింది.)
- అల్ప దృష్టి: చికిత్స లేదా ప్రామాణిక కళ్లద్దాల సవరణ తర్వాత కూడా దృష్టి పనితీరు లోపం ఉన్నా, తగిన సహాయక పరికరంతో ఒక పనిని ప్లాన్ చేయడానికి / చేయడానికి చూపును వాడగలిగే లేదా వాడే సామర్థ్యం ఉన్న వ్యక్తి.
- దృష్టి లోపంతో పాటు మెదడు దెబ్బ ఉన్న పిల్లలు రోజులో వేర్వేరు సమయాల్లో చూపును వేర్వేరుగా వాడుతున్నట్టు కనిపిస్తారు. లోతును గ్రహించడం, చూసినదాన్ని గుర్తుంచుకోవడం, కనిపించే వస్తువులను వెతకడం, ముఖ్యమైన దృశ్య సమాచారాన్ని గుర్తించడంలో ఇబ్బంది ఉంటుంది.
మానసిక వ్యాధి, మానసిక రుగ్మతలు
సుమారు 2% పిల్లలు, కౌమార దశలో ఉన్నవారు మానసిక వ్యాధి, మనో-సామాజిక సమస్యలకు చికిత్స పొందుతున్నారని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. పిల్లల్లో సాధారణంగా కనిపించేవి:
| రుగ్మత | లక్షణం | ఉదాహరణలు |
|---|---|---|
| ఆందోళన రుగ్మతలు | కొన్ని విషయాలు / పరిస్థితులకు భయం, దిగులు; గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం, చెమట పట్టడం | విడిపోతానేమో అనే ఆందోళన (సెపరేషన్ యాంగ్జైటీ), అతి ఆందోళన, బాధానంతర ఒత్తిడి రుగ్మత (PTSD) |
| విఘాతకర ప్రవర్తనా రుగ్మతలు | నియమాలను ధిక్కరించడం; బడి వంటి వ్యవస్థీకృత పరిసరాల్లో అల్లరి | కాండక్ట్ డిజార్డర్, ఆపోజిషనల్ డిఫైయంట్ డిజార్డర్, ADHD |
| ఆహార రుగ్మతలు | బరువు / ఆహారానికి సంబంధించిన తీవ్ర భావోద్వేగాలు, అసాధారణ ప్రవర్తన | అనొరెక్సియా నెర్వోసా, బులీమియా నెర్వోసా |
| భావస్థితి (అఫెక్టివ్) రుగ్మతలు | నిరంతర దుఃఖం, వేగంగా మారే మనోభావాలు | మేజర్ డిప్రెసివ్ డిజార్డర్ |
| పెర్వేసివ్ డెవలప్మెంటల్ డిజార్డర్స్ / ఆటిస్టిక్ స్పెక్ట్రమ్ | పరస్పర సామాజిక సంబంధాలు, మాటతో / మాట లేకుండా భావ ప్రసారంలో ఇబ్బందులు | ASD |
శ్రవణ-దృష్టి లోపం
వినికిడి, దృష్టి లోపాలు రెండూ కలిసి ఉండే ప్రత్యేక కలయిక ఇది. దీనికి "శ్రవణ-దృష్టి లోపం" అనే వేరే అధ్యాయం ఉంది. పుట్టుకతో వచ్చే రుబెల్లా సిండ్రోమ్ను నివారించడం మొదలైన తర్వాత దృష్టి-శ్రవణ కలిపిన లోపాలు ఇప్పుడు అరుదయ్యాయి.
పరీక్ష కోణం: క్లబ్ ఫుట్ = పాదం కిందికి, లోపలికి తిరగడం; 4 భాగాలు: కేవస్, అడక్టస్, వేరస్, ఈక్వినస్; అబ్బాయిల్లో ఎక్కువ. బధిరత్వం = 90 డెసిబెల్ కంటే ఎక్కువ. అంధత్వం (1995) = 6/60 లేదా 20 డిగ్రీలు. కండక్టివ్ నష్టం ఉన్నవారు మెల్లగా మాట్లాడతారు. ADHD విఘాతకర ప్రవర్తనా రుగ్మతల కిందకు వస్తుంది. మానసిక వ్యాధి, బౌద్ధిక వైకల్యం రెండూ వేర్వేరు.
మెమొరీ కోడ్: అంధత్వం పాత పరిమితి "6/60 - 20 డిగ్రీ", కొత్త (2016) "3/60 - 10 డిగ్రీ" - "సగం చేసింది 2016". బధిరత్వం "90 దాటితే బధిరం". పిల్లల మానసిక రుగ్మతలు "ఆం-వి-ఆ-భా-పె": ఆందోళన, విఘాతకర ప్రవర్తన, ఆహార, భావస్థితి, పెర్వేసివ్.