బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM)
- బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లలు జ్ఞానాత్మక, క్రియాత్మక సామర్థ్యాల పరంగా ఒక విజాతీయ సమూహం. వీరి ప్రత్యేక అవసరాలు: ప్రత్యేక భావ ప్రసార, చలనశీలత బోధన; ఇంద్రియ సమాచారాన్ని నిరంతరం అనుకూలంగా మార్చడం; సురక్షితమైన, స్పందించే పరిసరాల్లో ప్రయోగాత్మక అభ్యసన అవకాశాలు.
- TLM ఉపాధ్యాయులు / తల్లిదండ్రులు / CBR కార్యకర్తలు అభ్యసన ఫలితాలు సాధించడానికి వాడే సాధనం. ఇది కేవలం టీచర్ తయారు చేసిన లేదా అంగడిలో కొన్న సామగ్రి కాదు; పిల్లల అవసరాలకు తగ్గట్టు బాగా రూపొందించిన సాధనం.
- ఉపాధ్యాయుడు ముందుగా పిల్లవాడు ఏ స్థాయిలో ఉన్నాడు, ఆ స్థాయిలో ఏ కార్యకలాపాలు ఇవ్వాలి అని నిర్ణయిస్తాడు; ఆ తర్వాతే తగిన TLM వెతుకుతాడు. దీనితో బోధన సమర్థంగా, లక్ష్య దిశగా సాగుతుంది.
TLM అభివృద్ధి చేసే 5 రంగాలు:
| రంగం | ఉదాహరణ సామగ్రి |
|---|---|
| భాష, భావ ప్రసారం | బొమ్మల కార్డులు, వస్తు సూచికలు, భావ ప్రసార బోర్డు |
| ఇంద్రియ వికాసం | రకరకాల స్పర్శ, శబ్దం, రంగు, వాసన ఉన్న వస్తువులు |
| దిశా జ్ఞానం, చలనశీలత (O&M) శిక్షణ | గుర్తులు, స్పర్శ మార్గాలు, చలన పరికరాలు |
| జ్ఞానాత్మక, సామాజిక నైపుణ్యాలు | సరిపోల్చే, వర్గీకరించే ఆటవస్తువులు; కలిసి ఆడే ఆటలు |
| ADL | బొత్తాల బోర్డు, మార్పు చేసిన చెంచా, కప్పు |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ఉపాధ్యాయులు బోధనాభ్యసన సామాగ్రి తయారు చేయునపుడు వీరిని దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి.
- (1)బడ్జెట్
- (2)తరగతిలోని విద్యార్థులందరినీ
- (3)అందుబాటులోని వనరులు
- (4)ఉన్నతాధికారులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) తరగతిలోని విద్యార్థులందరినీ
బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) తయారు చేసేటప్పుడు ముఖ్యంగా ఎవరిని దృష్టిలో పెట్టుకోవాలో అడిగారు. ప్రశ్నలో "వీరిని" అని వ్యక్తులను సూచిస్తున్నారు.
TLM ఉద్దేశం పిల్లలందరూ పాఠాన్ని అర్థం చేసుకోవడం. సమ్మిళిత తరగతిలో దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం, బుద్ధిమాంద్యత ఉన్నవారు, సాధారణ పిల్లలు అందరూ ఉంటారు. అందుకే TLM చూడగలిగేలా, తాకగలిగేలా, వినగలిగేలా బహు ఇంద్రియాలకు పనికొచ్చేలా ఉండాలి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) తరగతిలోని విద్యార్థులందరినీ.
బడ్జెట్, అందుబాటులోని వనరులు TLM తయారీలో ఆచరణాత్మక అంశాలు మాత్రమే; తక్కువ ఖర్చుతో, స్థానిక వస్తువులతో కూడా మంచి TLM చేయవచ్చు. ఉన్నతాధికారుల కోసం TLM తయారు చేయరు. ఇక్కడ చాలామంది (3) ఎంచుకుంటారు, కానీ TLM కేంద్రం విద్యార్థులే.
గుర్తుంచుకోండి: TLM తయారీలో ముందు ఆలోచించాల్సింది: తరగతిలోని పిల్లలందరూ.
సహాయక సాంకేతికత (AT)
- తీవ్రమైన, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న విద్యార్థులు తమ పూర్తి సామర్థ్యం మేరకు పని చేయడానికి రకరకాల సహాయక పరికరాలు వాడాలి. సాంకేతిక సహాయం దొరికితే తరగతిలో నేర్చుకునే వీలు కలుగుతుంది.
- భావ ప్రసార బోర్డులు, కంప్యూటర్లు, హెడ్ స్టిక్లు (తలకు తొడిగే కర్ర), అనుకూల స్విచ్లు - ఇవి ఇతరులతో సమర్థంగా భావ ప్రసారం చేయడానికి సహాయపడతాయి.
- స్విచ్ ప్రోగ్రెషన్లు: ఒక స్విచ్ నొక్కి కంప్యూటర్లో కార్యకలాప ఆధారిత బోధనను మొదలుపెట్టవచ్చు; యుక్త వయసు విద్యార్థులు కార్యాచరణ ఆధారిత సమాచారం కంప్యూటర్లో దొరికితే బాగా నేర్చుకుంటారు.
- ఇతర AT: చక్రాల కుర్చీలు, వాకర్లు, మాటను ఉత్పత్తి చేసే పరికరాలు (స్పీచ్ సింథసైజర్లు), ప్రత్యామ్నాయ కీబోర్డులు, వేలితో చూపే (పాయింటింగ్) వ్యవస్థలు, మాట్లాడే గడియారాలు - కాలిక్యులేటర్లు, ధ్వని గుర్తింపు సాఫ్ట్వేర్, బొమ్మల బోర్డులు, బ్రెయిలీ యంత్రాలు, చదివే యంత్రాలు, పెద్దదిగా చూపే సాఫ్ట్వేర్, వినికిడి పరికరాలు, దూర సమాచార పరికరాలు, శబ్ద విస్తరణ వ్యవస్థలు.
- అనుకూల ఫర్నిచర్: అనుకూల కుర్చీ, CP కుర్చీ, కార్నర్ స్టూల్స్, ల్యాప్ బోర్డులు, స్టాండింగ్ ఫ్రేమ్.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
సహాయ సాంకేతికత (అసిస్టివ్ టెక్నాలజీ) వర్గాలకు, వాటి ఉదాహరణలతో జతపర్చగా i) భావవ్యక్తీకరణ ఉపకరణాలు a) అనుగుణమైన బల్లలు, మణికట్టు, చెయ్యి ఆధారితాలు ii) చలన ఉపకరణాలు b) స్క్రీన్ రీడర్స్, ఐ గేజ్డ్ సిస్టమ్ iii) కంప్యూటర్ ఆధారిత ఉపకరణాలు c) స్టాండింగ్ మరియు వాకింగ్ పరికరాలు iv) ఎర్గనోమిక్ ఉపకరణాలు d) చిత్రం, భావ వ్యక్తీకరణ బోర్డులు
- (1)i-c ii-a iii-d iv-b
- (2)i-d ii-c iii-b iv-a
- (3)i-c ii-d iii-a iv-b
- (4)i-b ii-c iii-d iv-a
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) i-d ii-c iii-b iv-a
సహాయక సాంకేతికత (Assistive Technology) వర్గాలను వాటి ఉదాహరణలతో జతపరచమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
భావవ్యక్తీకరణ ఉపకరణాలు (Communication Aids) మాట్లాడలేని పిల్లలు తమ అవసరాలు చెప్పడానికి సహాయపడతాయి: చిత్ర బోర్డులు, కమ్యూనికేషన్ బోర్డులు (d). చలన ఉపకరణాలు (Mobility Aids) నిలబడడానికి, నడవడానికి సహాయపడతాయి: స్టాండింగ్ ఫ్రేమ్, వాకర్ (c). కంప్యూటర్ వాడకానికి ఉపకరణాలు: స్క్రీన్ రీడర్లు, కంటి చూపుతో నడిచే (Eye Gaze) వ్యవస్థలు (b). ఎర్గనామిక్ ఉపకరణాలు శరీర భంగిమకు అనుకూలంగా ఉంటాయి: ఎత్తు మార్చగల బల్లలు, మణికట్టు/చేతి ఆధారాలు (a).
అంటే i-d, ii-c, iii-b, iv-a. కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2).
ఆప్షన్ (1), (3) భావవ్యక్తీకరణ ఉపకరణాలను వాకింగ్ పరికరాలతో జతచేశాయి. ఆప్షన్ (4) వాటిని స్క్రీన్ రీడర్లతో జతచేసింది. మొదటి జతలోనే ఈ మూడూ తప్పుతాయి.
గుర్తుంచుకోండి: ప్రతి వర్గం పేరులోనే దాని పని ఉంది: మాట-బోర్డు, నడక-వాకర్, కంప్యూటర్-స్క్రీన్ రీడర్, భంగిమ-బల్ల.
చలన పరికరాలు (మొబిలిటీ ఎయిడ్స్)
నడవడంలో ఇబ్బంది ఉన్నవారికి సహాయపడే పరికరాలు. శరీర బరువులో కొంత భాగాన్ని పై అవయవాలు (చేతులు) మోసేలా చేస్తాయి.
ఎంపికలో 5 అంశాలు:
- పరికరాన్ని ఏ ఉద్దేశంతో వాడుతున్నాం
- ఇంట్లో, బయట ఏ పరిసరాల్లో వాడతారు
- వాడటానికి వ్యక్తికి ఎంత శ్రమ (దేహ దారుఢ్యం) అవసరం
- పొజిషనింగ్ అవసరాలు
- తినడం, ట్రాన్స్ఫర్లు, ప్రత్యామ్నాయ భావ ప్రసారం, వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత, బడి కార్యకలాపాల్లో ఉత్తమ ఉపయోగం
| పరికరం | ఎవరికి / ఎలా |
|---|---|
| ప్రోన్ స్కూటర్ | బోర్లా పడుకుని చేతులతో తోసుకుంటూ కదిలే చక్రాల బల్ల; చేతులు వాడే, కదిలేటప్పుడు తల ఎత్తే సామర్థ్యం అవసరం |
| క్యాస్టర్ కార్ట్ | చేతులు, నడుము పై భాగంపై మంచి నియంత్రణ ఉండి కాళ్లు లేదా వెన్నెముకలో సమస్యలు ఉన్న పిల్లలకు; CP ఉన్న పిల్లల కోసం ప్రత్యేకంగా తయారైనది |
| మొబైల్ స్టాండర్ | చేతులు, నడుము పై భాగంపై మంచి నియంత్రణ ఉండి కాళ్లలో సమస్యలు ఉన్న పిల్లలకు; నిలబడి ఉండగానే కదలవచ్చు |
| సమాంతర కడ్డీలు (పారలల్ బార్స్) | స్థిరంగా నిలవలేనివారు రెండు కడ్డీలు పట్టుకుని నడక సాధన చేస్తారు |
| వాకర్లు | సొంతంగా నిలుచుని, వస్తువును గట్టిగా పట్టుకుని నిలబడగలిగితే వీటితో నడవవచ్చు; లోపం - మెట్లు ఎక్కడానికి పనికిరావు |
| చేతి కర్రలు (క్రచెస్) | బలం సరిగా లేనప్పుడు, సమతుల్యత అసంపూర్ణంగా ఉన్నప్పుడు; 3 రకాలు - చంకల కర్రలు (ఆక్సిలరీ), మోచేతి కర్రలు (ఎల్బో), గట్టర్ కర్రలు |
| చక్రాల కుర్చీలు | సొంతంగా తోసుకుంటూ, లేదా ఎవరైనా తోస్తూ; చిన్న మోటార్తో పరిమిత వేగంతో సొంతంగా ప్రయాణించేవీ ఉన్నాయి |
| కాలిపర్లు (ఆర్థోసిస్) | కింది అవయవాలు సరిగా పనిచేయనప్పుడు; ఫుట్ ఆర్థోసిస్, యాంకిల్-ఫుట్ ఆర్థోసిస్ (AFO), నీ-యాంకిల్-ఫుట్ ఆర్థోసిస్ (KAFO), హిప్-నీ-యాంకిల్-ఫుట్ ఆర్థోసిస్ (HKAFO) |
| స్ప్లింట్లు | స్థిర (స్టాటిక్) - శరీర భాగాన్ని సరైన స్థితిలో కదలకుండా పట్టి ఉంచి ఆసరా ఇస్తాయి (కదలిక ఉండదు); క్రియాశీల (డైనమిక్) - కీళ్లు చురుకుగా పనిచేసేలా, కదలిక వేగాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి |
| స్కూటర్లు | ఎక్కువ దూరం తిరగడానికి |
(చలన పరికరాల సాధారణ వివరాలు "చలన వైకల్యాలు" అధ్యాయంలోనూ ఉన్నాయి.)
బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లలకు అవసరమైన సేవలు
సరైన మద్దతు అన్ని విధాలా అందితేనే పిల్లలు పరిమితులను అధిగమిస్తారు. ముఖ్యమైన సేవలు:
| సేవ | ఏం చేస్తుంది |
|---|---|
| శ్రవణ శాస్త్రం (ఆడియాలజీ) | వినికిడి లోపం గుర్తించి వినికిడి పరికరాలు ఇస్తే లోపం పెరగకుండా చూడవచ్చు |
| కుటుంబ శిక్షణ, కౌన్సెలింగ్ | పిల్లల ప్రత్యేక అవసరాలు అర్థం చేసుకోవడంలో, అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడంలో కుటుంబానికి నిపుణుల సహాయం |
| వైద్య సేవలు | రోగ నిర్ధారణ, మూల్యాంకనం కోసం |
| పోషణ సేవలు | పోషక అవసరాలు, తినే నైపుణ్యాలు, ఆహార అలవాట్లు, ప్రాధాన్యాలు గుర్తించడం |
| ఆక్యుపేషనల్ థెరపీ | స్వయం సహాయక నైపుణ్యాలు, అనుకూల ప్రవర్తన, ఆట, ఇంద్రియ జ్ఞానం, చలనం, స్థిరంగా కూర్చునే భంగిమ మెరుగుపరచడం |
| ఫిజియోథెరపీ | కదలికల పరిమితులను తగ్గించడం, కదలికల్లో ఇబ్బందులు అధిగమించడం |
| మనోవైజ్ఞానిక సేవలు | ప్రవర్తన కొద్దిగా వేరుగా ఉన్నప్పుడు; మానసిక పరీక్షలు, కుటుంబ సమాచారం, మానసిక ఆరోగ్య వివరాలు సమీకరించి తల్లిదండ్రులతో కలిసి ప్రణాళికలు |
| పునరావాస కార్యకర్త / స్పెషల్ టీచర్ / సమాజ కార్యకర్త | కుటుంబ సహకారం సమన్వయం చేసి హక్కులు పొందేలా చేయడం; పిల్లల అవసరాలు, కుటుంబ అవసరాలు గుర్తించి కుటుంబ శిక్షణ ఇవ్వడం |
| ప్రత్యేక బోధన (స్పెషల్ ఇన్స్ట్రక్షన్) | పిల్లల అభివృద్ధికి అభ్యసన సౌకర్యాలు, ప్రోత్సాహక కార్యకలాపాలు, కుటుంబానికి సమాచారం, నైపుణ్యాలు, సహాయం |
| మాట-భాషా చికిత్స (స్పీచ్ లాంగ్వేజ్ పాథాలజీ) | భావ ప్రసార నైపుణ్యాలు; నమిలి మింగలేని బలహీనత, నోటి చుట్టూ కండరాల బలహీనత, ఆలస్యాలకు చికిత్స |
| దృష్టి సేవలు | దృష్టి లోపం / అంధత్వం ఉన్న పిల్లలను గుర్తించి అవసరమైన శిక్షణ |
| ఆరోగ్య సేవలు | ఇతర సేవల ప్రయోజనం పొందడానికి అవసరమైన ఆరోగ్య సంబంధ సేవలు |
| ఇతర సేవలు | O&M సేవలు, మనోరంజనం (రిక్రియేషన్), బడి ఆరోగ్య సేవలు, సామాజిక కార్యసేవలు, ముందస్తు గుర్తింపు, రవాణా సౌకర్యం |
- బహుళ వైకల్యం ఉన్న చాలామంది పిల్లలు సాంకేతిక సహాయం లేకపోతే చాలా పనులు చేయలేరు. దగ్గర్లోని కుటుంబ సాంకేతిక సహాయ కేంద్రాన్ని లేదా వైకల్య కేంద్రాన్ని సందర్శించి పిల్లలకు ఉపయోగపడే పరికరాల గురించి తెలుసుకోవాలి.
పరీక్ష కోణం: TLM అంటే అంగడిలో కొన్న సామగ్రి మాత్రమే కాదు; పిల్లల అవసరాలకు తగ్గ రూపొందించిన సాధనం; ముందు పిల్లల స్థాయి, తర్వాత సామగ్రి. TLM 5 రంగాలు: భాష-భావ ప్రసారం, ఇంద్రియ వికాసం, O&M, జ్ఞానాత్మక-సామాజిక, ADL. వాకర్లు మెట్లకు పనికిరావు. క్రచెస్ 3 రకాలు: ఆక్సిలరీ, ఎల్బో, గట్టర్. క్యాస్టర్ కార్ట్ CP పిల్లల కోసం ప్రత్యేకం. ప్రోన్ స్కూటర్కు తల ఎత్తే, చేతులు వాడే సామర్థ్యం కావాలి.
మెమొరీ కోడ్: TLM 5 రంగాలు "భా-ఇం-ది-జ్ఞా-దై" - "భారత ఇంటి దివ్వె జ్ఞాన దైవం": భాష-భావ ప్రసారం, ఇంద్రియ వికాసం, దిశా జ్ఞానం-చలనశీలత (O&M), జ్ఞానాత్మక-సామాజిక, దైనందిన జీవన కార్యకలాపాలు (ADL). క్రచెస్ 3 "చం-మో-గ" - చంక (ఆక్సిలరీ), మోచేయి (ఎల్బో), గట్టర్. కాలిపర్లు పెరిగే వరుస "పాదం → చీలమండ → మోకాలు → తుంటి" (FO → AFO → KAFO → HKAFO).