| బహుళ వైకల్యం | ఒకే వ్యక్తిలో రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ (ఒకటి కంటే ఎక్కువ) వైకల్యాలు; భావ ప్రసారం, కదలిక, రోజువారీ పనులపై ఉమ్మడి ప్రభావం |
| ఎక్కువ దెబ్బతినేది | భావ ప్రసారం |
| వ్యాప్తి | తీవ్రమైన బహుళ వైకల్యాలు 0.1% - 1% |
| IDEA | ఏకకాల లోపాలు; ఒక్క లోపం కార్యక్రమంతో తీరని తీవ్ర విద్యా అవసరాలు; శ్రవణ-దృష్టి లోపం చేరదు |
| PWD చట్టం 1995 | సెక్షన్ 2 (ఐ) లోని 7 వైకల్యాల్లో రెండు లేదా ఎక్కువ కలయిక; కుష్ఠు నయమైనవారు విడి వర్గం |
| నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 | చట్టం సంఖ్య 44; ఆటిజం, CP, మెంటల్ రిటార్డేషన్, బహుళ వైకల్యాలు; వ్యాధులు కావు, అంటువ్యాధులు కావు, పెరగవు; నిరామయ ఆరోగ్య బీమా |
| RPwD చట్టం 2016 | 21 వైకల్యాల్లో ఒకటి; శ్రవణ-దృష్టి లోపం బహుళ వైకల్యంలో చేరుతుంది; MS దీర్ఘకాలిక నాడీ స్థితుల్లో |
| NIEPMD | 2005, చెన్నై (ముట్టుకాడు) |
| కారణాలు | జనన పూర్వ, జనన సమయ, జననానంతర |
| మూర్ఛ | బహుళ వైకల్యంలో 40-50%; 2 పాక్షిక, 6 సాధారణ రకాలు; గ్రాండ్ మాల్ = టానిక్-క్లోనిక్; పెటిట్ మాల్ = ఆబ్సెన్స్ |
| దృష్టి లోపాలు | బహుళ వైకల్యం ఉన్నవారిలో 40%; కార్టికల్ దృష్టి లోపం ఉన్నవారు కదిలే వస్తువులను బాగా చూస్తారు |
| ఏంజెల్మన్ సిండ్రోమ్ | కాళ్లు వాడటం కష్టం |
| ప్రేడర్-విల్లీ | అతిగా తినడం, ఊబకాయం, అభ్యసన ఇబ్బందులు |
| కుష్ఠు నయమైనవారు | 3 వర్గాలు; హాన్సెన్స్ వ్యాధి; మైకోబాక్టీరియం లెప్రే; MDT; PB ≤ 5, MB > 5 మచ్చలు |
| ట్యూబరస్ స్క్లెరోసిస్ | జన్యు వ్యాధి, బినైన్ కణుతులు; 6,000-12,000 లో 1; TSC1 (9, హామార్టిన్, 1997), TSC2 (16, ట్యూబెరిన్, 1993); 50% వారసత్వ అవకాశం; త్రయం: మూర్ఛ, బౌద్ధిక వైకల్యం, అడినోమా సెబేసియం |
| మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్ | మైలిన్ దెబ్బతినడం; ఒక కంటిలో చూపు పోవడం, డబుల్ విజన్, స్పాస్టిసిటీ, అటాక్సియా, అలసట; మహిళల్లో 2-3 రెట్లు; 85% రిలాప్సింగ్-రెమిటింగ్ |
| ముందస్తు గుర్తింపు | దృష్టి, వినికిడి, మేధో, అభివృద్ధి; తొలి దశలో జోక్యం ఉత్తమ ఫలితం |
| గుర్తింపు విధానాలు | జ్ఞానాత్మక, ఇంద్రియ, సామర్థ్య ఆధారిత, సమాజ ఆధారిత |
| క్రిబోగ్రామ్ | తొట్టి కింద కదలికలు రికార్డు చేసే శిశు వినికిడి పరీక్ష |
| క్రియాత్మక మదింపు | తెలిసినవారితో మాట్లాడటం + వైద్య నివేదికలు + సహజ కార్యకలాపాల్లో పరిశీలన |
| తెలివితేటల పరీక్షలు | వెక్స్లర్, భాటియా బ్యాటరీ, రావెన్స్ ప్రోగ్రెసివ్ మాట్రిసెస్ |
| కుర్చీ నియమం | తుంటి, మోకాళ్లు, చీలమండలు 90 డిగ్రీలు; పాదాలు నేలపై; కాళ్ల మధ్య రోల్; ట్రంక్ బ్లాకులు |
| పొజిషనింగ్ | వెడ్జ్ మీద బోర్లా - తల నియంత్రణకు; పక్కకు పడుకోబెట్టడం - రెండు పక్కలా |
| మోయడం | తుంటి మీదుగా, భుజాల మీద కాదు; మోకాళ్లు విడివిడిగా |
| IEP లక్ష్యం | వ్యక్తిగత స్వయం సమృద్ధి, సామాజిక సమర్థత, ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం; ఏటా కనీసం ఒక సమీక్ష |
| బోధనా సూత్రాలు | స్వతంత్రత, క్రియాత్మక నైపుణ్యాలు, సహజ పరిసరాలు, బోధనా క్షణం, నిజమైన వస్తువులు, దినచర్య, బహుళ ఇంద్రియ విధానం |
| O&M | బడి వరండా, ఆట స్థలానికి సొంతంగా నడవడానికి |
| TLM 5 రంగాలు | భాష-భావ ప్రసారం, ఇంద్రియ వికాసం, O&M, జ్ఞానాత్మక-సామాజిక, ADL |
| క్రచెస్ | ఆక్సిలరీ, ఎల్బో, గట్టర్; వాకర్లు మెట్లకు పనికిరావు |