అర్థం, నిర్వచనం
- మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ (కండరాల క్షీణత) కండర-అస్థిపంజర సంబంధ స్థితి. కండర తంతువుల స్థానంలో కొవ్వు కణాలు చేరి కండరాలు క్రమంగా క్షీణిస్తాయి; కండర శక్తి క్రమంగా (ప్రోగ్రెసివ్గా) తగ్గుతుంది.
- నిర్వచనం: కండర కణాలు క్షీణించి, వాటి స్థానంలో కొవ్వు, పీచు కణజాలం చేరడంతో అన్ని కండర సమూహాల్లో క్రమంగా పెరిగే, విస్తృతమైన బలహీనత.
- నెల నెలకు, ఏడాది ఏడాదికి కండరాలు ఇంకా బలహీనమవుతాయి; అందుకే దీనిని ప్రోగ్రెసివ్ (క్రమంగా పెరిగే) స్థితి అంటారు.
- మరో వివరణ: ఇది కండరాలు క్రమంగా బలహీనపడి, కండర ద్రవ్యరాశి తగ్గే వ్యాధుల సమూహం; అసాధారణ జన్యువుల వల్ల ఆరోగ్యకరమైన కండరాలకు అవసరమైన ప్రోటీన్ల తయారీ తగ్గుతుంది.
- RPwD చట్టం 2016: శరీరాన్ని కదిలించే కండరాలను బలహీనపరిచే వంశపారంపర్య జన్యు కండర వ్యాధుల సమూహం; కండర ప్రోటీన్లలో లోపం, కండర కణాలు-కణజాలాలు చనిపోవడం దీని లక్షణాలు.
- చిన్నప్పుడు ఈ పిల్లలు అందరిలా చలాకీగా, సాధారణంగా కనిపిస్తారు. పెరిగే కొద్దీ బలహీనమై నడక పరికరాలు, కాళ్లకు పట్టీలు, చివరికి చక్రాల కుర్చీ అవసరమవుతాయి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
‘మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ’ అనేది ఈ విభాగం క్రిందికి వస్తుంది.
- (1)దృష్టిలోపం
- (2)చలన సంబంధ వైకల్యం
- (3)అభ్యసన సమస్యలు
- (4)బుద్ధి మాంద్యత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) చలన సంబంధ వైకల్యం
కండరాల క్షీణత (Muscular Dystrophy) ఏ వైకల్య వర్గానికి చెందుతుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ ఒక వంశపారంపర్య వ్యాధి. ఇందులో కండరాలు క్రమంగా బలహీనపడి క్షీణిస్తాయి. దాంతో నడవడం, మెట్లు ఎక్కడం, కూర్చుని లేవడం కష్టమవుతుంది. RPwD Act 2016 లో ఇది శారీరక వైకల్యాల కింద, చలన సంబంధ వైకల్యం (Locomotor Disability) వర్గంలో ఉంది. ఇదే వర్గంలో సెరిబ్రల్ పాల్సీ, కుష్టు నయమైన వారు, మరుగుజ్జుతనం, యాసిడ్ దాడి బాధితులు ఉన్నారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) చలన సంబంధ వైకల్యం.
దృష్టిలోపం (1) కంటికి, అభ్యసన సమస్యలు (3) చదవడం రాయడానికి, బుద్ధిమాంద్యత (4) మేధో సామర్థ్యానికి సంబంధించినవి. కండరాల బలహీనత వీటి కిందకు రాదు.
గుర్తుంచుకోండి: కండరాల సమస్య = చలనం దెబ్బతింటుంది = Locomotor Disability.
కారణం
- కచ్చితమైన కారణం పూర్తిగా తెలియదు; వంశపారంపర్యంగా తల్లి నుంచి ఎక్కువగా మగ పిల్లలకు వస్తుందని గమనించారు.
- మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ ఉన్న 3 కుటుంబాల్లో 2 కుటుంబాల్లో తల్లి వైపు మగ బంధువుల్లో ఈ వ్యాధి చరిత్ర ఉంటుంది.
- తల్లిదండ్రులు మామూలుగానే ఉంటారు, కానీ తల్లి తన కొడుకులకు ఈ వ్యాధిని ఇచ్చే జన్యువును మోస్తుంది (వాహకురాలు). కూతుళ్లు మామూలుగా పెరుగుతారు, కానీ వారికి పుట్టే కొడుకులకు రావచ్చు.
- కుటుంబ చరిత్ర లేకుండా వచ్చిన కేసులు కూడా ఉన్నాయి.
గుర్తించడం ఎలా? ముఖ్య సంకేతాలు
- ఎక్కువగా అబ్బాయిలకే వస్తుంది (అమ్మాయిలకు అరుదు).
- తరచూ సోదరులు లేదా మగ బంధువులకు ఇదే సమస్య ఉంటుంది.
- తొలి సంకేతాలు 3 నుంచి 5 ఏళ్ల మధ్య కనిపిస్తాయి: పిల్లవాడు వికారంగా, తడబడుతూ కదులుతాడు; పాదాలు నేలకు ఆనించలేక కాలి వేళ్లపై (మునివేళ్లపై) నడుస్తాడు; వింతగా పరిగెత్తుతాడు; తరచూ పడిపోతాడు.
- తర్వాతి కొన్ని సంవత్సరాల్లో సమస్య క్రమంగా పెరుగుతుంది.
- బలహీనత మొదట శరీరానికి దగ్గరగా ఉండే కండరాల్లో - తుంటి, కటి వలయం, తొడల్లో - వస్తుంది; తర్వాత భుజాలు, చేతులు, మెడ కండరాలకు వ్యాపిస్తుంది.
- చాలామంది 10 ఏళ్ల వయసుకు నడవలేకపోతారు.
- వెన్నెముకకు తీవ్రమైన వంకర రావచ్చు.
- గుండె, శ్వాస కండరాలు కూడా బలహీనమవుతాయి. పాత అంచనా ప్రకారం చాలామంది 20 ఏళ్ల లోపే గుండె వైఫల్యం లేదా న్యుమోనియాతో చనిపోయేవారు.
- మరిన్ని సంకేతాలు: పొట్ట బాగా ముందుకు, వీపు లోపలికి వంగిన విచిత్ర భంగిమ; 3 ఏళ్ల వయసులో అడ్డదిడ్డంగా పరుగు; 6 ఏళ్ల వయసులో తరచూ పడిపోవడం; వ్యాయామం లేక కొందరు ఊబకాయులు, మరికొందరు బాగా సన్నగా; కూర్చోవడం, నడవడం ఆలస్యం, ఎక్కువ దూరం నడవలేకపోవడం; రాసేటప్పుడు, తినేటప్పుడు, తాగేటప్పుడు చేతులు సహకరించకపోవడం.
గోవర్స్ సంకేతం
- నేల మీద నుంచి లేచేటప్పుడు పిల్లవాడు చేతులను తొడలపై పెట్టి, తన శరీరాన్ని తానే "ఎక్కుతున్నట్టు" లేస్తాడు. దీనినే గోవర్స్ సంకేతం (గోవర్స్ సైన్) అంటారు.
- తొడ కండరాలు (తుంటి చుట్టూ ఉన్న కండరాలు) బలహీనంగా ఉండటమే దీనికి కారణం. ఇది మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ తొలి సాధారణ సంకేతం.
మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ రకాలు
ఇందులో చాలా రకాలు ఉన్నాయి. అత్యంత సాధారణమైనది, అత్యంత తీవ్రమైనది డ్యుషెన్ రకం.
డ్యుషెన్ మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ (DMD) లక్షణాలు:
- కండరాల బలహీనత సుమారు 3 ఏళ్ల వయసులో మొదలై క్రమంగా పెరుగుతుంది; పిల్లవాడు నడక నేర్చుకునే దశలోనే గమనించవచ్చు.
- బలహీనత తుంటి, కటి వలయం, తొడల కండరాల్లో మొదలై భుజాలు, చేతులు, మెడ కండరాల వైపు వ్యాపిస్తుంది.
- కటి వలయం (పెల్విక్ గర్డిల్), భుజ వలయం (షోల్డర్ గర్డిల్) చుట్టూ ఉన్న కండరాలు ఎక్కువగా దెబ్బతింటాయి; అందుకే నేలపై నుంచి లేచే ప్రత్యేక తీరు (గోవర్స్ సంకేతం).
- క్షీణించిన కండరాల స్థానంలో కొవ్వు చేరడంతో కండరాలు పెద్దగా కనిపిస్తాయి కానీ బలంగా ఉండవు - దీనిని సూడో-హైపర్ట్రోఫీ (మిథ్యా పెరుగుదల) అంటారు. ఇది ఎక్కువగా పిక్క కండరాల (కాఫ్ మజిల్స్) లో కనిపిస్తుంది.
- భంగిమ, నడక అసాధారణంగా మారుతాయి - బాతులా ఊగుతూ నడక (వాడ్లింగ్ గెయిట్).
- చివరి దశలో శ్వాస, గుండె కండరాలు దెబ్బతిని మరణానికి దారితీస్తుంది.
- కౌమారదశకు ముందే చక్రాల కుర్చీకి పరిమితమవుతారు.
ఇతర రకాలు:
| రకం | ముఖ్య లక్షణం |
|---|---|
| బెకర్ మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ | డ్యుషెన్ లాంటిదే కానీ ఆలస్యంగా మొదలై నెమ్మదిగా పెరుగుతుంది |
| ఫేసియో-స్కాపులో-హ్యూమరల్ (లాండౌజీ-డెజెరిన్ రకం) | ముఖం, భుజాలు, భుజం పై చేతి కండరాలు ముందుగా బలహీనమవుతాయి; పిల్లలు మొదట ఆరోగ్యంగానే కనిపిస్తారు; మగ, ఆడ ఇద్దరిలోనూ వస్తుంది |
| లింబ్-గర్డిల్ | తుంటి, భుజాల చుట్టూ ఉన్న కండరాలు ముందుగా దెబ్బతింటాయి |
| మయోటోనిక్ | ముఖం, మెడ కండరాలు ముందుగా దెబ్బతింటాయి; సంకోచించిన కండరం త్వరగా సడలదు |
| డిస్టల్ | శరీర మధ్య భాగానికి దూరంగా ఉండే (చేతులు, పాదాల) కండరాల్లో మొదలవుతుంది |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
"మస్కులర్ డిస్ట్రోఫి" యొక్క ఇతర రకాలకు సంబంధించిన వివరణలలో సరియైన దానిని గుర్తించగా a) మయోటోనిక్ : ముందుగా ముఖము మరియు మెడకండరాలు ప్రభావితం అవుతాయి. b) లింబ్ గర్డిల్ : ముందుగా నడుము మరియు భుజ కండరాలు ప్రభావితం అవుతాయి.
- (1)Both are not
- (2)a & b
- (3)a only
- (4)b only
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) a & b
కండరాల క్షీణత (Muscular Dystrophy) లో డుషేన్ కాకుండా ఇతర రకాల గురించి ఇచ్చిన రెండు వివరణల్లో ఏవి సరైనవో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ అంటే కండరాలు క్రమంగా బలహీనమై క్షీణించే వారసత్వ వ్యాధుల సమూహం. మయోటోనిక్ డిస్ట్రోఫీలో కండరాలు సంకోచించాక వెంటనే సడలవు (మయోటోనియా). ఇందులో ముందుగా ముఖం, మెడ కండరాలు బలహీనపడతాయి. లింబ్-గర్డిల్ డిస్ట్రోఫీలో పేరుకు తగ్గట్టే అవయవాల 'గర్డిల్' కండరాలు, అంటే తుంటి (Hip), భుజం కండరాలు ముందుగా ప్రభావితమవుతాయి.
కాబట్టి a, b రెండు వివరణలూ సరైనవి. సమాధానం ఆప్షన్ (2) a & b.
ఆప్షన్ (3), (4) ఒక్కో వివరణనే అంగీకరిస్తాయి; ఆప్షన్ (1) రెండింటినీ తిరస్కరిస్తుంది. రెండూ ప్రామాణిక వర్ణనలే కాబట్టి ఇవి తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: లింబ్-గర్డిల్ = తుంటి, భుజం; మయోటోనిక్ = ముఖం, మెడ.
అనుబంధ సమస్యలు
- చలన మందగమనం: చిన్న వయసులోనే తరచూ పడిపోవడం, నెమ్మదిగా నడవడం; తర్వాత ఎక్కడం, పరుగెత్తడం, చివరికి నడవడం అసాధ్యమవుతాయి. చివరి దశల్లో చక్రాల కుర్చీలోనే తిరగాలి.
- అస్థిపంజర వైకల్యాలు: బలహీన కండరాలు కుంచించుకుపోయి (కాంట్రాక్చర్లు) వైకల్యాలు వస్తాయి:
- మొండెం - స్కోలియోసిస్
- మెడ - ముందుకు వంగే వైకల్యం
- చీలమండ - పాదం కిందికి వంగడం (ప్లాంటార్ ఫ్లెక్షన్)
- మోకాలు, తుంటి - వంపు వైకల్యం
- ఊబకాయం: కదలిక తక్కువ కావడం, బదులుగా ఎక్కువ తినడం వల్ల లావవుతారు.
- నేర్చుకోవడంలో ఇబ్బంది: సుమారు మూడింట ఒక వంతు మందికి ఏదో ఒక అభ్యసన ఇబ్బంది ఉంటుంది - అంటే అందరికీ మేధో వైకల్యం ఉంటుందని కాదు. సగటు IQ జనాభా సగటు కంటే కొంచెం తక్కువ (సుమారు 85).
విద్యాపరమైన ప్రభావం
- వ్యాధి పెరిగే కొద్దీ పిల్లవాడు క్రమం తప్పకుండా బడికి రాలేడు; దీంతో చదువులో వెనుకబడతాడు.
- నేర్చుకునే వేగం తక్కువ కాబట్టి ఇంటి వద్ద ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయుడు నిర్వహించే పరిహార (రెమెడియల్) బోధన అత్యంత ప్రభావవంతం.
- వయసు పెరిగే కొద్దీ పిల్లవాడు త్వరగా అలసిపోతాడు, చదువుపై ఆసక్తి తగ్గుతుంది; ప్రత్యేక బోధన కూడా కష్టమవుతుంది.
చికిత్స: వీలైనంత కాలం నడిచేలా చేయడం
- వ్యాయామం: వీలైనంత చురుకుగా ఉంచాలి; నడక, ఆటలు కొనసాగించాలి.
- పట్టీలు: మోకాలి పైవరకు ఉండే పొడవాటి పట్టీలు (లాంగ్ లెగ్ బ్రేసెస్) తప్పనిసరైతే తప్ప వాడకూడదు; వాటి వల్ల కాళ్లు ఇంకా త్వరగా బలహీనమవుతాయి. పగలు-రాత్రి వేసుకునే తేలికపాటి ప్లాస్టిక్ చీలమండ కట్లు (స్ప్లింట్లు) చీలమండ కాంట్రాక్చర్లను ఆలస్యం చేసి, బాగా నడిచేలా చేస్తాయి.
- మోకాళ్లు, తుంటిలో కాంట్రాక్చర్లు మొదలైతే విశ్రాంతి / నిద్ర సమయంలో ఇసుక సంచులు కాళ్లపై ఉంచి నొక్కితే అవి చాచుకుంటాయి.
- ఇతర పరికరాలు: ఒక దశలో ఊతకర్రలు అవసరమవుతాయి; తర్వాత (తరచూ 10 ఏళ్లకు) నడవలేడు. కష్టమైనప్పుడు బలవంతం చేయకూడదు; చక్రాల కుర్చీ ఏర్పాటు చేయాలి.
- లోతైన శ్వాస: శ్వాస కండరాలు బలహీనమవుతున్నప్పుడు చాలా ముఖ్యం. గట్టిగా పాడటం, అరవడం, ఈలలు ఊదడం, బెలూన్లు ఊదడం ప్రోత్సహించాలి.
- ఇతర సమస్యలు: లావు కావడం, మలబద్ధకం, తీవ్రమయ్యే వెన్నెముక వంకర, కాలక్రమంలో చేతుల బలహీనత వల్ల స్వయం సంరక్షణ, తినడంలో ఇబ్బంది.
- కాలానుగుణంగా సమీక్షిస్తూ పిల్లవాడి కదలిక సామర్థ్యం కాపాడటానికి ప్రయత్నించాలి.
పరీక్ష కోణం: మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ = క్రమంగా పెరిగే (ప్రోగ్రెసివ్) కండర బలహీనత, కండరాల స్థానంలో కొవ్వు-పీచు; చలన వైకల్యం కిందకు వస్తుంది. ఎక్కువగా అబ్బాయిలు; తల్లి వాహకురాలు. డ్యుషెన్ = అత్యంత సాధారణం, 3 ఏళ్లకు మొదలు, గోవర్స్ సంకేతం, పిక్కల్లో సూడో-హైపర్ట్రోఫీ, వాడ్లింగ్ గెయిట్, 10 ఏళ్లకు నడక ఆగడం. లింబ్-గర్డిల్ = తుంటి, భుజాలు; మయోటోనిక్ = ముఖం, మెడ. సుమారు మూడింట ఒక వంతు మందికి అభ్యసన ఇబ్బంది; సగటు IQ సుమారు 85 (జనాభా సగటు కంటే కొంచెం తక్కువ).
మెమొరీ కోడ్: డ్యుషెన్ అంకెలు "3-10-20" = 3 ఏళ్లకు మొదలు, 10 ఏళ్లకు నడక ఆగుతుంది, (పాత అంచనా) 20 లోపే ప్రాణాపాయం. గోవర్స్ = "గో-తొడ": గోవర్స్ అంటే తొడలపై చేతులతో ఎక్కడం. రకాలు "లింబ్ = తుంటి-భుజం, మయో = ముఖం-మెడ" (మయో - ముఖం, రెండూ "మ").