అర్థం, నిర్వచనం
- స్పైనా బైఫిడా అంటే లాటిన్లో "చీలిన వెన్నెముక". ఇది తల్లి గర్భంలో శరీరం తొలి దశలో అభివృద్ధి చెందుతున్నప్పుడు వచ్చే పుట్టుకతో వచ్చే లోపం.
- కొన్ని వెన్నుపూసలు వెన్నుపాము చుట్టూ పూర్తిగా మూసుకోవు; అంటే వెన్నుపూసల కాలువ అసంపూర్ణంగా మూసుకోవడం.
- ఫలితంగా వీపు మధ్యలో రక్షణ లేని మెత్తని భాగం బయటకు ఉబ్బుతుంది. ఈ సంచిలో వెన్నుపాము పొరలు (మెనింజెస్), మెదడు-వెన్నుపాము ద్రవం (CSF), కొన్నిసార్లు నాడీ తంతువులు లేదా వెన్నుపాములో కొంత భాగం కూడా ఉండవచ్చు. పైన చాలా పలుచని చర్మం లేదా మామూలు చర్మం ఉండవచ్చు.
- ఇది ఒక నాడీ నాళ లోపం (న్యూరల్ ట్యూబ్ డిఫెక్ట్). సాధారణంగా నడుము (కటి) భాగంలో వస్తుంది. పుట్టిన పిల్లల్లో చాలామందికి శాశ్వత శారీరక వైకల్యం మిగులుతుంది.
- కచ్చితమైన కారణం తెలియదు. గర్భధారణకు ముందు, తొలి గర్భంలో తల్లి ఫోలిక్ యాసిడ్ తీసుకుంటే ఈ నాడీ నాళ లోపాల ప్రమాదం తగ్గుతుంది.
- అన్ని స్పైనా బైఫిడాలు ఒకేలా ఉండవు. అన్నింటిలో సంచిలో నాడులు, వెన్నుపాము ఉండవు. కొన్నింటిలో సంచి చిన్నదే అయినా వెన్నుపాము ఉపరితలంపై బయటపడి ఉంటుంది.
- నాడీ సంబంధ లక్షణాలు చీలిక స్థాయిని బట్టి ఉంటాయి; రకాలు చీలిక తీవ్రతను బట్టి ఉంటాయి.
- ఆశాజనక విషయం: ఈ స్థితితో పుట్టిన వారిలో 90% పెద్దవారయ్యే వరకు జీవిస్తారు, 80% మందికి సాధారణ తెలివితేటలు ఉంటాయి, 75% మంది క్రీడలు, శారీరక కార్యకలాపాల్లో పాల్గొంటారు.
స్పైనా బైఫిడా రకాలు
స్పైనా బైఫిడాను రెండు పెద్ద వర్గాలుగా విభజిస్తారు: స్పైనా బైఫిడా అకల్టా, స్పైనా బైఫిడా సిస్టికా.
(1) స్పైనా బైఫిడా అకల్టా (దాగి ఉండేది)
- ఉపరితలంపై ఉబ్బు (సంచి) ఉండదు, కానీ వెన్నుపాము చుట్టూ వెన్నుపూసలు మూసుకోవు.
- వెన్నుపూస వెనుక వంపులు (పోస్టీరియర్ ఆర్చెస్) ఏర్పడవు; మెనింజెస్, వెన్నుపాము బయటకు రావు.
- లోపం పూర్తిగా చర్మంతో కప్పబడి (దాగి) ఉంటుంది; అందుకే "అకల్టా" (= దాగిన) అనే పేరు.
- చాలామందిలో ఆ చోట చర్మంపై గుర్తులు (వెంట్రుకల కుచ్చు, చిన్న గుంట, మచ్చ) కనిపిస్తాయి.
- మొత్తం మీద స్పైనా బైఫిడాలో ఇదే అత్యంత సాధారణ రకం, అత్యంత తేలికైనది కూడా.
(2) స్పైనా బైఫిడా సిస్టికా (సంచి ఉండేది)
- వెన్నుపూసలు మూసుకోక వీపు కింది భాగంలో బయటకు స్పష్టంగా కనిపించే ఉబ్బు (సంచి) ఉంటుంది.
- పుట్టినప్పుడు, తర్వాత వచ్చే సమస్యలు సంచిలో ఉన్న వాటిని బట్టి ఉంటాయి. దీనిలో 3 రకాలు:
| రకం | సంచిలో ఏముంటుంది | తీవ్రత |
|---|---|---|
| మెనింగోసీల్ | మామూలు చర్మంతో కప్పబడిన సంచి; ద్రవం, వెన్నుపాము పొరలు మాత్రమే; నాడీ తంతువులు ఉండవు | తేలిక |
| మైలోమెనింగోసీల్ (మెనింగోమైలోసీల్) | ద్రవం, పొరలతో పాటు వెన్నుపాము కూడా బయటకు వస్తుంది; పలుచని పారదర్శక పొరతో కప్పి ఉంటుంది, దాని నుంచి CSF కారుతుంది | సంచి ఉండే (సిస్టికా) రకాల్లో అత్యంత సాధారణం; కష్టమైన రూపం |
| మైలోసీల్ | అత్యంత తీవ్రమైన తెరిచి ఉండే రూపం, వెన్నుపామే బయటపడి ఉంటుంది: వెన్నుపాము వీపు మధ్యలో ఎర్రటి రిబ్బన్లా ఉపరితలంపై బయటపడి ఉంటుంది | అత్యంత తీవ్రం; తరచూ గర్భంలోనే లేదా పుట్టగానే మరణం |
హైడ్రోసెఫాలస్ (మెదడులో నీరు చేరడం)
- మైలోమెనింగోసీల్తో పుట్టిన చాలా మంది శిశువులకు హైడ్రోసెఫాలస్ కూడా ఉంటుంది.
- గ్రీకులో "హైడ్రో" = నీరు, "కెఫాలీ" = తల. మెదడు-వెన్నుపాము ద్రవం (CSF) సరిగ్గా ప్రవహించకపోవడంతో తలలో ద్రవం పేరుకుపోయి తల పెద్దదిగా అవుతుంది; చికిత్స లేకపోతే మెదడు దెబ్బతింటుంది.
స్పైనా బైఫిడాతో వచ్చే సమస్యలు
పుట్టినప్పుడు:
- కండరాల బలహీనత, పెద్ద తల, మెదడు దెబ్బతినే ప్రమాదం
- ఒకటి లేదా రెండు తుంటి కీళ్లు జారిపోవడం
- పాదాలు కిందికి, లోపలికి తిరగడం
- మైలోమెనింగోసీల్ ఉన్న చాలామంది పిల్లలకు మూత్ర, మల నియంత్రణలో ఏదో ఒక స్థాయి ఇబ్బంది ఉంటుంది; లోపం వీపులో ఎంత పైన ఉంటే బలహీనత అంత ఎక్కువ
పెద్దయ్యాక:
| సమస్య | ఎందుకు |
|---|---|
| మూత్ర ఇన్ఫెక్షన్లు | మూత్ర విసర్జనపై నియంత్రణ లేక మూత్రాశయం పూర్తిగా ఖాళీ కాదు |
| వెన్నెముక వంకర | పుట్టుకతో ఉన్న వంకర తర్వాత ఎక్కువవుతుంది |
| ఒత్తిడి పుండ్లు | స్పర్శ లేని చోట ఒత్తిడితో ఎముకలు పైకి ఉండే భాగాలపై |
| భంగిమ | కాళ్ల బలహీనత / పక్షవాతం వల్ల ఆధారం లేకుండా కూర్చోలేరు, నిలబడలేరు |
| పాదాలకు గాయాలు | నడవగలిగినా పాదాల్లో స్పర్శ లేక పుండ్లు, గాయాలు సులభంగా వస్తాయి |
| కాంట్రాక్చర్లు | తప్పుడు భంగిమల వల్ల |
| సామాజిక సమస్యలు | మూత్ర, మల నియంత్రణ లేక ఇతరుల నుంచి దూరమవుతారు |
- మూత్రాశయం, మల నిర్వహణ: ఈ పిల్లలకు మిగతా పిల్లల్లా మూత్ర, మల నియంత్రణ సాధారణంగా రాదు. ఎప్పుడూ చుక్కలుగా మూత్రం కారవచ్చు, లేదా పెద్దయ్యాక కూడా హెచ్చరిక లేకుండా, తెలియకుండానే విసర్జన జరగవచ్చు.
పుట్టినప్పుడు, తర్వాత మదింపు
- గుండె లోపం వంటి ఇతర తీవ్రమైన పుట్టుక లోపాలు ఉన్నాయేమో చూడాలి.
- స్పైనా బైఫిడా రకం, వీపులో అది ఉన్న కచ్చిత స్థానం గుర్తించాలి; ఉబ్బు పరిమాణం, దానిపై చర్మం స్థితి కొలవాలి.
- కాళ్లలో కదలిక, స్పర్శ ఉన్నాయేమో చూడాలి.
- పిల్లవాడు మూత్ర విసర్జన చేస్తున్నాడా, చుక్కలుగా కారుతోందా గమనించాలి; మల, మూత్ర ద్వారాల పనితీరు పరీక్షించాలి.
- పాదాలు, కీళ్లు, వెన్నెముకలో సమస్యలు చూడాలి.
- తల చుట్టుకొలత కొలవాలి (హైడ్రోసెఫాలస్ కోసం).
- శిశువు ఏడుపు, పాలు పీల్చే శక్తి గమనించాలి.
- పూర్తి నాడీ పరీక్ష చేసి నమోదు చేయాలి; భవిష్యత్ చికిత్సకు ఇదే ఆధారం.
- కండరాలు, కీళ్ల సమన్వయం, ఇంద్రియాలు, నడుము నుంచి పాదాల వరకు సమస్యలు చూడాలి.
- చక్రాల కుర్చీ, సరిగ్గా కూర్చునే అమరిక నిపుణులే నిర్ణయించాలి.
స్పైనా బైఫిడా చికిత్స
- కాంట్రాక్చర్ల నివారణ, సవరణ: కండరాల అసమతుల్యత వల్ల, తక్కువసార్లు కండరాల అతి బిగువు (స్పాస్టిసిటీ) వల్ల కాంట్రాక్చర్లు వస్తాయి; ఎక్కువగా పాదాలు, తుంటి, మోకాళ్లలో. కదలిక పరిధి, సాగదీసే వ్యాయామాలు తొలి దశ కాంట్రాక్చర్లను నివారిస్తాయి, సరిచేస్తాయి.
- అభివృద్ధికి సహాయం: చాలామందికి నడుము కింద పక్షవాతం ఉంటుంది. అయినా శరీరం, మనసు, సామాజిక సామర్థ్యాలు వీలైనంత పెంచాలి. అనుకూల పరికరాలతో మిగతా పిల్లల్లానే అభివృద్ధి దశలు దాటించవచ్చు. కొందరు పట్టీలు లేకుండా సమాంతర కడ్డీలు (ప్యారలల్ బార్స్), తర్వాత ఊతకర్రలతో నడుస్తారు; మరికొందరికి మోకాలి పైవరకు లేదా మోకాలి కిందివరకు పట్టీలు అవసరం.
- ఒత్తిడి పుండ్లు, గాయాల నివారణ: పిల్లవాడు పెరిగి బరువైన కొద్దీ బరువు మోసే ఎముక భాగాలపై (ఎక్కువగా పిరుదులు, అరికాళ్లు) పుండ్ల ప్రమాదం పెరుగుతుంది.
- మెత్తని (ఫోమ్ రబ్బరు వంటి), శుభ్రమైన పరుపు / కుషన్పై పడుకోబెట్టాలి, కూర్చోబెట్టాలి; తరచూ కదిలించాలి, పక్కకు తిప్పాలి.
- ప్రతిరోజూ శరీరం కింది భాగాన్ని - ముఖ్యంగా తుంటి, మోకాళ్లు, పాదాలను - చికాకు, పుండ్ల తొలి సంకేతాల కోసం పరీక్షించాలి; శరీరాన్ని రోజూ శుభ్రం చేయాలి.
- కొంచెం పెద్దయ్యాక పిల్లవాడే రోజూ తన శరీరాన్ని పరీక్షించుకోవడం నేర్చుకోవచ్చు.
చికిత్సా బృందం:
- భౌతిక చికిత్సకుడు: పిల్లవాడు రోజువారీ పనులు సొంతంగా చేసుకునేలా చేస్తాడు; పెరుగుతున్న కొద్దీ కీళ్ల సమన్వయం, భంగిమ, కండరాల బిగువు, నాడీ లోపాలు పర్యవేక్షిస్తాడు; సంరక్షకులకు పిల్లవాడిని ఎలా ఉంచాలో, ఎలా ఎత్తాలో నేర్పుతాడు; కీళ్ల-ఎముకల వైద్యులను సంప్రదిస్తాడు.
- వృత్తి చికిత్సకుడు: చిన్నప్పుడే శిక్షణ మొదలుపెడితే మంచి ఫలితాలు. శరీర పై భాగం (తల, మెడ, భుజాలు, చేతులు) సరైన భంగిమ, సమన్వయం; మొదటి ఏడాదిలో చేతులతో పనిచేయడం, కంటి-చేతి సమన్వయం, స్థిరమైన భంగిమ; తర్వాత అనుకూల పరికరాల సాధన, శరీర దారుఢ్యం, స్వీయ రక్షణ, రోజువారీ పనులు.
- వినోద చికిత్స: పరిమిత ఆట, కదలిక వల్ల వినోద అవకాశాలు తక్కువై ఆత్మగౌరవం, ఎదుగుదల దెబ్బతింటాయి. తరచూ బయటకు తీసుకెళ్లి ఇతర పిల్లలతో కలపాలి; పెద్ద పిల్లలకు క్రీడలు, వ్యాయామాలు, స్థానిక సంస్కృతిలో పాల్గొనడం, బరువు నియంత్రణ, ఆరోగ్యం; సొంతంగా బయటకు వెళ్లి అవసరమైనవి కొనుక్కోవడం, ప్రజా రవాణా వాడటం.
- భాష-సంభాషణ చికిత్స: మాట్లాడే శక్తిని అంచనా వేసి చికిత్స; భాష, భావ వ్యక్తీకరణ సమస్యలు, నమలడం-మింగడం నేర్పడం.
- మనస్తత్వ నిపుణుడు: ఆటలు, వినోదాలతో పిల్లవాడిని మానసికంగా ఉత్సాహంగా ఉంచుతాడు.
ఉపాధ్యాయుని పాత్ర:
- స్పర్శ లేని పిల్లలకు దెబ్బలు, కోతలు, కాలిన గాయాలు తెలియవు; కాబట్టి బడిలో సురక్షితమైన కూర్చునే అమరిక ఉండాలి.
- రోజువారీ వ్యాయామాలు చేయించాలి; వైకల్య తీవ్రత, కాంట్రాక్చర్లు తగ్గేలా చూడాలి.
- మల, మూత్ర నియంత్రణ నెమ్మదిగా నేర్పాలి; ఒక క్రమం ప్రకారం తరచూ మరుగుదొడ్డికి పంపాలి. తరగతిలో ప్రమాదవశాత్తు జరిగితే వెంటనే బట్టలు మార్పించి, ఉతికి ఆరబెట్టడానికి పంపాలి.
పరీక్ష కోణం: స్పైనా బైఫిడా = "చీలిన వెన్నెముక" (లాటిన్), పుట్టుకతో వచ్చే నాడీ నాళ లోపం, ఎక్కువగా నడుము భాగంలో. అకల్టా = దాగినది, సంచి లేదు; మొత్తం మీద అత్యంత సాధారణం, తేలికైనది. సిస్టికా 3 రకాలు: మెనింగోసీల్ (ద్రవం, పొరలు మాత్రమే), మైలోమెనింగోసీల్ (వెన్నుపాము కూడా; సంచి ఉండే రకాల్లో అత్యంత సాధారణం), మైలోసీల్ (వెన్నుపాము బయటే). తోడుగా హైడ్రోసెఫాలస్ (హైడ్రో = నీరు). 90-80-75.
మెమొరీ కోడ్: "అ-మె-మై-మై" - తేలిక నుంచి తీవ్రం: అకల్టా (దాగింది) → మెనింగోసీల్ (పొర మాత్రమే) → మైలోమెనింగోసీల్ (వెన్నుపాము లోపలే సంచిలో) → మైలోసీల్ (వెన్నుపాము బయటే). పేరులో "మైలో" ఉంటే వెన్నుపాము ఉంది. శుభవార్త "90-80-75" = జీవిస్తారు - తెలివి - ఆటలు.