కారణాలను స్థూలంగా రెండుగా చూస్తారు: జన్యు (వంశపారంపర్య) కారణాలు, పరిసర కారణాలు. కాలాన్ని బట్టి మూడు దశలుగా విభజిస్తారు:
- జనన పూర్వ కారణాలు - గర్భంలో ఉన్నప్పుడు
- జనన సమయ కారణాలు - ప్రసవ సమయంలో
- జననానంతర కారణాలు - పుట్టిన తర్వాత
జన్యు కారణాలు
1. క్రోమోజోముల అసాధారణత
- ప్రతి మానవ కణంలో 23 జతల (46) క్రోమోజోములు ఉంటాయి. తల్లి అండం నుంచి 23, తండ్రి శుక్రకణం నుంచి 23 వచ్చి కలిసి 46 గల సంయుక్త కణం (జైగోట్) ఏర్పడుతుంది.
- కొన్నిసార్లు సహజంగానో, పొరపాటుగానో ఒక క్రోమోజోము ఎక్కువ అవుతుంది, తక్కువ అవుతుంది, లేదా ఒక క్రోమోజోములో కొంత భాగం తప్పిపోతుంది / అమరికలో తేడా వస్తుంది.
- 21వ క్రోమోజోము జతలో ఒకటి అదనంగా (మొత్తం 47 క్రోమోజోములు) ఉంటే వచ్చే స్థితి డౌన్ సిండ్రోమ్ (ట్రైసోమీ 21). ఇది ID కి తెలిసిన సాధారణ క్రోమోజోము కారణం.
- డౌన్ సిండ్రోమ్ శారీరక లక్షణాలు: చదునైన ముక్కు, కళ్లు పైకి వాలినట్లు ఉండటం (వాలు కళ్లు), చిన్న తల, పొట్టి మెడ, పొట్టి వేళ్లు, అరచేతిలో ఒకే అడ్డ గీత.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
డౌన్స్ సిండ్రోమ్ రావడానికి గల కారణం
- (1)పోషకాహార లోపం
- (2)క్రోమోజోముల అస్తవ్యస్త నిర్మాణం
- (3)రేడియేషన్
- (4)ప్రమాదం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) క్రోమోజోముల అస్తవ్యస్త నిర్మాణం
డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (Down Syndrome) ఏ కారణం వల్ల వస్తుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) కి బాగా తెలిసిన జన్యు కారణం.
మనిషి కణంలో సాధారణంగా 46 క్రోమోజోములు (23 జతలు) ఉంటాయి. డౌన్స్ సిండ్రోమ్ ఉన్న పిల్లల్లో 21వ క్రోమోజోము రెండుకు బదులు మూడు ఉంటుంది. అంటే మొత్తం 47 క్రోమోజోములు. దీన్ని ట్రైసోమీ 21 అంటారు. తల్లి వయసు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఈ అవకాశం పెరుగుతుంది. చిన్న తల, వాలుగా ఉండే కళ్ళు, చదునైన ముక్కు, అరచేతిలో ఒకే అడ్డగీత, కండరాల బిగువు తక్కువ వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) క్రోమోజోముల అస్తవ్యస్త నిర్మాణం. ఇది పుట్టుకకు ముందే, గర్భధారణ సమయంలోనే ఏర్పడే లోపం.
పోషకాహార లోపం (1) వల్ల పెరుగుదల తగ్గవచ్చు, కానీ క్రోమోజోముల సంఖ్య మారదు. రేడియేషన్ (3) జన్యు మార్పులకు దారితీయవచ్చు, కానీ డౌన్స్ సిండ్రోమ్కు అది ప్రధాన కారణంగా చెప్పరు. ప్రమాదం (4) వల్ల మెదడుకు గాయం కావచ్చు, కానీ అది పుట్టుకతో వచ్చే క్రోమోజోము లోపం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: డౌన్స్ సిండ్రోమ్ = ట్రైసోమీ 21 = 47 క్రోమోజోములు.
డౌన్స్ సిండ్రోమ్ రావడానికి గల కారణం
- (1)రేడియేషన్
- (2)పోషకాహార లోపం
- (3)క్రోమోజోమ్ల అస్తవ్యస్తత
- (4)అనువంశికత
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) క్రోమోజోమ్ల అస్తవ్యస్తత
Down's Syndrome రావడానికి కారణం అడిగారు.
మనిషి కణాల్లో సాధారణంగా 23 జతలు, అంటే 46 క్రోమోజోములు ఉంటాయి. Down's Syndrome లో 21వ క్రోమోజోము రెండు బదులు మూడు ఉంటాయి (Trisomy 21), మొత్తం 47. కణ విభజనలో క్రోమోజోములు సరిగా విడిపోకపోవడం (Non-disjunction) వల్ల ఇది జరుగుతుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) క్రోమోజోమ్ల అస్తవ్యస్తత. ఈ పిల్లల్లో బుద్ధిమాంద్యత, వాలు కళ్ళు, చదునైన ముఖం, అరచేతిలో ఒకే అడ్డగీత కనిపిస్తాయి.
ఇక్కడ చాలామంది (4) అనువంశికత ఎంచుకుంటారు. కానీ ఎక్కువ సందర్భాల్లో Down's Syndrome తల్లిదండ్రుల నుంచి వంశపారంపర్యంగా రాదు; గర్భధారణ సమయంలో కొత్తగా జరిగే క్రోమోజోమ్ పొరపాటు ఇది. తల్లి వయస్సు ఎక్కువైతే అవకాశం పెరుగుతుంది. రేడియేషన్, పోషకాహార లోపం ఇతర లోపాలకు కారణం కావచ్చు కానీ Down's Syndrome కి ప్రధాన కారణం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: Down's Syndrome = Trisomy 21 = 47 క్రోమోజోములు.
క్రోమోజోమ్ల అస్తవ్యస్త నిర్మాణం వలన ఏర్పడు వైకల్యం
- (1)ఆటిజం
- (2)డౌన్స్ సిండ్రోమ్
- (3)అభ్యసన సమస్యలు
- (4)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) డౌన్స్ సిండ్రోమ్
క్రోమోజోమ్ల లోపం వల్ల వచ్చే వైకల్యం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
మనిషి కణంలో సాధారణంగా 46 క్రోమోజోమ్లు (23 జతలు) ఉంటాయి. డౌన్స్ సిండ్రోమ్లో 21వ క్రోమోజోమ్ రెండుకు బదులు మూడు ఉంటాయి (Trisomy 21). దాంతో మొత్తం 47 క్రోమోజోమ్లు అవుతాయి. ఈ పిల్లల్లో బుద్ధిమాంద్యత, చదునైన ముఖం, వాలు కళ్లు వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) డౌన్స్ సిండ్రోమ్.
ఆటిజం (1), అభ్యసన సమస్యలు (3) మెదడు వికాసానికి సంబంధించిన లోపాలు; ఒక నిర్దిష్ట క్రోమోజోమ్ లోపంతో వాటిని గుర్తించరు. సెరిబ్రల్ పాల్సీ (4) పుట్టుక ముందు, పుట్టేటప్పుడు లేదా తర్వాత మెదడుకు జరిగిన గాయం వల్ల వస్తుంది, క్రోమోజోమ్ లోపం వల్ల కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: డౌన్స్ సిండ్రోమ్ = Trisomy 21 = 47 క్రోమోజోమ్లు.
ఈ వైకల్యం క్రోమోజోమ్ల అపసవ్యత వల్ల వస్తుంది.
- (1)వినికిడి లోపం
- (2)దృష్టి లోపం
- (3)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్య
- (4)డౌన్స్ సిండ్రోమ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) డౌన్స్ సిండ్రోమ్
క్రోమోజోమ్ల అసాధారణత వల్ల వచ్చే వైకల్యం ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
మనిషి శరీర కణంలో సాధారణంగా 23 జతలు, అంటే 46 క్రోమోజోమ్లు ఉంటాయి. డౌన్స్ సిండ్రోమ్లో 21వ క్రోమోజోమ్ రెండుకు బదులు మూడు ఉంటాయి (Trisomy 21). అప్పుడు మొత్తం 47 క్రోమోజోమ్లు అవుతాయి. దీని వల్ల ప్రత్యేక ముఖ లక్షణాలు, బుద్ధిమాంద్యత వస్తాయి.
కాబట్టి క్రోమోజోమ్ అపసవ్యత వల్ల వచ్చే వైకల్యం డౌన్స్ సిండ్రోమ్. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
వినికిడి లోపం, దృష్టి లోపం ఇన్ఫెక్షన్లు, గాయాలు, పోషకాహార లోపం, వంశపారంపర్యం లాంటి ఎన్నో కారణాలతో వస్తాయి; క్రోమోజోమ్ అపసవ్యత వాటి ప్రత్యేక కారణం కాదు. నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు మెదడు సమాచారాన్ని ప్రక్రియ చేసే తీరులో తేడా వల్ల వస్తాయి. కాబట్టి (1), (2), (3) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: 21వ క్రోమోజోమ్ మూడు ప్రతులు = 47 క్రోమోజోమ్లు = డౌన్స్ సిండ్రోమ్.
క్రోమోజోముల అపసవ్యత వల్ల ఏర్పడే మానసిక వైకల్యం
- (1)ఫినైల్ కిటోన్యూరియా
- (2)క్రెటినిజం
- (3)క్రేనియల్ అనామలీస్
- (4)డౌన్ సిండ్రోమ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) డౌన్ సిండ్రోమ్
క్రోమోజోముల సంఖ్యలో లేదా నిర్మాణంలో తేడా (Chromosomal Abnormality) వల్ల వచ్చే బుద్ధిమాంద్యత ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
మనిషి కణాల్లో సాధారణంగా 46 క్రోమోజోములు (23 జతలు) ఉంటాయి. డౌన్ సిండ్రోమ్లో 21వ జతలో రెండు బదులు మూడు క్రోమోజోములు ఉంటాయి. దీన్ని ట్రైసోమీ 21 అంటారు, మొత్తం 47 క్రోమోజోములు అవుతాయి. ఈ పిల్లల్లో బుద్ధిమాంద్యత, వాలుగా ఉండే కళ్లు, చదునైన ముఖం, పొట్టి వేళ్లు, అరచేతిలో ఒకే అడ్డగీత వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
ఫినైల్ కిటోన్యూరియా (1) ఒక జీవక్రియ (Metabolic) లోపం: శరీరం ఫినైల్ అలనైన్ అనే అమైనో ఆమ్లాన్ని విడగొట్టలేదు. ఇది ఒక జన్యువు లోపం వల్ల వస్తుంది, క్రోమోజోముల సంఖ్యలో తేడా ఉండదు. క్రెటినిజం (2) పుట్టుకతో థైరాయిడ్ హార్మోన్ లోపం వల్ల వస్తుంది. క్రేనియల్ అనామలీస్ (3) అంటే మైక్రోసెఫలీ, హైడ్రోసెఫలీ వంటి తల నిర్మాణ లోపాలు.
గుర్తుంచుకోండి: డౌన్ సిండ్రోమ్ = ట్రైసోమీ 21 = 47 క్రోమోజోములు.
డౌన్స్ సిండ్రోమ్ గల వారికి ఉండే క్రోమోజోమ్ల సంఖ్య
- (1)45
- (2)46
- (3)47
- (4)48
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) 47
డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (Down's Syndrome) ఉన్నవారి కణాల్లో మొత్తం ఎన్ని క్రోమోజోమ్లు ఉంటాయో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సాధారణ మనిషి కణంలో 23 జతలు, అంటే 23 × 2 = 46 క్రోమోజోమ్లు ఉంటాయి. డౌన్స్ సిండ్రోమ్లో 21వ జతలో రెండు కాకుండా మూడు క్రోమోజోమ్లు ఉంటాయి. దీన్ని ట్రైసోమీ 21 (Trisomy 21) అంటారు. కాబట్టి మొత్తం 46 + 1 = 47 క్రోమోజోమ్లు. జవాబు ఆప్షన్ (3) 47. బుద్ధిమాంద్యతకు ఇది చాలా సాధారణమైన జన్యు కారణం; తల్లి వయసు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు దీని అవకాశం పెరుగుతుంది.
46 సాధారణ సంఖ్య, కాబట్టి (2) సరికాదు. 45 క్రోమోజోమ్లు టర్నర్ సిండ్రోమ్ (Turner Syndrome, ఒక X క్రోమోజోమ్ తక్కువ) లో కనిపిస్తాయి, కాబట్టి (1) సరికాదు. 48 డౌన్స్ సిండ్రోమ్కు సంబంధం లేదు, కాబట్టి (4) సరికాదు.
గుర్తుంచుకోండి: Trisomy 21 = 21వ జతలో మూడు = మొత్తం 47.
దబ్బ ముక్కు, వాలు కనురెప్పలు వంటి లక్షణాలు వీరిలో కనిపిస్తాయి.
- (1)దృష్టిలోపం
- (2)ఆటిజం
- (3)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు
- (4)డౌన్స్ సిండ్రోమ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) డౌన్స్ సిండ్రోమ్
చప్పిడి ముక్కు, వాలు కనురెప్పలు లాంటి ముఖ లక్షణాలు ఏ పరిస్థితిలో కనిపిస్తాయో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
డౌన్స్ సిండ్రోమ్ 21వ క్రోమోజోమ్ మూడు ప్రతులుగా (Trisomy 21) ఉండటం వల్ల వస్తుంది. ఈ పిల్లలకు చప్పిడి ముక్కు, పైకి వాలిన కళ్ళు, చిన్న చెవులు, బయటికి వచ్చే నాలుక, పొట్టి మెడ, అరచేతిలో ఒకే అడ్డగీత, వదులైన కండరాలు ఉంటాయి. వీరిలో సాధారణంగా బుద్ధిమాంద్యత కూడా ఉంటుంది.
కాబట్టి ఈ ముఖ లక్షణాలు డౌన్స్ సిండ్రోమ్వి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
దృష్టి లోపం, ఆటిజం, నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు ముఖంలో ప్రత్యేక శారీరక గుర్తులు చూపించవు. వాటిని ప్రవర్తన, పరీక్షల ద్వారా గుర్తిస్తారు. కాబట్టి (1), (2), (3) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: చప్పిడి ముక్కు + వాలు కళ్ళు + ఒకే అరచేతి గీత = డౌన్స్ సిండ్రోమ్.
2. జీవక్రియ (మెటబాలిక్) లోపాలు - ఫినైల్కీటోనూరియా (PKU)
- PKU వంశపారంపర్యంగా వచ్చే జీవక్రియ లోపం. శరీరంలో ఫినైల్అలనైన్ హైడ్రాక్సిలేస్ (PAH) అనే ఎంజైము సరిగ్గా లేకపోవడం వల్ల ప్రోటీన్ ఆహారంలోని ఫినైల్అలనైన్ అనే అమైనో ఆమ్లం విడగొట్టబడదు.
- అది రక్తంలో, మెదడులో విషంగా పేరుకుపోయి మెదడు అభివృద్ధిని దెబ్బతీస్తుంది.
- తల్లిదండ్రులు ఇద్దరి నుంచీ ఒక్కో లోపభూయిష్ట జన్యువు వచ్చినప్పుడే పిల్లవాడికి PKU వస్తుంది. తల్లిదండ్రులకు తమలో ఈ జన్యువు ఉందని సాధారణంగా తెలియదు.
- ఇది అంటువ్యాధి కాదు; జీవితాంతం ఉంటుంది. కానీ పుట్టిన వెంటనే గుర్తిస్తే ఫినైల్అలనైన్ తక్కువగా ఉండే ప్రత్యేక ఆహారం, అనుబంధ పోషకాలతో మెదడు నష్టాన్ని తగ్గించవచ్చు లేదా పూర్తిగా నివారించవచ్చు. చికిత్స చేయకపోతే తీవ్రమైన మేధో లోపం, ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు వస్తాయి.
- అస్పర్టేమ్ వంటి కృత్రిమ తీపి పదార్థాల్లో ఫినైల్అలనైన్ ఉంటుంది కాబట్టి PKU ఉన్నవారు వాటికి దూరంగా ఉండాలి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
"ఫినైల్ కెటనోరియా" సంభవించడానికి కారణమైనది.
- (1)క్రోమోజోముల అసాధారణతలు
- (2)ఫాటల్ ఆల్కహాల్ సింట్రోమ్
- (3)మెటబాలిక్ డిస్ఆర్డర్
- (4)తల్లికి సంక్రమించు అంటువ్యాధులు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) మెటబాలిక్ డిస్ఆర్డర్
ఫినైల్కీటోన్యూరియా (PKU) ఏ రకమైన కారణం వల్ల వస్తుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. బుద్ధిమాంద్యతకు కారణాల్లో ఇది తరచూ అడిగే అంశం.
PKU లో శరీరంలో ఫినైల్ఆలనైన్ హైడ్రాక్సిలేస్ అనే ఎంజైమ్ లోపిస్తుంది. దీంతో ఆహారంలోని ఫినైల్ఆలనైన్ అనే అమైనో ఆమ్లం సరిగా జీర్ణం కాక రక్తంలో పేరుకుపోతుంది. అది మెదడును దెబ్బతీసి బుద్ధిమాంద్యత కలిగిస్తుంది. ఇది జీవక్రియ (Metabolism) లోపం. ఇది ఆటోసోమల్ రిసెసివ్ పద్ధతిలో వారసత్వంగా వస్తుంది.
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (3) మెటబాలిక్ డిస్ఆర్డర్. పుట్టిన వెంటనే పరీక్షించి, ఫినైల్ఆలనైన్ తక్కువగా ఉండే ఆహారం ఇస్తే బుద్ధిమాంద్యతను నివారించవచ్చు.
క్రోమోజోముల అసాధారణత (1) కి ఉదాహరణ డౌన్ సిండ్రోమ్. ఫీటల్ ఆల్కహాల్ సిండ్రోమ్ (2) గర్భిణి మద్యం తాగడం వల్ల వస్తుంది. తల్లికి వచ్చే అంటువ్యాధులు (4) అంటే రుబెల్లా వంటివి. ఇవేవీ PKU కి కారణం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: PKU, గెలాక్టోసీమియా = జీవక్రియ లోపాలు; డౌన్ సిండ్రోమ్ = క్రోమోజోమ్ లోపం.
3. వంశపారంపర్యం: మేధో వైకల్యాలు, మానసిక రుగ్మతలు ఉన్న కుటుంబాల్లో పుట్టే పిల్లలకు ఈ ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉండవచ్చు.
జనన పూర్వ కారణాలు (గర్భధారణ నుంచి ప్రసవం వరకు)
| కారణం | వివరణ |
|---|---|
| మేనరికపు పెళ్లిళ్లు | దగ్గరి బంధువుల మధ్య పెళ్లిళ్ల వల్ల పుట్టుకతోనే వైకల్యం వచ్చే అవకాశం పెరుగుతుంది |
| తల్లి వయసు | 18 ఏళ్ల కంటే ముందు లేదా 35 ఏళ్ల తర్వాత గర్భం ప్రమాదకరం; 20-30 ఏళ్ల మధ్య గర్భధారణ మంచిది |
| గర్భస్రావ ప్రయత్నాలు | నిపుణులు కాని వారితో గర్భస్రావ ప్రయత్నాలు చేయిస్తే, ఆ గర్భం నిలిచినప్పుడు గానీ, తర్వాతి గర్భంలో గానీ శిశువుకు వైకల్యం రావచ్చు |
| పోషకాహార లోపం | తల్లి సరైన ఆహారం తీసుకోకపోతే గర్భంలోని శిశువుకు సమతుల ఆహారం అందదు; తక్కువ బరువుతో పుడుతుంది |
| అంటువ్యాధులు | గర్భిణికి వచ్చే రుబెల్లా (జర్మన్ తట్టు) వంటి అంటువ్యాధులు శిశువుకు చేరవచ్చు |
| దీర్ఘకాల వ్యాధులు | తల్లికి మధుమేహం, థైరాయిడ్, అధిక రక్తపోటు వంటివి ఉంటే శిశువుపై ప్రభావం |
| ప్రమాదాలు | గర్భంతో ఉన్నప్పుడు బరువులు మోయడం, మెట్ల నుంచి పడటం |
| ఆర్హెచ్ అననుకూలత | తల్లి, శిశువుల ఎర్ర రక్తకణాల ఆర్హెచ్ కారకం సరిపోకపోవడం |
| రక్తస్రావం | గర్భంలో ఉన్నప్పుడు రక్తస్రావం |
| మానసిక ఒత్తిడి | గర్భిణి తీవ్ర ఆందోళన, కుంగుబాటుకు లోనవ్వడం |
| హానికర పదార్థాలు | ఎక్స్-రే కిరణాలు, రసాయనాలు, మాదకద్రవ్యాలు, పొగతాగడం, మద్యం, వైద్యుల సలహా లేకుండా సొంతంగా మందులు వాడటం |
జనన సమయ కారణాలు (ప్రసవ సమయంలో)
- ప్రసవం జరిగే చోటు: ఇంట్లో అపరిశుభ్ర పరిస్థితుల్లో ప్రసవం వల్ల రక్తంలో అంటువ్యాధి వచ్చి అభివృద్ధి దెబ్బతినవచ్చు.
- నెలలు నిండకుండానే పుట్టడం (9 నెలల కంటే ముందు), తక్కువ బరువుతో పుట్టడం.
- నెలలు దాటి పుట్టడం (9 నెలలు నిండిన తర్వాత కూడా ఆలస్యం).
- ఫోర్సెప్స్ ప్రసవం: నొప్పులు సరిగ్గా రాక, శిశువును పరికరంతో బలంగా లాగాల్సి వచ్చినప్పుడు తలకు గాయం.
- సుదీర్ఘ ప్రసవం: ప్రసవానికి 24 గంటల కంటే ఎక్కువ సమయం పట్టడం.
- పుట్టిన వెంటనే ఏడవకపోవడం: పుట్టిన వెంటనే ఏడిస్తేనే శిశువుకు ఆక్సిజన్ సరిగ్గా అందుతుంది. ఆలస్యమైతే అస్ఫిక్సియా (ఊపిరాడకపోవడం) వచ్చి మెదడు దెబ్బతింటుంది.
- నీలి రంగు (సయనోసిస్): ఆక్సిజన్ అందక శిశువు నీలంగా మారడం.
- బొడ్డు తాడు మెడకు చుట్టుకోవడం: ఆక్సిజన్ సరఫరా తగ్గి మెదడు దెబ్బతినవచ్చు.
- పుట్టిన శిశువు బరువు సాధారణంగా 2.5 కిలోలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉండాలి; అంతకంటే తక్కువ బరువుతో పుడితే అభివృద్ధి దశల్లో సమస్యలు రావచ్చు.
జననానంతర కారణాలు (పుట్టిన తర్వాత)
- తీవ్రమైన కామెర్లు (శిశువు పసుపు రంగులోకి మారడం)
- మూర్ఛలు (ఫిట్స్)
- తలకు దెబ్బలు, ప్రమాదాలు
- పాలు తాగడంలో సమస్యలు, పోషకాహార లోపం
- మెదడు వాపు జ్వరాలు, ఇతర అంటువ్యాధులు
- తీవ్రమైన అతిసారం (నీళ్ల విరేచనాలు)
- విషపదార్థాలు - ఉదా: సీసం (లెడ్) విషప్రభావం
పరీక్షల్లో అడిగే వైద్య (క్లినికల్) రకాలు
| రకం | కారణం / ముఖ్య లక్షణం |
|---|---|
| డౌన్ సిండ్రోమ్ | 21వ క్రోమోజోము అదనం (47 క్రోమోజోములు); చదునైన ముక్కు, వాలు కళ్లు |
| ఫినైల్కీటోనూరియా (PKU) | జీవక్రియ లోపం; ఫినైల్అలనైన్ విడగొట్టబడదు |
| క్రెటినిజం | థైరాక్సిన్ హార్మోన్ లోపం (థైరాయిడ్ అనే వినాళ గ్రంథి స్రావాల అసమతుల్యత); పొట్టితనం, ఆలస్య అభివృద్ధి |
| మైక్రోసెఫాలీ | తల సాధారణం కంటే చాలా చిన్నది (తల చుట్టుకొలత తక్కువ) |
| మాక్రోసెఫాలీ | తల సాధారణం కంటే పెద్దది |
| హైడ్రోసెఫాలస్ | మెదడులో ద్రవం పేరుకుపోయి తల ఉబ్బడం; ఇది ఒక కపాల అసాధారణత |
- మైక్రోసెఫాలీ, మాక్రోసెఫాలీ, హైడ్రోసెఫాలస్లను కలిపి కపాల అసాధారణతలు అంటారు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
క్రెటినిజమ్ అనే స్థితి దీని లోపం వలన ఏర్పడుతుంది
- (1)క్లోమం
- (2)పెరుగుదల హార్మోన్
- (3)అడ్రినలిన్
- (4)థైరాక్సిన్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) థైరాక్సిన్
క్రెటినిజం (Cretinism) అనే స్థితి ఏ లోపం వల్ల వస్తుందో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
థైరాయిడ్ గ్రంథి థైరాక్సిన్ అనే హార్మోన్ను తయారు చేస్తుంది. శారీరక పెరుగుదలకు, మెదడు వికాసానికి ఇది చాలా అవసరం. పుట్టుకతో లేదా చిన్నతనంలో థైరాక్సిన్ తగినంత లేకపోతే (Congenital Hypothyroidism) పిల్లల్లో పొట్టితనం, బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability), ఉబ్బిన ముఖం, పెద్ద నాలుక, ఆలస్యమైన వికాసం కనిపిస్తాయి. ఈ స్థితినే క్రెటినిజం అంటారు. గర్భిణికి అయోడిన్ లోపం దీనికి ముఖ్య కారణం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (4) థైరాక్సిన్.
క్లోమం (1) హార్మోన్ కాదు, ఒక గ్రంథి; దాని ఇన్సులిన్ లోపం వల్ల మధుమేహం వస్తుంది. పెరుగుదల హార్మోన్ (2) లోపం వల్ల మరుగుజ్జుతనం (Pituitary Dwarfism) వస్తుంది, కానీ బుద్ధి సాధారణంగా ఉంటుంది. అడ్రినలిన్ (3) అత్యవసర సమయాల్లో శరీరాన్ని సిద్ధం చేసే హార్మోన్, క్రెటినిజంతో సంబంధం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: థైరాక్సిన్ లోపం: పిల్లల్లో క్రెటినిజం, పెద్దల్లో మిక్సెడిమా.
అసమతుల్య ఎండోక్రైన్ గ్రంధుల స్రావాల వలన ఏర్పడే బుద్ధిమాంద్యత రకం
- (1)డౌన్ సిండ్రోమ్
- (2)క్రేనియల్ అనామలీస్
- (3)క్రెటినిజం
- (4)హైడ్రోసెఫలస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) క్రెటినిజం
అంతస్రావ గ్రంథుల (Endocrine Glands) స్రావాలు సమతుల్యంగా లేకపోవడం వల్ల వచ్చే బుద్ధిమాంద్యత రకం ఏది అని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
క్రెటినిజం (Cretinism) పుట్టుకతోనే అవటు గ్రంథి (Thyroid) హార్మోన్ తక్కువగా ఉండటం వల్ల వస్తుంది. దీనివల్ల శారీరక పెరుగుదల కుంటుపడుతుంది (మరుగుజ్జుతనం), మానసిక వికాసం ఆగిపోతుంది. తొందరగా గుర్తించి Thyroid హార్మోన్ ఇస్తే బుద్ధిమాంద్యతను నివారించవచ్చు. ఆహారంలో అయోడిన్ లోపం దీనికి ఒక ముఖ్య కారణం.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) క్రెటినిజం.
డౌన్ సిండ్రోమ్ (1) 21వ క్రోమోజోమ్ మూడు ఉండటం (Trisomy 21) వల్ల వచ్చే జన్యు లోపం. క్రేనియల్ అనామలీస్ (2) పుర్రె ఆకారం, పరిమాణంలో లోపాలు (Microcephaly వంటివి). హైడ్రోసెఫలస్ (4) మెదడులో ద్రవం (CSF) పేరుకుపోవడం వల్ల తల పెద్దదవడం. వీటిలో ఏదీ హార్మోన్ అసమతుల్యత కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: Thyroid లోపం → క్రెటినిజం; Chromosome 21 → Down syndrome.
తల చిన్నదిగా ఉన్న పిల్లలను కింది విధంగా పిలుస్తారు
- (1)మైక్రో సెఫాలస్
- (2)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
- (3)మాక్రో సెఫాలస్
- (4)సెరిబ్రల్ సెఫాలస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) మైక్రో సెఫాలస్
తల సాధారణం కంటే చిన్నగా ఉండే పరిస్థితిని ఏమంటారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
'మైక్రో' అంటే చిన్న, 'సెఫాలీ' అంటే తల. మైక్రోసెఫాలీ (Microcephaly) లో తల చుట్టుకొలత అదే వయసు పిల్లల కంటే బాగా తక్కువగా ఉంటుంది. మెదడు సరిగా పెరగకపోవడం దీనికి కారణం. అందుకే ఇది తరచుగా బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) తో కలిసి కనిపిస్తుంది. 'మాక్రో' అంటే పెద్ద, మాక్రోసెఫాలీలో తల పెద్దదిగా ఉంటుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) మైక్రో సెఫాలస్.
సెరిబ్రల్ పాల్సీ (2) మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల కదలికలు, భంగిమ మీద నియంత్రణ పోయే పరిస్థితి, తల పరిమాణానికి సంబంధించినది కాదు. మాక్రో సెఫాలస్ (3) తల పెద్దగా ఉండడం, ఇది ప్రశ్నకు వ్యతిరేకం. సెరిబ్రల్ సెఫాలస్ (4) అనే వైద్య పదం లేదు.
గుర్తుంచుకోండి: మైక్రో = చిన్న తల, మాక్రో = పెద్ద తల.
“చిన్న తల” ఉండటాన్ని ఇలా పిలుస్తారు
- (1)ఫినైల్కిటోన్యూరియా
- (2)క్రెటినిజం
- (3)మాక్రోసెఫాలస్
- (4)మైక్రోసెఫాలస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) మైక్రోసెఫాలస్
తల పరిమాణం సాధారణం కంటే చిన్నగా ఉండే స్థితికి పేరు ఏమిటి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇవన్నీ బుద్ధిమాంద్యతకు కారణమయ్యే స్థితులు.
Micro అంటే చిన్న, Macro అంటే పెద్ద, cephalus అంటే తల. మెదడు సరిగ్గా పెరగకపోవడం వల్ల తల చిన్నగా ఉండే స్థితిని మైక్రోసెఫాలస్ (Microcephalus) అంటారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
మాక్రోసెఫాలస్ (3) అంటే తల సాధారణం కంటే పెద్దగా ఉండటం, ఇది ప్రశ్నకు వ్యతిరేకం. ఫినైల్కిటోన్యూరియా (PKU) (1) ఒక జీవక్రియ లోపం; ఫినైల్ అలనిన్ అనే అమైనో ఆమ్లాన్ని శరీరం విడగొట్టలేదు. క్రెటినిజం (2) పుట్టుకతో థైరాయిడ్ హార్మోన్ లోపం వల్ల వస్తుంది; పొట్టితనం, బుద్ధిమాంద్యత కనిపిస్తాయి. ఇవి తల పరిమాణానికి పేర్లు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: Micro = చిన్న తల, Macro = పెద్ద తల.
తల పెద్దగా ఉన్న పిల్లలను ఈ విధంగా పిలుస్తారు.
- (1)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
- (2)హీమోఫీలియా
- (3)మైక్రో సెఫాలస్
- (4)మాక్రోసెఫాలస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) మాక్రోసెఫాలస్
సాధారణం కంటే తల పెద్దగా ఉన్న పరిస్థితిని ఏమంటారో అడిగారు.
"Macro" అంటే పెద్ద, "Cephaly" అంటే తల. వయసుకు తగిన దానికంటే తల చుట్టుకొలత చాలా ఎక్కువగా ఉండే పరిస్థితిని Macrocephaly అంటారు. మెదడులో ద్రవం పేరుకోవడం (Hydrocephalus) దీనికి ఒక కారణం. ఇది బుద్ధిమాంద్యతకు సంబంధించిన శారీరక లక్షణాల్లో ఒకటి. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) మాక్రోసెఫాలస్.
"Micro" అంటే చిన్న; Microcephaly అంటే తల చిన్నగా ఉండడం, ఇది ప్రశ్నకు వ్యతిరేకం. సెరిబ్రల్ పాల్సీ మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల వచ్చే చలన, భంగిమ లోపం. హీమోఫీలియా రక్తం గడ్డకట్టని రక్త రుగ్మత. అందుకే (1), (2), (3) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: Macro = పెద్ద తల, Micro = చిన్న తల.
వీరిలో తల పరిమాణం 17 అంగుళాల కంటే తక్కువగా ఉంటుంది
- (1)మాక్రో సెఫలీ
- (2)మైక్రో సెఫలీ
- (3)హైడ్రో సెఫలస్
- (4)క్రెటినిజం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) మైక్రో సెఫలీ
తల చుట్టుకొలత 17 అంగుళాల కంటే తక్కువగా ఉండే స్థితి ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
తల పరిమాణంలో మార్పులు బుద్ధిమాంద్యతకు కారణమయ్యే పుట్టుకతో వచ్చే స్థితులు. 'మైక్రో' అంటే చిన్న, 'మాక్రో' అంటే పెద్ద, 'సెఫలీ' అంటే తల. మైక్రో సెఫలీలో మెదడు సరిగా పెరగదు, అందుకే పుర్రె కూడా చిన్నగా ఉంటుంది. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పాఠ్యపుస్తకాలు దీన్ని పెద్దవారిలో తల చుట్టుకొలత 17 అంగుళాల (సుమారు 43 సెం.మీ.) కంటే తక్కువగా ఉండే స్థితిగా చెబుతాయి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) మైక్రో సెఫలీ. ఈ పిల్లల్లో సాధారణంగా బుద్ధిమాంద్యత, ఆలస్యమైన అభివృద్ధి కనిపిస్తాయి.
మాక్రో సెఫలీ (1) లో తల సాధారణం కంటే పెద్దగా ఉంటుంది. హైడ్రో సెఫలస్ (3) లో మెదడులో ద్రవం చేరి తల ఉబ్బి పెద్దదవుతుంది. క్రెటినిజం (4) థైరాయిడ్ హార్మోన్ లోపం వల్ల వచ్చే స్థితి; ఇందులో పొట్టితనం, బుద్ధిమాంద్యత ఉంటాయి, తల చిన్నదవడం దాని లక్షణం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: మైక్రో = చిన్న తల; మాక్రో, హైడ్రో = పెద్ద తల.
క్రేనియల్ అనోమలీస్ కు ఒక ఉదాహరణ
- (1)మరగుజ్జుతనం
- (2)డౌన్స్ సిండ్రోమ్
- (3)క్రెటినిజం
- (4)హైడ్రో సెఫలస్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) హైడ్రో సెఫలస్
క్రేనియల్ అనోమలీస్ (Cranial Anomalies) కు ఉదాహరణ ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
'క్రేనియం' అంటే పుర్రె. పుర్రె, తల ఆకారం లేదా పరిమాణంలో వచ్చే అసాధారణ మార్పులను క్రేనియల్ అనోమలీస్ అంటారు. బుద్ధిమాంద్యతకు కారణమయ్యే ఈ రకంలో మైక్రో సెఫలీ (చిన్న తల), మాక్రో సెఫలీ (పెద్ద తల), హైడ్రో సెఫలస్ ఉంటాయి. హైడ్రో సెఫలస్లో మెదడు గదుల్లో ద్రవం (CSF) ఎక్కువగా చేరి, తల ఉబ్బి పెద్దదవుతుంది, మెదడుపై ఒత్తిడి పడుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) హైడ్రో సెఫలస్.
మరగుజ్జుతనం (1) ఎత్తు పెరగకపోవడం; అది ఎదుగుదల సమస్య. డౌన్స్ సిండ్రోమ్ (2) 21వ క్రోమోజోమ్ అదనంగా ఉండటం వల్ల వచ్చే క్రోమోజోమ్ లోపం. క్రెటినిజం (3) థైరాయిడ్ హార్మోన్ లోపం వల్ల వచ్చే జీవక్రియ (Metabolic) సమస్య. ఈ మూడూ పుర్రె ఆకారానికి సంబంధించిన లోపాలు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: క్రేనియల్ = పుర్రె: మైక్రో సెఫలీ, మాక్రో సెఫలీ, హైడ్రో సెఫలస్.
నివారణ, చేపట్టాల్సిన చర్యలు
- నివారణ: గర్భంలో ఉన్నప్పుడే అల్ట్రాసౌండ్ స్కానింగ్, TORCH వంటి రక్త పరీక్షల ద్వారా శిశువుకు సమస్య ఉందో లేదో తెలుసుకోవచ్చు. జన్యు సలహా, ప్రజల్లో అవగాహన, నవజాత శిశువులకు స్క్రీనింగ్ పరీక్షలు (ఉదా: PKU, థైరాయిడ్) ముఖ్యం.
- గర్భిణికి సరైన పోషకాహారం, క్రమం తప్పని వైద్య పరీక్షలు, ఆసుపత్రిలో సురక్షిత ప్రసవం, పిల్లలకు టీకాలు.
- చేపట్టాల్సిన చర్యలు: స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ సేవలు, స్పీచ్ థెరపీ, ఫిజియోథెరపీ, ప్రవర్తన సర్దుబాటు (వీటి వివరాలు "బౌద్ధిక వైకల్యం: జోక్యం" అధ్యాయంలో).
పరీక్ష కోణం: డౌన్ సిండ్రోమ్ = క్రోమోజోము లోపం, ట్రైసోమీ 21, 47 క్రోమోజోములు, చదునైన ముక్కు, వాలు కళ్లు. PKU = జీవక్రియ లోపం. క్రెటినిజం = థైరాక్సిన్ లోపం (వినాళ గ్రంథి). మైక్రో = చిన్న తల, మాక్రో = పెద్ద తల, హైడ్రోసెఫాలస్ = కపాల అసాధారణత. తల్లి వయసు 18 ముందు / 35 తర్వాత ప్రమాదం. సుదీర్ఘ ప్రసవం = 24 గంటలకు పైగా.
మెమొరీ కోడ్: దశలు "ముం-స-త" = జననానికి ముందు, జనన సమయం, జననం తర్వాత. డౌన్ సిండ్రోమ్ "21 + 1 = 47" - 21వ జతలో ఒకటి అదనం, మొత్తం 47. క్లినికల్ జంట "క్రె-థై, PKU - జీ": క్రెటినిజం = థైరాక్సిన్; PKU = జీవక్రియ.