ప్రసార ఎంపిక (విధానం/పద్ధతి) అంటే పిల్లవాడు, కుటుంబం భాషను అందుకునే, వ్యక్తం చేసే మార్గం. భాష అభివృద్ధికి తోడ్పడి, కుటుంబంతో సులభంగా సంభాషించగలిగేలా చేసే విధానాన్ని ఎంచుకోవడం బాల్యమంతా ఒక ప్రధాన సమస్య. ఒక్కో పిల్లవాడు ఒక్కో పద్ధతికి ఒక్కోలా స్పందిస్తాడు.
4 విధానాలు (మోడ్స్), 3 పద్ధతులు (మెథడ్స్)
| భాషా సంభాషణ విధానాలు (4) | వివరం |
|---|---|
| శ్రవణ/మౌఖిక (వినడం/మాట్లాడడం) | వినికిడి ఉన్నవారు వాడే సాధారణ విధానం; తొలి ఏళ్లలోనే సహజంగా, స్వయంగా వస్తుంది (ఆర్జిత నైపుణ్యం); రోజువారీ సంభాషణకు |
| దృశ్య/లిఖిత (చదవడం/రాయడం) | ద్వితీయ విధానం - అధికారికంగా నేర్చుకునే నైపుణ్యం; తర్వాతి ఏళ్లలో పట్టు వస్తుంది; అధికారిక/విద్యా అవసరాలకు |
| దృశ్య/హస్త (సంజ్ఞా భాష) | వినికిడి లోపం ఉన్నవారు వాడేది; ఇది సంజ్ఞల గుంపు కాదు, సొంత వ్యాకరణం ఉన్న నియమబద్ధ భాష |
| స్పీచ్ రీడింగ్ | పై విధానాలకు సహాయక పాత్ర; సందేశాన్ని పూర్తిగా మోయలేదు కాబట్టి ఒంటరిగా పనిచేయదు |
| బధిరుల విద్యలో పద్ధతులు (3) | వివరం |
|---|---|
| ఓరలిజం (మౌఖిక వాదం) | శ్రవణ/మౌఖిక విధానం ద్వారా మాటల భాష అభివృద్ధి చేయాలనే తత్వం. బధిరత వల్ల వచ్చే సంభాషణ అడ్డంకిని ఛేదించే ప్రయత్నం జరగాలని ఆధునిక ఓరలిస్టుల నమ్మకం. ఈ పద్ధతిలో పెదవుల కదలికలు గమనిస్తూ స్పీచ్ రీడింగ్ ద్వారా సంభాషణ, మాట నేర్చుకుంటారు |
| టోటల్ కమ్యూనికేషన్ (సంపూర్ణ ప్రసారం) | బధిర పిల్లల మాటల భాష అభివృద్ధికి సంజ్ఞలు, మాట రెండూ వాడటం. గారెట్సన్ (1976) నిర్వచనం: బధిరులతో, బధిరుల మధ్య సమర్థ సంభాషణ కోసం తగిన శ్రవణ, హస్త, మౌఖిక విధానాలన్నిటినీ కలిపే తత్వం |
| విద్యా ద్విభాషావాదం (ఎడ్యుకేషనల్ బైలింగ్వలిజం) | ఓరలిజం, టోటల్ కమ్యూనికేషన్ రెండింటికీ ప్రతిచర్యగా వచ్చింది. ప్రగాఢ బధిరులకు ఓరలిజం పనిచేయదని, సంజ్ఞలను మాటతో కలిపితే మాట వస్తుందనే టోటల్ కమ్యూనికేషన్ వాదమూ సరికాదని అంటుంది. బధిర పిల్లలందరి మొదటి భాష ఆ ప్రాంత బధిర సమాజపు సంజ్ఞా భాష కావాలి |
- భాషా సంభాషణను మనుషులు-జంతువుల సంభాషణ, భాషా-భాషేతర సంభాషణ అని కూడా వర్గీకరిస్తారు.

మెమొరీ కోడ్: 4 విధానాలు "వి-చ-సం-పె" - వినడం-మాట్లాడడం, చదవడం-రాయడం, సంజ్ఞా భాష, పెదవులు చదవడం (స్పీచ్ రీడింగ్). 3 పద్ధతులు "ఓ-టో-ద్వి" - ఓరలిజం, టోటల్ కమ్యూనికేషన్, ద్విభాషావాదం.
పిల్లలకు అందుబాటులో ఉన్న ప్రసార ఎంపికలు
| ఎంపిక | ముఖ్య లక్షణం | ధ్వని పెంపుదల (యాంప్లిఫికేషన్) |
|---|---|---|
| శ్రవణ-వాచిక (ఆడిటరీ-వెర్బల్) | మిగిలిన వినికిడిని గరిష్ఠంగా వాడి మాటల భాష నేర్పడం; భాష నేర్చుకునేటప్పుడు, చికిత్సలో వినికిడి మార్గమే ఏకైక ప్రధాన ఇన్పుట్; దృశ్య సూచనలు, స్పీచ్ రీడింగ్, సంజ్ఞలను కఠినంగా నియంత్రిస్తారు; శ్రవణ శిక్షణ మాత్రమే | తప్పనిసరి, ముందుగానే; మాట పౌనఃపున్య పరిధి మొత్తం వినిపించేలా; వినికిడి యంత్రాలు, FM, ఇంప్లాంట్ నిరంతరం వాడాలి |
| శ్రవణ-మౌఖిక (ఆడిటరీ-ఓరల్) | మిగిలిన వినికిడి + స్పీచ్ రీడింగ్ రెండూ వాడి మాటల భాష; శ్రవణ, స్పీచ్ రీడింగ్ శిక్షణ రెండూ | తప్పనిసరి, ముందుగానే |
| క్యూడ్ స్పీచ్ | ప్రత్యేక చేతి ఆకారాలు, స్థానాలు + పెదవుల కదలికలతో (క్యూలు) మాటల భాషను కంటికి కనిపించేలా చేయడం | మాటల భాష కోసం తప్పనిసరి కాదు; కుటుంబం కోరితే ఇవ్వవచ్చు |
| మాన్యువల్లీ కోడెడ్ ఇంగ్లీష్ (MCE) | సంజ్ఞా వ్యవస్థ, ఫింగర్ స్పెల్లింగ్తో మాట్లాడే ఇంగ్లీష్ను సూచించడం; టోటల్, సైమల్టేనియస్ కమ్యూనికేషన్తో కలిపి వాడతారు | అవసరం లేదు; కుటుంబం కోరితే |
| టోటల్ కమ్యూనికేషన్ (TC) | అనేక పద్ధతులు (హస్త, మౌఖిక, శ్రవణ) ఒకేసారి; MCE వాడుతుంది; సంజ్ఞ, స్పీచ్ రీడింగ్, వినికిడి అన్నీ ప్రోత్సహిస్తుంది | ముందుగానే ఇవ్వాలి |
| సైమల్టేనియస్ కమ్యూనికేషన్ | సంజ్ఞా వ్యవస్థ, ఫింగర్ స్పెల్లింగ్, మాట కలిపి; వినికిడి మీద ఆధారపడదు | ఈ పద్ధతిలో ముఖ్య భాగం కాదు; అవసరమైనప్పుడు ఆడియాలజీ సంరక్షణ ఇస్తారు |
| ద్విభాషా-ద్విసంస్కృతి (బై-బై) | మొదట ASL (సంజ్ఞా భాష), రెండోది మాట్లాడే భాష; బధిర, వినికిడి ఉన్న రెండు సమాజాల అనుభవాలు | దృశ్య భాషకు అవసరం లేదు; హెచ్చరికలు, పరిసర శబ్దాల అవగాహన, మాట అభివృద్ధికి వాడవచ్చు |
- కుటుంబ పాత్ర (శ్రవణ-వాచిక, శ్రవణ-మౌఖిక): మాటల భాషకు నమూనాగా ఉండటం, ఇంట్లో పుష్కలంగా అవకాశాలు ఇవ్వడం, ఆ విధానంలో నిపుణుల మద్దతు తీసుకోవడం, ఆడియాలజీ నిర్వహణ, పరికరాల పనితీరును కఠినంగా పర్యవేక్షించడం; ప్రధాన స్రవంతి బడి, వినికిడి సమాజంలో కలవడమే ప్రధాన లక్ష్యం.
- క్యూడ్ స్పీచ్, MCE, TC లలో కుటుంబం ఆ వ్యవస్థలో ప్రావీణ్యం సాధించాలి; బై-బై లో ASL నేర్చుకుని బధిర, వినికిడి సమాజాలతో నిరంతర సంపర్కం కల్పించాలి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
టోటల్ కమ్యూనికేషన్ విధానాన్ని వీరికి బోధించుటలో ఉపయోగిస్తారు
- (1)థలసేమియా
- (2)దృష్టి లోపం
- (3)వినికిడి లోపం
- (4)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) వినికిడి లోపం
టోటల్ కమ్యూనికేషన్ (Total Communication) పద్ధతిని ఏ పిల్లల బోధనలో వాడతారో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలతో సంభాషించడానికి మూడు ప్రధాన పద్ధతులు ఉన్నాయి. మౌఖిక పద్ధతి (Oral Method): మాట, పెదవుల కదలిక చదవడం (Lip Reading). సంజ్ఞా పద్ధతి (Manual Method): సైగల భాష, వేళ్ళతో అక్షరాలు (Finger Spelling). టోటల్ కమ్యూనికేషన్ ఈ రెండింటినీ కలుపుతుంది: మాట, Lip Reading, సైగలు, Finger Spelling, హావభావాలు, రాత, Hearing Aid తో మిగిలిన వినికిడి అన్నీ ఒకేసారి వాడతారు. పిల్లవాడికి ఏ మార్గం బాగా అందుతుందో దాన్ని ఉపయోగించుకోవడమే దీని ఉద్దేశం.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) వినికిడి లోపం.
థలసేమియా (1) రక్తానికి సంబంధించిన వ్యాధి, సంభాషణ సమస్య కాదు. దృష్టి లోపం (2) ఉన్న పిల్లలకు Braille, శ్రవణ సామగ్రి, ఓరియంటేషన్ & మొబిలిటీ ముఖ్యం. సెరిబ్రల్ పాల్సీ (4) ఉన్న కొందరికి AAC సాధనాలు వాడతారు, కానీ టోటల్ కమ్యూనికేషన్ అనే పదం వినికిడి లోపం ఉన్నవారి విద్యకే ప్రత్యేకం.
గుర్తుంచుకోండి: Total Communication = Oral + Manual: మాట, Lip Reading, సైగలు, రాత అన్నీ కలిపి.
AVT: శ్రవణ-వాచిక చికిత్స (ఆడిటరీ వెర్బల్ థెరపీ)
- AVT లో వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లవాడు వినడం ద్వారానే మాట్లాడటం నేర్చుకుంటాడు. మిగిలిన వినికిడిని గరిష్ఠంగా వాడుకోవడమే కేంద్రం.
- ముఖ్య సూత్రాలు: లోపాన్ని ముందుగా గుర్తించడం, వెంటనే ఆడియాలజీ నిర్వహణ; అత్యుత్తమ వినికిడి పరికరాలు (యంత్రం/ఇంప్లాంట్) నిరంతరం వాడటం; తల్లిదండ్రులే పిల్లవాడి వినడం-మాట్లాడడం అభివృద్ధికి ప్రధాన సహాయకులు, వారికి చికిత్సకుడు మార్గదర్శనం, శిక్షణ ఇస్తాడు; వినడాన్ని రోజువారీ జీవితంలో భాగం చేయడం; తన మాటను తానే వింటూ సరిచేసుకోవడం; క్రమం తప్పని మదింపు; వినికిడి ఉన్న సహచరులతో సాధారణ బడిలో చదువు.
- సర్టిఫైడ్ AV చికిత్సకులు, శ్రవణ-మౌఖిక చికిత్సకులు, సంజ్ఞా భాష అనువాదకులు ఎంతమంది అందుబాటులో ఉన్నారు అనేది కూడా ఎంపికను ప్రభావితం చేస్తుంది.
ప్రసార ఎంపికను ప్రభావితం చేసే అంశాలు (సులభతరం చేసేవి)
| అంశం | పరిగణించాల్సింది |
|---|---|
| 1. ఇంట్లో వాడే భాష | మాటల భాష; రెండు మాటల భాషలు; దృశ్య భాష (ASL); దృశ్య + మాటల కలయిక |
| 2. కుటుంబ భాగస్వామ్యం | ఇంట్లో భాష నేర్చుకునే అవకాశాలు, జోక్యంలో పాల్గొనే స్థాయి, కుటుంబ సభ్యులు, ఎంచుకున్న వ్యవస్థను నిలకడగా వాడటం, సామాజిక-ఆర్థిక స్థితి, పని వేళలు |
| 3. గుర్తించిన, జోక్యం మొదలైన వయసు | లోపాన్ని గుర్తించి జోక్యం మొదలుపెట్టింది 6-11 నెలల వయసు లోపేనా, ఆ తర్వాతా |
| 4. అక్షరాస్యత | మాట గ్రహణం, ధ్వని అవగాహన (ఫోనలాజికల్ అవేర్నెస్) అభివృద్ధి |
| 5. సమాజ వనరులు | సర్టిఫైడ్ AV చికిత్సకులు, సంజ్ఞా అనువాదకులు, బధిర సమాజం, ఆ విధానాలను వాడే జోక్య కార్యక్రమాలు |
| 6. వినికిడి స్థితి | లోపం స్థాయి, స్థిరత్వం, మధ్య చెవి వాపు (OME) మళ్ళీ మళ్ళీ రావడం |
| 7. వినికిడి యంత్రాలు, ఇంప్లాంట్లు | యంత్రం/FM నిరంతర వాడకం, ఇంప్లాంట్ అర్హత, ఆర్థిక పరిమితులు, పరికరం నుంచి ఆశించే లాభం |
| 8. మాట స్పష్టత | యంత్రం/ఇంప్లాంట్ ద్వారా మాట ధ్వనులు అందడం, మాట చికిత్స |
| 9. అదనపు వైకల్యాలు | దృష్టి, చలన, జ్ఞానాత్మక, శ్రద్ధ/ప్రవర్తన |
| 10. తర్వాతి విద్యా ఎంపికలు | సహాయ సేవలతో సాధారణ బడి, ప్రత్యేక తరగతి, ప్రత్యేక పాఠశాల, ఆశ్రమ పాఠశాల |
సంజ్ఞా భాషలు, ఫింగర్ స్పెల్లింగ్
- సంజ్ఞా భాషలు స్వతంత్ర భాషలు. వాటికీ మాటల భాషల్లాగే క్లిష్టమైన నిర్మాణం ఉంటుంది; ప్రతి సంజ్ఞా భాష వ్యాకరణం వేరు. ఉదా: ASL (అమెరికన్ సైన్ లాంగ్వేజ్), ISL (ఇండియన్ సైన్ లాంగ్వేజ్), BSL (బ్రిటిష్ సైన్ లాంగ్వేజ్). సంజ్ఞ సహాయక ఇంగ్లీష్ (SSE) వేరే భాష కాదు; మాటతో పాటు ఇంగ్లీష్ పద క్రమంలోనే సంజ్ఞలు వాడుతుంది. ఫింగర్ స్పెల్లింగ్ సంజ్ఞా భాషల్లో వాడే చేతి అక్షరమాల.
- అమెరికన్ సైన్ లాంగ్వేజ్ (ASL): ఒక్కో పదానికి ఒక్కో సంజ్ఞ, ముఖ్యంగా వ్యాకరణాంశాలతో నేర్పుతారు; ముఖ కవళికలు, శరీర కదలికలు, రకరకాల సైగలతో అమూర్త భావనలు కూడా అర్థమయ్యేలా చేస్తారు. ASL చాలా సహజమైన, సమర్థమైన సంజ్ఞా భాష; దీని ద్వారా బధిర పిల్లలు ప్రపంచాన్ని చదవగలరు.
- BSL: బ్రిటన్లోని బధిరుల సంజ్ఞా భాష; దీని వాడకం బధిరులకు బోధనను సులభం చేసింది.
- మాన్యువల్ ఇంగ్లీష్: ASL ఆధారంగా ఏర్పడింది; ఇంగ్లీష్ పదాలు, వ్యాకరణం ఆధారంగా విద్యార్థి సంభాషణ, భాషా స్థాయిని బట్టి నేర్పుతారు.
- ఫింగర్ స్పెల్లింగ్: చేతి ఆకృతులతో భాషలోని ధ్వనులు లేదా అక్షరాలను సూచించడం - అక్షరాలను కాగితం మీద కాకుండా గాలిలో చేతి ఆకృతులతో రాయడం లాంటిది. ప్రతి అక్షరానికి, ప్రతి అంకెకు ఒక్కో చేతి గుర్తు ఉంటుంది. BSL, ISL లో రెండు చేతులతో, ASL లో ఒకే చేత్తో ఫింగర్ స్పెల్లింగ్ చేస్తారు. రెండు చేతుల విధానంలో 26 అక్షరాలను 26 వేర్వేరు స్థానాల్లో వేళ్ల సాయంతో గాలిలో రాస్తారు; కుడి చేతి వేలితో ఎడమ చేతి వేళ్ల కొనలను తాకడం అచ్చులను సూచిస్తుంది.
- టోటల్ కమ్యూనికేషన్ అనే పదాన్ని 1967 లో రాయ్ హోల్కాంబ్ ప్రవేశపెట్టారు. ఇది ఒక పద్ధతి కాదు, ఒక తత్వం / విధానం. మౌఖిక నైపుణ్యాలు, సంజ్ఞలు, ఫింగర్ స్పెల్లింగ్, క్యూయింగ్, శ్రవణ శిక్షణ, చదవడం, రాయడం, ఇంకా ఏ ప్రసార పద్ధతినైనా - పిల్లవాడి ఆలోచన, భాషాభివృద్ధి, భాషా జ్ఞానం, భాషా సరళత పెంచడానికి - వాడవచ్చు. విద్యార్థి ఏదో ఒక విధంగా సంభాషించేలా చేయడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశం.
- బధిరులకు బ్రెయిలీ లిపి అవసరం లేదు (అది దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి); టేలర్ ఫ్రేమ్ కూడా దృష్టి లోపం ఉన్నవారి లెక్కల పరికరం. బధిరులకు సంజ్ఞా భాష, శరీర భాష, ముఖ కవళికలు అవసరం.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
సంజ్ఞల భాషను ఈ పిల్లల కోసం ఉపయోగిస్తారు.
- (1)దృష్టి లోపం
- (2)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు
- (3)వినికిడి లోపం
- (4)భాషణా లోపం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) వినికిడి లోపం
సంజ్ఞల భాష (Sign Language) ఏ పిల్లల కోసం వాడతారో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సంజ్ఞల భాష అంటే చేతుల ఆకారాలు, కదలికలు, ముఖ కవళికలతో భావాలను వ్యక్తం చేసే దృశ్య భాష. దీనికి వినడం అవసరం లేదు, చూస్తే చాలు. అందుకే తీవ్ర వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు ఇది ప్రధాన సంభాషణ మాధ్యమం. మన దేశంలో Indian Sign Language (ISL) వాడతారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) వినికిడి లోపం.
దృష్టి లోపం (1) ఉన్నవారు సంజ్ఞలను చూడలేరు; వారికి Braille, శ్రవణ సాధనాలు అవసరం. నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు (2) ఉన్నవారు మామూలుగా వినగలరు, మాట్లాడగలరు. భాషణా లోపం (4) ఉన్నవారికి అప్పుడప్పుడు సంజ్ఞలు సాయపడవచ్చు, కానీ వారికి ప్రధానంగా Speech Therapy ఇస్తారు. ఇక్కడ చాలామంది (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ సంజ్ఞల భాష ప్రధానంగా వినికిడి లోపం ఉన్నవారి భాష.
గుర్తుంచుకోండి: Sign Language = చూసి అర్థం చేసుకునే భాష → వినికిడి లోపం.
వినికిడి లోపం గల పిల్లలకు అవసరం కానిది
- (1)శారీరక భాష
- (2)సంజ్ఞల భాష
- (3)ముఖ కవళికలు
- (4)టేలర్ ఫ్రేమ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) టేలర్ ఫ్రేమ్
వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు అవసరం లేనిది ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది. "అవసరం కానిది" అనే పదం గమనించాలి.
వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు కంటితో చూసి సంభాషిస్తారు. శారీరక భాష (Body Language), సంజ్ఞల భాష (Sign Language), ముఖ కవళికలు (Facial Expressions) అన్నీ కనిపించే సంకేతాలు; ఇవి వారికి భావం అర్థం చేసుకోవడానికి చాలా అవసరం. టేలర్ ఫ్రేమ్ (Taylor Frame) మాత్రం దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలు లెక్కలు చేయడానికి వాడే పరికరం. దానిలోని గడుల్లో లోహపు ముక్కలను (Types) వేర్వేరు దిశల్లో ఉంచి, తాకి అంకెలను గుర్తిస్తారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) టేలర్ ఫ్రేమ్.
శారీరక భాష (1), సంజ్ఞల భాష (2), ముఖ కవళికలు (3) వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలకు అవసరమైనవే. అందుకే అవి "అవసరం కానిది" అనే ప్రశ్నకు జవాబు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: Taylor Frame, Abacus, Braille = దృష్టి లోపం; సంజ్ఞలు, ముఖ కవళికలు = వినికిడి లోపం.
క్రింది వాటిలో బధిరులకు అవసరం లేనిది
- (1)బ్రెయిలీ లిపి
- (2)సంజ్ఞల భాష
- (3)హిందీ భాష
- (4)తెలుగు భాష
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) బ్రెయిలీ లిపి
బధిరులకు (వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి) అవసరం లేనిది ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. ఇది ‘కాని’ రకం ప్రశ్న.
బ్రెయిలీ (Braille) లిపిని లూయిస్ బ్రెయిలీ రూపొందించారు. ఇది ఆరు ఉబ్బెత్తు చుక్కలతో వేళ్లతో తాకి చదివే లిపి, దృష్టి లోపం ఉన్నవారి కోసం. బధిరులకు కళ్లు బాగానే ఉంటాయి, కాబట్టి వారు సాధారణ ముద్రిత అక్షరాలనే చదువుతారు; వారికి బ్రెయిలీ అవసరం లేదు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (1) బ్రెయిలీ లిపి.
సంజ్ఞల భాష (Sign Language) (2) బధిరులకు ముఖ్యమైన సంభాషణ సాధనం. హిందీ (3), తెలుగు (4) లాంటి భాషలు చదవడం, రాయడం, పెదవుల కదలిక చదవడం (Lip Reading) కోసం, ఇతరులతో కలిసి జీవించడం కోసం వారికీ అవసరమే. అందుకే అవి జవాబులు కావు.
గుర్తుంచుకోండి: బ్రెయిలీ కళ్లు లేనివారికి; సంజ్ఞల భాష చెవులు వినని వారికి.
పరీక్ష కోణం: టోటల్ కమ్యూనికేషన్ - రాయ్ హోల్కాంబ్ (1967) - పద్ధతి కాదు, తత్వం; గారెట్సన్ (1976) నిర్వచనం. AVT లో వినికిడి మాత్రమే ప్రధాన మార్గం; శ్రవణ-మౌఖికంలో వినికిడి + స్పీచ్ రీడింగ్. క్యూడ్ స్పీచ్ = చేతి ఆకారాలు + పెదవుల కదలికలు. ద్విభాషావాదంలో మొదటి భాష సంజ్ఞా భాష. సంజ్ఞా భాష సొంత వ్యాకరణం ఉన్న భాష.
మెమొరీ కోడ్: "AVT = చెవి మాత్రమే, AO = చెవి + పెదవి, క్యూడ్ = చేయి + పెదవి, TC = అన్నీ". టోటల్ కమ్యూనికేషన్ "హోల్ = హోల్కాంబ్ 67" - "హోల్" (మొత్తం) అనే పేరే గుర్తు; గారెట్సన్ నిర్వచనం 76 (67 తిరగేస్తే).