ప్రసారం అంటే ఏమిటి?
- ఆలోచనలు, భావాలు, సమాచారం, సందేశాలను ఒకరి నుంచి మరొకరికి పంచుకోవడమే ప్రసారం (కమ్యూనికేషన్). ఇది ఒక క్రియాశీల ప్రక్రియ; మాట్లాడటం, రాయడం, సంజ్ఞలు / సైగల ద్వారా జరుగుతుంది.
- ప్రసారంలో భాష, సంభాషణ, వినడం ఉంటాయి; కాబట్టి ప్రసార లోపం ఈ మూడింటికీ సంబంధించినది.
- ప్రసార అభివృద్ధి పుట్టుకతోనే మొదలవుతుంది: బిడ్డ ఏడిస్తే తల్లి శ్రద్ధ చూపి ఎత్తుకుంటుంది, బిడ్డ ఏడుపు ఆపి నవ్వుతుంది - అప్పుడే పరస్పర స్పందన మొదలవుతుంది.
- ప్రసారానికి మూడు కావాలి: మాట్లాడటానికి ఒకరు, మాట్లాడటానికి ఒక విషయం, ప్రసార సాధనం.
- ప్రసారం రెండు వైపుల ప్రక్రియ: గ్రహణ ప్రసారం (రిసెప్టివ్) = సందేశాన్ని అందుకుని అర్థం చేసుకోవడం; వ్యక్తీకరణ ప్రసారం (ఎక్స్ప్రెసివ్) = అవసరం కోసం సందేశం పంపడం లేదా అందిన సందేశానికి స్పందించడం. శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లవాడు సందేశాలను ఎలా అందుకుంటున్నాడో నిర్ణయించడం తరచుగా కష్టం.
- పిల్లవాడు అనుభవం నుంచి అర్థం గ్రహించడం, ముందుగా ఊహించడం, అభ్యసన పరిసరాలను నియంత్రించడం నేర్చుకోవడం కీలకం.
తొలి దశలో ప్రసార రీతులు
శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలు బాల్యంలో ఇలా ప్రసారం చేస్తారు:
ముఖ కవళికలు
ఏడవడం, కువకువలాడటం (కూయింగ్), గొణుగుడు (బాబ్లింగ్) వంటి గాత్ర శబ్దాలు
కంఠస్వరంలో మార్పు; కండరాల బిగువు (టోన్) లో మార్పు
ఇతరులను తాకడం, నేరుగా ఇతరుల చేతులను వాడుకోవడం
శరీర కదలికలు; ప్రత్యేక భంగిమలు తీసుకోవడం
వేలితో చూపడం; సహజ సంజ్ఞలు (సైగలు)
దూకుడుగా ప్రవర్తించడం (కొరకడం, గిల్లడం, వస్తువులు విసరడం)
వీరికి భద్రతా భావం ఉండదు; చుట్టూ తిరగాలనే, మనుషులు-వస్తువులతో కలవాలనే ప్రేరణ ఉండదు; అందిన సమాచారం సరిగ్గా ఉండదు; అందుకే తరచుగా ఒంటరిగా ఉండిపోయి, అనుకోకుండా ప్రసారం నేర్చుకునే చిన్న అవకాశాలనూ కోల్పోతారు.
ప్రసారం వారికి ఒక కారణంగా ఉండాలి. తొలి ప్రసారం పిల్లవాడి అవసరాలు, భావోద్వేగ బంధంపై ఆధారపడాలి.
పిల్లవాడి అవసరాలను ముందుగానే ఊహించి తీర్చేయకూడదు; అది అతని ప్రసార, సమస్య పరిష్కార అవకాశాలను తగ్గిస్తుంది. ఎంపికలు ఇచ్చి, నిర్ణయం అతనికే వదలాలి.
ప్రసార స్థాయిని అంచనా వేయడానికి 4 అంశాలు
| అంశం | అర్థం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| రూపం (ఫామ్) | పిల్లవాడు ఎలా ప్రసారం చేస్తున్నాడు | ఆకలిని ఏడుపుతో (ముఖ కవళిక), కడుపు / నోరు / పళ్లెం వైపు వేలితో చూపి, ఆకలి సంజ్ఞతో, పళ్లెం తెచ్చి చూపి, భోజన సమయాన్ని సూచించే బొమ్మ చూపి, ప్రత్యేక శబ్దం / స్వరభేదంతో, ఆహారాన్ని సూచించే మాటతో తెలపడం |
| విధి (ఫంక్షన్) | ఎందుకు ప్రసారం చేస్తున్నాడు (ఉద్దేశం) | తిరస్కరించడం (బొమ్మ, ఆహారం వద్దనడం), ఇష్టాన్ని తెలపడం, కార్యకలాపాన్ని కొనసాగించమనడం (ఉయ్యాల ఇంకా ఊపమనడం), సమాచారం ఇవ్వడం |
| సందర్భం (కాంటెక్స్ట్) | ప్రవర్తన ఎక్కడ, ఎవరితో జరుగుతోంది | మధ్యాహ్న భోజన సమయం = భోజనాల గది; తనకు సౌకర్యంగా ఉండే వ్యక్తితో ఎక్కువగా ప్రసారం చేస్తాడు |
| విషయం (కంటెంట్) | పిల్లవాడు ఏం చెప్పాలనుకుంటున్నాడు | పళ్లెం తోసేస్తే అర్థం "నాకు అన్నం వద్దు / చాలు" |
- భోజనం చివర "చాలు / అయిపోయింది" అని చెప్పే రూపాలు: పళ్లెం దూరంగా తోయడం, విసిరేయడం, పళ్లెం ముట్టుకుంటే ఏడవడం, తల బాదుకోవడం, తనను తాను కొట్టుకోవడం, టేబుల్ మ్యాట్ను విసిరేయడం, "అయిపోయింది" అని పాడటం, టేబుల్ నుంచి వెనక్కి వెళ్లడం.
- ఒక రూపానికి అనేక విధులు ఉండవచ్చు: తల బాదుకోవడం అంటే తిరస్కారం కావచ్చు, తలనొప్పి కావచ్చు, ఫలానా కూర వద్దని కావచ్చు, ఇంకేదో తినాలనే కోరిక కావచ్చు. మాటిమాటికీ జాగ్రత్తగా గమనించాలి.
- కొన్ని రూపాలకు ప్రసార ఉద్దేశం ఉండకపోవచ్చు: పిల్లవాడు తనను తాను ఉత్తేజపరచుకోవడానికి (స్వీయ ప్రేరణ) కొన్ని శబ్దాలు చేయవచ్చు.
- పిల్లవాడిని తినేటప్పుడు, ఆడేటప్పుడు, గుంపులో, బయట, తరగతిలో, హాస్టల్ / ఇంట్లో, ఉపాధ్యాయుడు, సంరక్షకుడు, తోటివారితో ఉన్నప్పుడు గమనించాలి.
ప్రసార నైపుణ్యాలపై అదనపు ప్రశ్నలు
గ్రహించగల పదజాలం ఎంత? వ్యక్తీకరించగల పదజాలం ఎంత? వ్యాకరణ నిర్మాణాలు ఉన్నాయా? ఒక పదం / రెండు పదాలు కలిపి వాడుతున్నాడా? అతనితో మాట్లాడేవారు అతని ప్రసారాన్ని స్పష్టంగా అర్థం చేసుకుంటున్నారా? ఎప్పుడూ ఒక్కరితోనేనా? చుట్టుపక్కలవారు ఎలా స్పందిస్తారు? అతనితో ప్రసారం చేసేవారికి మంచి ప్రసార నైపుణ్యాలు ఉన్నాయా? అతను నేర్చుకోగల ప్రసార నైపుణ్యాలు ఏవి?
గుర్తుంచుకోవాల్సినవి
- పిల్లవాడికి స్పందించడానికి తగిన సమయం ఇవ్వండి.
- అవసరాన్ని ముందుగానే ఊహించే ముందు, పిల్లవాడు ఎలా తెలియజేస్తున్నాడో (పదాలు, స్వరాలు, ఏడుపు, బిగ్గరగా నవ్వడం, చిరునవ్వు, దగ్గరకు రావడం, వేలితో చూపడం) జాగ్రత్తగా గమనించండి.
- ప్రస్తుత పనితీరును గమనించి, దాని నుంచే ప్రసార అభివృద్ధికి ప్రణాళిక రూపొందించండి.
ప్రసారాన్ని అభివృద్ధి చేసే పద్ధతులు
- ఈ విషయంలో కుటుంబానికి పెద్దపీట; పిల్లవాడు స్పందించడం అతని కుటుంబ కార్యకలాపాలపై ఆధారపడుతుంది.
- ప్రసార అవకాశాలకు పరిమితి ఉండకూడదు; అవి అతని నైపుణ్యాలు, పరిసరాల ప్రసార తీరు, భాగస్వామి స్పందనలపై ఆధారపడతాయి.
- ప్రసారం వివిధ రకాల అనేకమందితో (సమవయస్కులతో సహా) జరగాలి; ఏకపక్షంగా / ఆవేశంగా ఉండకూడదు.
- స్పందించే ప్రతి ఒక్కరూ భాగస్వామిగా స్పందించాలి; ఆదేశాలు ఇవ్వకూడదు (ఉదా: "ప్రశ్నించకుండా నేను చెప్పింది చెయ్యి" అనకూడదు).
- భాగస్వాముల మధ్య ప్రసారం సాధ్యమైనంత ముఖాముఖి; జోక్లతో సామాజిక స్పందనలను కొనసాగించవచ్చు. భాగస్వాములందరూ ప్రసార సాధనాలను తప్పక నేర్చుకోవాలి.
- ప్రసారం తరచుగా పరస్పరం (టర్న్ టేకింగ్) కొనసాగాలి.
- ప్రసారం క్రియాశీల ప్రక్రియ కాబట్టి కార్యక్రమ ప్రణాళికలన్నీ (పరిసరాలు, భాగస్వాములు, నైపుణ్యాలు) పిల్లవాడి పరస్పర స్పందనను పెంచాలి; ప్రసారం IEP లో భాగంగా ఉండాలి; క్రమబద్ధమైన విధానాలు పాటించాలి.
ప్రసారాన్ని ప్రోత్సహించడం: 5 అంశాలు
| అంశం | వివరం |
|---|---|
| సంసిద్ధత | చుట్టూ జరిగేది పసిగట్టడానికి, కార్యకలాపాలను ఊహించడానికి, పాల్గొనడానికి సైగలు, సంజ్ఞలు, స్పర్శ సూచనలు వాడాలి. చెప్పకుండా ఒక గది నుంచి మరో గదికి తీసుకెళ్తే, అతని పెట్టెలోని వస్తువులు మారిస్తే భయపడతాడు, నిరాకరిస్తాడు, కోపపడతాడు. బలవంతం చేస్తే ఇష్టమైన పనినీ ఇష్టపడకపోవచ్చు. క్యాలెండర్ బాక్స్ దగ్గరకు తీసుకెళ్లి తర్వాతి పని వస్తువును కనుగొననిస్తే సంతోషంగా సిద్ధమవుతాడు |
| కార్యకలాపం ఎంపిక | మన మనోభావం, ఆరోగ్యాన్ని బట్టి మనం పనులు మార్చుకున్నట్లే పిల్లలూ మార్చుకుంటారు. ఎంపికకు గరిష్ఠ అవకాశాలు ఇస్తే ప్రసారం, ప్రాధాన్యతలు, పరిసరాలపై నియంత్రణ పెరుగుతాయి; నియంత్రణ మరింత ప్రసారానికి ప్రేరేపిస్తుంది |
| పరిసరాలు | వెలుతురు, శబ్దం వంటివి కార్యకలాపాల నిర్వహణ, స్పందనలు, అర్థం చేసుకోవడం, వ్యక్తీకరణపై ప్రభావం చూపుతాయి |
| భద్రత | హాయిగా, భద్రంగా ఉండే పరిసరాలు అవసరం; అభద్రత ఇష్టమైన పనినీ చేయనీయదు. ప్రయాణ సౌకర్యాలు, వాటి పునరావృతం, కదలిక సూచనలు, ఉపాధ్యాయుడితో పరిచయం భద్రతాంశాలు |
| పరిచయం | కొత్త నైపుణ్యాలు నేర్పడానికి పరిచయమైన పరిసరాలు వెతకాలి. ఉదా: కూరగాయల పేర్లు నేర్చుకునే పిల్లవాడిని కూరగాయల దుకాణానికి తీసుకెళ్లడం; మొదటిసారి దీపాలు, వాసనలు, శబ్దాలతో గందరగోళం; తర్వాత దుకాణానికి సంబంధించిన సంజ్ఞలు గుర్తుంచుకుని కొత్త పరిసరాలతో సంతోషంగా ఉంటాడు |
సూచనలు (క్యూస్), క్యాలెండర్ బాక్స్
- ప్రారంభ ప్రసారానికి వ్యూహాలు: మంచి వెలుగు - వెలుతురు పిల్లవాడి వెనక నుంచి వచ్చి మాట్లాడేవారి ముఖంపై పడాలి (మాట్లాడేవారి వెనక వెలుతురు ఉండకూడదు); మంచి శ్రవణ వాతావరణం; వినికిడి యంత్రాల వాడకం; కొన్నిసార్లు పాట పిల్లవాడు ఊహించడానికి / సహకరించడానికి సహాయపడుతుంది; సంవేదన సమాచారం పెంచడం; ప్రదేశాలు / కార్యకలాపాలు / వ్యక్తులను గుర్తించడానికి సువాసన సామగ్రి; నిలకడ (కన్సిస్టెన్సీ); దినచర్యలు.
- క్యాలెండర్ బాక్స్: "కార్యకలాపం మొదలు", "కార్యకలాపం ముగింపు" సూచించడానికి వాడతారు.
- సూచన (క్యూ) = ఒక్కో పిల్లవాడికి వ్యక్తిగతంగా రూపొందించిన ప్రాంప్ట్; ఒక నిర్దిష్ట ప్రవర్తనను ప్రోత్సహిస్తుంది; కార్యకలాపం / సందర్భంపై ఆధారపడుతుంది. ఉదా: గడ్డాన్ని తట్టడం = "నోరు తెరువు" (భోజనానికి).
| సూచన | అర్థం | ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| స్పర్శ సూచన (టచ్ క్యూ) | కార్యకలాపానికి సంబంధించిన శరీర భాగాన్ని తాకడం | భోజనానికి పెదాలు తాకడం; డైపర్ మార్చడానికి నడుము తాకడం |
| కదలిక సూచన (మూవ్మెంట్ క్యూ) | కార్యకలాపానికి సంబంధించిన శరీర భాగాన్ని కదిలించడం | తినడానికి చేతిని నోటి దగ్గరకు కదపడం; ఆటకు రెండు చేతులతో చప్పట్లు కొట్టించడం |
| సందర్భ సూచన (కాంటెక్స్చువల్ క్యూ) | కార్యకలాపం / సందర్భంలో సహజంగా అందే సూచన | వంటగది నుంచి వంట వాసన; తోటలో గడ్డి స్పర్శ; ఊరగాయ నాకితే పులుపు రుచి |
| వస్తు సూచన (ఆబ్జెక్ట్ క్యూ) | రోజువారీ కార్యకలాపానికి గుర్తుగా ఒక వస్తువు | తినడానికి చెంచా, స్నానానికి సబ్బు, ఆటకు బంతి, బయటికి వెళ్లడానికి కర్ర (కేన్) |
- సూచనలు ముందుగా ఊహించడం (యాంటిసిపేషన్), సంబంధాలను అర్థం చేసుకోవడం నేర్పుతాయి - ఇవే ప్రసారానికి అత్యంత కీలకం.
- నియమాలు: (1) పిల్లవాడితో పనిచేసే ప్రతి ఒక్కరూ ప్రతిసారీ ఒకే విధంగా సూచన ఇవ్వాలి; (2) సూచన సంబంధిత కార్యకలాపానికి ముందే రావాలి; (3) సూచనలు ఒకదానికొకటి భిన్నంగా ఉండాలి, అప్పుడే పిల్లవాడు తేడాలు గుర్తించి ఒక్కో కార్యకలాపంతో జోడిస్తాడు; అన్ని పనులకు ఒకే సూచన వాడకూడదు.
- సూచనలను అర్థం చేసుకుని స్పందించడం మొదలుపెట్టాక, గ్రహణ ప్రసారంలో తర్వాతి స్థాయి వస్తు సూచనలకు వెళ్లవచ్చు.
- సైగలు, సూచనలు రెండూ పిల్లవాడికి "తర్వాత ఏం జరగబోతోంది" అని తెలిపే ముందస్తు సంకేతాలు.
ఇతరులను గుర్తించడంలో సహాయం
సామాజిక స్పందనలకు ఆది, మధ్య, అంతం ఉంటాయి: మొదట అభివాదం, మధ్యలో ఒకరినొకరు తెలుసుకోవడం, చివర సెలవు తీసుకోవడం. శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారితోనూ ఇదే పాటించాలి. పిల్లవాడిని సిద్ధం చేయకుండా హఠాత్తుగా దగ్గరకు వెళ్లడం అమర్యాద, భయం కలిగిస్తుంది; చెప్పకుండా వెళ్లిపోవడమూ అమర్యాదే.
- మాట్లాడే ముందు అతని భుజాన్ని లేదా చేతి వెనకభాగాన్ని మెల్లగా తట్టాలి.
- ఇతరులను పలకరించినట్లే మాటలు, సంజ్ఞలు / సైగలతో ("హలో") పలకరించాలి.
- వ్యక్తిగత గుర్తింపు వస్తువులు: పిల్లవాడు తాకి గుర్తించేలా చెవిపోగు, విలక్షణమైన చేతిగడియారం, కడియం, పెద్ద ఉంగరం, జుట్టు క్లిప్పు, కళ్లద్దాలు వంటివి వాడాలి. కొందరిని గడ్డం / మీసాలతో గుర్తిస్తారు.
- వాసన గుర్తింపులు: గడ్డం చేసుకున్నాక వాడే లోషన్, సువాసన ద్రవ్యం; అదే వాసన నిరంతరం వాడితే పిల్లవాడు గుర్తుపడతాడు. కొందరు పిల్లలకు ఘాటైన వాసనలు నచ్చవు; జాగ్రత్త.
- పిల్లవాడికి ప్రత్యేక అభివాదం (విలక్షణంగా చేయి ఊపడం, పేరును ప్రత్యేకంగా పిలవడం).
- పిల్లవాడికి, తోటివారికి కూడా గుర్తింపు వస్తువులు (టోపీ, జుట్టు బ్యాండ్, ఇష్టమైన ప్లాస్టిక్ బొమ్మ).
- ముఖ్యమైన వ్యక్తులకు పేరు సంజ్ఞలు (ఉదా: గడియారం ఆ వ్యక్తి గుర్తైతే మణికట్టుపై సంజ్ఞ).
- వెళ్లే ముందు ప్రతిసారీ చూపు పరిధిలో లేదా స్పర్శతో సంజ్ఞ / మాట / సైగ ద్వారా చెప్పాలి ("వెళ్తున్నా - రేపు వస్తా").
ప్రసారాన్ని పెంచే ఆటలు
| ఆట రకం | ఉదాహరణలు |
|---|---|
| శబ్దాలతో ఆట | బెలూన్ శబ్దాలు, బొమ్మ వాయిద్యాలు; ప్రెషర్ కుక్కర్, స్కూటర్, డోర్ బెల్ వంటి పరిసర శబ్దాలను అనుకరించడం, ఆ శబ్దం దగ్గరకు తీసుకెళ్లడం; చప్పట్లు, పొట్టపై మెల్లగా తట్టడం, అతని చేతిపై నోటితో శబ్దం చేయడం |
| ఆరుబయట ఆటలు | జారుడు బండ, ఉయ్యాల, ఇసుకలో ఆట, ఈత / పెద్ద నీటి తొట్టిలో ఆట, చిన్న రాళ్లు-ఆకులు సేకరించడం, గడ్డిపై పరుగెత్తడం, దొర్లడం, ఇష్టమైన కర్ర, గేట్, పల్లంగా ఉన్న స్థలంలో ఆట |
| స్పర్శ సామగ్రితో ఆట | పిండిముద్ద, మట్టిముద్ద, రంగు వేసిన ఇసుక, ప్యాకింగ్ సామగ్రి, బుడగల కాగితాలు, వివిధ కుంచెలు |
| తోటివారితో ఆట | గుండ్రంగా తిరిగే ఆటలు, వంతుల వారీగా జారుడు బండ, ఉయ్యాల, సీసా (తూగుడు బల్ల), బొమ్మలు పంచుకోవడం, బొమ్మలకు కలిసి దుస్తులు తొడగడం, కలిసి కూర్చోవడం, సంగీతం వినడం |
- ఆటలు ప్రయోజనకరం కావాలంటే: పరస్పర స్పందనను ప్రోత్సహించాలి, స్పందనకు తగిన సమయం ఇవ్వాలి, ఆసక్తిని గమనించాలి; ముఖ కవళికలు, ఆశ్చర్యం, చప్పట్లు, నవ్వు, నటన, ఆడుతూ మాట్లాడటం వంటి శరీర భాష వాడాలి.
- అందరూ నవ్వుతూ ఆనందించడంపై దృష్టి ఉండాలి, ఆటను "బోధించడం"పై కాదు; ఒక స్పందనకు ఆది-అంతాలు స్పష్టం చేయాలి.
పరీక్ష కోణం: ప్రసారానికి మూడు: భాగస్వామి, విషయం, సాధనం. ప్రసారం గ్రహణ + వ్యక్తీకరణ. ప్రసార స్థాయి 4 అంశాలు: రూపం, విధి, సందర్భం, విషయం. సూచనలు 4: స్పర్శ, కదలిక, సందర్భ, వస్తు; అందరూ ఒకేలా, కార్యకలాపానికి ముందే, ఒకదానికొకటి భిన్నంగా. క్యాలెండర్ బాక్స్ = కార్యకలాపం మొదలు-ముగింపు. మాట్లాడే ముందు భుజం / చేతి వెనకభాగం తట్టాలి. ప్రారంభ జోక్యంలో సంరక్షకుడు పిల్లవాడి సంపూర్ణ ప్రసారాన్ని (ప్రవర్తన, సైగలు అన్నీ) గమనించాలి.
మెమొరీ కోడ్: ప్రసార విశ్లేషణ "రూ-వి-సం-వి" (రూపం - ఎలా, విధి - ఎందుకు, సందర్భం - ఎక్కడ / ఎవరితో, విషయం - ఏమిటి). నాలుగు సూచనలు "స్ప-క-సం-వ" (స్పర్శ, కదలిక, సందర్భ, వస్తు) - "స్పర్శతో మొదలై వస్తువు వరకు". ప్రోత్సాహం 5 అంశాలు "సం-ఎం-ప-భ-ప": సంసిద్ధత, ఎంపిక, పరిసరాలు, భద్రత, పరిచయం.