శ్రవణ-దృష్టి లోపానికి IEP లో ప్రత్యేకంగా ఉండాల్సినవి
(IEP సాధారణ భావన, దశలు "అభ్యసన వైకల్యం: జోక్యం" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఈ వైకల్యానికి ప్రత్యేకమైనవి మాత్రమే.)
- చూపు, వినికిడి రెండూ లోపించడం వల్ల పరిసరాల నుంచి సమాచారం సేకరించడంలో తీవ్ర జాప్యం లేదా పూర్తి అడ్డంకి ఉంటుంది. దీంతో యాదృచ్ఛిక అభ్యసనం, భావనల అభివృద్ధిలో దీర్ఘకాలిక ఇబ్బందులు వస్తాయి. తాము కనుగొనలేని విషయాలు నేర్చుకోలేరు; ఏమి కోల్పోతున్నారో కూడా వారికి తెలియదు.
- అందుకే IEP లో తప్పనిసరిగా: సమాచార సేకరణ, సామాజిక సమస్యలు, కదలికలు, ప్రసారం, ప్రవర్తనా సమస్యలు, మార్పుకు సంబంధించిన సమస్యలు ఉండాలి.
- పిల్లవాడి శ్రద్ధాసక్తులు, ఎంచుకునే విధానం, నేర్చుకునే వేగం, కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ సమస్యలు, ఇతర పరిమితులను దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి.
- వ్యక్తిగత ప్రసార పద్ధతిని నిర్ణయించడం ముఖ్యం; ప్రసారాన్ని IEP మొత్తంలో అంతర్భాగం చేయాలి.
- IEP లోని అంశాలు: సంక్షిప్త నేపథ్యం (వైద్యం, విద్య), ప్రస్తుత పనితీరు స్థాయి, వార్షిక లక్ష్యాలు, స్వల్పకాలిక లక్ష్యాలు, బోధనా వ్యూహాలు, అందించాల్సిన స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ సేవలు, సాధారణ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనే మేరకు సామర్థ్యం, సేవలు మొదలయ్యే తేదీ, కాలం, అవసరమైన గంటలు, మూల్యాంకన విధానాలు, ఏటా లక్ష్యాలు సాధించారో లేదో సమీక్ష.
సహాయ వ్యూహాలు
వ్యూహం = పిల్లవాడి ప్రత్యేక అవసరాలు, సంపూర్ణ అభివృద్ధి కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన పథకం. వ్యూహం బోధనా యూనిట్ / పత్రం కాదు; కార్యకలాపాలు ఎక్కడ, ఎలా అమలు చేయాలో ప్రణాళిక చేయడానికి సహాయపడుతుంది.
- విద్యార్థి వివిధ ప్రసార పద్ధతులతో భావాన్ని వ్యక్తం చేయడానికి, అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడాలి.
- మిగిలిన చూపు, వినికిడిని వాడుకోవడం: విద్యార్థి ఎంత మేరకు చూడగలడు, వినగలడు, వివిధ పరిసరాల్లో అవి ఎలా మారుతాయో ఉపాధ్యాయుడు తెలుసుకోవాలి.
- స్పర్శను ప్రోత్సహించాలి: ఈ పిల్లలు చేతి స్పర్శతోనే పరిసరాలతో, మనుషులతో సంబంధం కొనసాగిస్తారు.
- ప్రతి స్పందనకు, నిర్ణయానికి తగినంత సమయం ఇవ్వాలి; ముక్కలుగా వచ్చిన సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేయడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది.
- విద్యార్థితో బలమైన అనుబంధం (రాపో) ఏర్పరచుకోవాలి.
- వివిధ సందర్భాల్లో ఎంపికలు ఇచ్చి నిజమైన ఆత్మగౌరవం పెంచాలి; ప్రతి ప్రసార ప్రయత్నానికి ప్రతిసారీ స్పందించాలి; పనులపై వెంటనే ప్రతిస్పందన (ఫీడ్బ్యాక్) ఇవ్వాలి.
- అనుభవాలను క్రమబద్ధం చేయాలి; దైనందిన కార్యకలాపాల్లో నేర్చుకోవడానికి క్రియాత్మక, పని సంబంధ కార్యకలాపాలు వాడాలి.
- ప్రతి దశలో విద్యార్థి మొదటి నుంచి చివరి వరకు పాల్గొనాలి; లేకపోతే కొందరు మనుషులు, వస్తువులు "గారడీ చేసినట్లుగా" వచ్చి-పోతూ ఉంటాయి.
- అనుభవాలపై సంభాషించడానికి "అనుభవాల పుస్తకాలు" (ఎక్స్పీరియన్స్ బుక్స్) వాడాలి.
- గదిలో ఎవరు ఉన్నారు, ఎప్పుడు వస్తారు, ఎప్పుడు వెళ్తారు అని విద్యార్థికి తెలియాలి.
- పిల్లవాడు అదుపు తప్పినప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు ప్రశాంతంగా ఉండాలి.
బోధనా వ్యూహాలు వాడటంలో ప్రాథమిక అంశాలు
- వ్యూహాన్ని వర్ణించాలి: దాని లక్ష్యం, ఎందుకు ముఖ్యం, ఎప్పుడు, ఎలా వాడాలి
- నమూనా చూపాలి (మోడలింగ్)
- సాధనకు తగినంత సమయం: ఉపాధ్యాయుడు పర్యవేక్షిస్తూ సంకేతాలు ఇస్తాడు; క్రమంగా విద్యార్థి స్వతంత్రంగా వాడతాడు
- స్వీయ పర్యవేక్షణ, స్వీయ మూల్యాంకనం ప్రోత్సహించాలి
- నిరంతరం వాడటం, సాధారణీకరణ (ఇతర సందర్భాల్లోనూ వాడటం) ప్రోత్సహించాలి
బోధనా వ్యూహాల 9 భాగాలు
| భాగం | వివరం |
|---|---|
| స్థిరత్వం | పరిసరాలను ఊహించగలిగేలా క్రమబద్ధమైన విధానాలు; నిర్మాణాత్మక పరిసరాలు నిర్మాణాత్మక అభ్యసనానికి తోడ్పడి ఆత్మవిశ్వాసం పెంచుతాయి |
| దినచర్య (రొటీన్) | ఊహించదగిన పరిస్థితిలో ఆత్మవిశ్వాసంతో ప్రయోగం చేయగలరు; బోధనాంశాన్ని దినచర్యల చుట్టూ అల్లాలి |
| ప్రేరణ | ఉపాధ్యాయుడితో కలిసి చేస్తూ ఆనందించేలా కార్యకలాపం; ఉత్సాహం నిలపడానికి బహుమతి (రివార్డ్) |
| చిన్న అడుగులు (టాస్క్ అనాలిసిస్) | మొత్తం కార్యకలాపాన్ని చిన్న అడుగులుగా విడదీయడం; ప్రతి అడుగు సాధించడం ఆత్మవిశ్వాసం పెంచుతుంది |
| నేర్చుకునే వేగం | ఒక్కో పిల్లవాడికి ఒక్కో వేగం; వ్యక్తిగత అవసరాల ప్రకారం |
| పునరావృతం | సంవేదనల నుంచి వచ్చే సమాచారం పరిమితం కాబట్టి ఎక్కువసార్లు చేయించాలి |
| పని ప్రదర్శన | బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) అవసరాలు, బలాల ఆధారంగా ఎంచుకోవాలి; సులభంగా చూడగలిగేలా, వినగలిగేలా, తాకి తెలుసుకోగలిగేలా ఉండాలి |
| ప్రాంప్ట్లు (సూచనలు) | పని చేయడానికి ఇచ్చే సంకేతాలు; మొదట ఎక్కువ, తర్వాత క్రమంగా తగ్గించాలి |
| హ్యాండ్ ఓవర్ హ్యాండ్ (చేతిపై చేయి) | ముందు అనుబంధం ఏర్పరచి పిల్లవాడికి భద్రతా భావం కలిగించాలి; తర్వాత ఉపాధ్యాయుడు తన చేతిని పిల్లవాడి చేతులపై మెల్లగా ఉంచి పని ఎలా చేయాలో చూపుతాడు |
- హ్యాండ్ అండర్ హ్యాండ్ (చేతి కింద చేయి) పద్ధతి ఇంకా మేలు: పిల్లవాడి చేయి ఉపాధ్యాయుడి చేతిపై ఉంటుంది; కాబట్టి పిల్లవాడు ఎప్పుడైనా చేయి తీసేయవచ్చు, నియంత్రణ అతని దగ్గరే ఉంటుంది. ఇదే సాధారణంగా ఎక్కువ సిఫారసు చేసే పద్ధతి.
- కలిసి కదలడం (కో-యాక్టివ్ మూవ్మెంట్): ఉపాధ్యాయుడు, పిల్లవాడు ఒకే కదలికను కలిసి చేయడం; క్రమంగా పెద్దవారి సహాయం తగ్గిస్తారు.
బోధనా ప్రణాళిక సూత్రాలు
- స్వతంత్రతే లక్ష్యం.
- ఆచరణయోగ్యమైన, అర్థవంతమైన (క్రియాత్మక) నైపుణ్యాలు బోధించాలి.
- సహజ వాతావరణంలో బోధించాలి; అవసరాన్ని బట్టి సహాయం అందించాలి.
- నైపుణ్యాలను ఆచరించడానికి పదేపదే అవకాశాలు; బోధనావకాశాలను జారవిడవకూడదు.
- విద్యార్థులతో మామూలు స్వరంతో మాట్లాడాలి.
- నిజమైన వస్తువులనే వాడాలి; దినసరి కార్యక్రమాలు, సంఘటిత కార్యకలాపాలు రూపొందించాలి; సమాజంలోని అనుభవాలను వాడుకోవాలి.
తరగతి కార్యక్రమం, సామగ్రిలో అనుసరణలు
- పరిసరాల అనుసరణ: గది అమరిక, వెలుతురు, శబ్ద స్థాయి, సామగ్రి ఉండే చోటు, ఇతర గదులకు అందుబాటు.
- తరగతి కార్యక్రమంలో అనుసరణలు: పనికి ఎక్కువ సమయం ఇవ్వడం; పాఠాన్ని వేరే వేగంతో నడపడం; సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేయడానికి వివిధ మార్గాలు; లక్ష్యానికి చిన్న అడుగుల నిర్మాణం; అవగాహనను మామూలు కంటే తరచుగా సరిచూడటం; తరచుగా ఫీడ్బ్యాక్; ప్రశ్నలు / సూచనలను సరళీకరించడం.
- సామగ్రిలో మార్పులు: వనరులను సరళీకరించడం, వేరే సామగ్రి వాడటం, ముద్రను పెద్దది చేయడం, బ్రెయిలీ ముద్రణ, సహాయక సిబ్బంది. ఇన్ని చేసినా కొందరికి ఎక్కువ స్థాయి సహాయం కావాలి.
- సామగ్రి వాడకంలో వ్యూహాలు: వస్తువులు పెద్దవిగా ఉండాలి; బోధనకు స్పర్శను ప్రధాన మార్గంగా వాడాలి; పని ప్రదేశాల్లో రంగుల తారతమ్యం (కాంట్రాస్ట్) పెంచాలి; మెరిసే ఉపరితలాలు, వస్తువులు వాడకూడదు; వస్తువులను చూడటానికి వీలైన దూరంలో ఉంచాలి; వస్తువుపై వెలుగు పెంచాలి కానీ మెరుపు (గ్లేర్) రాకూడదు; పని, ఆట, నివాస ప్రాంతాలను స్పష్టంగా గుర్తించాలి; బహుళ ఇంద్రియ విధానం వాడాలి; చూపును పక్కకు మళ్లించే వాటిని, వస్తువుల సంఖ్యను తగ్గించాలి; ఒకే రంగు ఉన్న స్పష్టమైన వస్తువులు వాడాలి.
అర్థవంతమైన అభ్యసనం: ఉదాహరణ
సతీష్ 5 వరకు లెక్కించడం నేర్చుకోవాలంటే, స్నేహితుల కోసం 5 బిస్కెట్లు లేదా 5 చాక్లెట్లు తేవడం, ఇంట్లో పంచడం వంటి అవసరం ద్వారా నేర్పాలి. లెక్కించడం అతని జీవితానికి సంబంధించినదైతే త్వరగా నేర్చుకుంటాడు. ఇంట్లో / తరగతిలో 5 పూసలు, రాళ్లు, కర్రలు, గాజులు, పెన్సిళ్లు లెక్కించడం వల్ల అంత ప్రయోజనం ఉండదు.
- అలాగే శరీర భాగాలను మర్దన, స్నానం, దుస్తులు వేసేటప్పుడు, తల్లికి గాజులు వేసుకోవడంలో, బొట్టు పెట్టుకోవడంలో, చీర / దుపట్టాకు పిన్ను పెట్టడంలో సహాయం చేస్తూ నేర్పాలి; తల్లి అవయవాలతో తన అవయవాలను పోల్చుకుని నేర్చుకుంటాడు.
క్రియాత్మక పాఠ్యాంశం (బోధనాంశాల రూపకల్పన)
- ఇది వర్తమాన, భవిష్యత్ అవసరాలపై ఆధారపడుతుంది; అభివృద్ధి మైలురాళ్ల క్రమంలో బోధించరు. జీవితాంతం ఉపయోగపడే నైపుణ్యాలు నేర్పడమే లక్ష్యం.
- బోధనాంశాల రంగాలు (6): స్వతంత్ర జీవన కార్యకలాపాలు, పని, వినోదం-విశ్రాంతి, సమాజం, విద్యాపరమైన అంశాలు, ప్రసారం.
- పాఠ్యాంశ అన్వయం: బధిరులకు రూపొందించే విద్య ప్రధానంగా భావాలకు సంకేతాలు వాడటంతో ముడిపడి ఉంటుంది; అంధులకు రూపొందించే విద్య భావాలు, అనుభవాలతో ముడిపడి స్థిరమైన భాషా జ్ఞానం ఇస్తుంది. శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారి పాఠ్యాంశం వీటికి భిన్నం: ప్రసార సామర్థ్యాలను విస్తరించేలా, దైనందిన అలవాట్లను తీర్చిదిద్దేలా, నిత్యజీవితానుభవం నుంచి భావనలు అభివృద్ధి చేసేలా ఉండాలి. ముక్కలుగా అందే సమాచారాన్ని మరొకరి సహాయం, శిక్షణ లేకుండా వారు గ్రహించలేరు.
- సంఘటిత విద్య: తీవ్ర, స్వల్ప వైకల్యాలు ఉన్న విద్యార్థులు వైకల్యం లేని తోటివారితో మామూలు తరగతుల్లో చదివే అవకాశం; వయసు, లింగం, వైకల్యం, జాతితో సంబంధం లేకుండా అందరూ సమాజంలో కలిసి పనిచేయడానికి దోహదం చేసే వ్యూహం.
వస్తు క్యాలెండర్ (ఆబ్జెక్ట్ క్యాలెండర్): ఒక TLM
- బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) = ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు, CBR కార్యకర్తలు అభ్యసన లక్ష్యాలు సాధించడానికి వాడే సాధనం. ఇది కేవలం తయారుచేసిన / కొన్న సామగ్రి కాదు; పిల్లల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచి జాగ్రత్తగా రూపొందించినది.
- వస్తు క్యాలెండర్: రోజులో చేసే కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన వస్తువులను గుర్తులుగా వాడి, వాటిని ఒక పెట్టెలో కాలపట్టిక ప్రకారం ఒకే చోట వరుసలో అమర్చడం.
- లక్ష్యం: విద్యార్థులు కార్యక్రమాన్ని మొదటి నుంచి చివరి వరకు నేర్చుకుంటారు; ఒక రోజులోని కార్యకలాపాల జాబితాను సమయ క్రమంలో నేర్చుకుంటారు.
| వస్తువు | సూచించే కార్యకలాపం |
|---|---|
| క్యాసెట్ | సంగీతం |
| జగ్గు | మల మూత్ర విసర్జన (టాయిలెట్) |
| మట్టిముద్ద | ఆట |
| రంగులు | కళాత్మక పని, బయటికి వెళ్లడం |
| టిఫిన్ క్యారియర్ | మధ్యాహ్న భోజనం |
పరిసరాలు, తరగతి గదిలో మార్పులు
- పరిసరాలను సులభంగా అర్థం చేసుకునేలా మార్పులు చేయాలి; మార్పు అంటే పరిసరాల్లోనే కాదు, పిల్లవాడి చుట్టూ ఉన్న మనుషుల్లో కూడా మార్పు రావాలి. సంజ్ఞలు వాడేటప్పుడు పిల్లవాడి నేపథ్యం, రంగుల తేడాలపై జాగ్రత్త వహించాలి.
- తరగతి గది: స్నేహపూర్వక ధోరణితో, నిబద్ధతతో ఉండాలి; అలంకరణ నేర్చుకోవడానికి ఇబ్బంది పెట్టకూడదు; గది సాదాసీదాగా, పనిచేయడానికి వీలుగా ఉండాలి; ప్రతి వస్తువుకు ఒక లక్ష్యం ఉండాలి. తరగతి కేవలం భౌతికమైనది కాదు; నేర్చుకునే శక్తిని విస్తరించేది.
- క్రమపద్ధతి (రొటీన్): పరిసరాల సంఘటనలను ఊహించలేకపోవడం వల్ల ఎంపికకు అవకాశాలు తక్కువ. ఈ నష్టం పూడ్చడానికి రోజూ ఒకే చోట, ఒకే సమయంలో జరిగే క్రమబద్ధమైన విధానాలు ప్రవేశపెట్టాలి. బోధనాంశాల అంతిమ లక్ష్యం ప్రసార అవకాశాలను మెరుగుపరచడం.
- ఉపాధ్యాయుడు నేర్చుకునే ఏ అవకాశాన్నీ జారవిడవకూడదు; నేర్చుకునే ప్రతి అంశం పిల్లవాడి దైనందిన జీవితంతో ప్రత్యక్ష సంబంధం కలిగి ఉండాలి.
పరీక్ష కోణం: బోధనా వ్యూహాల 9 భాగాలు: స్థిరత్వం, దినచర్య, ప్రేరణ, చిన్న అడుగులు, వేగం, పునరావృతం, పని ప్రదర్శన, ప్రాంప్ట్లు, హ్యాండ్ ఓవర్ హ్యాండ్. ప్రాంప్ట్లు మొదట ఎక్కువ, తర్వాత క్రమంగా తగ్గించాలి. హ్యాండ్ ఓవర్ హ్యాండ్కు ముందు అనుబంధం (రాపో) ఏర్పరచాలి. వస్తు క్యాలెండర్ = రోజు కార్యక్రమాల క్రమాన్ని వస్తువులతో చూపే TLM. పాఠ్యాంశం మైలురాళ్ల క్రమంలో కాదు; క్రియాత్మకం.
మెమొరీ కోడ్: 9 భాగాలు "స్థి-ది-ప్రే-చి-వే-పు-ప్ర-ప్రాం-చే": స్థిరత్వం, దినచర్య, ప్రేరణ, చిన్న అడుగులు, వేగం, పునరావృతం, పని ప్రదర్శన, ప్రాంప్ట్లు, చేతిపై చేయి. "స్థిరమైన దినచర్యతో ప్రేరణ పొంది, చిన్న అడుగులు వేగంగా పునరావృతం చేస్తే, ప్రదర్శనకు ప్రాంప్ట్ చేయి చాలు".