AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

చాప్టర్ టెస్ట్ · సార్వత్రిక విద్య, సమాన విద్యా అవకాశాలు

మోడల్ ప్రశ్నలు (36)

మొత్తం 11 అంశాలు చదివాక ఈ ప్రశ్నలు రాయండి. ప్రతి ప్రశ్న కింద సమాధానం, వివరణ ఉన్నాయి.

మోడల్ ప్రశ్న 1

మన దేశంలో సార్వత్రిక ప్రాథమిక విద్య (UEE) లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న వయసు వర్గం ఏది?

  1. (1)3-6 ఏళ్లు
  2. (2)6-14 ఏళ్లు
  3. (3)6-11 ఏళ్లు
  4. (4)14-18 ఏళ్లు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 6-14 ఏళ్లు

UEE అంటే 6 నుంచి 14 ఏళ్ల పిల్లలందరికీ - ఏ ఒక్కరూ మిగిలిపోకుండా - ప్రాథమిక విద్య అందించడం. అధికరణ 45, విద్యా హక్కు చట్టం రెండూ ఈ వయసు వర్గం గురించే చెబుతాయి.

3-6, 6-11, 14-18 ఏళ్లు UEE కి చెప్పిన వయసు వర్గం కాదు; 6-11 అయితే 14 ఏళ్ల వరకు ఉన్న పిల్లలు మిగిలిపోతారు.

మోడల్ ప్రశ్న 2

UEE ఐదు అంశాల్లో "విద్యా పరిపాలనలో వికేంద్రీకరణ, స్థానిక ప్రజల జవాబుదారీతనం" దేనికి సంబంధించినది?

  1. (1)సార్వత్రిక ప్రవేశం
  2. (2)సార్వత్రిక నిలుపుదల
  3. (3)సార్వత్రిక ప్రగతి
  4. (4)సార్వత్రిక భాగస్వామ్యం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) సార్వత్రిక భాగస్వామ్యం

సార్వత్రిక భాగస్వామ్యం అంటే సమాజ అవసరాలు, సమాజ బాధ్యత గుర్తించి కార్యక్రమాలు చేయడం. దీనికి విద్యా పరిపాలనలో వికేంద్రీకరణ అవసరం; స్థానిక ప్రజలు, సముదాయం జవాబుదారులుగా ఉంటారు.

ప్రవేశం అంటే దగ్గరలో బడి ఉండటం; నిలుపుదల అంటే చేరినవారు చదువు పూర్తి చేయడం; ప్రగతి అంటే కనీస అభ్యసన స్థాయి సాధించడం. ఇవేవీ వికేంద్రీకరణకు నేరుగా సంబంధించినవి కావు.

మోడల్ ప్రశ్న 3

సార్వత్రిక ప్రవేశం ప్రకారం ప్రాథమిక పాఠశాల పిల్లలకు ఎంత దూరంలో ఉండాలి?

  1. (1)1 కిలోమీటర్ పరిధిలో
  2. (2)3 కిలోమీటర్ల పరిధిలో
  3. (3)5 కిలోమీటర్ల పరిధిలో
  4. (4)8 కిలోమీటర్ల పరిధిలో
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 1 కిలోమీటర్ పరిధిలో

సార్వత్రిక ప్రవేశం కోసం ప్రతి పిల్లవాడికి 1 కిలోమీటర్ పరిధిలో ప్రాథమిక పాఠశాల ఉండాలి. దీనికోసం దేశమంతటా ఎక్కువ సంఖ్యలో బడులు అవసరమయ్యాయి.

3 కిలోమీటర్లు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలకు సంబంధించిన దూరం. 5, 8 కిలోమీటర్లు ఈ ప్రమాణాల్లో లేవు; ఇంత దూరం చిన్న పిల్లలకు నడక దూరం కాదు.

మోడల్ ప్రశ్న 4

UNESCO (1999) సర్వే ప్రకారం విద్యాభివృద్ధి స్తంభించిపోయిన కాలం ఏది?

  1. (1)1950 నుంచి 1970 వరకు
  2. (2)1960 నుంచి 1980 వరకు
  3. (3)1980 నుంచి 2000 వరకు
  4. (4)2000 నుంచి 2015 వరకు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 1980 నుంచి 2000 వరకు

UNESCO 1999 సర్వే ప్రకారం ప్రపంచీకరణ దశ అయిన 1980 నుంచి 2000 వరకు విద్యాభివృద్ధి స్తంభించిపోయింది.

1999 లో జరిగిన సర్వే 2000-2015 కాలం గురించి చెప్పలేదు. 1950-70, 1960-80 కాలాలను ఆ సర్వే స్తంభన కాలంగా పేర్కొనలేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 5

అధికరణ 45 చెప్పిన ఉచిత, నిర్బంధ విద్య లక్ష్యం నెరవేరకపోవడానికి కారణం కానిది ఏది?

  1. (1)వనరుల కొరత
  2. (2)సామాజిక-ఆర్థిక ప్రణాళికలో లోపాలు
  3. (3)విద్య ప్రాముఖ్యతపై అవగాహన లేకపోవడం
  4. (4)బడుల సంఖ్య అవసరానికి మించి ఉండటం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) బడుల సంఖ్య అవసరానికి మించి ఉండటం

అధికరణ 45 లక్ష్యం నెరవేరకపోవడానికి వనరుల కొరత, సామాజిక-ఆర్థిక ప్రణాళికలో లోపాలు, విద్య ప్రాముఖ్యతపై అవగాహన లేకపోవడం కారణాలు.

బడులు అవసరానికి మించి ఉండటం అనేది నిజం కాదు; గ్రామాల్లో బడుల కొరత ఉందని సర్వేలే చెప్పాయి. కాబట్టి ఇదే కారణం కానిది.

మోడల్ ప్రశ్న 6

సార్వత్రిక ప్రవేశానికి అవరోధాల గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

  1. (1)ర్యాంప్ వంటి భౌతిక సౌలభ్యమే వైకల్యం ఉన్నవారికి ఏకైక పరిష్కారం
  2. (2)సార్వత్రిక సౌలభ్యం అంటే కాంక్రీట్ గోడలు, కంప్యూటర్లు మాత్రమే
  3. (3)విద్యార్థి కేంద్రిత పాఠ్యాంశాలు ఏర్పాటు చేసినప్పుడే నిజమైన సార్వత్రికత
  4. (4)లింగ వివక్ష ప్రవేశానికి అవరోధం కాదు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) విద్యార్థి కేంద్రిత పాఠ్యాంశాలు ఏర్పాటు చేసినప్పుడే నిజమైన సార్వత్రికత

సార్వత్రిక సౌలభ్యం అంటే కేవలం గోడలు, కంప్యూటర్లు కాదు; విద్యార్థి కేంద్రిత పాఠ్యాంశాలు ఉంటేనే నిజమైన సార్వత్రికత. తోటి విద్యార్థుల ఆలోచనా ధోరణి కూడా మారాలి.

ర్యాంప్ ఒక్కటే పరిష్కారం కాదని, వైకల్యం ఉన్న పిల్లవాడిని భారంగా చూడకూడదని నోట్స్ చెబుతాయి. లింగ వివక్ష, పాఠ్యప్రణాళికలో దాని అంశాలు కూడా అవరోధాలే. కాబట్టి మిగతా మూడూ తప్పు.

మోడల్ ప్రశ్న 7

5వ అఖిల భారత విద్యా సర్వే (1986) ప్రకారం 1 కిలోమీటర్ లోపు ప్రాథమిక పాఠశాల అందుబాటులో ఉన్న గ్రామీణ జనాభా శాతం ఎంత?

  1. (1)83.98%
  2. (2)94.5%
  3. (3)101.36%
  4. (4)89.33%
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 94.5%

5వ అఖిల భారత విద్యా సర్వే (1986) ప్రకారం గ్రామీణ జనాభాలో 94.5% మందికి 1 కి.మీ. లోపు ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది.

83.98% అదే సర్వేలో 3 కి.మీ. లోపు ప్రాథమికోన్నత బడి ఉన్న గ్రామీణ జనాభా. 101.36%, 89.33% అనేవి 2013-14 లో ప్రాథమిక, ప్రాథమికోన్నత స్థూల నమోదు నిష్పత్తులు; ఇవి దూరానికి సంబంధించినవి కావు.

మోడల్ ప్రశ్న 8

విద్యా హక్కుకు ప్రాథమిక ఆధారంగా చెప్పే అంతర్జాతీయ ఒడంబడిక ఆర్టికల్స్ ఏవి?

  1. (1)CRC 1989 - ఆర్టికల్స్ 23, 24
  2. (2)CEDAW 1979 - ఆర్టికల్ 10
  3. (3)సార్వత్రిక మానవ హక్కుల ప్రకటన - ఆర్టికల్ 21
  4. (4)ICESCR 1966 - ఆర్టికల్స్ 13, 14
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) ICESCR 1966 - ఆర్టికల్స్ 13, 14

ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక హక్కుల అంతర్జాతీయ ఒడంబడిక (ICESCR, 1966) లోని ఆర్టికల్స్ 13, 14 విద్యా హక్కుకు ప్రాథమిక ఆధారం.

సార్వత్రిక మానవ హక్కుల ప్రకటనలో విద్యా హక్కు ఆర్టికల్ 26 లో ఉంది, 21 లో కాదు. CEDAW, CRC విద్యా హక్కును వెలుగులోకి తెచ్చిన ఇతర ఒప్పందాలు; ప్రాథమిక ఆధారంగా చెప్పేది ICESCR నే.

మోడల్ ప్రశ్న 9

4A చట్రంలో "ప్రభుత్వం సరైన భవనాలు, సదుపాయాలు, శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులను ఏర్పాటు చేయడం" ఏ అంశం?

  1. (1)అందుబాటు
  2. (2)సౌలభ్యం
  3. (3)ఆమోదయోగ్యత
  4. (4)రక్షణ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) అందుబాటు

అందుబాటు (అవైలబిలిటీ) అంటే ఉచిత విద్య కోసం ప్రభుత్వం భవనాలు, సదుపాయాలు, శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయులను ఏర్పాటు చేయడం.

సౌలభ్యం అంటే వివక్ష లేకుండా అట్టడుగు వర్గాలకు చేరేలా చేయడం; ఆమోదయోగ్యత అంటే నాణ్యమైన, సాంస్కృతికంగా తగిన, సురక్షిత విద్య. రక్షణ 4A లో భాగం కాదు; అది రాజ్యాల మూడు బాధ్యతల్లో ఒకటి.

మోడల్ ప్రశ్న 10

అమ్మాయిలను బడికి వెళ్లకుండా తల్లిదండ్రులు గానీ ఇతరులు గానీ అడ్డుకోకుండా చూడటం రాజ్యం ఏ బాధ్యత కిందికి వస్తుంది?

  1. (1)గౌరవం
  2. (2)నెరవేర్చడం
  3. (3)రక్షణ
  4. (4)ఆమోదయోగ్యత
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) రక్షణ

మూడో వ్యక్తులు (తల్లిదండ్రులు, ఇతరులు) విద్యా హక్కును అడ్డుకోకుండా చట్టబద్ధమైన చర్యలు తీసుకోవడమే రక్షణ (ప్రొటెక్ట్) బాధ్యత.

గౌరవం అంటే రాజ్యమే జోక్యం చేసుకోకుండా స్వేచ్ఛ ఇవ్వడం; నెరవేర్చడం అంటే హక్కు పూర్తిగా అమలయ్యేలా చర్యలు తీసుకోవడం. ఆమోదయోగ్యత 4A లోని అంశం; అది బాధ్యత కాదు.

మోడల్ ప్రశ్న 11

విద్యా హక్కు అమలు గురించి కింది వాటిలో సరైనది ఏది?

  1. (1)వనరులు లేకపోతే హక్కు అమలు ఆపవచ్చు
  2. (2)వనరుల కొరత ఉన్నా అందుబాటులోని వనరులను గరిష్ఠంగా వాడి అమలు చేయాలి
  3. (3)అమల్లో ఉన్న హక్కును అవసరమైతే వెనక్కి తీసుకోవచ్చు
  4. (4)ఉల్లంఘనలను రిపోర్ట్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) వనరుల కొరత ఉన్నా అందుబాటులోని వనరులను గరిష్ఠంగా వాడి అమలు చేయాలి

అందుబాటులో ఉన్న వనరులను గరిష్ఠంగా వాడుకుని విద్యా హక్కును నెరవేర్చాలి; వనరులు లేవనేది సాకు కాకూడదు.

తిరోగమన చర్యలు చేయకూడదు, అమల్లో ఉన్నదాన్ని వెనక్కి తీసుకోకూడదు. ఉల్లంఘనలను ఎప్పటికప్పుడు రిపోర్ట్ చేయాలి. కాబట్టి మిగతా మూడు వాక్యాలూ తప్పు.

మోడల్ ప్రశ్న 12

6-14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేసిన రాజ్యాంగ సవరణ, అధికరణ ఏవి?

  1. (1)42వ సవరణ, అధికరణ 45
  2. (2)73వ సవరణ, అధికరణ 46
  3. (3)93వ సవరణ, అధికరణ 15(5)
  4. (4)86వ సవరణ (2002), అధికరణ 21A
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) 86వ సవరణ (2002), అధికరణ 21A

86వ రాజ్యాంగ సవరణ (2002) అధికరణ 21A ను చేర్చి 6-14 ఏళ్ల పిల్లలకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్యను ప్రాథమిక హక్కు చేసింది. ఉన్నికృష్ణన్ కేసు తీర్పు దీనికి నేపథ్యం.

అధికరణ 45 ఆదేశిక సూత్రం, 46 బలహీన వర్గాల విద్యా-ఆర్థిక ప్రయోజనాలు; ఇవి ప్రాథమిక హక్కులు కావు. 42, 73, 93 సవరణలు విద్యను ప్రాథమిక హక్కుగా చేసినవి కావు.

మోడల్ ప్రశ్న 13

విద్యా హక్కు చట్టం 2009 ప్రకారం సరిపోలనిది ఏది?

  1. (1)ప్రైవేటు బడుల్లో బలహీన వర్గాలకు 25% సీట్లు
  2. (2)నిర్వహణ కమిటీలో 75% తల్లిదండ్రులు
  3. (3)ఉపాధ్యాయులు వృత్తి అర్హతను 10 ఏళ్లలో పొందాలి
  4. (4)మౌలిక సదుపాయాలు 3 ఏళ్లలో ఏర్పాటు కావాలి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఉపాధ్యాయులు వృత్తి అర్హతను 10 ఏళ్లలో పొందాలి

చట్టం ప్రకారం ఉపాధ్యాయులు ఉద్యోగంలో చేరిన 5 ఏళ్లలో వృత్తి అర్హత పొందాలి; 10 ఏళ్లు కాదు. కాబట్టి ఇదే సరిపోలనిది.

25% రిజర్వేషన్, నిర్వహణ కమిటీలో 75% తల్లిదండ్రులు, 3 ఏళ్లలో మౌలిక సదుపాయాలు (లేకపోతే గుర్తింపు రద్దు) - ఈ మూడూ చట్టంలోని సరైన లక్షణాలు.

మోడల్ ప్రశ్న 14

విద్యా హక్కు చట్టం 2009 అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ ఏది?

  1. (1)26 ఆగస్టు 2009
  2. (2)1 ఏప్రిల్ 2010
  3. (3)15 ఆగస్టు 2010
  4. (4)1 ఏప్రిల్ 2009
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 1 ఏప్రిల్ 2010

విద్యా హక్కు చట్టం 2009 కు 26 ఆగస్టు 2009 న రాష్ట్రపతి ఆమోదం లభించింది; అది 1 ఏప్రిల్ 2010 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది.

26 ఆగస్టు 2009 ఆమోదం తేదీ, అమలు తేదీ కాదు. 1 ఏప్రిల్ 2009 నాటికి చట్టమే రాలేదు. 15 ఆగస్టు 2010 కి ఈ చట్టంతో సంబంధం లేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 15

"విద్యార్థి బడి దశ పూర్తి కాకముందే బడి మానేయడం" ను ఏమంటారు?

  1. (1)స్తబ్దత
  2. (2)నిలుపుదల
  3. (3)వృథా
  4. (4)నమోదు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) వృథా

బడి దశ పూర్తి కాకముందే మధ్యలో మానేయడాన్ని వృథా (వేస్టేజ్) అంటారు. దీనివల్ల ఆ పిల్లవాడిపై పెట్టిన సమయం, ఖర్చు వృథా అవుతాయి.

స్తబ్దత అంటే ఒకే తరగతిలో ఎక్కువ కాలం ఉండిపోవడం. నిలుపుదల అంటే చేరినవారు దశ పూర్తి చేయడం - ఇది వృథాకు వ్యతిరేకం. నమోదు అంటే బడిలో చేరడం.

మోడల్ ప్రశ్న 16

ఒక విద్యార్థి మూడో తరగతిలోనే రెండేళ్లు ఉండిపోయాడు. ఇది దేనికి ఉదాహరణ?

  1. (1)స్తబ్దత
  2. (2)వృథా
  3. (3)సార్వత్రిక నిలుపుదల
  4. (4)సార్వత్రిక ప్రవేశం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) స్తబ్దత

పిల్లవాడు ఒకే తరగతిలో ఎక్కువ కాలం ఉండిపోవడమే స్తబ్దత (స్టాగ్నేషన్). ఇక్కడ విద్యార్థి బడిలోనే ఉన్నాడు, కానీ ముందుకు సాగలేదు.

వృథా అయితే అతను బడి మానేసి ఉండాలి. సార్వత్రిక నిలుపుదల అంటే దశను సకాలంలో పూర్తి చేయడం; సార్వత్రిక ప్రవేశం బడి దూరానికి సంబంధించినది. కాబట్టి ఇవి సరిపోవు.

మోడల్ ప్రశ్న 17

ఉచిత పుస్తకాలు, ఉచిత యూనిఫామ్, వసతి గృహాలు, స్టైపెండ్, ఆశ్రమ పాఠశాలలు వంటి ప్రోత్సాహకాలు ఏ పంచవర్ష ప్రణాళికతో ముడిపడి ఉన్నాయి?

  1. (1)1వ పంచవర్ష ప్రణాళిక
  2. (2)9వ పంచవర్ష ప్రణాళిక
  3. (3)11వ పంచవర్ష ప్రణాళిక
  4. (4)5వ పంచవర్ష ప్రణాళిక
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) 5వ పంచవర్ష ప్రణాళిక

5వ పంచవర్ష ప్రణాళిక ప్రకారం ఉచిత పుస్తకాల పంపిణీ, ఉచిత యూనిఫామ్, వసతి గృహాలు, స్టైపెండ్, ఆశ్రమ పాఠశాలలు ఏర్పాటు చేశారు.

9వ ప్రణాళిక కొత్త బడులు, ఉపాధ్యాయుల నియామకం, అదనపు నమోదు లక్ష్యాలకు ప్రసిద్ధి. 11వ ప్రణాళిక ఏకోపాధ్యాయ, బహుళ తరగతి బడుల లోపాలను గుర్తించింది. 1వ ప్రణాళికకు ఈ ప్రోత్సాహకాలతో సంబంధం చెప్పలేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 18

1950-51 నుంచి 1999-2000 మధ్య ప్రాథమిక స్థాయిలో బాలికల నమోదు వాటా ఎలా మారింది?

  1. (1)28.1% నుంచి 43.6% కు
  2. (2)19.16% నుంచి 40.4% కు
  3. (3)43.6% నుంచి 58.8% కు
  4. (4)40.4% నుంచి 94.9% కు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 28.1% నుంచి 43.6% కు

ప్రాథమిక స్థాయిలో బాలికల వాటా 1950-51 లో 28.1% ఉండగా 1999-2000 నాటికి 43.6% కు పెరిగింది.

40.4% అనేది 1999-2000 లో ప్రాథమికోన్నత స్థాయిలో బాలికల వాటా. 19.16 అనేది 1950-51 ప్రాథమిక నమోదు (మిలియన్లలో), శాతం కాదు. 58.8%, 94.9% అనేవి స్థూల నమోదు నిష్పత్తులు.

మోడల్ ప్రశ్న 19

జాతీయ విద్యా విధానం 1986 ప్రకారం DIET లో అందే శిక్షణ గురించి సరైనది ఏది?

  1. (1)వృత్తి పూర్వ శిక్షణ మాత్రమే
  2. (2)వృత్తి అంతర్గత శిక్షణ మాత్రమే
  3. (3)వృత్తి పూర్వ, వృత్తి అంతర్గత శిక్షణలు రెండూ, ఎందుకంటే అవి విడదీయలేనివి
  4. (4)కళాశాల అధ్యాపకుల శిక్షణ మాత్రమే
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) వృత్తి పూర్వ, వృత్తి అంతర్గత శిక్షణలు రెండూ, ఎందుకంటే అవి విడదీయలేనివి

NPE 1986 ప్రకారం ఉపాధ్యాయ విద్య ఒక నిరంతర ప్రక్రియ; వృత్తి పూర్వ, వృత్తి అంతర్గత శిక్షణలు ఒకదాని నుంచి మరొకటి విడదీయలేనివి. అందుకే రెండూ DIET లోనే అందుతాయి.

ఒక్కటే అందుతుందనే ఎంపికలు ఈ "విడదీయలేని" భావనకు విరుద్ధం. DIET జిల్లా స్థాయిలో ప్రాథమిక, అనియత, వయోజన విద్యా ఉపాధ్యాయులకు సంబంధించినది; కళాశాల అధ్యాపకులకు కాదు.

మోడల్ ప్రశ్న 20

MLL కార్యక్రమం 1-5 తరగతుల్లో కనీస సామర్థ్యాలు పెంచాలనుకున్న సబ్జెక్టులు ఏవి?

  1. (1)భాష, గణితం, సాంఘిక శాస్త్రం
  2. (2)భాష, గణితం, పరిసరాల విజ్ఞానం
  3. (3)గణితం, భౌతిక శాస్త్రం, కళలు
  4. (4)భాష, కళలు, వ్యాయామ విద్య
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) భాష, గణితం, పరిసరాల విజ్ఞానం

కనీస అభ్యసన స్థాయిల (MLL) కార్యక్రమం లక్ష్యం 1-5 తరగతుల్లో భాష, గణితం, పరిసరాల విజ్ఞానంలో కనీస సామర్థ్యాలు పెంపొందించడం.

సాంఘిక శాస్త్రం, భౌతిక శాస్త్రం, కళలు, వ్యాయామ విద్యను MLL సబ్జెక్టులుగా చెప్పలేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 21

మూల్యాంకనం పెంపొందించాల్సిన మూడు రంగాలు ఏవి?

  1. (1)జ్ఞానాత్మక, భావావేశ, మానసిక చలనాత్మక
  2. (2)జ్ఞానాత్మక, సామాజిక, ఆర్థిక
  3. (3)భావావేశ, నైతిక, రాజకీయ
  4. (4)శారీరక, ఆర్థిక, సాంస్కృతిక
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) జ్ఞానాత్మక, భావావేశ, మానసిక చలనాత్మక

అభ్యాసకుని మూల్యాంకనం జ్ఞానాత్మక (ఆలోచన), భావావేశ (వైఖరులు, విలువలు), మానసిక చలనాత్మక (నైపుణ్యాలు) - ఈ మూడు రంగాలనూ పెంపొందించేలా ఉండాలి.

సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ, సాంస్కృతిక అంశాలు అసమానత కారణాల్లో వస్తాయి; అవి మూల్యాంకన రంగాలు కావు. కాబట్టి మిగతా ఎంపికలు సరిపోవు.

మోడల్ ప్రశ్న 22

1995-96 నుంచి 2005-06 మధ్య మాధ్యమిక పాఠశాలల సంఖ్యలో వచ్చిన శాతం పెరుగుదల ఎంత?

  1. (1)31%
  2. (2)25%
  3. (3)68%
  4. (4)12%
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 68%

మాధ్యమిక పాఠశాలలు 1995-96 లో 1,71,216 నుంచి 2005-06 లో 2,88,493 కు పెరిగాయి; ఇది 68% పెరుగుదల.

31% అదే కాలంలో ప్రాథమిక పాఠశాలల పెరుగుదల. 12%, 25% అనేవి మొత్తం విద్యా వ్యయంలో కేంద్ర వాటా (1/10 నుంచి 1/4) కు సంబంధించిన సంఖ్యలు.

మోడల్ ప్రశ్న 23

2004 లో విధించిన విద్యా సెస్సు గురించి సరైనది ఏది?

  1. (1)ఆదాయపు పన్నుపై మాత్రమే 1%
  2. (2)రాష్ట్ర పన్నులపై 3%
  3. (3)దిగుమతులపై 2%
  4. (4)అన్ని కేంద్ర పన్నులపై 2%; 2004-05 లో 5000 కోట్లు వచ్చాయి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) అన్ని కేంద్ర పన్నులపై 2%; 2004-05 లో 5000 కోట్లు వచ్చాయి

2004 లో అన్ని కేంద్ర పన్నులపై 2% విద్యా సెస్సు విధించారు; దాని ద్వారా 2004-05 లో 5000 కోట్ల రూపాయలు వచ్చాయి. ఈ నిధులను ప్రాథమిక విద్య కోసం రద్దు కాని నిధిగా ఉంచి SSA, మధ్యాహ్న భోజనం ద్వారా వాడారు.

సెస్సు 2%, అది అన్ని కేంద్ర పన్నులపై; ఒక్క ఆదాయపు పన్నుకో, దిగుమతులకో, రాష్ట్ర పన్నులకో పరిమితం కాదు.

మోడల్ ప్రశ్న 24

విద్యలో సమానత్వం పెంచడం ఏ ఇతర విధానాల మీద కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది?

  1. (1)రక్షణ, విదేశాంగ విధానాలు
  2. (2)ఆరోగ్యం, గృహ నిర్మాణం, సంక్షేమం, న్యాయం, సామాజిక అభివృద్ధి
  3. (3)పరిశ్రమలు, గనులు, ఎగుమతులు
  4. (4)పర్యాటకం, క్రీడలు, సినిమా
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఆరోగ్యం, గృహ నిర్మాణం, సంక్షేమం, న్యాయం, సామాజిక అభివృద్ధి

విద్యలో సమానత్వం విద్యా విధానం ఒక్కదానితోనే రాదు; ఆరోగ్యం, గృహ నిర్మాణం, సంక్షేమం, న్యాయం, సామాజిక అభివృద్ధి వంటి విధానాలూ పూర్తిగా అమలైతేనే విద్యార్థికి గుణాత్మక విద్య అందుతుంది.

రక్షణ, విదేశాంగం, గనులు, పర్యాటకం వంటి రంగాలను విద్యా సమానత్వానికి నేరుగా ముడిపడిన విధానాలుగా చెప్పలేదు.

మోడల్ ప్రశ్న 25

ఆపరేషన్ బ్లాక్ బోర్డ్ పథకం ప్రధాన ఉద్దేశం ఏది?

  1. (1)ప్రాథమిక బడులన్నింటిలో కనీస ప్రాథమిక వసతులు కల్పించడం
  2. (2)కళాశాలల్లో కంప్యూటర్ ప్రయోగశాలలు
  3. (3)వయోజనులకు రాత్రి బడులు
  4. (4)మాధ్యమిక బడుల్లో వృత్తి విద్య
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ప్రాథమిక బడులన్నింటిలో కనీస ప్రాథమిక వసతులు కల్పించడం

జాతీయ విద్యా విధానం 1986 ఆధారంగా వచ్చిన ఆపరేషన్ బ్లాక్ బోర్డ్ ఉద్దేశం దేశంలోని అన్ని ప్రాథమిక బడుల్లో కనీస వసతులు కల్పించడం: భవనం, అదనపు ఉపాధ్యాయులు (ఏకోపాధ్యాయ బడికి రెండో ఉపాధ్యాయుడు), బోధనాభ్యసన సామగ్రి.

కళాశాలలు, వయోజన రాత్రి బడులు, మాధ్యమిక వృత్తి విద్య ఈ పథకం పరిధిలో లేవు; ఇది ప్రాథమిక బడుల పథకం.

మోడల్ ప్రశ్న 26

DPEP ఖర్చును కేంద్రం, రాష్ట్రం ఏ నిష్పత్తిలో పంచుకున్నాయి?

  1. (1)50 : 50
  2. (2)75 : 25
  3. (3)85 : 15
  4. (4)60 : 40
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) 85 : 15

జిల్లా ప్రాథమిక విద్యా కార్యక్రమం (DPEP) ఖర్చులో 85% కేంద్రం, 15% రాష్ట్రం భరించాయి. దీనికి ప్రపంచ బ్యాంకు, యూరోపియన్ యూనియన్ సహాయం అందింది.

50 : 50, 75 : 25, 60 : 40 నిష్పత్తులు DPEP కి సంబంధించినవి కావు. తొలి దశలో మహిళా అక్షరాస్యత తక్కువ ఉన్న జిల్లాలను ఎంచుకున్నారని కూడా గుర్తుంచుకోండి.

మోడల్ ప్రశ్న 27

శిక్షా కర్మి, లోక్ జుంబిష్ ప్రాజెక్టులు ఏ రాష్ట్రానికి చెందినవి?

  1. (1)మధ్యప్రదేశ్
  2. (2)ఆంధ్రప్రదేశ్
  3. (3)ఉత్తరప్రదేశ్
  4. (4)రాజస్థాన్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) రాజస్థాన్

శిక్షా కర్మి, లోక్ జుంబిష్ రాజస్థాన్‌లో ప్రాథమిక విద్య వ్యాప్తికి చేపట్టిన కార్యక్రమాలు; ఉపాధ్యాయుల గైర్హాజరు, బడి మానేయడం, బాల కార్మికులు వంటి సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఉద్దేశించినవి.

మధ్యప్రదేశ్ విద్యా హామీ పథకానికి, ఆంధ్రప్రదేశ్ అంగన్‌వాడీ కార్యక్రమానికి, ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రాథమిక విద్యా కార్యక్రమానికి పేరు పొందాయి.

మోడల్ ప్రశ్న 28

మధ్యాహ్న భోజన పథకం గురించి సరిపోలనిది ఏది?

  1. (1)ఆగస్టు 1995 లో ప్రారంభమైంది
  2. (2)జాతీయ పోషకాహార కార్యక్రమంగా పిలుస్తారు
  3. (3)వండిన భోజనం లేదా రోజుకు 100 గ్రాముల ధాన్యం
  4. (4)మాధ్యమిక విద్యార్థుల కోసం మాత్రమే మొదలైంది
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) మాధ్యమిక విద్యార్థుల కోసం మాత్రమే మొదలైంది

మధ్యాహ్న భోజన పథకం ప్రాథమిక విద్యకు ఊతమిచ్చే జాతీయ పోషకాహార కార్యక్రమం; ఆగస్టు 1995 లో ప్రాథమిక బడి పిల్లల కోసం మొదలైంది. కాబట్టి "మాధ్యమిక విద్యార్థుల కోసం మాత్రమే" అనేది తప్పు.

మిగతా మూడూ సరైనవి: 1995 ప్రారంభం, జాతీయ పోషకాహార కార్యక్రమం అనే పేరు, వండిన భోజనం లేదా 100 గ్రాముల గోధుమలు / బియ్యం.

మోడల్ ప్రశ్న 29

అనియత విద్య (NFE) ను 2000 లో ఏ పథకంగా మార్చారు?

  1. (1)ఆపరేషన్ బ్లాక్ బోర్డ్
  2. (2)విద్యా హామీ పథకం, ప్రత్యామ్నాయ - నవీన విద్య (EGS & AIE)
  3. (3)మహిళా సమాఖ్య
  4. (4)జనశాల
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) విద్యా హామీ పథకం, ప్రత్యామ్నాయ - నవీన విద్య (EGS & AIE)

1977-78 లో ప్రతిపాదించిన అనియత విద్యలోని లోపాలను గమనించి 2000 లో దాన్ని విద్యా హామీ పథకం, ప్రత్యామ్నాయ - నవీన విద్య (EGS & AIE) గా మార్చారు; 1 కి.మీ. లోపు బడి లేనిచోట బడి ఏర్పాటు దీని లక్ష్యం.

ఆపరేషన్ బ్లాక్ బోర్డ్ కనీస వసతుల పథకం; మహిళా సమాఖ్య మహిళల విద్య, సాధికారత కోసం; జనశాల ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్థలతో కలిసి చేసిన కార్యక్రమం.

మోడల్ ప్రశ్న 30

"సమాన విద్యా అవకాశాలు" గురించి సరైన వాక్యం ఏది?

  1. (1)సమానత్వం అంటే ఏకరూపత
  2. (2)సమాన అవకాశాలు అంటే అందరికీ ఒకే రకమైన విద్య
  3. (3)అడ్డంకులు తొలగించి ప్రతి ఒక్కరి సామర్థ్యం, ఆసక్తికి తగిన విద్య అందించడం
  4. (4)సమాన అవకాశాలు ధనికులకు మాత్రమే వర్తిస్తాయి
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) అడ్డంకులు తొలగించి ప్రతి ఒక్కరి సామర్థ్యం, ఆసక్తికి తగిన విద్య అందించడం

సమాన విద్యా అవకాశాలు అంటే పేద-ధనిక తేడా లేకుండా, కులం, మతం, వర్గం అడ్డంకులు తొలగించి ప్రతి ఒక్కరి సామర్థ్యాలు, ఆసక్తులకు తగిన విద్య అందించడం.

సమానత్వం ఏకరూపత కాదు; ఏ ఇద్దరూ ఒకేలా ఉండరు. సమాన అవకాశం అంటే అందరికీ ఒకే రకమైన విద్య కూడా కాదు. ధనికులకు మాత్రమే అనేది సమాన అవకాశ భావనకే విరుద్ధం.

మోడల్ ప్రశ్న 31

"సమానత్వం అంటే సామాజిక న్యాయం" అని చెప్పినవారు ఎవరు?

  1. (1)బ్రాన్‌ఫెన్‌బ్రెన్నర్ (1973)
  2. (2)డా. ఎస్. రాధాకృష్ణన్
  3. (3)పాలో ఫ్రెయిరీ (1973)
  4. (4)కొఠారీ కమిషన్ (1964-66)
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) బ్రాన్‌ఫెన్‌బ్రెన్నర్ (1973)

బ్రాన్‌ఫెన్‌బ్రెన్నర్ (1973) ప్రకారం సమానత్వం అంటే సామాజిక న్యాయం; అది నైతిక తీర్పుకు సంబంధించినది.

డా. రాధాకృష్ణన్ ప్రజాస్వామ్యంలో అందరికీ సమాన అవకాశాలు ఉండాలన్నారు. పాలో ఫ్రెయిరీ (1973) అక్షరాస్యతను నిర్వచించారు. కొఠారీ కమిషన్ పేదలు, బలహీన వర్గాల స్థితి మెరుగుకు విద్య అని చెప్పింది.

మోడల్ ప్రశ్న 32

జాతీయ విద్యా విధానం 1986 ప్రకారం విద్యలో సమానత్వం అంటే ఏమిటి?

  1. (1)అందరికీ ఒకే పాఠ్యపుస్తకం మాత్రమే
  2. (2)ప్రతిభావంతులకు మాత్రమే అవకాశాలు
  3. (3)ప్రైవేటు బడులను మూసివేయడం
  4. (4)సమాన అవకాశాలతో పాటు విజయానికి కావలసిన పరిస్థితులు కల్పించడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) సమాన అవకాశాలతో పాటు విజయానికి కావలసిన పరిస్థితులు కల్పించడం

NPE 1986 ప్రకారం విద్యలో సమానత్వం అంటే అందరికీ సమాన అవకాశాలు కల్పించడంతో పాటు ఆ అవకాశాలతో విజయం సాధించడానికి కావలసిన పరిస్థితులు (సదుపాయాలు) ఉండేలా చూడటం.

ఒకే పాఠ్యపుస్తకం, ప్రతిభావంతులకే అవకాశం, ప్రైవేటు బడుల మూసివేత - ఇవేవీ ఆ విధానం చెప్పిన సమానత్వ నిర్వచనం కాదు.

మోడల్ ప్రశ్న 33

విద్యలో అసమానతకు గురయ్యే వర్గాల జాబితాలో లేనిది ఏది?

  1. (1)మహిళలు
  2. (2)తెగలు
  3. (3)ఆధిపత్య వర్గాలు
  4. (4)దివ్యాంగులు
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఆధిపత్య వర్గాలు

అసమానతకు గురయ్యే వర్గాలు: మహిళలు, దివ్యాంగులు, వృద్ధులు, బలహీన జాతి సమూహాలు (మైనారిటీలు), కుల సమూహాలు, తెగలు.

ఆధిపత్య వర్గాలు అసమానతకు గురయ్యేవారు కాదు; వృత్తి, విద్య, రాజకీయ శక్తులతో బలహీన వర్గాలను అణగదొక్కేవారిగా వారిని చెప్పారు. కాబట్టి జాబితాలో లేనిది ఇదే.

మోడల్ ప్రశ్న 34

కస్తూర్బా గాంధీ బాలికా విద్యాలయాల (KGBV) గురించి సరైనది ఏది?

  1. (1)1995 లో అన్ని జిల్లాల బాలురకు
  2. (2)2004-05 లో మహిళా అక్షరాస్యత తక్కువ జిల్లాల్లో SC, ST, OBC, మైనారిటీ బాలికలకు; 750 వసతి పాఠశాలలు
  3. (3)1989 లో గ్రామీణ మహిళల సాధికారత కోసం
  4. (4)2010 లో పట్టణ మురికివాడల బాలికలకు మాత్రమే
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) 2004-05 లో మహిళా అక్షరాస్యత తక్కువ జిల్లాల్లో SC, ST, OBC, మైనారిటీ బాలికలకు; 750 వసతి పాఠశాలలు

KGBV లు 2004-05 లో, మహిళా అక్షరాస్యత తక్కువగా ఉన్న జిల్లాల్లో SC, ST, ఇతర వెనుకబడిన కులాలు, మైనారిటీ బాలికల కోసం మొదలయ్యాయి; 750 వసతి పాఠశాలలు ఏర్పాటు చేశారు.

1995 మధ్యాహ్న భోజన పథకం సంవత్సరం; 1989 మహిళా సమాఖ్య సంవత్సరం. KGBV బాలుర కోసం గానీ, మురికివాడలకు మాత్రమే గానీ కాదు.

మోడల్ ప్రశ్న 35

ఏకోపాధ్యాయ పాఠశాలలకు సంబంధించి సరైన జతను గుర్తించండి. (1) మారుమూల ప్రాంతాల బడుల్లో పిల్లలు - (అ) ఉపాధ్యాయుడు రాకపోతే బడి మూత (2) బడి ఆధారపడేది - (ఆ) 10-25 మంది (3) చిన్న గదిలో నడిచే ప్రాథమిక బడులు - (ఇ) 11వ పంచవర్ష ప్రణాళిక (4) లోపాలను గుర్తించింది - (ఈ) 1/4 వంతు

  1. (1)(1)-(ఆ), (2)-(అ), (3)-(ఈ), (4)-(ఇ)
  2. (2)(1)-(అ), (2)-(ఆ), (3)-(ఇ), (4)-(ఈ)
  3. (3)(1)-(ఈ), (2)-(అ), (3)-(ఆ), (4)-(ఇ)
  4. (4)(1)-(ఆ), (2)-(ఇ), (3)-(ఈ), (4)-(అ)
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) (1)-(ఆ), (2)-(అ), (3)-(ఈ), (4)-(ఇ)

మారుమూల (ఎడారి, సరిహద్దు, భూకంప) ప్రాంతాల బడుల్లో 10-25 మంది పిల్లలు; ఏకోపాధ్యాయ బడి పూర్తిగా ఉపాధ్యాయుడి హాజరు మీద ఆధారపడుతుంది - ఆయన రాకపోతే బడి మూత; 1/4 వంతు ప్రాథమిక బడులు చిన్న ఆవాసాల్లో ఒక చిన్న గదిలోనే; 11వ పంచవర్ష ప్రణాళిక ఏకోపాధ్యాయ, బహుళ తరగతి బడుల లోపాలను గుర్తించింది.

మిగతా ఎంపికల్లో కనీసం రెండు జతలు తారుమారయ్యాయి; కాబట్టి అవి తప్పు.

మోడల్ ప్రశ్న 36

గ్రామీణ పాఠశాలల్లో అభ్యసన ఫలితాలు రాకపోవడానికి కారణంగా చెప్పనిది ఏది?

  1. (1)ఒకే ఉపాధ్యాయుడు ఎక్కువ తరగతులకు బోధించడం
  2. (2)ఉపాధ్యాయుల, విద్యార్థుల హాజరు తక్కువ
  3. (3)పుస్తకాలు ఎక్కువగా ఇంగ్లీషు మాధ్యమంలో ఉండటం
  4. (4)గ్రామీణ పిల్లలకు జీవితానుభవ జ్ఞానం అసలు లేకపోవడం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) గ్రామీణ పిల్లలకు జీవితానుభవ జ్ఞానం అసలు లేకపోవడం

గ్రామీణ పిల్లలకు జీవితానుభవ జ్ఞానం ఉంటుంది; సమస్య ఏమిటంటే పాఠ్యపుస్తకాలు వారికి అర్థం కావడం కష్టం. కాబట్టి "జ్ఞానం అసలు లేదు" అనేది చెప్పని కారణం.

బహుళ తరగతి బోధన, తక్కువ హాజరు, ఇంగ్లీషు మాధ్యమ పుస్తకాలు (పిల్లలు మాతృభాష లేదా హిందీ మాట్లాడతారు) - ఈ మూడూ నోట్స్‌లో చెప్పిన కారణాలు.