- జనుల్లో కనిపించే రకరకాల తేడాలు, పోలికలు - వీటన్నిటినీ వైవిధ్యంగా నిర్వచించారు (వెల్నర్, 2000). మానవ జీవితంలోని శారీరక, మత, రాజకీయ నమ్మకాలు, వైవాహిక బంధాలు, వయసు, విద్య, భౌతిక-మానసిక శక్తి, ఆదాయం, సామాజిక-ఆర్థిక స్థితి, వృత్తి, భాష, భౌగోళిక ప్రదేశం వంటి ఎన్నో విషయాల్లోని భిన్నతలు వైవిధ్యంలో చేరాయి.
- వైవిధ్యంలో ఎన్నో అంశాలు ఉన్నా, మానవ సంబంధాలను ఎక్కువగా ప్రభావితం చేసే విద్య, వ్యాపారం, పరిశ్రమల్లో సాంస్కృతికంగా, భాషాపరంగా కనిపించే భేదాలే ముఖ్యమైనవి.
సాంస్కృతిక వైవిధ్యం: ఏకసంస్కృతి వర్సెస్ వైవిధ్యం
- సమాజంలోని వ్యక్తుల భాష, విశ్వాసాలు, అలవాట్లు, విలువలు, సూత్రాలు, సంస్థలు, వస్తు సామగ్రి - ఇవన్నీ సంస్కృతిలో భాగమే.
- ఏకసంస్కృతి అంటే ఒక ప్రాంతంలో లేదా ఒక దేశంలో వ్యాపించిన ఒకే సంస్కృతి. దానికి భిన్నంగా సాంస్కృతిక వైవిధ్యంలో అనేక సంస్కృతుల శ్రేష్ఠత ఉంటుంది.
- సాంస్కృతిక వైవిధ్యం అంటే ఒక ప్రాంతంలో లేదా ప్రపంచమంతటా మానవ సమూహాల్లో కనిపించే తేడాలు.
- ప్రపంచీకరణ వల్ల సాంస్కృతిక వైవిధ్యం తగ్గి, ఏకసంస్కృతి ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.
- సాంస్కృతిక వైవిధ్యం పట్ల వైఖరి: భావాలు, జాతి, తరగతి, సామాజిక-ఆర్థిక స్థాయి, మతం, భాష, వయసు, భౌతిక-మానసిక సామర్థ్యం, ఇతర మానవ లక్షణాల్లో ప్రజల మధ్య ఉన్న భేదాలపై మన అభిప్రాయం, ఆలోచన, అంగీకారం.
UNESCO: మూడు ముఖ్య అడుగులు
| సంవత్సరం | UNESCO చర్య | ముఖ్యాంశం |
|---|---|---|
| 2001 | సాంస్కృతిక వైవిధ్య సార్వత్రిక ప్రకటన | సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని **"మానవ జాతి ఉమ్మడి వారసత్వం"**గా గుర్తించింది; మానవ గౌరవాన్ని మనగడను పెంచడంలో వైవిధ్య రక్షణ ముఖ్యమని భావించింది |
| 2005 | సాంస్కృతిక వైవిధ్య పరిరక్షణ, పెంపుదల సమావేశం (కన్వెన్షన్) | సాంస్కృతిక సామగ్రి, సేవలు, కార్యక్రమాలను సాంస్కృతిక గుర్తింపు, విలువలు, అర్థాలకు వాహకాలుగా గుర్తించింది; ఆర్థిక విలువ ఉన్నా వాటిని కేవలం వ్యాపార వస్తువులుగా చూడరాదు. జాతీయ, అంతర్జాతీయ వేదికల్లో సంస్కృతిని ప్రధాన అంశంగా చేర్చాలని కోరింది; దీని వల్ల అంతర్జాతీయ వికాసం, సహకారం, దారిద్ర్య నిర్మూలన జరుగుతాయి |
| తర్వాత | అమూర్త (అగ్రాహ్య) సాంస్కృతిక వారసత్వ భద్రతా సమావేశం | సాంస్కృతిక వైవిధ్యానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది |
- UNESCO ప్రకారం సాంస్కృతిక వైవిధ్యం అంటే వివిధ వర్గాలు, సమాజాలు, సంస్కృతులు తమను తాము వ్యక్తం చేసుకోవడం. ఈ భావాలు ఒక వర్గంలోని సభ్యుల మధ్య, వేర్వేరు వర్గాల మధ్య వ్యాపిస్తాయి. మానవ సాంస్కృతిక వారసత్వం బహువిధాలుగా వెలువడటం మాత్రమే కాక, రకరకాల రూపాల్లో కళాత్మక సృజన, ప్రసారం, ఆనందించడం కూడా సాంస్కృతిక వైవిధ్యమే.
- 2005 సమావేశం ప్రకారం సాంస్కృతిక వైవిధ్యం సమృద్ధికి ఎన్నో దారులున్న కొత్త ప్రపంచాన్ని సృష్టిస్తుంది; సమాజాలు, మానవులు, జాతులు ఎదగడానికి ప్రోత్సాహం ఇస్తుంది; స్థానిక, జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో శాంతి సౌభాగ్యాలకు దోహదపడుతుంది.
- అమూర్త సాంస్కృతిక వారసత్వం తరతరాలుగా ప్రవహించి, సమాజాలను వాటి ప్రకృతి, చరిత్రతో బంధించి, వాటికి ఒక ప్రత్యేకతను ఇస్తుంది. దీని వల్ల సాంస్కృతిక వైవిధ్యానికి, సృజనాత్మకతకు మాన్యత లభిస్తుంది.
- సాంస్కృతిక వైవిధ్యం వల్ల ప్రపంచం రకరకాల పోకడలతో సుసంపన్నమవుతుంది; సమూహాలు, ప్రజలు, దేశాలు ప్రగతిశీలంగా ఎదుగుతాయి. సమాజంలో శాంతి, సుస్థిరత, భద్రత కోసం సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని ప్రపంచ దృక్పథంతో చూడటం అలవడాలి.
భాషా వైవిధ్యం: ప్రపంచ చిత్రం
- సాంస్కృతిక వైవిధ్యానికి కారణమైన ముఖ్య అంశం భాష. నేడు ప్రపంచంలో సుమారు ఏడు వేల భాషలు ఉన్నాయి.
- భాషల సరైన సంఖ్య గుర్తించడం కష్టం; ఎందుకంటే భాషకు, మాండలికానికి ఉన్న తేడాను సులభంగా గ్రహించలేం. భాషలు ఒక నిర్దిష్ట చట్రంలో ఇమడవు; వాటి మధ్య అంతరాలను గ్రహించడం కష్టం. ఒక ప్రాంతంలో, ప్రదేశంలో సాగిపోయేదే భాష.
- భాషాపరమైన వైవిధ్యం అంటే భాషల్లో కనిపించే విభేదాల పరంపర.
- గోర్డాన్ ప్రచురించిన వ్యాసం ప్రకారం నేడు ప్రపంచంలో 6912 భాషలు ఉన్నాయి; వీటిలో కొన్ని మాండలికాలే. వేర్వేరు ఖండాల్లో వ్యాపించిన భాషలను పోల్చితే వాటి తారతమ్యాలు తెలుస్తాయి:
| ఖండం | భాషల సంఖ్య | శాతం |
|---|---|---|
| ఆసియా | 2269 | 32.8 |
| ఆఫ్రికా | 2092 | 30.3 |
| పసిఫిక్ | 1310 | 19.0 |
| అమెరికాలు | 1002 | 14.5 |
| యూరప్ | 239 | 3.5 |
| మొత్తం | 6912 | 100 |
- యూరప్, అమెరికాలతో పోలిస్తే ఆఫ్రికా, ఆసియా ఖండాల్లో భాషలు ఎక్కువ.
- ప్రపంచంలో అత్యధిక భాషలు మాట్లాడే ప్రాంతాలు భూమధ్య రేఖకు ఇరువైపులా వ్యాపించి ఉన్నాయి: ఆగ్నేయ ఆసియా, భారతదేశం, ఆఫ్రికా, దక్షిణ అమెరికా.
- ఈ పట్టికలోని భాషలన్నీ జీవ భాషలు; మాతృభాషగా మాట్లాడబడేవి.
- ప్రపంచ జనాభాలో 40% మంది ఎనిమిది భాషల్లో ఒకదాన్ని మాతృభాషగా కలిగి ఉన్నారు: మాండలిక చైనీస్ (మాండరిన్), హిందీ, స్పానిష్, ఇంగ్లీష్, బెంగాలీ, పోర్చుగీసు, అరబ్బీ, రష్యన్.
- మరోవైపు 4000 కంటే ఎక్కువ భాషలను 2% కంటే తక్కువ జనాభా మాట్లాడుతున్నారు. కొన్ని భాషలను వందల మంది మాత్రమే వాడతారు.
- భాష, సంస్కృతి విడదీయరానివి కాబట్టి భాషాపరమైన, సాంస్కృతిక వైవిధ్యాలు కలిసే ప్రయాణిస్తాయి. బడిలోని ముఖ్య భాషకు భిన్నంగా మాట్లాడే విద్యార్థులు కొత్త సాంస్కృతిక పరిధిలో భాష నేర్చుకోవాల్సి వస్తుంది.
- వ్యక్తులకు, సమాజాలకు భాషా వైవిధ్యం ఎంతో ముఖ్యం; అంతర్జాతీయ నేపథ్యంలో విద్య, ఉద్యోగాల్లో బహుభాషా పరిస్థితులు కల్పిస్తుంది.
పరీక్ష కోణం: ఏకసంస్కృతి = ఒక ప్రాంతం / దేశంలో ఒకే సంస్కృతి; ప్రపంచీకరణ వల్ల దాని అవకాశం. UNESCO: 2001 సార్వత్రిక ప్రకటన (ఉమ్మడి వారసత్వం), 2005 కన్వెన్షన్ (సాంస్కృతిక వస్తువులు కేవలం వ్యాపార వస్తువులు కాదు; దారిద్ర్య నిర్మూలన), తర్వాత అమూర్త వారసత్వ సమావేశం. గోర్డాన్: 6912 భాషలు; అత్యధికం ఆసియా (2269), అత్యల్పం యూరప్ (239). 40% జనాభా - 8 భాషలు; 4000+ భాషలు - 2% లోపు జనాభా.
మెమొరీ కోడ్: UNESCO వరుస "ప్ర-స-అ" - 2001 ప్రకటన, 2005 సమావేశం (కన్వెన్షన్), తర్వాత అమూర్త వారసత్వం. భాషలు "ఆ-ఆ-ప-అ-యూ" - ఆసియా > ఆఫ్రికా > పసిఫిక్ > అమెరికాలు > యూరప్; మొత్తం 6912. "40 - 8, 4000 - 2": 40% జనాభాకు 8 భాషలు; 4000 భాషలకు 2% లోపు జనాభా.