అభ్యాసకుల్లో వైవిధ్యం
- వైవిధ్యం అంటే జాతి, తెగ, భాష, లింగ భేదాలు, సామాజిక-ఆర్థిక స్థోమత, శక్తి-సామర్థ్యాలు - వీటన్నిటిలో వ్యక్తుల మధ్య ఉండే భిన్నతలు. ఈ తేడాల వల్లే మనం సమాజంలో ఎలా వ్యవహరిస్తాం, ఇతరులకు మనపై ఎలాంటి అభిప్రాయం కలుగుతుంది అనేది నిర్ణయమవుతుంది.
- మన సామూహిక భేదాలు బోధన-అభ్యసన ప్రక్రియకు బలం చేకూరుస్తాయి. ఇతరుల సాంస్కృతిక, భాషాపరమైన, జాతిపరమైన వైవిధ్యం వల్ల మనం జ్ఞానవంతులం అవుతాం.
- భేదాలను గమనించడం అంటే, ప్రతి ఒక్కరి శక్తి సామర్థ్యాలు, నైపుణ్యాలు సమాజ ప్రగతికి తోడ్పడతాయని అర్థం చేసుకోవడం.
- ఈ లక్షణాలను జ్ఞాన సంచయంగా, చారిత్రకంగా కూడబెట్టుకున్న, సాంస్కృతికంగా వికసించిన విజ్ఞాన సముదాయాలుగా చూడాలి. గృహ నిర్వహణ, వైయక్తిక ధర్మాలు, బాగోగులకు అవసరమైన జ్ఞాన భాండాగారాలుగా గ్రహించి, భవిష్యత్ అభ్యసనకు మూలస్తంభాలుగా భావించాలి.
- ఇతరుల్లోని భేదాలను అంగీకరించడం అంటే వాటిని ఒప్పుకోవడం. ప్రతి వ్యక్తికీ ఒక వారసత్వం ఉందని, అది వారి నమ్మకాలు, అలవాట్లు, ప్రవర్తనలో ప్రతిబింబిస్తుందని గ్రహిస్తాం. ఈ అంగీకారంతో అందరి అభిప్రాయాలను సమాన ఆసక్తితో వింటాం.
- అభ్యసన వాతావరణంలో వ్యక్తులు చూపే భిన్న ఆలోచనలు, బోధనాభ్యసనలో సరైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడానికి వనరులుగా ఉపయోగపడతాయి.
- వైవిధ్యాన్ని ఆశించి, గౌరవించి, అంగీకరిస్తే విద్యావేత్తలు మన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ విద్యా ఉద్దేశాలను సులభంగా చేరగలరు.
అభ్యసన అవసరాలు తీర్చడంలో మూడు అంశాలు
| అంశం | అర్థం |
|---|---|
| సంస్థాగత అంశాలు | బడిలో రకరకాల విద్యార్థుల అవసరాలకు సంబంధించిన వసతులు కల్పించడం |
| వ్యక్తిగత అంశాలు | బడిలో వైవిధ్యం వల్ల వచ్చే సమస్యలకు మానసికంగా సిద్ధం కావడం |
| బోధనాపరమైన అంశాలు | వైవిధ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని బోధనా సామగ్రి, కార్యక్రమాలు ఏర్పాటు చేయడం |
సమ్మిళిత విద్య, RTE 2009
- ఈ రోజుల్లో భిన్న నేపథ్యాల విద్యార్థులు ఎక్కువమంది ప్రాథమిక బడుల్లో చేరుతుండటం వల్ల సమ్మిళిత విద్య ప్రాధాన్యం పెరిగింది.
- విద్యార్థుల నైపుణ్యాలు, సాంఘిక, ఆర్థిక, సాంస్కృతిక, భాషా నేపథ్యాల్లోని భిన్నతలను బోధనాభ్యసనలో నిర్మాణాత్మకంగా వాడి సాంఘిక సమన్యాయాన్ని సాధించడం భారతదేశానికి ఒక పెద్ద సవాలు.
- ఈ ఉద్దేశంతోనే భారత ప్రభుత్వం బాలల ఉచిత, నిర్బంధ విద్యా హక్కు చట్టం (RTE 2009) తెచ్చింది. బడి ప్రవేశంలో, హాజరులో, చదువు పూర్తి చేయడంలో అందరికీ సమాన హక్కు కల్పించే న్యాయపరమైన చట్టం ఇది. సామాజిక, సాంస్కృతిక, జాతి, భాషలతో నిమిత్తం లేకుండా అందరు పిల్లలను బడుల్లో చేర్చుకోవాలని ఆదేశించింది.
- కానీ ఈ చట్టం ఆచరణలో విజయవంతం కావాలంటే తరగతిలోని అల్పసంఖ్యాక వర్గాల పిల్లల అవసరాలను పూర్తిగా తీర్చాలి. వీరిలో చాలామంది SC, ST వంటి బలహీన తరగతులు, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలు, పట్టణాల్లోని పేదలు, వలస కార్మికులు, అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు, ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లల వర్గాలకు చెందినవారే.
- విద్యార్థులు బడుల్లో చేరినా అతి త్వరలో మానేస్తారు. బలహీన సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితుల వల్ల బడి విద్య వంటి ప్రాథమిక హక్కులను కోల్పోయే ప్రమాదంలో ఉంటారు.
- ప్రవేశం మాత్రమే సరిపోదు. భయం, ఒత్తిడి, వ్యాకులత లేని విద్యను అందించాలి; ప్రాథమిక విద్యలో బోధన, అభ్యసన ప్రమాణాలు పెరగాలి.
- RTE 2009 ప్రకారం చింత లేని, స్నేహపూర్వక విద్య అందించడంలో ఉపాధ్యాయుడు, బోధనా పద్ధతులే ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి.
- ఈ చట్టం "విద్యార్థులు స్తబ్దమైన (నిష్క్రియ) అభ్యాసకులు మాత్రమే" అనే భావనను తొలగించింది; పరీక్షలకు పాఠ్యపుస్తకాలనే ఆధారంగా వాడే సంప్రదాయాన్ని తొలగించింది.
వైవిధ్యం గల విద్యార్థులకు విద్యా ప్రణాళిక
- ప్రత్యేకమైన లక్షణాలు, ఆసక్తులు, వైఖరులు, వైవిధ్యం ఉన్న విద్యార్థులకు తరగతిలో నేర్చుకోవడానికి తోడ్పడే భిన్నమైన బోధనా పద్ధతులు అవసరం. ఈ వైవిధ్యానికి తగిన సమ్మిళిత ప్రణాళిక రూపొందించాలి; అందులో విద్యార్థులందరూ సమానంగా నేర్చుకుని భాగస్వాములు కావాలి.
- NCF 2005 ప్రకారం భిన్న బోధనా పద్ధతులు వాడే అవకాశం ఇచ్చే విద్యా ప్రణాళిక, బోధనా సామగ్రి (TLM) అవసరం. పాఠ్య ప్రణాళిక సమ్మిళితంగా ఉండాలి; సాధారణ విద్యార్థులకు, ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న విద్యార్థులకు ఒకే రకమైన ప్రణాళిక ఉండాలి.
- RTE 2009లో చెప్పినట్లు ఏ విద్యార్థీ బడి మానేయకుండా నిలుపుకోవడమే విద్యా ప్రణాళిక ముఖ్య ఉద్దేశం కావాలి.
- RTE 2009 ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న విద్యార్థులకు సాధారణ బడుల్లో ప్రవేశం కల్పించాలని నిర్దేశించింది.
- సాంప్రదాయిక పాఠ్య ప్రణాళికల్లో మార్పులు రావాలి. ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్నవారిని, మామూలు విద్యార్థులను తరగతిలో చేర్చుకోవడానికి, మానేయకుండా చూడటానికి స్పష్టమైన విధానాలు కావాలి.
- ఉపాధ్యాయ శిక్షణలో మౌలిక మార్పులు చేసి, సమ్మిళిత వాతావరణం కోసం సృజనాత్మక వ్యూహాలు ప్రవేశపెట్టాలి.
- పాఠ్యప్రణాళికలో మార్పులు, అవసరాలకు సరిపడే బోధనా పద్ధతులు, సమ్మిళిత బోధనాభ్యసన సామగ్రి, పరీక్షా పద్ధతుల్లో మార్పుల వల్ల విద్యార్థులకు సరిపడే బోధన జరుగుతుంది.
- మార్పుల ఉద్దేశం: సామాజిక, సాంస్కృతిక, భాషాపరమైన, శారీరకమైన వైవిధ్యం ఉన్న విద్యార్థులందరికీ అన్ని విధాలుగా అభ్యసన అవకాశాలు పెంచడం.
సమ్మిళిత పాఠ్యప్రణాళికకు సూచనలు
- విద్యార్థి మానసిక ఎదుగుదల, ఆసక్తులు, ప్రత్యేక అవసరాలు దృష్టిలో ఉంచుకుని విద్యార్థి కేంద్రిత బోధనాభ్యసనం.
- చదువును ఉత్తమ స్థాయికి తీసుకెళ్లడానికి భౌతికంగా, సాంఘికంగా, అభిప్రాయపరంగా, విద్యాపరంగా అందరికీ సమాన అవకాశాలు.
- సముచితమైన బోధనా సామగ్రి, సరైన వైఖరి, సమకాలీన పద్ధతులతో అభ్యసనాన్ని సులువు చేయడం.
- ప్రతి ఒక్కరి అభ్యసన పద్ధతికి తగిన అభ్యసన సామగ్రి, ఉపకరణాలు, మూల్యాంకనం పాఠ్యప్రణాళికలో చేర్చడం.
- ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్నవారికి అనుగుణమైన విద్యా విషయక, సాంకేతిక పద్ధతులు చేర్చడం.
- తమ తమ నైపుణ్యాలను బట్టి ప్రతిభ చాటే అవకాశాలు ఇవ్వడం.
- స్వతంత్ర జీవనానికి సరిపడే సామర్థ్యం ఇచ్చే పద్ధతులు నేర్పడం.
- స్థానికంగా లభించే వసతులు, పరిస్థితులకు అనుగుణంగా వృత్తిపరమైన ప్రావీణ్యత నేర్పడం.
- ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్నవారికి బోధనాభ్యసనంలో పని అనుభవాలను జోడించి వృత్తి విద్య అందించడం.
- ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న విద్యార్థులను ఆటపాటల్లో, సాంఘిక-సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్లో లీనం చేసి శారీరకంగా, మానసికంగా సంసిద్ధులను చేయడం.
- బడి, తరగతి వేళల్లో ప్రత్యేక విద్యార్థులకు సౌకర్యంగా ఉండే మార్పులు చేయడం.
- సాంఘిక మైత్రికి దోహదపడే వసతులు కల్పించడం.
- విద్యా సామగ్రి, కార్యక్రమాల ద్వారా కొత్త, పాత భావాలను కలిపి జ్ఞానాన్ని పెంచడం.
వైవిధ్యం గల విద్యార్థులకు పాఠ్యపుస్తకాలు
పాఠ్య ప్రణాళిక పాఠ్యపుస్తకాల ద్వారానే అమలవుతుంది. కాబట్టి పుస్తకాలు సమ్మిళితంగా, వైవిధ్యం ఉన్న సమూహం ఒక విషయాన్ని సమగ్రంగా అర్థం చేసుకునేలా రాయాలి:
- భౌతికంగా, గ్రహణశక్తిలో అనుకూలత లేని విద్యార్థులకు పుస్తకాలు ఇస్తే సరిపోదు. ఉదా: అంధ విద్యార్థులకు, డిస్లెక్సిక్ విద్యార్థులకు అచ్చు పుస్తకాలు ఉపయోగపడవు.
- నేటి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వల్ల పాఠ్యాంశాల జ్ఞానాన్ని ఎలక్ట్రానిక్ పద్ధతుల్లోకి మార్చే అవకాశం ఉంది: కంప్యూటర్ల ద్వారా చదివే పుస్తకాలు, బ్రెయిలీ ప్రింటర్లు, తెరపై ప్రదర్శన ఇప్పుడు విస్తృతంగా వాడుకలో ఉన్నాయి.
- వినికిడి లోపం ఉన్న విద్యార్థులకు బొమ్మల ద్వారా బోధనా సామగ్రి తయారు చేయవచ్చు; వీటిని అందరు విద్యార్థులూ వాడుకోవచ్చు.
- ప్రచురించిన అన్ని పుస్తకాలను ఈ-టెక్స్ట్ రూపంలో అందుబాటులో ఉంచాలి.
- ధ్వని, చలన చిత్రాలతో నూతన ఆలోచనలు పెంచే ఎలక్ట్రానిక్ పుస్తకాలు తయారు చేయవచ్చు; ముఖ్యంగా ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్నవారు వీటిని వాడుకోగలరు.
- పాఠ్యపుస్తకాలను వినే అవకాశం కల్పించాలి; రంగురంగులతో, అనేక రకాల కూర్పులతో ప్రచురించాలి.
పరీక్ష కోణం: అభ్యసన అవసరాలు తీర్చడంలో 3 అంశాలు: సంస్థాగత (వసతులు), వ్యక్తిగత (మానసిక సిద్ధత), బోధనాపర (సామగ్రి, కార్యక్రమాలు). RTE 2009 = ప్రవేశం, హాజరు, పూర్తి చేయడంలో సమాన హక్కు; విద్యార్థి స్తబ్ద అభ్యాసకుడు అనే భావన, పరీక్షలకు పాఠ్యపుస్తకాలే ఆధారం అనే సంప్రదాయం తొలగింపు. NCF 2005 = సమ్మిళిత పాఠ్య ప్రణాళిక, అందరికీ ఒకే ప్రణాళిక. అంధులకు, డిస్లెక్సిక్ విద్యార్థులకు అచ్చు పుస్తకాలు పనికిరావు; వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి బొమ్మల సామగ్రి.
మెమొరీ కోడ్: మూడు అంశాలు "సం-వ్య-బో" - సంస్థాగత = వసతులు, వ్యక్తిగత = మనసు సిద్ధం, బోధనాపర = సామగ్రి. పాఠ్యపుస్తక మార్పులు "ఈ-బ్రె-బొ-వి" - ఈ-టెక్స్ట్, బ్రెయిలీ ప్రింటర్, బొమ్మల సామగ్రి, వినే పుస్తకాలు.