అభివృద్ధి అంటే నిరంతరం జరిగే మార్పుల ప్రక్రియ. శైశవ అభివృద్ధి భాష, అవగాహన, ఉద్వేగాలు, వాటి మధ్య సంబంధాల చుట్టూ తిరుగుతుంది. అంధత్వం శిశువు మానసిక, సామాజిక ఎదుగుదలపై ప్రభావం చూపుతుంది.
శారీరక, చలన, భాష, సామాజిక-ఉద్వేగ, అవగాహన అభివృద్ధిపై అంధత్వం చూపే ప్రభావాలు, లోవెన్ఫెల్డ్ చెప్పిన మూడు పరిమితులు "దృష్టి లోపం: విద్యాపరమైన ప్రభావాలు, బోధన" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ అంధత్వం వ్యక్తి మీద, కుటుంబం మీద తెచ్చే మానసిక-సామాజిక పర్యవసానాలు, వాటిని ప్రభావితం చేసే అంశాలు, వివిధ కంటి స్థితుల్లో విద్యా అవసరాలు చూద్దాం.
అంధత్వం మానసిక, సామాజిక పర్యవసానాలు
- మూర్తిమత్వం ఎదగాలంటే ఉద్వేగ, సామాజిక అభివృద్ధి తప్పనిసరి. అంధ శిశువుకూ ఇది వర్తిస్తుంది. పిల్లవాడి అభివృద్ధి సమస్యలను తల్లిదండ్రులు అర్థం చేసుకుని తగిన చర్యలు తీసుకుంటే ఆరోగ్యకరమైన సామాజిక-ఉద్వేగ ఎదుగుదల సులభమవుతుంది.
- వైకల్యం వ్యక్తి జీవితంపై ప్రత్యక్షంగానూ, పరోక్షంగానూ ప్రభావం చూపుతుంది.
| పర్యవసానం రకం | ఏం జరుగుతుంది |
|---|
| ఉద్వేగ పతనం | ఉద్వేగ పరంగా కుంగిపోవడం |
| మానసిక అంశాలపై ప్రభావం | ఆత్మాభిమానం, ఆత్మవిశ్వాసం, అవగాహన సామర్థ్యం, స్నేహం, భావ ప్రకటన దెబ్బతినడం |
| సామాజిక అంశాలపై ప్రభావం | కుటుంబ సభ్యుల గౌరవం, కుటుంబ స్వీకృతి, సామాజిక సమైక్యత దెబ్బతినడం |
- సంక్షిప్తంగా: దృష్టి లోపం పర్యవసానాలు ఉద్వేగాలు, మూర్తిమత్వం, సామాజిక అంశాలు అనే మూడింటిపై ఉంటాయి.
- మానసిక-సామాజిక సర్దుబాటు, ఉద్వేగ పరిపక్వత పెరిగితే సమాజం వారిని స్వీకరిస్తుంది; అప్పుడు జీవితానికి అర్థం వస్తుంది.
- వైకల్యం కంటే దానితో వచ్చే ఉద్వేగ వైకల్యమే మానసిక-సామాజిక ఎదుగుదలను ఎక్కువగా దెబ్బతీస్తుంది. పిల్లలు తల్లిదండ్రుల ఆశలు నెరవేర్చాలని ప్రయత్నిస్తారు; తల్లిదండ్రులు వారి సామర్థ్యాలను గుర్తించకపోతే లేదా తిరస్కరిస్తే వారి అహం దెబ్బతింటుంది.
| తల్లిదండ్రుల ధోరణి | ఫలితం |
|---|
| అతి రక్షణ | స్వేచ్ఛ లేకపోవడం |
| నిర్లక్ష్యం | దుష్ప్రవర్తన |
- రెండు విధాలుగానూ వైకల్యం మరింత పెరుగుతుంది. సమాజం వైకల్యాన్ని ఒకే మూసలో చూడకూడదు; వైకల్యం ఉన్నవారిని ముందుగా **"వ్యక్తులు"**గా చూడాలి.
అంధత్వ ప్రభావాన్ని నిర్ణయించే అంశాలు
- అంధత్వం వ్యక్తిలో, కుటుంబంలో ఎన్నో మార్పులు తెచ్చి మానసిక వేదన కలిగిస్తుంది. సామాజిక పరిస్థితిని స్వీకరించలేకపోవడం అనేక అంశాలపై ఆధారపడుతుంది. స్వల్పకాలిక, దీర్ఘకాలిక సర్దుబాటు ఇబ్బందుల్లో మానసిక వేదన, ఇతరులతో ప్రవర్తనా సమస్యలు ఉంటాయి.
- చూపు లేకపోవడం స్వయం సంరక్షణ, ఇంటి నిర్వహణ, ప్రయాణం, చదవడం-రాయడం, ఉద్యోగం - ఈ రంగాలపై ప్రభావం చూపుతుంది. దృష్టి లోపం ఎంత ఎక్కువైతే ఈ రంగాల్లో నెట్టుకురావడానికి అంత ఎక్కువ సాంకేతికత అవసరం.
- పరిసరాల గురించి జ్ఞానం ఇచ్చేది ప్రధానంగా చూపే. సమాచారాన్ని సేకరించడం, నిల్వ చేయడం, సరిచూసుకోవడం అనే పరిసరాలతో పరస్పర చర్య చూపు లేకుండా కష్టం; దృష్టి లోపం ఈ ప్రక్రియను అడ్డుకుంటుంది. వయసు, అనుభవంతో ఈ లోటును ఎంతవరకు భర్తీ చేయవచ్చో ఆలోచించడమే లక్ష్యం.
- గాబ్రియల్ ఫారెల్ (1956): చూపున్నవారు అంధత్వాన్ని ఒక వ్యాధిలా చూస్తే అంధులతో వ్యవహరించడం వారికే కష్టమవుతుందని చెప్పారు. అంధుల పట్ల సమాజంలో కనిపించే ధోరణుల్లో ఆయన ఎత్తి చూపినవి:
- తిరస్కారం: అంధులను మామూలు సామాజిక సంబంధాల నుంచి దూరం పెట్టడం.
- నిస్సహాయులనే భావన: అంధులు నిస్సహాయులు, రోజువారీ పనులు చేసుకోలేరు అని భావించడం.
ప్రారంభ వయసు (అంధత్వం వచ్చిన వయసు)
- ఒక వ్యాధి సంకేతాలు, లక్షణాలు వ్యక్తికి మొదటిసారి అనుభవంలోకి వచ్చిన / గుర్తించిన వయసును వైద్య భాషలో ప్రారంభ వయసు అంటారు. ఉదాహరణకు వెన్నెముక వంకర (స్కోలియోసిస్) సాధారణంగా 10-15 ఏళ్ల మధ్య మొదలవుతుంది.
- ప్రారంభ వయసును బట్టి వ్యాధులను పుట్టుక నుంచి, శైశవం, బాల్యం, కౌమారం అని విభజిస్తారు.
- అంధత్వం వచ్చిన వయసు ఉద్వేగ అభివృద్ధిపై గణనీయమైన ప్రభావం చూపుతుంది.
| అంశం | పుట్టుకతో వచ్చిన అంధత్వం | జీవితం మధ్యలో అకస్మాత్తుగా వచ్చిన అంధత్వం |
|---|
| స్వీకరణ | దానంతట అదే అలవాటవుతుంది; మళ్లీ కొత్తగా సర్దుకోవాల్సిన అవసరం ఉండదు | దిగ్భ్రాంతి, మానసిక వేదనతో వస్తుంది; సర్దుకోవడానికి సమయం కావాలి |
| కుటుంబం | సహజంగా అలవాటుపడుతుంది | వ్యక్తి, కుటుంబం ఇద్దరూ కుంగిపోతారు; వారి మధ్య మాటలు, సంభాషణ అవసరం |
| ప్రభావం | కొందరు పరిశోధకుల ప్రకారం సర్దుబాటు సమస్యలు తక్కువ | వయసు ఎక్కువయ్యే కొద్దీ ఉద్వేగ, శారీరక ప్రభావం ఎక్కువ, సర్దుకోవడానికి ఎక్కువ కాలం; కుటుంబాన్ని సహాయం అడగడానికీ సంకోచిస్తారు |
- చూపు కోల్పోతున్నవారు ఉద్వేగపరంగా కలత చెందుతారు, అంధత్వం అంటే భయపడతారు.
- తర్వాత వచ్చిన అంధత్వాన్ని కొందరు నిపుణులు **"మరణం, పునర్జన్మ"**తో పోల్చారు: చూపున్న వ్యక్తి "చనిపోయి", అంధుడైన కొత్త వ్యక్తి "పుడతాడు". కానీ ఈ కొత్త వ్యక్తి పూర్తిగా కొత్తవాడు కాదు; చూపున్నప్పటి జ్ఞాపకాలు, భావాలు అతనిలో ఉంటాయి.
- బామన్: పాక్షిక అంధుల్లో అభద్రతా భావం, ఒంటరితనం ఎక్కువగా కనిపిస్తాయని గుర్తించారు.
దృష్టి లోపాన్ని తొందరగా గుర్తించడం, మిగిలిన చూపు
- నిఘంటువు ప్రకారం అంధత్వం అంటే చూపు లేకపోవడం. కానీ నిజానికి అంధులందరూ 100% అంధులు కారు; లోపం స్థాయిలో తేడాలు ఉంటాయి. ఒకే రకమైన లోపం కూడా ఒక్కొక్కరిపై ఒక్కోలా ప్రభావం చూపుతుంది, కాబట్టి ప్రతి వ్యక్తినీ విడిగా అధ్యయనం చేయాలి.
- దృష్టి లోపాన్ని తొందరగా గుర్తిస్తే విలువైన సమయం ఆదా అవుతుంది. దృష్టి మాంద్యం, రేచీకటి వంటి వాటిని సరిదిద్దితే పిల్లవాడు ఎదిగే క్రమంలో చూపును వాడుకోగలుగుతాడు.
- కానీ పుట్టుకతో లేదా తొలి శైశవంలోనే ఇతర వైకల్యాలతో కలిసి వచ్చిన దృష్టి లోపాన్ని సరిదిద్దలేం. అయినా మంచి శిక్షణ, సాంకేతికత, సాధనాలు, సహాయక సేవలు ఉంటే అంధులూ అందరిలాగే నాణ్యమైన జీవితం గడపగలరు.
- అంధ పిల్లలు ఎక్కువగా చూపున్న వారిని అనుకరించి నేర్చుకోలేరు కాబట్టి, ముఖ్యంగా ఇతరులతో సంబంధాలు ఏర్పరచుకోవడంలో కొంత ఆలస్యం కనిపించవచ్చు.
అంధుల కుటుంబం: సామాజిక-ఆర్థిక స్థితి
- పిల్లవాడి మొదటి సామాజిక పరిసరం కుటుంబం; మూర్తిమత్వం రూపుదిద్దుకోవడంలో దానిదే కీలక పాత్ర. కుటుంబ సంస్కృతి, సామాజిక-ఆర్థిక స్థితి, తల్లిదండ్రుల విద్య, అంధ పిల్లవాడి పట్ల వారి ప్రవర్తన - ఇవే పిల్లవాడు సమాజంతో ఎంత బాగా సర్దుకుంటాడో నిర్ణయిస్తాయి.
- సామాజిక-ఆర్థిక స్థితి = సామాజిక హోదా, విద్య, వృత్తి, ఆదాయం కలయిక; సమాజంలో వ్యక్తి లేదా సమూహం స్థానాన్ని ఇది చూపుతుంది.
- అంధులకు సంపాదన అవకాశాలు తక్కువ, వైద్య ఖర్చులు ఎక్కువ. పిల్లవాడికి గానీ పెద్దవారికి గానీ వైకల్యం ఉంటే మొత్తం కుటుంబం ఆర్థిక స్థితిపై ప్రభావం పడుతుంది; చాలా కుటుంబాలు పేదరికంలో, ఆదాయ-హోదా అసమానతలతో జీవిస్తాయి.
- ధనిక కుటుంబాల్లోనూ అంధత్వం పేదరికాన్ని పెంచుతుంది, ఆర్థిక భద్రతను దూరం చేస్తుంది, సమాజం నుంచి వేరు చేస్తుంది.
- విష వలయం: అంధత్వం → నిరుద్యోగం → ఆదాయ నష్టం → పేదరికం, ఆకలి, తక్కువ జీవన ప్రమాణం → వైద్య సేవలు, విద్యావకాశాలు అందకపోవడం → అంధులకు, కుటుంబ సభ్యులకు తక్కువ సంపాదన శక్తి, తక్కువ ఉత్పాదకత.
- దృష్టి లోపం కుటుంబంలో ప్రతి సభ్యుడిపై ప్రభావం చూపుతుంది: ఇతరులతో సర్దుకోలేమనే భావన, తమలోనే ఏదో లోపం ఉందనే భావన, భవిష్యత్తులో ఏదో హాని జరుగుతుందనే భయం వారిని మానసిక వేదనలోకి నెడతాయి. మారుతున్న సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితులకు కుటుంబంలోనే సర్దుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు.
- అంధ పిల్లల కుటుంబాలు తీవ్రమైన సామాజిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటాయి; అంధత్వం రోజువారీ జీవితంలోకి ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా ప్రవేశిస్తుంది. పెద్దవారిలో అంధత్వం ఉద్యోగ అవకాశాలను, ఇతర రంగాల్లో పాత్రలను పరిమితం చేస్తుంది.
దృష్టి లోపం ఉన్న విద్యార్థుల విద్యా అవసరాలు
- విద్య అందరి హక్కు. దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లల అభ్యసన, ప్రవర్తన, ఆరోగ్య అవసరాలను సాధారణ విద్య ఒక్కటే తీర్చలేదు. వారి ప్రత్యేక అవసరాలు, సామర్థ్యాలను గుర్తించి, శిక్షణతో పెంపొందిస్తే వారు చూపున్న విద్యార్థులతో సమానంగా ఎదుగుతారు. స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ వ్యక్తిగత ఎదుగుదలకే కాదు, సామాజిక, నైతిక ఎదుగుదలకూ తోడ్పడుతుంది.
- అంధ విద్యార్థులు మామూలు పాఠ్యపుస్తకాలలోని అచ్చును చూడలేరు; వారికి బ్రెయిలీ నేర్పితే సమాజంలో చురుకుగా పాల్గొంటారు. కొన్ని పద్ధతులను క్రమబద్ధంగా నేర్పితే పరిమితులను అధిగమించగలరు.
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లలందరూ ఒకేలా నేర్చుకోరు. శిక్షణ పొందిన స్పెషల్ టీచర్ ప్రతి పిల్లవాడి వైకల్య స్థాయి, సామర్థ్యాలను అంచనా వేసి తగిన అభ్యసన అనుభవాలు ఇవ్వాలి.
- అల్ప దృష్టి విద్యార్థులు తమకు మిగిలిన చూపు, దృష్టి క్షేత్ర సామర్థ్యాన్ని బట్టి రకరకాల మాధ్యమాలు, ప్రత్యామ్నాయ సాధనాల ద్వారా సమాచారం సేకరిస్తారు.
| విద్యార్థి | అవసరమైనవి |
|---|
| అల్ప దృష్టి విద్యార్థులు | పెద్ద అక్షరాల పుస్తకాలు, చేతితో రాసిన ప్రతులు, చదవడానికి దృశ్య సాంకేతిక సాధనాలు; వైద్యుడు సూచించిన కళ్లద్దాలు |
| చట్టపరంగా అంధులుగా గుర్తించినవారు | బ్రెయిలీ ఆధారిత సాధనాలు, బ్రెయిలీ పుస్తకాలు, ఇతర సాధనాలు; కంప్యూటర్ శిక్షణ, ఉపయోగపడే సాఫ్ట్వేర్; శ్రవణ అభ్యాసం |
| బడి స్థాయిలో అందరికీ | వసతి గృహం, భోజనం, సాధనాలు; స్వతంత్ర జీవన శిక్షణ; విద్యలో పూర్తి భాగస్వామ్యం |
- తరగతిలో అవసరమైన ఏర్పాట్లు:
- తరచూ చిన్న విరామాలు
- కొత్త పరిసరాలతో పరిచయం పెంచుకోవడానికి సమయం
- వైద్యుడు సూచించిన కళ్లద్దాలు విద్యార్థి వాడుతున్నాడో లేదో ఉపాధ్యాయుడు చూడాలి
- తరగతి అంతా సమానంగా పరుచుకునే మంచి వెలుతురు, మిరుమిట్లు లేకుండా
- పుస్తకాలను శ్రవణ రూపంలోకి మార్చడం; స్పర్శతో తెలుసుకునేలా ఉండే సామగ్రి, బ్రెయిలీ పుస్తకాలు
- సమాధానం ఇవ్వడానికి అదనపు సమయం
- ఉపాధ్యాయుడి పాత్ర: ఇబ్బంది పడుతున్న పిల్లలకు కంటి పరీక్ష చేయించి తొలి దశలోనే చికిత్స మొదలయ్యేలా చూడాలి; చదవడంలో, రాయడంలో ఇబ్బంది ఉంటే చెప్పమని విద్యార్థులను ప్రోత్సహించాలి; తోటివారితో కార్యకలాపాల్లో ఇబ్బందులను గమనించి చికిత్సకు ప్రోత్సహించాలి; అవసరమైతే వ్యక్తిగత విద్యా ప్రణాళిక తయారు చేయాలి; సహాయ సాధనాలు సులభంగా వాడుకునేలా తరగతిని అమర్చాలి; పిల్లవాడు శ్రమ లేకుండా పాఠం విని అర్థం చేసుకునేలా ప్రాథమిక చలన శిక్షణ ఇవ్వాలి.
కంటి స్థితిని బట్టి విద్యా అవసరాలు
ఒకే "దృష్టి లోపం" అయినా కంటి స్థితిని బట్టి తరగతిలో ఇబ్బందులు వేరుగా ఉంటాయి:
| కంటి స్థితి | తరగతిలో ఇబ్బంది | ఉపాధ్యాయుడు చేయాల్సింది |
|---|
| హ్రస్వదృష్టి | నల్లబల్ల మీది అక్షరాలు మసక | కళ్లద్దాలు వాడేలా చూడటం, ముందు వరుసలో కూర్చోబెట్టడం |
| దీర్ఘదృష్టి | దగ్గరి పని, చదవడంతో కళ్ల అలసట, తలనొప్పి | కళ్లద్దాలు, చదువు మధ్య విరామాలు |
| కేటరాక్ట్ | మబ్బు చూపు, మిరుమిట్లు | కాంతి నేరుగా కళ్లలో పడని సీటు, మిరుమిట్లు లేని వెలుతురు |
| గ్లకోమా, RP (పక్క చూపు పోవడం) | నడిచేటప్పుడు ముందున్న వస్తువులకు తగలడం, పడటం; పక్కన, పైన, కంటి స్థాయికి కింద ఉన్న వస్తువులు గుర్తించలేకపోవడం; మసక వెలుతురులో, రాత్రి చూడలేకపోవడం | బోర్డు మొత్తం కనిపించే సీటు (తరచూ కాస్త వెనకగా), చూపుతో వెతికే (స్కానింగ్) శిక్షణ, తరగతిలో అడ్డంకులు లేని దారి, బాగా వెలుతురు ఉన్న గది, వస్తువులను ఒకే చోట ఉంచడం |
| మాక్యులర్ డీజనరేషన్ (స్టార్గార్ట్ వ్యాధి వంటి బాల్య రూపాలు; మధ్య చూపు పోవడం) | చదవడం, ముఖాలు గుర్తించడం కష్టం | పెద్దవి చేసి చూపడం (పెద్ద అక్షరాలు, భూతద్దాలు), కాస్త పక్కకు చూసే (ఎక్సెంట్రిక్ వ్యూయింగ్) శిక్షణ, శ్రవణ సామగ్రి |
| ఆల్బినిజం | కాంతి భీతి, తగ్గిన తీక్షణత | అదుపులో ఉండే, మెరుపు లేని వెలుతురు, రంగు కటకాలు, కిటికీలకు దూరంగా సీటు |
| కాంట్రాస్ట్ సున్నితత్వ లోపం | లేత అక్షరాలు, మసక బొమ్మలు కనిపించకపోవడం, త్వరగా అలసట | ముదురు, స్పష్టమైన అక్షరాలు; ఎక్కువ వెలుతురు |
| CVI | చూపు రోజు రోజుకు మారడం, రద్దీ పరిసరాల్లో ఇబ్బంది | పరిచయమైన వస్తువులు, సరళమైన, రద్దీ లేని బోధన సామగ్రి |
| వర్ణాంధత్వం | కొన్ని రంగులను గుర్తించలేకపోవడం | రంగుపై మాత్రమే ఆధారపడకుండా పేర్లు, ఆకారాలతో బోధించడం |
- బ్రెయిలీ, విస్తృత ప్రధాన పాఠ్యప్రణాళిక (ECC) అంశాలు, దిశా జ్ఞానం-చలనం (O&M), సహాయక సాంకేతిక సాధనాల వివరాలు "దృష్టి లోపం: ECC, బ్రెయిలీ, O&M, సహాయక సాంకేతికత" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి. ప్లేస్మెంట్ రకాలు, బోధనా పద్ధతులు "దృష్టి లోపం: విద్యాపరమైన ప్రభావాలు, బోధన" అధ్యాయంలో ఉన్నాయి.
- కంజెనిటల్ రుబెల్లా (గర్భిణికి రుబెల్లా సోకడం వల్ల పుట్టుకతో కేటరాక్ట్, చెవుడు) వివరాలు శ్రవణ-దృష్టి లోపం అధ్యాయంలో ఉన్నాయి.
పరీక్ష కోణం: అంధత్వం పర్యవసానాలు 3 రకాలు: ఉద్వేగ పతనం, మానసిక అంశాలు (ఆత్మాభిమానం, ఆత్మవిశ్వాసం), సామాజిక అంశాలు (కుటుంబ స్వీకృతి, సామాజిక సమైక్యత). అతి రక్షణ → స్వేచ్ఛ లేకపోవడం; నిర్లక్ష్యం → దుష్ప్రవర్తన. పుట్టుకతో వచ్చిన అంధత్వం సులభంగా అలవాటవుతుంది; తర్వాత వచ్చిన అంధత్వం దిగ్భ్రాంతి తెస్తుంది ("మరణం, పునర్జన్మ"). బామన్: పాక్షిక అంధుల్లో అభద్రత, ఒంటరితనం. ఫారెల్ (1956): తిరస్కారం, నిస్సహాయులనే భావన. సామాజిక-ఆర్థిక స్థితి = హోదా + విద్య + వృత్తి + ఆదాయం. దృష్టి లోపం ఎక్కువైతే సాంకేతికత అవసరం ఎక్కువ.
మెమొరీ కోడ్: "ఉ-మా-సా" - అంధత్వం పర్యవసానాలు: ఉద్వేగ పతనం, మానసిక అంశాలు, సామాజిక అంశాలు. పరిశోధకుల జంట "బా-48 ఒంటరి, ఫా-56 తిరస్కారం" - బామన్ 1948: పాక్షిక అంధుల్లో అభద్రత, ఒంటరితనం; ఫారెల్ 1956: తిరస్కారం, నిస్సహాయులనే భావన. తల్లిదండ్రుల తప్పులు: "అతి రక్షణ = బంధనం, నిర్లక్ష్యం = దుష్ప్రవర్తన".