- బ్రెయిలీ ఆవిష్కరణ రాత సమాచార ప్రసారంలో పెద్ద ముందడుగు; అలాగే O&M నైపుణ్యాలు, లాంగ్ కేన్ వంటి సాధనాలు ఇతరులపై ఆధారపడకుండా తిరగడానికి సహాయపడ్డాయి. ఈ స్వాతంత్ర్యం చూపు లేనివారి పట్ల సమాజ ధోరణిని నెమ్మదిగా మారుస్తోంది.
- చూపు లేకపోవడం వల్ల దృశ్య ప్రతిస్పందన (విజువల్ ఫీడ్బ్యాక్) అందదు; దీంతో సాధారణంగా అనుకరణ ద్వారా వచ్చే నైపుణ్యాలు రావు. అందుకే దైనందిన జీవన కార్యకలాపాలు ప్రత్యేకంగా నేర్పడం చాలా ముఖ్యం. O&M తో పాటు ఈ నైపుణ్యాలు ఉంటే చూపు ఉన్న ప్రపంచం పిల్లవాడిని సులభంగా అంగీకరిస్తుంది.
దైనందిన జీవన నైపుణ్యాలు అంటే?
- వైకల్యం ఉన్న పిల్లవాడు రోజువారీ పనులను సహాయం లేకుండా లేదా కనీస సహాయంతో చేసుకునే సామర్థ్యాలు. ఇవి పిల్లవాడిలో ఆత్మవిశ్వాసం నింపి, సాధారణ పిల్లల ప్రధాన స్రవంతిలో కలవడానికి సహాయపడతాయి.
- చూపు లేకపోవడం కొన్నిసార్లు ఈ నైపుణ్యాలను వెనకబడేలా చేస్తుంది; దానికి అసలు కారణాలు అవకాశం లేకపోవడం, తగిన వాతావరణం లేకపోవడం.
- లక్ష్యాలు మరీ సాధారణంగా ఉండకూడదు. చేతులు వాడటం నుంచి పూర్తి భోజనం తయారు చేయడం వరకు వ్యక్తిగత పనుల జాబితా తయారుచేయాలి; ప్రతి స్థాయిలో విజయాన్ని కొలిచే ప్రమాణం కూడా నిర్ణయించాలి.
- ఈ నైపుణ్యాల కోసం పిల్లవాడిని సిద్ధం చేసే నైపుణ్యాలను ముందస్తు (ప్రీ-రిక్విజిట్) నైపుణ్యాలు అంటారు.
శిక్షణ వ్యూహాలు (కార్యక్రమ రూపకల్పనలో 8 అంశాలు)
ఎక్కడ, ఎప్పుడు, ఎలా నేర్పాలో స్పష్టమైన ప్రవర్తనా పదాల్లో ముందే నిర్ణయించుకోవాలి.
- వివిధ తరగతుల్లో చూపు ఉన్న పిల్లలు చూపే దైనందిన నైపుణ్యాలను గమనించడం.
- చూపు ఉన్న పిల్లలకు సహజంగా వచ్చే నైపుణ్యాలను నేర్చుకోవడంలో చూపు లేని పిల్లలు ఎదుర్కొనే ఇబ్బందులను నిర్ధారించడం.
- నిర్ధారణ తర్వాత, ఆ పనులు బాగా చేయడానికి కావలసిన ముందస్తు నైపుణ్యాలను నిర్వచించడం.
- నైపుణ్యాలను తరగతి స్థాయిల వారీగా, వీలైతే వయసుల వారీగా వర్గీకరించడం.
- ప్రతి నైపుణ్యానికీ ఒక బోధనా పద్ధతి రూపొందించడం - అన్నిటికీ ఒకే పద్ధతి కాదు, కార్యకలాపం స్వభావాన్ని బట్టి.
- కొన్ని నైపుణ్యాలకు (అన్నిటికీ కాదు) కావలసిన సహాయక సాధనాలు అందుబాటులో ఉంచడం.
- శిక్షణతో ఆగకుండా, నైపుణ్యం వచ్చిందో లేదో మూల్యాంకనం చేసే ప్రమాణాలను ఉపాధ్యాయుడే రూపొందించడం.
- నిరంతర అనుసరణ (ఫాలో-అప్) - శిక్షణ తర్వాత అనుసరణ సేవలు ఇచ్చే ప్రత్యక్ష, పరోక్ష వనరులను సూచించడం; మూల్యాంకనం వ్యక్తిగతంగా జరగాలి. దైనందిన నైపుణ్యాల అభ్యసనం బడి చదువు అయిపోయాక కూడా కొనసాగుతుంది.
దైనందిన జీవనంలో ఆసక్తి రంగాలు
- దైనందిన నైపుణ్యాల సమర్థ వినియోగం సంవేదన శిక్షణ, చలనశీలత శిక్షణ పై ఆధారపడుతుంది. ఉదా: బజారుకు వెళ్లి కూరగాయలు కొనడంలో - బజారుకు వెళ్లడం చలనశీలత; సరైన కూరగాయలు ఎంచుకోవడం, కొనడం, చిల్లర తీసుకోవడం, మనుషులతో మాట్లాడటం దైనందిన జీవన నైపుణ్యాలు. కాబట్టి రెండింటి బోధన కలిసి సాగాలి.
| రంగం | ఉదాహరణ |
|---|---|
| భోజన సమయ పద్ధతులు | పళ్లెంలో పదార్థాలు గుర్తించడం, శుభ్రంగా తినడం |
| షాపింగ్ పద్ధతులు | సరుకులు ఎంచుకోవడం, చెల్లించడం |
| దుస్తులు, వ్యక్తిగత వస్తువుల సంరక్షణ | బట్టలు సర్దుకోవడం, వస్తువులు ఒకే చోట పెట్టడం |
| వ్యక్తిగత రికార్డుల నిర్వహణ | తన పత్రాలు, నోట్స్ భద్రపరచుకోవడం |
| దినచర్యను క్రమబద్ధం చేసుకోవడం | సమయానికి పనులు |
| డబ్బు గుర్తించడం, నిర్వహణ | నోట్లు, నాణేలు గుర్తించడం |
| టెలిఫోన్, ఇతర పరికరాల వాడకం | ఫోన్ చేయడం |
| స్పర్శ, కైనెస్థెటిక్, వాసన సామర్థ్యాల అభివృద్ధి | వస్తువులను తాకి, వాసనతో గుర్తించడం |
| విద్యుత్ ఉపకరణాల వాడకం | ఇంటి విద్యుత్ పరికరాలు సురక్షితంగా వాడటం |
- దైనందిన పద్ధతుల్లో లోపం అంధత్వం విధించే అన్ని లోటుల్లో అత్యంత అవమానకరమైన, నిరాశ కలిగించేది అనే భావన ఉంది. కాలం మారుతోంది - సమ్మిళిత విద్య, ఆశ్రమ (రెసిడెన్షియల్) పాఠశాలల్లో కొత్త బోధనా పద్ధతులు ఈ రంగంలో ముఖ్యమైన అభివృద్ధి సంకేతాలు. తగినన్ని అవకాశాలు ఇస్తే వారు తమ సామర్థ్యాన్ని చూపి స్వయం సమృద్ధి సాధిస్తారు.
దైనందిన జీవన, వ్యక్తిగత పరికరాలు
| పరికరం | ఉపయోగం / లక్షణం |
|---|---|
| గడియారాలు, వాచీలు | మూత తెరిచి ముళ్లను తాకి సమయం తెలుసుకునేలా బలమైన ముళ్లు; 3, 6, 9, 12 స్థానాల్లో రెండు ఉబ్బెత్తు చుక్కలు, మిగతా గంటల్లో ఒక్కో చుక్క (కొన్నిటిలో 12 వద్ద మూడు చుక్కలు). ట్రావెల్ అలారం గడియారం, పాకెట్ వాచ్, చేతి గడియారం రకాలు |
| రింగర్ టైమర్ | ఒక గంట టైమర్; శబ్ద రిమైండర్ కావలసిన ఏ పనికైనా; ప్రతి 5 నిమిషాలకు రెండు చుక్కల గుర్తు |
| మాట్లాడే గడియారం (టాకింగ్ టైమ్) | మీట నొక్కితే సమయం చెబుతుంది; సమయం, తేదీ, రోజు, అలారం సెట్టింగులన్నీ శబ్దంతో - తనంతట తానే సెట్ చేసుకోవచ్చు |
| సౌండ్ బీకన్ | జేబు ఎలక్ట్రానిక్ సాధనం; పెద్ద ఈల నుంచి మెల్లని బీప్ల వరకు శబ్దం మారుస్తుంది; ఇంటికి/గమ్యానికి చేర్చే (హోమింగ్) సాధనం |
| నోటెక్స్ | ప్లాస్టిక్ ఆధారం, పలకలు; నోటు పొడవు, వెడల్పు ఆధారంగా భారతీయ కరెన్సీ నోట్ల విలువను గుర్తిస్తుంది |
| అయస్కాంతాలు | పిన్నులు, చిన్న మేకులు వంటి ఇనుప వస్తువులు ఏరడానికి |
| సంతకం గైడ్ | సరైన చోట సంతకం పెట్టడానికి సహాయపడే మూస (టెంప్లేట్) |
| చిరునామా టెంప్లేట్ | నాలుగు ఉబ్బెత్తు గీతలున్న అట్ట; ఇన్లాండ్ లెటర్లు, కవర్లపై చిరునామా రాయడానికి |
| లైట్ ప్రోబ్ | వెలుతురును గుర్తించే సాధనం; సున్నితత్వం సర్దుబాటు చేయవచ్చు |
| లొకేషన్ ఫైండర్ | కీ-చైన్లోని ట్రాన్స్మిటర్ నొక్కితే ఇల్లు/కార్యాలయం బయట అమర్చిన సైరన్ మోగుతుంది |
- విదేశాల్లో దొరికే మరికొన్ని వ్యక్తిగత పరికరాలు: ఉష్ణోగ్రత చెప్పే "థర్మో వాయిస్", మాట్లాడే రక్తపోటు-నాడి మానిటర్, మాట్లాడే రక్త గ్లూకోజ్ మానిటర్, ఇన్సులిన్ సూది గైడ్, పెద్ద అక్షరాల చిరునామా పుస్తకం, మాట్లాడే పర్సు, మాట్లాడే తూకం యంత్రం, కీ ఫైండర్, దుస్తుల గుర్తింపు సాధనాలు, స్పర్శ బ్రెయిలీ గుర్తులు, కంటి చుక్కల గైడ్, మందుల చెంచా.
- కరెన్సీ నోట్లు: రిజర్వ్ బ్యాంక్ 100 రూపాయలు, ఆపై నోట్లపై స్పర్శకు తెలిసే ఉబ్బెత్తు (ఇంటాగ్లియో) గుర్తింపు చిహ్నాలు ముద్రిస్తుంది - 500 రూపాయల నోటుపై వృత్తం, 100 రూపాయల నోటుపై త్రిభుజం. నోట్లను గుర్తించడానికి రిజర్వ్ బ్యాంక్ MANI అనే మొబైల్ యాప్ కూడా తెచ్చింది.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
రూ. 500 కరెన్సీ నోటుపై దృష్టి లోపం గల వ్యక్తుల సౌకర్యం కోసం ముద్రించిన ఆకారం
- (1)చతురస్రం
- (2)త్రిభుజం
- (3)దీర్ఘ చతురస్రం
- (4)వృత్తం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) వృత్తం
₹500 నోటు మీద దృష్టి లోపం ఉన్నవారు తడిమి గుర్తించడానికి ముద్రించిన గుర్తు ఏ ఆకారంలో ఉంటుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
RBI ప్రతి నోటు మీద ఉబ్బెత్తుగా ముద్రించిన గుర్తింపు చిహ్నం (Identification Mark) పెడుతుంది. ఇంటాగ్లియో అనే ముద్రణ పద్ధతి వల్ల ఇది వేళ్ళకు తగులుతుంది. వేర్వేరు నోట్లకు వేర్వేరు ఆకారాలు ఇచ్చారు. ₹500 నోటు మీద ₹500 అని ఉబ్బెత్తుగా ఉన్న వృత్తం గుర్తు ఉంటుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) వృత్తం.
త్రిభుజం (2) ₹100 నోటు గుర్తు. దీర్ఘ చతురస్రం (3) ₹2000 నోటు గుర్తు. చతురస్రం (1) ₹500 నోటు గుర్తు కాదు. ఆకారాలు వేరుగా ఉండడం వల్లే దృష్టి లోపం ఉన్నవారు నోట్లను ఒకదానితో ఒకటి కలిపి పొరపడకుండా గుర్తించగలుగుతారు.
గుర్తుంచుకోండి: ₹100 = త్రిభుజం, ₹500 = వృత్తం, ₹2000 = దీర్ఘ చతురస్రం.
వినోదం, ఆటలు, క్రీడలు
| వినోద సాధనం | లక్షణం |
|---|---|
| పేకముక్కలు | పై ఎడమ మూలలో ప్రామాణిక బ్రెయిలీ ఉబ్బెత్తు |
| చదరంగం | నల్ల గడులు ఉబ్బెత్తుగా; ప్రతి గడి మధ్యలో రంధ్రం, పావులకు పెగ్గులు; పావులు ఒకే ఎత్తు, తెల్ల పావుల పైన మొన ఉండి నల్లవాటి నుంచి వేరుగా తెలుస్తాయి |
| డొమినోలు | తెల్లని నేపథ్యంపై ఉబ్బెత్తు నల్ల చుక్కలు; అల్ప దృష్టి వారికీ అనుకూలం |
| బ్రహ్మ పజిల్ | చెక్క ఆధారంపై మూడు పెగ్గులు, వేర్వేరు పరిమాణాల 8 చక్రాలు; పెద్ద చక్రాన్ని చిన్నదానిపై పెట్టకుండా అన్నిటినీ ఒక పెగ్గు నుంచి మరో పెగ్గుకు మార్చాలి |
| శబ్దం చేసే బంతి (ఆడిబుల్ బాల్) | ప్లాస్టిక్ బంతిలో రంధ్రం చేసి చిన్న బాల్ బేరింగ్లు/గులకరాళ్లు వేసి మూసేస్తారు; శబ్దంతో బంతి ఎక్కడుందో తెలుస్తుంది; క్రికెట్కు వాడతారు |
| డ్రాట్ బోర్డు | లోతైన గడులు; పావుల రంగును పరిమాణంతో గుర్తిస్తారు; రెట్టింపు మందం పావులు రాజులు |
- భారతదేశంలో చదరంగం, పేకముక్కలు, నైన్ మెన్స్ మోరిస్, డ్రాట్ బోర్డు, చెకర్ సెట్, కొన్ని పజిల్స్ దొరుకుతాయి; మిగిలినవి లండన్లోని రాయల్ నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ది బ్లైండ్ నుంచి వస్తాయి.
| క్రీడ | అనుసరణ |
|---|---|
| ఫుట్బాల్, బాస్కెట్బాల్ | బంతి లోపల బ్యాటరీతో పనిచేసే చిన్న ఎలక్ట్రానిక్ బీపర్ |
| క్రికెట్ | భారతదేశంలో బాగా ప్రాచుర్యం; ప్రామాణిక నియమాలు ఉన్నాయి; శబ్దం చేసే బంతితో ఆడతారు. ప్రతి జట్టులో 11 మంది ఆటగాళ్లు - పూర్తి అంధులు, పాక్షిక దృష్టి ఉన్నవారు నిర్దిష్ట సంఖ్యలో ఉంటారు |
| కర్రల నడక (స్టిల్ట్ వాకింగ్) | నేల నుంచి 30 సెం.మీ. ఎత్తులో పాదం పెట్టే చోటు ఉన్న వెదురు/చెక్క కర్రలు |
| ఈత | కొలను పక్కల శబ్ద సూచికలు, థర్మోకోల్ ముక్కలున్న లేన్ తాళ్లు |
| అథ్లెటిక్స్ | పరుగు, గుండు విసరడం, బల్లెం విసరడం, గోనె సంచి పరుగు, మ్యూజికల్ చైర్ మొదలైనవి; పరుగులో చూపు ఉన్న మార్గదర్శి రన్నర్తో మణికట్టుకు వదులుగా కట్టిన తాడుతో పరుగెత్తుతారు; ఒక జంటకు రెండు ట్రాకులు |
| టేబుల్ టెన్నిస్ | వల, పక్కల్లో మార్పులు చేసిన సాధారణ బల్ల |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
అంధుల క్రికెట్ యొక్క నియమాలు. a) ప్రతి ఒక్క క్రికెట్ జట్టుకు 11 మంది ఆటగాళ్ళు ఉండవలెను. b) బాల్ వేసినపుడు పిచ్కు మధ్యలో బౌన్స్ అవ్వకూడదు.
- (1)a only
- (2)b only
- (3)a & b
- (4)both are not
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) a only
అంధుల క్రికెట్ (Blind Cricket) నియమాల గురించి ఇచ్చిన రెండు వాక్యాల్లో ఏది సరైనదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
అంధుల క్రికెట్లో కూడా ఒక్కో జట్టులో 11 మంది ఆటగాళ్ళు ఉంటారు. వీరిలో పూర్తి అంధులు (B1), పాక్షిక దృష్టి ఉన్నవారు (B2, B3) నిర్ణీత సంఖ్యలో ఉండాలి. బంతి లోపల బేరింగ్లు ఉంటాయి కాబట్టి అది కదిలేటప్పుడు శబ్దం చేస్తుంది. బౌలర్ బంతిని కింది నుంచి (Underarm) నేల మీదుగా విసురుతాడు. బంతి బ్యాట్స్మన్ను చేరేలోపు నేలపై బౌన్స్ అవ్వాలి; ఆ శబ్దం విని బ్యాట్స్మన్ బంతి ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకుంటాడు.
కాబట్టి a సరైనది. బంతి పిచ్ మధ్య కంటే ముందు బౌన్స్ కాకూడదు అనే b అంధుల క్రికెట్ పద్ధతికి విరుద్ధం; బంతి బౌలర్ వైపు సగంలోనే నేలను తాకాలి. సమాధానం ఆప్షన్ (1) a మాత్రమే.
ఆప్షన్ (2), (3) తప్పు వాక్యం b ని అంగీకరిస్తాయి. ఆప్షన్ (4) సరైన వాక్యం a ని కూడా తిరస్కరిస్తుంది.
గుర్తుంచుకోండి: అంధుల క్రికెట్: 11 మంది, శబ్దం చేసే బంతి, కింది నుంచి విసిరి నేలపై బౌన్స్.
పరీక్ష కోణం: దైనందిన జీవన నైపుణ్యాలు = రోజువారీ పనులు సహాయం లేకుండా/కనీస సహాయంతో చేసుకోవడం; వెనకబాటుకు కారణం అవకాశం, వాతావరణం లేకపోవడం. సిద్ధం చేసేవి = ముందస్తు నైపుణ్యాలు. బోధనా పద్ధతి కార్యకలాపం స్వభావాన్ని బట్టి; సాధనాలు కొన్ని నైపుణ్యాలకే; అభ్యసనం బడి తర్వాతా కొనసాగుతుంది. బజారుకు వెళ్లడం = చలనశీలత, కొనడం = దైనందిన నైపుణ్యం. నోటెక్స్ = నోటు పొడవు-వెడల్పుతో విలువ గుర్తింపు. 500 నోటు = వృత్తం. అంధుల క్రికెట్ = 11 మంది, శబ్దం చేసే బంతి.
మెమొరీ కోడ్: శిక్షణ 8 అంశాలు "గ-ని-ము-వ-ప-సా-మూ-అ" ("గనిముల వప్పు సామూహిక అనుసరణ"): గమనించు, నిర్ధారించు, ముందస్తు నైపుణ్యాలు, వర్గీకరించు, పద్ధతి, సాధనాలు, మూల్యాంకనం, అనుసరణ. నోట్ల చిహ్నాలు "500 = సున్నా లాంటి వృత్తం" - 500 లో సున్నాలు గుండ్రం.