ఎవరు, ఎప్పుడు గుర్తిస్తారు?
- తీవ్రమైన, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న విద్యార్థులను సాధారణంగా పుట్టినప్పుడే లేదా జీవితం తొలి దశల్లో, లేదా ప్రమాదం / తీవ్రమైన అనారోగ్యం తర్వాత గుర్తిస్తారు. ఈ గుర్తింపు ఎక్కువగా వైద్య నిపుణులు చేస్తారు.
- ఈ విద్యార్థులకు చేసే మదింపుల ప్రధాన ఉద్దేశం: పిల్లల అవసరాలు ఉపాధ్యాయులకు అర్థమయ్యేలా చేయడం, వారిని ఎలా ప్రోత్సహించాలి, ఉత్తమ సేవలు ఎలా అందించాలి అని తెలుసుకోవడం.
- పిల్లలు పుట్టినప్పుడే కొన్ని వైకల్యాల సూచనలు కనిపిస్తాయి; కొన్ని పెరిగే కొద్దీ నెమ్మదిగా బయటపడతాయి. తీవ్రమైన వైకల్యాలు సాధారణంగా మొదటి సంవత్సరం పూర్తి కాకముందే బయటపడతాయి.
- తొలి దశలోనే గుర్తించి జోక్యం చేసుకుంటే సవాళ్లను గరిష్ఠంగా అధిగమించి ఉత్తమ ఫలితాలు పొందవచ్చు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
బహుళ వైకల్యం గల పిల్లలను ఈ దశలోనే గుర్తించి చికిత్స చేయడం వల్ల సమస్యను గరిష్ట స్థాయిలో అధిగమించి మంచి ఫలితాలు సాధించవచ్చు
- (1)ఆరంభ దశ
- (2)కౌమార దశ
- (3)ఉత్తర కౌమార దశ
- (4)వయోజన దశ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) ఆరంభ దశ
బహుళ వైకల్యం (Multiple Disabilities) ఉన్న పిల్లలను ఏ దశలో గుర్తించి జోక్యం చేసుకుంటే ఉత్తమ ఫలితాలు వస్తాయని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పుట్టినప్పటి నుంచి మొదటి ఆరేళ్లలో మెదడు అత్యంత వేగంగా పెరుగుతుంది. ఈ కాలంలో మెదడు కొత్త నైపుణ్యాలను సులువుగా నేర్చుకుంటుంది. అందుకే వైకల్యాన్ని ఎంత తొందరగా గుర్తించి Therapy, శిక్షణ మొదలుపెడితే, అంత ఎక్కువ నష్టాన్ని నివారించవచ్చు. దీన్నే సత్వర జోక్యం (Early Intervention) అంటారు. RPwD చట్టం 2016 కూడా తొలి దశలో గుర్తింపు, జోక్యం గురించి చెబుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఆరంభ దశ.
కౌమార దశ (2), ఉత్తర కౌమార దశ (3), వయోజన దశ (4) నాటికి ఎదుగుదలలో ముఖ్యమైన కాలం దాటిపోతుంది. ఆ తర్వాత శిక్షణ ఇచ్చినా ఉపయోగం ఉంటుంది, కానీ తొలి దశలో వచ్చేంత ఫలితం రాదు.
గుర్తుంచుకోండి: ఎంత తొందరగా గుర్తిస్తే అంత మంచి ఫలితం = Early Intervention.
దృష్టి లోపంతో పాటు బహుళ వైకల్యాలు
- దృష్టి లోపంతో పాటు అనుబంధ వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలు (ఉదాహరణకు బౌద్ధిక వైకల్యం + అంధత్వం) ఒక విజాతీయ సమూహం. వీరి అభ్యసనకు ప్రత్యేక సమన్వయం ఎంతో అవసరం.
- వీరి ప్రధాన సమస్య: సాధారణ బడులు వీరికి అనుగుణంగా లేకపోవడం. దీనికి కారణాలు - కండర కదలికల్లో సమస్యలు, దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం, భావ ప్రసార సమస్యలు.
- విద్యా వ్యవస్థలో వీరికి తక్కువ ప్రాధాన్యం దక్కుతుంది. అలా కాకుండా తొలి దశ నుంచే వారి అభివృద్ధి నైపుణ్యాలను పెంచితే, సామర్థ్యాలు సమర్థంగా వాడుకుని భవిష్యత్ విద్యకు పునాది పడుతుంది.
- సమర్థ విద్యా కార్యక్రమానికి ముందస్తు గుర్తింపు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది. ముందస్తు గుర్తింపు నాలుగు రంగాల్లో: దృష్టి, వినికిడి, మేధో (జ్ఞానాత్మక), అభివృద్ధి సంబంధ ప్రాథమిక పరీక్షలు.
ప్రాథమిక పరీక్ష (స్క్రీనింగ్), మూల్యాంకనం జరిగే 11 రంగాలు
| క్రమం | రంగం |
|---|---|
| 1 | దృష్టి |
| 2 | వినికిడి |
| 3 | సామాజిక / అభివృద్ధి చరిత్ర |
| 4 | తల్లిదండ్రులతో ముందస్తు (మదింపుకు ముందు) సమావేశం |
| 5 | విద్యా, క్రియాత్మక నైపుణ్యాలను పరిశీలించి అంచనా |
| 6 | విద్యా మూల్యాంకనం |
| 7 | ప్రవర్తనా మూల్యాంకనం |
| 8 | మానసిక (సైకలాజికల్) మూల్యాంకనం |
| 9 | మాట, భాష మూల్యాంకనం |
| 10 | వైద్య మూల్యాంకనం |
| 11 | చలన (మోటార్) మూల్యాంకనం |
దృష్టి సంబంధ ప్రాథమిక పరీక్ష
- తక్కువ ఖర్చుతో జరిగే సమర్థమైన పద్ధతి. కంటి సమస్యలు, వాటి కారణాలు తొందరగా గుర్తించి కంటి వైద్యులకు సమాచారం ఇస్తుంది; చికిత్సకు, సంరక్షణకు దారి చూపుతుంది.
- పుట్టిన మొదటి సంవత్సరంలోపే శిశువులకు దృష్టి పరీక్ష చేస్తే ఎక్కువ ప్రయోజనం. అభివృద్ధి ఆలస్యం ఉన్న పిల్లలకు దృష్టి మూల్యాంకనం, పరీక్షలు సిఫార్సు చేయాలి.
- పుట్టుకతో వచ్చే కంటిశుక్లాలు, మెల్లకన్ను (స్ట్రాబిస్మస్) కోసం పరీక్షించాలి; డౌన్ సిండ్రోమ్ శిశువుల వక్రీభవన దోషాలను సరిదిద్దే కళ్లద్దాలు సూచించాలి.
- చాలామంది పిల్లల్లో దృష్టి లోపం బాల్యంలోనే వస్తుంది, కానీ తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు అది గుర్తించలేకపోతున్నారు. ప్రాథమిక పరీక్షలో విఫలమైనా, పిల్లవాడు సహకరించకపోయినా పూర్తి నిర్ధారణ మూల్యాంకనం చేయాలి.
- పెద్దవయసు వారిలో దృష్టి లోపం + బౌద్ధిక వైకల్యం ఉంటే కనిపించే సూచనలు: తన సమస్య తానే చెప్పుకోలేకపోవడం, చిరాకు, స్వతంత్రత తగ్గడం, నడకలో ఇబ్బంది, తనకు తానే హాని చేసుకోవడం, ఒంటరిగా ముడుచుకుపోయే ప్రవర్తన.
- సాధారణ వ్యక్తుల్లో వయసు సంబంధ దృష్టి లోపాల (కంటిశుక్లం వంటివి) పరీక్షలు 45 ఏళ్ల నుంచి మొదలవుతాయి. డౌన్ సిండ్రోమ్ ఉన్నవారిలో ఇవి ముందుగానే వస్తాయి కాబట్టి 30 ఏళ్ల వయసు నుంచే పరీక్షలు చేయాలి.
వినికిడి సంబంధ ప్రాథమిక పరీక్షలు
అప్పుడే పుట్టిన శిశువులు, చిన్న పిల్లల వినికిడి సామర్థ్యం తెలుసుకోవడానికి ఇవి ముఖ్యం.
| పద్ధతి | ఎలా చేస్తారు |
|---|---|
| ప్రవర్తనా పరిశీలన | వివిధ పౌనఃపున్యాల్లో శబ్దాలు వినిపించి శిశువు స్పందనను గమనించడం |
| క్రిబోగ్రామ్ | శిశువు తొట్టి (క్రిబ్) కింద కదలికలను గుర్తించే సాధనం, రెండు వైపులా స్పీకర్లు; శబ్దం విన్నప్పుడు శిశువు కదలికలను రికార్డు చేసి కొలుస్తారు |
| వస్తునిష్ఠ కొలతలు (ఆబ్జెక్టివ్) | మెదడు కాండం శ్రవణ స్పందనలు (ABR / BERA); ఇంటెన్సివ్ కేర్ యూనిట్లోని శిశువులకూ వాడతారు; ఎలక్ట్రోఎన్సెఫలోగ్రాఫ్ పరికరంతో రికార్డు చేస్తారు; తేలిక నుంచి అతి తీవ్ర వినికిడి లోపం వరకు గుర్తిస్తుంది |
దృష్టి లోపం సూచనలు: తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు గమనించాల్సినవి
- కనురెప్పలు కిందికి వాలి ఉండటం లేదా రెండు కళ్లూ పూర్తిగా మూయలేకపోవడం; మెల్లకన్ను; కళ్లు అదుపు లేకుండా కదలడం.
- ఇతరుల కళ్లలోకి చూడలేకపోవడం (ఐ కాంటాక్ట్ లేకపోవడం).
- ముందు, పక్కన ఉన్న వస్తువులను చూడలేకపోవడం.
- వస్తువులను కంటికి చాలా దగ్గరగా పెట్టుకుని చూడటం.
- చూసేటప్పుడు తలను వంచడం, తిప్పడం.
- కళ్లను నిరంతరం రుద్దుకోవడం.
- వస్తువును నేరుగా కాకుండా పైకి, కిందికి, పక్కగా చూడటం.
- రాత్రిపూట చూడటంలో ఇబ్బంది.
- ఎదుటివారి కళ్లలోకి చూడకుండా నేల మీది వస్తువులను చూడటం.
గుర్తింపులో నాలుగు విధానాలు
| విధానం | ఏం చూస్తారు |
|---|---|
| జ్ఞానాత్మక విధానం | పిల్లల జ్ఞాన ప్రక్రియలు; IQ 50-70 ఉన్నవారు బౌద్ధిక వైకల్య పరిధిలోకి వస్తారు; వీరికి దృష్టి లోపమూ ఉండవచ్చు. (దృష్టి లోపం ఒక్కటే ఉన్న పిల్లలు తెలివైనవారై చదువులో బాగా రాణించవచ్చు) |
| ఇంద్రియ విధానం | అంధుల జ్ఞాన సామర్థ్యాలు, ఇంద్రియ వైకల్యాలను కొలవడం |
| సామర్థ్య ఆధారిత విధానం | వ్యక్తిగత సమాచార ప్రక్రియలో ఇబ్బందులు, పిల్లల సామర్థ్యాలు; అంధ పిల్లల్లో అభ్యసన సమస్యలు గుర్తించడానికి ఎంతో ఉపయోగం |
| సమాజ ఆధారిత విధానం | భావోద్వేగ, ప్రవర్తనా సమస్యల గుర్తింపు |
మదింపు రకాలు
| రకం | ఏం చేస్తారు |
|---|---|
| మనోమితి (సైకోమెట్రిక్) | ప్రామాణిక పరీక్షలతో పరిమాణాత్మక కొలతలు; IQ = (మానసిక వయసు ÷ వాస్తవ వయసు) × 100; శాతాంశం, తరగతి స్థాయి |
| అభివృద్ధి సంబంధ | తల్లిదండ్రులతో ముఖాముఖి / తనిఖీ జాబితాలు; శిశువులు, చిన్నారుల వయసు, అభివృద్ధి స్థాయి తెలుస్తాయి |
| క్రియాత్మక | తనిఖీ జాబితాలు, రేటింగ్ స్కేళ్లతో జీవన నైపుణ్యాల పనితీరు; ముఖ్యంగా స్వయం సంరక్షణ, సామాజిక నైపుణ్యాలు; స్కోరుతో పాటు గుణాత్మక వివరణ, పరిసర కారకాలు ముఖ్యం |
| ప్రవర్తనా | ప్రవర్తన ఎంత తరచుగా, ఎంత తీవ్రంగా వస్తుందో విశ్లేషించి జోక్య ప్రణాళికకు దారి చూపడం |
- వ్యక్తిగత తెలివితేటల మదింపుకు వాడే ప్రామాణిక పరీక్షలు: వెక్స్లర్ ప్రజ్ఞా పరీక్ష, భాటియా బ్యాటరీ ఆఫ్ పెర్ఫార్మెన్స్ టెస్ట్స్, రావెన్స్ ప్రోగ్రెసివ్ మాట్రిసెస్. పిల్లల వయసును బట్టి పరీక్ష ఎంచుకుంటారు.
- భావ ప్రసార సామర్థ్యాల మదింపు: గ్రాహక (రిసెప్టివ్), వ్యక్తీకరణ (ఎక్స్ప్రెసివ్) నైపుణ్యాలు; మాటతో, మాట లేకుండా సామర్థ్యాలు; దృశ్య, శ్రవణ అవగాహన, చలనాభివృద్ధి.
పరీక్ష కోణం: తీవ్ర బహుళ వైకల్యాలను ఎక్కువగా పుట్టినప్పుడే / తొలి దశలో వైద్య నిపుణులు గుర్తిస్తారు; తొలి దశలో గుర్తించి జోక్యం చేస్తే ఉత్తమ ఫలితాలు. ముందస్తు గుర్తింపు 4 రంగాలు: దృష్టి, వినికిడి, మేధో, అభివృద్ధి. క్రిబోగ్రామ్ = తొట్టి కింద కదలికలు రికార్డు చేసే శిశు వినికిడి పరీక్ష. డౌన్ సిండ్రోమ్ ఉన్నవారికి వయసు సంబంధ కంటి పరీక్షలు 30 ఏళ్ల నుంచి (సాధారణంగా 45). తెలివితేటల పరీక్షలు: వెక్స్లర్, భాటియా, రావెన్స్.
మెమొరీ కోడ్: గుర్తింపు 4 విధానాలు "జ్ఞా-ఇం-సా-స" - "జ్ఞానంతో ఇంటి సామర్థ్యం సమాజానికి". ముందస్తు గుర్తింపు 4 రంగాలు "దృ-వి-మే-అ" (దృష్టి, వినికిడి, మేధో, అభివృద్ధి). కంటి పరీక్ష వయసు "డౌన్ 30, మిగతావారు 45".