AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 8 / 15 · బహుళ వైకల్యాలు

గుర్తింపు, మదింపు: దృష్టి లోపంతో పాటు అదనపు వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలు

ఎవరు, ఎప్పుడు గుర్తిస్తారు?

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 15 అక్టోబర్ 2026 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 132

బహుళ వైకల్యం గల పిల్లలను ఈ దశలోనే గుర్తించి చికిత్స చేయడం వల్ల సమస్యను గరిష్ట స్థాయిలో అధిగమించి మంచి ఫలితాలు సాధించవచ్చు

  1. (1)ఆరంభ దశ
  2. (2)కౌమార దశ
  3. (3)ఉత్తర కౌమార దశ
  4. (4)వయోజన దశ
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) ఆరంభ దశ

బహుళ వైకల్యం (Multiple Disabilities) ఉన్న పిల్లలను ఏ దశలో గుర్తించి జోక్యం చేసుకుంటే ఉత్తమ ఫలితాలు వస్తాయని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

పుట్టినప్పటి నుంచి మొదటి ఆరేళ్లలో మెదడు అత్యంత వేగంగా పెరుగుతుంది. ఈ కాలంలో మెదడు కొత్త నైపుణ్యాలను సులువుగా నేర్చుకుంటుంది. అందుకే వైకల్యాన్ని ఎంత తొందరగా గుర్తించి Therapy, శిక్షణ మొదలుపెడితే, అంత ఎక్కువ నష్టాన్ని నివారించవచ్చు. దీన్నే సత్వర జోక్యం (Early Intervention) అంటారు. RPwD చట్టం 2016 కూడా తొలి దశలో గుర్తింపు, జోక్యం గురించి చెబుతుంది.

కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) ఆరంభ దశ.

కౌమార దశ (2), ఉత్తర కౌమార దశ (3), వయోజన దశ (4) నాటికి ఎదుగుదలలో ముఖ్యమైన కాలం దాటిపోతుంది. ఆ తర్వాత శిక్షణ ఇచ్చినా ఉపయోగం ఉంటుంది, కానీ తొలి దశలో వచ్చేంత ఫలితం రాదు.

గుర్తుంచుకోండి: ఎంత తొందరగా గుర్తిస్తే అంత మంచి ఫలితం = Early Intervention.

దృష్టి లోపంతో పాటు బహుళ వైకల్యాలు

ప్రాథమిక పరీక్ష (స్క్రీనింగ్), మూల్యాంకనం జరిగే 11 రంగాలు

క్రమంరంగం
1దృష్టి
2వినికిడి
3సామాజిక / అభివృద్ధి చరిత్ర
4తల్లిదండ్రులతో ముందస్తు (మదింపుకు ముందు) సమావేశం
5విద్యా, క్రియాత్మక నైపుణ్యాలను పరిశీలించి అంచనా
6విద్యా మూల్యాంకనం
7ప్రవర్తనా మూల్యాంకనం
8మానసిక (సైకలాజికల్) మూల్యాంకనం
9మాట, భాష మూల్యాంకనం
10వైద్య మూల్యాంకనం
11చలన (మోటార్) మూల్యాంకనం

దృష్టి సంబంధ ప్రాథమిక పరీక్ష

వినికిడి సంబంధ ప్రాథమిక పరీక్షలు

అప్పుడే పుట్టిన శిశువులు, చిన్న పిల్లల వినికిడి సామర్థ్యం తెలుసుకోవడానికి ఇవి ముఖ్యం.

పద్ధతిఎలా చేస్తారు
ప్రవర్తనా పరిశీలనవివిధ పౌనఃపున్యాల్లో శబ్దాలు వినిపించి శిశువు స్పందనను గమనించడం
క్రిబోగ్రామ్శిశువు తొట్టి (క్రిబ్) కింద కదలికలను గుర్తించే సాధనం, రెండు వైపులా స్పీకర్లు; శబ్దం విన్నప్పుడు శిశువు కదలికలను రికార్డు చేసి కొలుస్తారు
వస్తునిష్ఠ కొలతలు (ఆబ్జెక్టివ్)మెదడు కాండం శ్రవణ స్పందనలు (ABR / BERA); ఇంటెన్సివ్ కేర్ యూనిట్‌లోని శిశువులకూ వాడతారు; ఎలక్ట్రోఎన్సెఫలోగ్రాఫ్ పరికరంతో రికార్డు చేస్తారు; తేలిక నుంచి అతి తీవ్ర వినికిడి లోపం వరకు గుర్తిస్తుంది

దృష్టి లోపం సూచనలు: తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు గమనించాల్సినవి

గుర్తింపులో నాలుగు విధానాలు

విధానంఏం చూస్తారు
జ్ఞానాత్మక విధానంపిల్లల జ్ఞాన ప్రక్రియలు; IQ 50-70 ఉన్నవారు బౌద్ధిక వైకల్య పరిధిలోకి వస్తారు; వీరికి దృష్టి లోపమూ ఉండవచ్చు. (దృష్టి లోపం ఒక్కటే ఉన్న పిల్లలు తెలివైనవారై చదువులో బాగా రాణించవచ్చు)
ఇంద్రియ విధానంఅంధుల జ్ఞాన సామర్థ్యాలు, ఇంద్రియ వైకల్యాలను కొలవడం
సామర్థ్య ఆధారిత విధానంవ్యక్తిగత సమాచార ప్రక్రియలో ఇబ్బందులు, పిల్లల సామర్థ్యాలు; అంధ పిల్లల్లో అభ్యసన సమస్యలు గుర్తించడానికి ఎంతో ఉపయోగం
సమాజ ఆధారిత విధానంభావోద్వేగ, ప్రవర్తనా సమస్యల గుర్తింపు

మదింపు రకాలు

రకంఏం చేస్తారు
మనోమితి (సైకోమెట్రిక్)ప్రామాణిక పరీక్షలతో పరిమాణాత్మక కొలతలు; IQ = (మానసిక వయసు ÷ వాస్తవ వయసు) × 100; శాతాంశం, తరగతి స్థాయి
అభివృద్ధి సంబంధతల్లిదండ్రులతో ముఖాముఖి / తనిఖీ జాబితాలు; శిశువులు, చిన్నారుల వయసు, అభివృద్ధి స్థాయి తెలుస్తాయి
క్రియాత్మకతనిఖీ జాబితాలు, రేటింగ్ స్కేళ్లతో జీవన నైపుణ్యాల పనితీరు; ముఖ్యంగా స్వయం సంరక్షణ, సామాజిక నైపుణ్యాలు; స్కోరుతో పాటు గుణాత్మక వివరణ, పరిసర కారకాలు ముఖ్యం
ప్రవర్తనాప్రవర్తన ఎంత తరచుగా, ఎంత తీవ్రంగా వస్తుందో విశ్లేషించి జోక్య ప్రణాళికకు దారి చూపడం

పరీక్ష కోణం: తీవ్ర బహుళ వైకల్యాలను ఎక్కువగా పుట్టినప్పుడే / తొలి దశలో వైద్య నిపుణులు గుర్తిస్తారు; తొలి దశలో గుర్తించి జోక్యం చేస్తే ఉత్తమ ఫలితాలు. ముందస్తు గుర్తింపు 4 రంగాలు: దృష్టి, వినికిడి, మేధో, అభివృద్ధి. క్రిబోగ్రామ్ = తొట్టి కింద కదలికలు రికార్డు చేసే శిశు వినికిడి పరీక్ష. డౌన్ సిండ్రోమ్ ఉన్నవారికి వయసు సంబంధ కంటి పరీక్షలు 30 ఏళ్ల నుంచి (సాధారణంగా 45). తెలివితేటల పరీక్షలు: వెక్స్‌లర్, భాటియా, రావెన్స్.

మెమొరీ కోడ్: గుర్తింపు 4 విధానాలు "జ్ఞా-ఇం-సా-స" - "జ్ఞానంతో ఇంటి సామర్థ్యం సమాజానికి". ముందస్తు గుర్తింపు 4 రంగాలు "దృ-వి-మే-అ" (దృష్టి, వినికిడి, మేధో, అభివృద్ధి). కంటి పరీక్ష వయసు "డౌన్ 30, మిగతావారు 45".

అంశం 8 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

తీవ్రమైన, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న విద్యార్థులను ఎక్కువగా ఎవరు, ఎప్పుడు గుర్తిస్తారు?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) పుట్టినప్పుడు / తొలి దశల్లో, లేదా ప్రమాదం-అనారోగ్యం తర్వాత వైద్య నిపుణులు

తీవ్రమైన బహుళ వైకల్యాలను సాధారణంగా పుట్టినప్పుడే లేదా జీవితం తొలి దశల్లో, లేదా ప్రమాదం / తీవ్ర అనారోగ్యం తర్వాత వైద్య నిపుణులు గుర్తిస్తారు.

ఉన్నత పాఠశాల, ఉద్యోగ దశ చాలా ఆలస్యం; పరీక్షా ఫలితాల ఆధారంగా గుర్తింపు ఈ తీవ్ర వైకల్యాలకు వర్తించదు.

ప్రశ్న 2 / 5

దృష్టి లోపంతో పాటు అదనపు వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లల స్క్రీనింగ్, మూల్యాంకనం జరిగే 11 రంగాల్లో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) కుటుంబ ఆస్తి మూల్యాంకనం

11 రంగాలు: దృష్టి, వినికిడి, సామాజిక / అభివృద్ధి చరిత్ర, తల్లిదండ్రులతో ముందస్తు సమావేశం, విద్యా-క్రియాత్మక నైపుణ్యాల పరిశీలన, విద్యా, ప్రవర్తనా, మానసిక, మాట-భాష, వైద్య, చలన మూల్యాంకనాలు.

కుటుంబ ఆస్తి మూల్యాంకనం ఈ జాబితాలో లేదు; మిగతా మూడూ ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 3 / 5

దృష్టి లోపం ఉందేమో అని తల్లిదండ్రులు అనుమానించాల్సిన సూచన కానిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) దూరంలోని చిన్న వస్తువులను సులువుగా గుర్తించడం

దూరంలోని చిన్న వస్తువులను సులువుగా గుర్తించడం మంచి చూపుకు సూచన; దృష్టి లోప సూచన కాదు.

వస్తువులను దగ్గరగా పెట్టుకోవడం, కళ్లు రుద్దుకోవడం, రాత్రిపూట ఇబ్బంది, తల వంచి చూడటం, ఐ కాంటాక్ట్ లేకపోవడం - ఇవన్నీ దృష్టి లోప సూచనలు.

ప్రశ్న 4 / 5

మెదడు కాండం శ్రవణ స్పందనలను కొలిచే (ABR / BERA) వస్తునిష్ఠ వినికిడి పరీక్ష గురించి సరైనది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) ఇంటెన్సివ్ కేర్ యూనిట్‌లోని శిశువులకూ వాడవచ్చు; తేలిక నుంచి అతి తీవ్ర లోపం వరకు గుర్తిస్తుంది

మెదడు కాండం శ్రవణ స్పందనల పరీక్షను ఎలక్ట్రోఎన్సెఫలోగ్రాఫ్ పరికరంతో రికార్డు చేస్తారు; ఇంటెన్సివ్ కేర్ యూనిట్‌లోని శిశువులకూ వాడతారు; తేలిక నుంచి అతి తీవ్ర వినికిడి లోపం వరకు గుర్తిస్తుంది.

ఇది వస్తునిష్ఠ పరీక్ష కాబట్టి శిశువు స్పందించి చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు; ఇది వినికిడి పరీక్ష, దృష్టి పరీక్ష కాదు; శిశువులకే ఎక్కువ ఉపయోగం.

ప్రశ్న 5 / 5

బహుళ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల తెలివితేటల మదింపుకు వాడే ప్రామాణిక పరీక్షల్లో లేనిది ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) స్నెల్లెన్ చార్ట్

వ్యక్తిగత తెలివితేటల మదింపుకు వెక్స్‌లర్ ప్రజ్ఞా పరీక్ష, భాటియా బ్యాటరీ ఆఫ్ పెర్ఫార్మెన్స్ టెస్ట్స్, రావెన్స్ ప్రోగ్రెసివ్ మాట్రిసెస్ వాడతారు.

స్నెల్లెన్ చార్ట్ దృష్టి తీక్షణత కొలిచే పరికరం; తెలివితేటల పరీక్ష కాదు.