చలన వైకల్యం అంటే ఎముకలు, కీళ్లు, కండరాలు లేదా నాడీ వ్యవస్థలో సమస్య వల్ల శరీర కదలికలు గణనీయంగా తగ్గిపోవడం. దీనినే పాత పేర్లతో కీళ్ల-ఎముకల వైకల్యం (ఆర్థోపెడిక్ ఇంపెయిర్మెంట్) లేదా శారీరక వైకల్యం అని కూడా పిలుస్తారు.
RPwD చట్టం 2016 నిర్వచనం
- RPwD చట్టం 2016 షెడ్యూల్లో "శారీరక వైకల్యం" శీర్షిక కింద మొదటిది చలన వైకల్యం.
- నిర్వచనం: కండర-అస్థిపంజర వ్యవస్థ లేదా నాడీ వ్యవస్థ లేదా రెండింటికీ వచ్చిన సమస్య వల్ల, తనను తాను కదిలించుకోవడం, వస్తువులను కదిలించడం అనే ప్రత్యేక పనులు చేయలేకపోవడమే చలన వైకల్యం.
- ఈ శీర్షిక కింద చట్టం పేర్కొన్న 5 స్థితులు:
| స్థితి | చట్టం ఇచ్చిన వివరణ (సారాంశం) |
|---|---|
| కుష్ఠు వ్యాధి నయమైన వ్యక్తి | వ్యాధి నయమైనా చేతులు, పాదాల్లో స్పర్శ కోల్పోవడం, వైకల్యం లేదా తీవ్ర వికృతి మిగిలిన వ్యక్తి |
| సెరిబ్రల్ పాల్సీ | పుట్టుకకు ముందు, పుట్టేటప్పుడు లేదా వెంటనే మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల వచ్చే, పెరగని (నాన్-ప్రోగ్రెసివ్) నాడీ స్థితి |
| మరుగుజ్జుతనం | వైద్య లేదా జన్యు కారణంతో పెద్దయ్యాక ఎత్తు 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు (147 సెంటీమీటర్లు) లేదా అంతకంటే తక్కువ |
| మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ | శరీరాన్ని కదిలించే కండరాలను బలహీనపరిచే వంశపారంపర్య జన్యు కండర వ్యాధుల సమూహం |
| యాసిడ్ దాడి బాధితులు | యాసిడ్ లేదా అలాంటి క్షయకారక పదార్థంతో జరిగిన హింసాత్మక దాడి వల్ల వికృతి చెందిన వ్యక్తి |
- అవయవ ఛేదనం, పోలియో, వెన్నుపాము గాయాలు, స్పైనా బైఫిడా కూడా కదలికను దెబ్బతీస్తాయి కాబట్టి ఇవన్నీ చలన వైకల్యం కిందే లెక్కిస్తారు.
- వైకల్యం 40% లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉంటే దానిని బెంచ్మార్క్ వైకల్యం అంటారు; రిజర్వేషన్లు, పథకాల ప్రయోజనాలు దీని ఆధారంగానే అందుతాయి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
క్రింది వానిలో శారీరక వైకల్యానికి సంబంధించనిది
- (1)ఆమ్లదాడి బాధితులు
- (2)డ్వార్ఫిజం
- (3)దృష్టిలోపం
- (4)హీమోఫీలియా
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) హీమోఫీలియా
RPwD చట్టం 2016 లోని శారీరక వైకల్యం (Physical Disability) వర్గంలో లేనిది ఏదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
చట్టం షెడ్యూల్లో మొదటి వర్గం శారీరక వైకల్యం. అందులో చలన వైకల్యం (కుష్ఠు నయమైనవారు, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మరుగుజ్జుతనం, కండరాల క్షీణత, ఆమ్ల దాడి బాధితులు), దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం, మాట, భాష వైకల్యం ఉన్నాయి. హీమోఫీలియా, తలసేమియా, సికిల్ సెల్ వ్యాధి మాత్రం రక్త రుగ్మతల (Blood Disorders) వల్ల వచ్చే వైకల్యాలుగా వేరే వర్గంలో ఉన్నాయి.
కాబట్టి శారీరక వైకల్యం కిందకు రానిది హీమోఫీలియా. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
ఆమ్ల దాడి బాధితులు, మరుగుజ్జుతనం (Dwarfism) చలన వైకల్యంలో భాగం. దృష్టి లోపం కూడా శారీరక వైకల్యం వర్గంలోనే ఉంది. కాబట్టి (1), (2), (3) శారీరక వైకల్యానికి సంబంధించినవే.
గుర్తుంచుకోండి: హీమోఫీలియా, తలసేమియా, సికిల్ సెల్ = రక్త రుగ్మతల వర్గం.
అమెరికా విద్యా చట్టం (IDEA) దృష్టి
- అమెరికా స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ చట్టం (IDEA, మొదట 1975 లో వచ్చిన చట్టం; ఆచరణలోకి 1977) ప్రకారం, పిల్లవాడి చదువు పనితీరును దెబ్బతీసే తీవ్రమైన కీళ్ల-ఎముకల లోపం కూడా ఒక వైకల్యమే.
- అందులో పుట్టుకతో వచ్చే లోపాలు, వ్యాధుల వల్ల వచ్చే లోపాలు, ఇతర కారణాల వల్ల వచ్చే లోపాలు అన్నీ చేరతాయి.
చలన వైకల్యానికి కారణాలు
| రకం | ఉదాహరణలు |
|---|---|
| పుట్టుకతో వచ్చేవి | వంకర పాదం (క్లబ్ ఫుట్), కాలిలో ఎముకలు లేకపోవడం, స్పైనా బైఫిడా |
| వ్యాధుల వల్ల | పోలియో, ఎముకల క్షయ (బోన్ TB), మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ |
| మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల | సెరిబ్రల్ పాల్సీ |
| ప్రమాదాలు, గాయాల వల్ల | విరిగిన ఎముకలు, కాలిన గాయాలు, అవయవ ఛేదనం తర్వాత కీళ్లు బిగుసుకుపోవడం (కాంట్రాక్చర్), వెన్నుపాము గాయాలు |
- మెదడు నుంచి వెన్నుపాము వరకు ఉండే కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థలో సమస్య వచ్చినా కదలిక దెబ్బతిని చలన వైకల్యం వస్తుంది.
చలన వైకల్యంతో కలిసి ఉండగల సమస్యలు
నాడీ వ్యవస్థ దెబ్బతిన్న పిల్లల్లో కదలికతో పాటు ఇవి కూడా కనిపించవచ్చు:
- మేధో వైకల్యం, తక్కువ గ్రహణ శక్తి
- ఇంద్రియ గ్రహణ-చలన సమన్వయం (పర్సెప్చువల్-మోటార్) లోపం
- దృష్టి తగ్గడం
- భావోద్వేగ సమస్యలు
- మాట్లాడలేకపోవడం, భాషను అర్థం చేసుకోలేకపోవడం
చలన వైకల్యం ఉన్న పిల్లల సాధారణ లక్షణాలు
- చాలామందికి తెలివితేటలు సగటు స్థాయి (సుమారు 90-110) లో ఉంటాయి. చదువులో మిగతా పిల్లలతో సమానంగా పోటీ పడగలరు.
- పక్షవాతం వల్ల కొందరికి మాట ధారాళంగా రాకపోవచ్చు.
- కదలిక నెమ్మదిగా ఉంటుంది; కాళ్లకు పట్టీలు (కాలిపర్లు), చక్రాల కుర్చీ, ఊతకర్రలు వంటి సహాయ పరికరాలు అవసరం కావచ్చు.
- తినడం, తాగడం, రాయడం వంటి సొంత పనుల్లో సమన్వయం తక్కువ; కొందరికి చేతులు వణుకుతాయి.
- అనారోగ్యం, శస్త్రచికిత్సల వల్ల తరచూ బడికి రాలేకపోతారు.
- ఆటస్థలం, విహార యాత్రల వంటి బయటి అనుభవాలు తక్కువగా ఉంటాయి.
- తరచూ కీళ్ల నొప్పులు, తక్కువ చలన శక్తి ఉంటాయి.
- చలన వైకల్యాన్ని చూడగానే గుర్తించవచ్చు; చాలామందికి ప్రత్యేక బోధనా పద్ధతుల కంటే అందుబాటు సౌకర్యాలు, సర్దుబాట్లు ఎక్కువ అవసరం.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ప్రత్యేక బోధనా పద్ధతులు అవసరం లేని వైకల్యం
- (1)అభ్యసన సమస్యలు
- (2)తక్కువ దృష్టిలోపం
- (3)శారీరక అంగవైకల్యం
- (4)సెరిబ్రల్ పాల్సీ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) శారీరక అంగవైకల్యం
బోధనా పద్ధతుల్లో ప్రత్యేక మార్పులు అవసరం లేని వైకల్యం ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
శారీరక అంగవైకల్యం (Orthopedic Impairment) ఉన్న పిల్లలకు సాధారణంగా తెలివితేటలు, చూపు, వినికిడి, భాష సరిగానే ఉంటాయి. వీరికి ర్యాంప్, అనువైన కుర్చీ-బల్ల, క్రచెస్, వీల్చెయిర్ వంటి భౌతిక సౌకర్యాలు (Accessibility) కావాలి. కానీ బోధనా పద్ధతి మిగతా పిల్లలకు ఉన్నదే సరిపోతుంది.
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (3) శారీరక అంగవైకల్యం.
అభ్యసన సమస్యలు (1) ఉన్న పిల్లలకు బహుళ ఇంద్రియ (Multisensory) పద్ధతులు, పరిహార బోధన (Remedial Teaching) అవసరం. తక్కువ దృష్టి (2) ఉన్నవారికి పెద్ద అక్షరాలు, మాగ్నిఫయర్లు, ప్రత్యేక వెలుతురు అవసరం. సెరిబ్రల్ పాల్సీ (4) లో చలన సమస్యతో పాటు మాట, అవగాహన సమస్యలు కూడా ఉండవచ్చు; వారికి ప్రత్యేక పద్ధతులు కావాలి.
గుర్తుంచుకోండి: OH పిల్లలకు మార్పు భవనంలో (Access), బోధనా పద్ధతిలో కాదు.
చలన వైకల్యాల జాతీయ సంస్థలు
| సంస్థ | ఎక్కడ |
|---|---|
| నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ లోకోమోటార్ డిసెబిలిటీస్ (NILD); పాత పేరు నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఆర్థోపెడికల్లీ హ్యాండిక్యాప్డ్ (NIOH), 1978 | కోల్కతా (పశ్చిమ బెంగాల్) |
| స్వామి వివేకానంద నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ రిహాబిలిటేషన్ ట్రైనింగ్ అండ్ రీసెర్చ్ (NIRTAR) | కటక్ (ఒడిశా) |
| పండిట్ దీన్దయాళ్ ఉపాధ్యాయ నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ పర్సన్స్ విత్ ఫిజికల్ డిసెబిలిటీస్ (PDUNIPPD) | న్యూ ఢిల్లీ |
పరీక్ష కోణం: RPwD చట్టం 2016 లో చలన వైకల్యం కింద 5: కుష్ఠు నయమైన వ్యక్తి, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మరుగుజ్జుతనం, మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ, యాసిడ్ దాడి బాధితులు. మరుగుజ్జుతనం = 4 అడుగుల 10 అంగుళాలు (147 సెంటీమీటర్లు) లేదా తక్కువ. బెంచ్మార్క్ = 40%. NIOH / NILD = కోల్కతా; NIRTAR = కటక్.
మెమొరీ కోడ్: "కు-సె-మ-మ-యా" - కుష్ఠు నయమైన వారు, సెరిబ్రల్ పాల్సీ, మరుగుజ్జుతనం, మస్కులర్ డిస్ట్రోఫీ, యాసిడ్ దాడి బాధితులు. సంస్థల జంట "కోల్-కటక్": NIOH కోల్కతా, NIRTAR కటక్.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
జాతీయ సంస్థలను అవి నెలవైన ప్రదేశాలతో జతపరచండి. i) NIVH a) Kolkata ii) NIEPMD b) Cuttak iii) NIOH c) Dehradun iv) NIRTAR d) Chennai
- (1)i-b ii-c iii-a iv-d
- (2)i-c ii-d iii-a iv-b
- (3)i-b ii-d iii-a iv-c
- (4)i-d ii-c iii-b iv-a
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) i-c ii-d iii-a iv-b
వికలాంగుల కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన జాతీయ సంస్థలను అవి ఉన్న నగరాలతో జతపరచమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
NIVH (దృష్టి లోపం ఉన్నవారి జాతీయ సంస్థ, ఇప్పుడు NIEPVD) డెహ్రాడూన్లో ఉంది. NIEPMD (బహుళ వైకల్యాల జాతీయ సంస్థ) చెన్నైలో ఉంది. NIOH (చలన వైకల్యాల జాతీయ సంస్థ, ఇప్పుడు NILD) కోల్కతాలో ఉంది. NIRTAR (పునరావాస శిక్షణ, పరిశోధన జాతీయ సంస్థ) కటక్ దగ్గర ఒలాత్పూర్లో ఉంది.
అంటే i-c, ii-d, iii-a, iv-b. కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (2).
ఆప్షన్ (1), (3) NIVH ను కటక్తో, ఆప్షన్ (4) NIVH ను చెన్నైతో జతచేశాయి. NIVH డెహ్రాడూన్లో ఉంది కాబట్టి ఈ మూడూ మొదటి జతలోనే తప్పుతాయి.
గుర్తుంచుకోండి: దృష్టి-డెహ్రాడూన్, బహుళ-చెన్నై, చలనం-కోల్కతా, పునరావాసం-కటక్.