ID పిల్లలకు బోధనా వ్యూహం అంటే - నైపుణ్యాన్ని చిన్న చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టి, క్రమమైన సోపానాలుగా అమర్చి, ప్రస్తుత స్థాయి నుంచి లక్ష్యం వరకు ఒక్కో మెట్టు ఎక్కించడం. ABA, ప్రాంప్టింగ్, ఫేడింగ్, చెయినింగ్, షేపింగ్, బలవర్ధకం వంటి పదాల పూర్తి నిర్వచనాలు ఆటిజం జోక్యం అధ్యాయంలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ అవి ID బోధనలో ఎలా వాడతారో చూద్దాం.
కార్య విశ్లేషణ (టాస్క్ అనాలిసిస్): ID బోధనకు ప్రాణం
- ఒక పనిని (భావనను) చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టి, వరుస క్రమంలో అమర్చి నేర్పడమే కార్య విశ్లేషణ. ID పిల్లలకు ఇది తప్పనిసరి బోధనా పద్ధతి.
- సోపానాలు నిజంగా పని జరిగే క్రమంలోనే ఉండాలి. ప్రతి సోపానం విద్యార్థి ప్రస్తుత స్థాయి ఆధారంగా నిర్ణయించాలి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
టాస్క్ ఎనాలసిస్ ఇటువంటి పిల్లలకు అవసరం
- (1)వినికిడి లోపం గల
- (2)దృష్టిలోపం గల
- (3)బుద్ధి మాంద్యత గల
- (4)అభ్యసన సమస్యలు గల
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) బుద్ధి మాంద్యత గల
టాస్క్ ఎనాలసిస్ (Task Analysis) ఏ పిల్లలకు తప్పనిసరి అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
టాస్క్ ఎనాలసిస్ అంటే ఒక పనిని లేదా నైపుణ్యాన్ని చిన్న చిన్న మెట్లుగా విడదీసి, వరుస క్రమంలో ఒక్కొక్కటిగా నేర్పడం. ఉదాహరణకు చేతులు కడుక్కోవడం: కుళాయి తిప్పడం, చేతులు తడపడం, సబ్బు రాయడం, రుద్దడం, కడగడం, కుళాయి కట్టేయడం, తుడుచుకోవడం. ఒక్కో మెట్టు నేర్చుకున్నాక తర్వాతి మెట్టుకు వెళ్తారు (chaining).
బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు ఒకేసారి మొత్తం పని నేర్చుకోవడం కష్టం. వాళ్ళ జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత తక్కువ. అందుకే రోజువారీ నైపుణ్యాలు, వృత్తి నైపుణ్యాలు నేర్పడానికి టాస్క్ ఎనాలసిస్ తప్పనిసరి. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) బుద్ధి మాంద్యత గల పిల్లలు.
వినికిడి లోపం (1) ఉన్నవాళ్ళకు ప్రధాన అవసరం సంభాషణ, భాషా శిక్షణ. దృష్టి లోపం (2) ఉన్నవాళ్ళకు Braille, చలన శిక్షణ ముఖ్యం. అభ్యసన సమస్యలు (4) ఉన్నవాళ్ళకు కూడా ఈ పద్ధతి కొంత ఉపయోగపడుతుంది, కానీ అది అత్యంత అవసరమైనది బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకే.
గుర్తుంచుకోండి: టాస్క్ ఎనాలసిస్ = పెద్ద పనిని చిన్న మెట్లుగా విడదీయడం.
కార్య విశ్లేషణ విధానాన్ని ఈ వైకల్యం గల పిల్లల బోధనాభ్యసన ప్రక్రియలో ఉపయోగిస్తారు.
- (1)వినికిడిలోపం
- (2)మల్టిపుల్ సెలెరోసిస్
- (3)బుద్ధిమాంద్యత
- (4)సికిల్ సెల్ డిసీజ్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) బుద్ధిమాంద్యత
కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) ఏ వైకల్యం ఉన్న పిల్లల బోధనలో ఎక్కువగా వాడతారో అడిగారు.
Task Analysis అంటే ఒక పెద్ద పనిని చిన్న చిన్న, వరుస మెట్లుగా విభజించి, ఒక్కో మెట్టును విడిగా నేర్పడం. ఉదాహరణకు "చొక్కా వేసుకోవడం" ను చొక్కా పట్టుకోవడం, ఒక చేయి దూర్చడం, రెండో చేయి దూర్చడం, గుండీలు పెట్టడం అని విభజిస్తారు. బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలు ఒకేసారి పెద్ద పనిని గ్రహించలేరు, చిన్న మెట్లుగా ఇస్తే నేర్చుకుంటారు. అందుకే సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) బుద్ధిమాంద్యత.
వినికిడి లోపం ఉన్నవారి ప్రధాన అవసరం భాష, సంభాషణ; వారి తెలివి సాధారణంగానే ఉంటుంది. Multiple Sclerosis, Sickle Cell Disease RPwD Act లోని వైకల్యాలే అయినా, అవి నాడీ వ్యవస్థ, రక్తానికి సంబంధించిన దీర్ఘకాల వ్యాధులు; నేర్చుకునే సామర్థ్యం సమస్య కాదు. అందుకే (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: Task Analysis = పెద్ద పని → చిన్న మెట్లు; ID బోధనలో ముఖ్యం.
బుద్ధిమాంద్యత గల పిల్లలకు ఈ శిక్షణా పద్ధతి చాలా ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది.
- (1)ప్రయోగ పద్ధతి
- (2)ఉపన్యాస పద్ధతి
- (3)కార్య విశ్లేషణ పద్ధతి
- (4)హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) కార్య విశ్లేషణ పద్ధతి
బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లలకు ఏదైనా నైపుణ్యం నేర్పడానికి బాగా పనిచేసే పద్ధతి ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) అంటే ఒక పెద్ద పనిని చిన్న చిన్న, వరుస దశలుగా విడగొట్టి, ఒక్కో దశను విడిగా నేర్పడం. ఉదాహరణకు పళ్లు తోముకోవడం: బ్రష్ తీసుకోవడం, పేస్ట్ వేయడం, తోమడం, నోరు కడుక్కోవడం. బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు ఒకేసారి ఎక్కువ సమాచారం గుర్తుంచుకోవడం కష్టం, కాబట్టి చిన్న దశలు, పునరావృతం, పునర్బలనం వారికి సరిపోతాయి. IEP లో లక్ష్యాలు రాయడానికి కూడా ఇదే ఆధారం. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (3).
ప్రయోగ పద్ధతి (1), హ్యూరిస్టిక్ పద్ధతి (4) పిల్లలు సొంతంగా పరిశీలించి, తర్కించి కనుక్కోవాలని ఆశిస్తాయి; దీనికి ఉన్నత ఆలోచనా సామర్థ్యం కావాలి. ఉపన్యాస పద్ధతి (2) లో ఉపాధ్యాయుడే మాట్లాడతాడు, పిల్లల పాత్ర తక్కువ, భావనలు అమూర్తంగా ఉంటాయి. ఇవి బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు అనుకూలం కావు.
గుర్తుంచుకోండి: పెద్ద పని → చిన్న దశలు = Task Analysis.
మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థి బోధనలో బోధించాల్సిన అంశాలను చిన్న చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టి, వాటిని ఒక వరుస క్రమంలో ఏర్పాటు చేసి, బోధించే పద్ధతి.
- (1)అనుకరణ
- (2)సంకేతీకరణ
- (3)క్రమీణ అస్తిత్వం
- (4)కార్య విశ్లేషణ
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) కార్య విశ్లేషణ
ఒక పనిని చిన్న భాగాలుగా విడగొట్టి, వాటిని వరుస క్రమంలో అమర్చి నేర్పే పద్ధతి పేరు ఏమిటో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలు పెద్ద పనిని ఒకేసారి నేర్చుకోలేరు. అందుకే ఉపాధ్యాయుడు ఆ పనిని చిన్న చిన్న మెట్లుగా విభజిస్తాడు. ఉదాహరణకు 'చొక్కా వేసుకోవడం' అనే పనిని చొక్కా పట్టుకోవడం, ఒక చేయి దూర్చడం, రెండో చేయి దూర్చడం, గుండీలు పెట్టడం అని విడగొట్టి, ఒక్కో మెట్టు నేర్పుతాడు. ఈ పద్ధతినే కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) అంటారు.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4) కార్య విశ్లేషణ.
అనుకరణ (1) అంటే ఉపాధ్యాయుడు చేసి చూపిస్తే పిల్లవాడు అలాగే చేయడం. సంకేతీకరణ (Cuing) (2) అంటే సరైన స్పందన వచ్చేలా చిన్న సూచన, సైగ ఇవ్వడం. ఫేడింగ్ (3) అంటే ఇచ్చిన సహాయాన్ని క్రమంగా తగ్గించి, చివరకు పూర్తిగా తీసేయడం. ఇవి బోధనలో వాడే మెళకువలే కానీ పనిని భాగాలుగా విడగొట్టే పద్ధతి కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: విడగొట్టి వరుసలో నేర్పడం = కార్య విశ్లేషణ.
కార్య విశ్లేషణ చేసే పద్ధతులు:
| పద్ధతి | ఎలా చేస్తారు |
|---|---|
| నిపుణుడిని గమనించడం (వాచ్ ఎ మాస్టర్) | ఆ పనిని బాగా చేసే మరో వ్యక్తి చేస్తుండగా గమనించి, అన్ని సోపానాలు రాసుకోవడం |
| స్వయంగా చేయడం | ఉపాధ్యాయుడే ఆ పనిని స్వయంగా చేసి, సోపానాలను పట్టికగా రాసుకోవడం |
| వెనుక నుంచి ఆలోచించడం | పని పూర్తయిన స్థితి నుంచి వెనక్కి వెళ్తూ ఒక్కో సోపానం రాసుకోవడం |
| మేధోమథనం (బ్రెయిన్స్టార్మింగ్) | పనిలోని అంశాలన్నీ రాసుకుని, ఏ సోపానం ఎప్పుడు రావాలో తార్కికంగా క్రమపరచడం |
ఉదాహరణ: చేతులు కడుక్కోవడం - 13 సోపానాలు
| సోపానం | చేయాల్సింది |
|---|---|
| 1 | చేతులు కడుక్కునే చోట నిలబడటం |
| 2 | కుడి చేతితో కుళాయి పట్టుకోవడం |
| 3 | కుళాయి నాబ్ను ఎడమ వైపుకు తిప్పడం |
| 4 | నీళ్లతో రెండు చేతులూ తడపడం |
| 5 | సబ్బు తీసుకోవడం |
| 6 | రెండు చేతులతో సబ్బు రుద్దుకోవడం |
| 7 | సబ్బును సబ్బు పెట్టెలో పెట్టడం |
| 8 | అరచేతులు, వెనుక, ముందు బాగా రుద్దడం |
| 9 | చేతులను నీళ్ల కింద పెట్టి కడగడం |
| 10 | నీళ్లు ఆపేయడం |
| 11 | టవల్ తీసుకోవడం |
| 12 | చేతులు తుడుచుకోవడం |
| 13 | టవల్ను తిరిగి దాని స్థానంలో వేయడం |
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
చేతులు శుభ్రం చేసుకునే విధానంలోని కొన్ని సోపానాలను కార్యవిశ్లేషణ ప్రకారం అమర్చగా i) నీరు వస్తున్న కుళాయి క్రింద చేతులు తడుపుకోవడం. ii) చేతులను నీటి క్రింద పెట్టి చేతికి వున్న సబ్బును కడగడం. iii) కుళాయిని కట్టేయడం. iv) సబ్బుతో చేతులు రుద్దుకోవడం. v) కుళాయి నాబ్ని కుడిచేతితో పట్టుకోవడం. vi) చేతులను తుడుచుకోవడం.
- (1)v, i, iv, ii, iii, vi
- (2)vi, ii, iii, i, iv, v
- (3)i, ii, iii, iv, v, vi
- (4)v, iv, ii, i, iii, vi
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) v, i, iv, ii, iii, vi
కార్య విశ్లేషణ (Task Analysis) ప్రకారం 'చేతులు కడుక్కోవడం' సోపానాలను సరైన క్రమంలో అమర్చమని ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కార్య విశ్లేషణ అంటే ఒక పెద్ద పనిని చిన్న చిన్న, వరుస సోపానాలుగా విడగొట్టడం. బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలు ఒక్కో సోపానం నేర్చుకుని, తర్వాత అన్నీ కలిపి చేస్తారు. సోపానాలు నిజంగా పని జరిగే క్రమంలోనే ఉండాలి.
చేతులు కడుక్కునే సహజ క్రమం: ముందు కుళాయి నాబ్ పట్టుకుని తిప్పడం (v), నీటి కింద చేతులు తడుపుకోవడం (i), సబ్బుతో రుద్దుకోవడం (iv), నీటి కింద సబ్బు కడిగేయడం (ii), కుళాయి కట్టేయడం (iii), చేతులు తుడుచుకోవడం (vi). కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) v, i, iv, ii, iii, vi.
ఆప్షన్ (2) తుడుచుకోవడంతో మొదలవుతుంది. ఆప్షన్ (3) లో సబ్బు రుద్దకముందే కడిగేస్తారు, కుళాయి కట్టేశాక నాబ్ పట్టుకుంటారు. ఆప్షన్ (4) లో చేతులు తడుపుకోకముందే సబ్బు రుద్ది, కడిగిన తర్వాత తడుపుకుంటారు. ఇవేవీ సహజ క్రమం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: మీరే ఒకసారి చేతులు కడుక్కుంటున్నట్టు ఊహించుకుంటే క్రమం దొరుకుతుంది.
గొలుసు పద్ధతి (చెయినింగ్)
- ఒక స్పందనకు మరో స్పందనతో సంబంధం ఉంటే దానిని ప్రవర్తన గొలుసు అంటారు. కార్య విశ్లేషణలోని సోపానాలను క్రమంగా కలిపి నేర్పడమే గొలుసు పద్ధతి.
- ముందుకు సాగే గొలుసు (ఫార్వర్డ్ చెయినింగ్): మొదటి సోపానం నుంచి మొదలుపెట్టి తర్వాతి సోపానాలను కలుపుతూ వెళ్లడం. ఉదా: డ్రెస్ ఎలా వేసుకోవాలో మొదటి సోపానం నుంచి నేర్పడం.
- వెనుకకు సాగే గొలుసు (బ్యాక్వర్డ్ చెయినింగ్): చివరి సోపానం నుంచి మొదటి సోపానానికి నేర్పడం. ఉదా: డ్రెస్ దాదాపు పూర్తిగా వేసి, చివరి సోపానం మాత్రమే పిల్లవాడితో చేయించడం; పని పూర్తయిన ఆనందం వెంటనే దక్కుతుంది.
ప్రేరకాలు (ప్రాంప్ట్స్): "బొమ్మను అతికించడం" ఉదాహరణ
పని: బొమ్మను తీసుకుని పేపర్పై పెట్టి, గమ్ తీసుకుని దానికి అంటించడం. ఈ పనిని చిన్న పనులుగా చెప్తూ వేర్వేరు ప్రేరకాలు వాడతారు:
| ప్రేరకం | అర్థం | ఈ పనిలో ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| సంజ్ఞా (అభినయ) ప్రేరకం | వేలు చూపడం, సైగలు | గమ్ వైపు వేలు చూపి, కాగితం మీద బొమ్మ ఉంచాలని సైగ చేయడం |
| నమూనా ప్రేరకం | పని చేసి చూపడం | గమ్ తీసుకుని బొమ్మకు అంటించి చూపి, అలాగే చేయమనడం |
| మౌఖిక ప్రేరకం | మాటలతో సూచన | "గమ్ రాయి" అని మాటల్లో చెప్పడం |
| శారీరక ప్రేరకం | చేయి పట్టుకుని సహాయం | పిల్లవాడి చేయి పట్టుకుని గమ్ రాయించి, బొమ్మను అంటింపజేయడం |
- ప్రేరకాలు పిల్లవాడికి అవసరమైనంత వరకే ఇవ్వాలి; పని వచ్చాక క్రమంగా తగ్గించాలి (ఫేడింగ్). ఎంత ప్రేరకం, ఎంత వేగంగా తగ్గించాలో ప్రతి విద్యార్థి నేర్చుకునే తీరును బట్టి ఉంటుంది.
- నమూనా (మోడలింగ్): చూసి అనుకరించే ప్రవర్తన. చిన్న చిన్న చర్యలను పదే పదే చేయడం ద్వారా పిల్లలు నేర్చుకుంటారు. ఉదా: పాటలకు అభినయం, అమ్మ వంట చేస్తుంటే అనుకరించడం. పిల్లవాడి అభివృద్ధికి ఇది ముఖ్యమైన సాధనం.
బలవర్ధకం (పునర్బలనం): ID బోధనలో వాడకం
- బలవర్ధకం కొత్త ప్రవర్తనను నేర్పుతుంది; ఉన్న ప్రవర్తనను పెంచి తరచూ చేసేలా, అలాగే నిలిచి ఉండేలా చేస్తుంది.
- సానుకూల బలవర్ధకం: మంచి ప్రవర్తన తర్వాత ప్రోత్సాహం దక్కితే, అలాంటి సందర్భం మళ్లీ వచ్చినప్పుడు పిల్లవాడు ఆ పనిని ఇష్టంగా చేస్తాడు. ఉదా: భోజనానికి ముందు చేతులు కడుక్కున్నప్పుడు మెచ్చుకుంటే అది అలవాటుగా మారుతుంది.
| బలవర్ధక రకం | ID పిల్లలకు ఉదాహరణలు |
|---|---|
| తినేవి (ఎడిబుల్) | చిన్న తినుబండారాలు |
| ఆడుకునేవి / వస్తువులు | బొమ్మలు, పెన్నులు |
| సామాజిక బలవర్ధకం | పొగడటం, నవ్వడం, మెచ్చుకోవడం, ప్రోత్సహించడం |
- క్రమానుగత బలవర్ధకం: ఒక పద్ధతి ప్రకారం (షెడ్యూల్) ఇచ్చే బలవర్ధకం. దీనితో మనం కోరుకున్న ప్రవర్తనను చాలా వరకు సాధించవచ్చు.
- పిల్లవాడికి కొన్ని పనులు చేయడానికి ప్రేరకాలు, బలవర్ధకాలు అవసరం; అవి క్రమంగా తగ్గిపోయేలా (ఫేడ్ అయ్యేలా) చూడాలి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థికి అందించే సాంఘీక పునర్బలనం
- (1)ఆహారం
- (2)నిద్ర
- (3)అభినందన
- (4)చాక్లెట్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) అభినందన
బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న విద్యార్థికి ఇచ్చే సాంఘిక పునర్బలనం (Social Reinforcement) ఏదని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
పిల్లవాడు సరైన ప్రవర్తన చూపినప్పుడు అది మళ్లీ జరిగేలా ఇచ్చే బహుమతినే పునర్బలనం (Reinforcement) అంటారు. ఇది ప్రవర్తన మార్పు (Behaviour Modification) లో ముఖ్యం. తినే వస్తువులు ఇస్తే అది తినుబండార పునర్బలనం (Edible). ఆటబొమ్మలు, స్టిక్కర్లు ఇస్తే అది వస్తు పునర్బలనం. మెచ్చుకోలు, చిరునవ్వు, చప్పట్లు, భుజం తట్టడం వంటివి ఇతర మనుషుల నుంచి వచ్చే స్పందనలు; వీటినే సాంఘిక పునర్బలనం అంటారు.
అభినందన మనిషి నుంచి వచ్చే మెచ్చుకోలు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) అభినందన.
ఆహారం (1), చాక్లెట్ (4) తినుబండార పునర్బలనాలు, సాంఘికమైనవి కావు. నిద్ర (2) శరీర అవసరం; దాన్ని బహుమతిగా ఇవ్వడం గానీ, తీసేయడం గానీ సరైన పద్ధతి కాదు. చాక్లెట్ ఆకర్షణీయంగా ఉండటంతో కొందరు (4) ఎంచుకుంటారు, కానీ అది తినే వస్తువే.
గుర్తుంచుకోండి: మెచ్చుకోలు, చప్పట్లు, చిరునవ్వు = సాంఘిక పునర్బలనం.
బోధనోపకరణాలు (TLM): ID పిల్లలకు
- ID పిల్లలకు బోధించడానికి ప్రాధాన్యంగా నిజమైన వస్తువులు (రియల్ ఆబ్జెక్ట్స్) వాడాలి. తర్వాత బొమ్మలు, ఆ తర్వాత సంకేతాలు.
- అభ్యసనంలో ప్రాథమిక సూత్రం: మూర్తం నుంచి అమూర్తం (కాంక్రీట్ టు అబ్స్ట్రాక్ట్). పడవ ఆకారం వంటి కంటికి కనిపించే, చేతితో తాకగల భావనలు మూర్త స్థాయికి చెందుతాయి.
- TLM ఎంచుకునేటప్పుడు పిల్లవాడి మేధా స్థాయి, అవసరాలు, ఆసక్తి చూడాలి. ఒకే కార్యకలాపానికి కూడా ఒక్కో పిల్లవాడికి ఒక్కో సాధనం పనిచేయవచ్చు.
- ఉదాహరణ TLM: మెరుపు అట్టలు (ఫ్లాష్ కార్డ్స్), పరిచిత వస్తువుల చిత్రాలు, దిమ్మెలు, పూసలు, నాణేలు-నోట్లు, గడియారం, క్యాలెండర్, కొలత పాత్రలు, నేపియర్ కడ్డీలు, కాలిక్యులేటర్.
- గ్రామీణ పిల్లలకు స్థానికంగా దొరికే సామగ్రితో TLM తయారుచేయాలి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
బుద్ధి మాంద్యత గల పిల్లల బోధనలో మనం ఉపయోగించాల్సినవి
- (1)నిజవస్తువులు
- (2)చిత్రాలు
- (3)గుర్తులు
- (4)సన్నివేశాలు
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) నిజవస్తువులు
బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లలకు బోధించేటప్పుడు ముందుగా ఏ రకమైన సామగ్రి వాడాలో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ఈ పిల్లలకు అమూర్త ఆలోచన (abstract thinking) కష్టం. వాళ్ళు చూసి, తాకి, వాడి నేర్చుకుంటారు. అందుకే బోధన మూర్తం నుంచి అమూర్తం వైపు సాగాలి: నిజవస్తువులు → నమూనాలు → చిత్రాలు → గుర్తులు. ఇంట్లో, బడిలో రోజూ వాడే వస్తువులతో నేర్పితే నేర్చుకున్నది నిజ జీవితానికి సులువుగా బదిలీ అవుతుంది.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) నిజవస్తువులు. ఉదాహరణకు పండ్ల పేర్లు నేర్పాలంటే నిజమైన అరటిపండు, మామిడిపండు చూపించి, తాకించి, రుచి చూపించడం మేలు.
చిత్రాలు (2) తర్వాతి మెట్టు, నిజవస్తువును గుర్తించిన తర్వాతే వాడాలి. గుర్తులు (3) పూర్తిగా అమూర్తమైనవి, అవి చివరి దశ. సన్నివేశాలు (4) ఉపయోగపడతాయి, కానీ ప్రశ్న అడిగిన ప్రాధాన్య బోధన సామగ్రి నిజవస్తువులే.
గుర్తుంచుకోండి: బుద్ధిమాంద్యత పిల్లల బోధన: నిజవస్తువు → చిత్రం → గుర్తు.
అభ్యసన ప్రక్రియలో ప్రాథమికమైనవి
- (1)మూర్తం నుండి అమూర్తం
- (2)క్లిష్టత నుండి సరళం
- (3)భాగాల నుండి మొత్తం
- (4)తెలియని దాని నుండి తెలిసినదానికి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) మూర్తం నుండి అమూర్తం
అభ్యసన ప్రక్రియకు ఆధారమైన బోధనా సూత్రం (Maxim of Teaching) ఏదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
ముఖ్యమైన బోధనా సూత్రాలు: తెలిసిన దాని నుంచి తెలియని దానికి, సరళం నుంచి క్లిష్టానికి, మూర్తం నుంచి అమూర్తానికి, మొత్తం నుంచి భాగాలకు, ప్రత్యక్షం నుంచి పరోక్షానికి. పిల్లలు ముందు కంటికి కనిపించే, చేతితో తాకగలిగే వస్తువుల (మూర్తం) ద్వారా నేర్చుకుంటారు; తర్వాతే సంఖ్యలు, గుర్తులు, భావనలు (అమూర్తం) అర్థం అవుతాయి. ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలకు ఈ సూత్రం మరింత ముఖ్యం.
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (1) మూర్తం నుంచి అమూర్తం.
(2) క్లిష్టత నుంచి సరళం, (4) తెలియని దాని నుంచి తెలిసినదానికి సరైన సూత్రాలకు తలకిందులుగా ఉన్నాయి. (3) భాగాల నుంచి మొత్తం కూడా సాధారణ సూత్రం కాదు; సూత్రం "మొత్తం నుంచి భాగాలకు".
గుర్తుంచుకోండి: తెలిసినది → తెలియనిది, సరళం → క్లిష్టం, మూర్తం → అమూర్తం.
విద్యార్థి భావనాత్మక సామర్థ్యం యొక్క ఉదాహరణలో 'పడవ ఆకారం' అను భావన దీని క్రిందకు వస్తుంది
- (1)కార్యాత్మక స్థాయి
- (2)మూర్త స్థాయి
- (3)అమూర్త స్థాయి
- (4)సాధికారత స్థాయి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (2) మూర్త స్థాయి
"పడవ ఆకారం" అనే భావన పిల్లవాడి భావన అభివృద్ధిలో ఏ స్థాయికి చెందుతుంది అని ప్రశ్న.
భావనలు రెండు రకాలుగా ఉంటాయి. కంటితో చూసి, చేతితో తాకి తెలుసుకోగలిగే వస్తువుల రూపం, రంగు, పరిమాణం వంటివి మూర్త (Concrete) భావనలు. ప్రేమ, న్యాయం, నిజాయితీ వంటి చూడలేని, తాకలేని ఆలోచనలు అమూర్త (Abstract) భావనలు. పడవ ఆకారాన్ని నేరుగా చూడొచ్చు, బొమ్మ పడవను పట్టుకుని తెలుసుకోవచ్చు. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (2) మూర్త స్థాయి.
పడవ దేనికి ఉపయోగపడుతుంది (నీటిలో ప్రయాణం) అని తెలుసుకోవడం కార్యాత్మక (1) స్థాయి; ఆకారం కాదు. అమూర్త స్థాయి (3) చూడలేని ఆలోచనలకు సంబంధించినది. సాధికారత (4) భావనల స్థాయి కాదు. ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలకు భావనలు మూర్త స్థాయి నుంచి మొదలుపెట్టి నేర్పాలి.
గుర్తుంచుకోండి: చూడగలిగేది, తాకగలిగేది = మూర్త భావన.
మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థులకు బోధనాభ్యసన సామాగ్రి ఉపయోగించేటపుడు ఉపాధ్యాయుడు వీటిని దృష్టిలో పెట్టుకోవాలి
- (1)వారి ప్రజ్ఞా స్థాయి బట్టి
- (2)కష్టతరంగా ఉండేవి
- (3)వయస్సు తో సంబంధం లేకుండా
- (4)ఖర్చుతో కూడుకున్నవి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (1) వారి ప్రజ్ఞా స్థాయి బట్టి
బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న విద్యార్థులకు బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) వాడేటప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు ముఖ్యంగా దేన్ని గమనించాలని ప్రశ్న అడుగుతోంది.
TLM పిల్లల అవసరానికి, సామర్థ్యానికి తగినట్టు ఉండాలి. బుద్ధిమాంద్యత స్వల్ప, మధ్యస్థ, తీవ్ర స్థాయిల్లో ఉంటుంది. ఒక్కో స్థాయి పిల్లవాడు అర్థం చేసుకునే విధానం వేరు. అందుకే సామగ్రి సరళంగా, కళ్లకు కనిపించేలా, చేతితో తాకి చూసేలా, వారి ప్రజ్ఞా స్థాయికి (మానసిక వయస్సుకు) సరిపోయేలా ఉండాలి.
కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (1) వారి ప్రజ్ఞా స్థాయి బట్టి.
కష్టంగా ఉండే సామగ్రి (2) పిల్లవాడిని గందరగోళంలో పడేసి, ఆసక్తి తగ్గిస్తుంది. వయస్సుతో సంబంధం లేకుండా (3) సామగ్రి ఎంచుకోవడం సరికాదు; అది పిల్లల వయస్సుకు, స్థాయికి తగినట్టే ఉండాలి. ఖరీదైన సామగ్రి (4) అవసరం లేదు; చుట్టూ దొరికే తక్కువ ఖర్చు వస్తువులతోనే మంచి TLM తయారు చేయవచ్చు.
గుర్తుంచుకోండి: TLM ఎంపికకు కొలమానం = పిల్లవాడి స్థాయి, ఖరీదు కాదు.
పరీక్ష కోణం: ID బోధనకు కార్య విశ్లేషణ తప్పనిసరి (చిన్న భాగాలు, వరుస క్రమం). వెనుకకు సాగే గొలుసు = చివరి సోపానం ముందు నేర్పడం. ప్రేరకాలు: సంజ్ఞా, నమూనా, మౌఖిక, శారీరక. పొగడ్త, చిరునవ్వు = సామాజిక బలవర్ధకం. TLM లో మొదట నిజమైన వస్తువులు; మూర్తం నుంచి అమూర్తం; మేధా స్థాయిని బట్టి TLM.
మెమొరీ కోడ్: ప్రేరకాలు "సం-న-మౌ-శా" - సంజ్ఞా, నమూనా, మౌఖిక, శారీరక. TLM వరుస "వ-బొ-సం" - నిజమైన వస్తువు → బొమ్మ → సంకేతం. కార్య విశ్లేషణ పద్ధతులు "చూ-చే-వె-మే" - నిపుణుడిని చూడటం, స్వయంగా చేయడం, వెనుక నుంచి, మేధోమథనం.