వినికిడి సమస్యలను ముందుగానే గుర్తించి చికిత్స చేస్తే ఫలితాలు మరింత విజయవంతమవుతాయి. ముందు చికిత్స, శిక్షణ వల్ల వినికిడి లోపం తెచ్చే అభివృద్ధి సమస్యలు తగ్గుతాయి. ఇది ఎందుకు అవసరమంటే:
- జీవితంలో మొదటి మూడు సంవత్సరాలు భాష నేర్చుకోవడానికి అత్యంత కీలకమైన దశ. ఈ దశలోనే తల్లిదండ్రులు, పిల్లల మధ్య భావాలు పంచుకోవడం దెబ్బతింటే భాషాభివృద్ధి ఆగిపోతుంది.
- ముందుగా గుర్తించి, చికిత్స, శబ్దాన్ని పెంచే సాధనాలు, సహాయ పరికరాలు అందించకపోతే వినికిడి లోపం ఉన్న విద్యార్థులు మాట భాష నేర్చుకోలేక, ఒంటరిగా మిగిలిపోతారు.
- నిలకడ లేని వినికిడి కూడా పిల్లవాడి శ్రవణ యంత్రాంగం అభివృద్ధిని, భాషా శబ్దాల ప్రాసెసింగ్ను అడ్డుకుంటుంది; ఈ లోటు పిల్లవాడు బడికి వెళ్లడం మొదలుపెట్టినప్పుడు పెద్ద అభ్యసన సమస్యలుగా బయటపడుతుంది.
ఎవరికి ఎక్కువ ప్రమాదం?
- తక్కువ బరువుతో పుట్టిన శిశువుల్లో 3 నుంచి 25% మందికి తేలిక నుంచి మధ్యస్థ వినికిడి సమస్యలు రావచ్చు; కొద్ది శాతం (సుమారు 1.3%) మందికి తీవ్ర లేదా అతి తీవ్ర సమస్యలు వస్తాయి.
- నవజాత దశలో అనారోగ్యం, ప్రారంభ దశలో చెవికి విషమైన మందులు (టాక్సిక్ డ్రగ్స్) వాడటం వల్ల బాల్యంలోనే వినికిడి సమస్యలు రావచ్చు. అందుకే నవజాత శిశు తీవ్ర చికిత్స విభాగంలో (NICU) చేసే ఒక్క స్క్రీనింగ్ పరీక్షతోనే అన్ని సమస్యలూ పట్టుకోలేం.
- తరచూ వచ్చే చెవి ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల చెవిలో ద్రవం చేరి కండక్టివ్ లోపం వస్తుంది; దీర్ఘకాలిక ఇన్ఫెక్షన్ శాశ్వత నష్టమూ తేవచ్చు. అప్పుడప్పుడు వచ్చే చెవుడు, మళ్లీ మళ్లీ వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లు కూడా సంభాషణ, భాషాభివృద్ధికి ఆటంకం.
- పాక్షిక లోపం ఉన్న పిల్లలను అంచనా వేయడం కష్టం - కొన్ని పౌనఃపున్యాల్లో మాత్రమే లేదా తేలికగా ఉండే లోపం కూడా మాట అభివృద్ధిని అడ్డుకుంటుంది.
నవజాత శిశు వినికిడి స్క్రీనింగ్
- అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్ సూచన: వినికిడి లోపం కోసం నవజాత శిశువులందరికీ సార్వత్రిక స్క్రీనింగ్; ఆలస్యంగా బయటపడే వినికిడి సమస్యల ప్రమాదం ఉన్న పిల్లలకు తరచూ స్క్రీనింగ్ పరీక్షలు. వినికిడి నష్టం ఉందని అనిపించిన ఏ పిల్లవాడికైనా ఆడియోలాజికల్ పరీక్ష చేయించాలి.
- అంతర్జాతీయంగా పాటించే "1-3-6" లక్ష్యం: 1 నెల లోపు స్క్రీనింగ్, 3 నెలల లోపు నిర్ధారణ, 6 నెలల లోపు ముందస్తు జోక్యంలో చేర్చడం.
- స్క్రీనింగ్ సాధారణంగా రెండు దశల్లో: మొదట OAE పరీక్ష, అందులో విఫలమైతే BERA (ఈ పరీక్షల వివరాలు తర్వాతి అంశంలో).
- మన దేశంలో రాష్ట్రీయ బాల స్వాస్థ్య కార్యక్రమం (RBSK) లో నవజాత శిశువుల వినికిడి స్క్రీనింగ్ ఒక భాగం.

శైశవంలో హెచ్చరిక సంకేతాలు (వయసుల వారీగా)
| వయసు | సాధారణంగా ఉండాల్సిన స్పందన లేకపోవడం |
|---|---|
| 1-3 నెలలు | తలుపు చప్పుడు, కాలింగ్ బెల్ వంటి ఆకస్మిక శబ్దానికి స్పందన లేదు |
| 4-6 నెలలు | శబ్దం ఎక్కడి నుంచి వస్తోందో గుర్తించలేదు |
| 7-9 నెలలు | "నాన్న ఎక్కడ?" అని అడిగితే ఆ వ్యక్తి వైపు చూడదు |
| 10-12 నెలలు | పేరు పిలిస్తే, "రా", "వెళ్లు" వంటి తరచూ వాడే పదాలకు స్పందన లేదు |

వినికిడి సమస్యను సూచించే ప్రవర్తనలు
శిశువుల్లో:
- శబ్దాలకు స్పందించదు; కనిపించే సంఘటనలను అనుసరిస్తుంది కానీ శబ్దాలను గుర్తించదు.
- ముద్దు మాటలు (బాబ్లింగ్) చేయదు, లేదా కొంత కాలం చేసి ఆపేస్తుంది.
- బాల్యంలో తన పేరుకు స్పందించదు.
- మాటలు రావడంలో ఆలస్యం, భాషా నైపుణ్యాల్లో వెనుకబాటు.
- అసాధారణ స్వర నాణ్యత; పదాలు పలికేటప్పుడు అసాధారణ ఉచ్చారణ దోషాలు.
బాల్యంలో:
- శబ్దానికి ఆలస్యంగా స్పందించడం; ఇతరుల మాటలు స్పష్టంగా వినిపించకపోవడం; శబ్దం ఎటు నుంచి వస్తోందో గుర్తించలేకపోవడం.
- వినేటప్పుడు మాట్లాడేవారి ముఖ కవళికలు, పెదవుల కదలికల మీద మామూలు కంటే ఎక్కువ దృష్టి.
- సంబంధం లేని సమాధానాలు ఇవ్వడం, సూచనలను తప్పుగా అర్థం చేసుకోవడం; సంభాషణలో మళ్లీ చెప్పమని అడగడం.
- గోలగా ఉన్న చోట మాట అర్థం చేసుకోవడం మరీ కష్టం; టీవీ శబ్దాన్ని పెంచడం.
- తప్పు ఉచ్చారణ, ఆలస్యమైన భాషాభివృద్ధి, తరగతిలో తక్కువ ఏకాగ్రత.
- తాము కోరేదాన్ని వేలితో చూపడం వంటి సైగలు తరచూ వాడటం; మాట అర్థం కాక సులువుగా చిరాకు పడటం.
- బడిలో అసాధారణ ప్రవర్తన, ఏకాగ్రత లోపం కనిపిస్తే వెంటనే కారణం వెతకాలి - వినికిడి లోపమే కారణం కావచ్చు.
ఈ సంకేతాలు కనిపిస్తే తల్లిదండ్రులు అప్రమత్తమై వీలైనంత త్వరగా వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.
తల్లిదండ్రులకు కొన్ని సూచనలు
- వినికిడి లోపం ఉన్న శిశువులకు కూడా అందరి పిల్లలకు కావాల్సిందే కావాలి: తల్లిదండ్రుల ప్రేమ, ఓపిక, శ్రద్ధ.
- శిశువుతో మాట్లాడేటప్పుడు కళ్లలోకి చూస్తూ మాట్లాడాలి; ముఖ కవళికలు, సైగలు చెప్పే మాటకు తగినట్లుండాలి.
- వినికిడి లోపం గురించి దాచకుండా మొదటి నుంచే బహిరంగంగా మాట్లాడితే తల్లిదండ్రులకు, తర్వాత పిల్లవాడికీ దాన్ని సహజంగా తీసుకోవడం సులువు.
- మాట నేర్చుకునే దశలో: పిల్లవాడిని వీలైనంత మామూలుగా చూడాలి; స్పష్టంగా మాట్లాడాలి; మాట్లాడేవారి వైపు చూడటం నేర్పాలి; అర్థం కాకపోతే వేరే పదాలతో మళ్లీ చెప్పాలి; అర్థం కానిది అడగమని ప్రోత్సహించాలి; మాట్లాడేటప్పుడు చుట్టూ శబ్దం తక్కువగా ఉంచాలి; బొమ్మల పుస్తకాలు చదివేటప్పుడు జంతువుల అరుపుల వంటి శబ్దాలతో బొమ్మలకు ప్రాణం పోయాలి.
- మామూలు బడిలో చేర్చితే పిల్లవాడిని ముందు వరుసలో కూర్చోబెట్టాలి; ఉపాధ్యాయుడు FM వ్యవస్థ వాడాలి. మాట / సంగీత చికిత్స చదవడం, రాయడం నైపుణ్యాలనూ పెంచుతుంది. (ముందస్తు జోక్యం, తరగతి వ్యూహాల వివరాలు తర్వాతి అధ్యాయంలో.)
పరీక్ష కోణం: ముందుగా గుర్తిస్తే ఫలితాలు మెరుగు; మొదటి 3 ఏళ్లు కీలకం. తక్కువ బరువుతో పుట్టిన శిశువుల్లో 3-25% మందికి తేలిక-మధ్యస్థ లోపం, సుమారు 1.3% మందికి తీవ్ర లోపం. "1-3-6": 1 నెల స్క్రీనింగ్, 3 నెలలు నిర్ధారణ, 6 నెలలు జోక్యం. సంకేతాలు: 1-3 నెలలు ఆకస్మిక శబ్దానికి స్పందన లేదు; 4-6 నెలలు శబ్దం దిశ గుర్తించదు; 10-12 నెలలు పేరుకు స్పందన లేదు; బాబ్లింగ్ లేకపోవడం / ఆపేయడం; టీవీ శబ్దం పెంచడం; పెదవుల కదలికలపై ఎక్కువ దృష్టి.
మెమొరీ కోడ్: "1-3-6 = స్క్రీ-ని-జో": 1 నెల స్క్రీనింగ్, 3 నెలలు నిర్ధారణ, 6 నెలలు జోక్యం. శైశవ సంకేతాలు "చ-ది-చూ-పే": 1-3 నెలలు చప్పుడుకు స్పందన లేదు, 4-6 దిశ తెలియదు, 7-9 పిలిచిన వ్యక్తి వైపు చూడదు, 10-12 పేరుకు స్పందన లేదు.