వినికిడి అంటే శబ్దాన్ని గ్రహించే సామర్థ్యం. చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచం గురించి మనకు అందే సమాచారంలో సుమారు 90% చూపు, వినికిడి ద్వారానే వస్తుంది. తత్వవేత్త ఇమ్మాన్యుయెల్ కాంట్ మాటల్లో: "అంధత్వం మనిషిని వస్తువుల నుంచి దూరం చేస్తుంది; బధిరత్వం మనిషిని మనుషుల నుంచి దూరం చేస్తుంది." వినికిడి విలువను ఇంతకంటే బాగా చెప్పే మాట లేదు.
- వినికిడి అంటే సమాచార ప్రసారం. ఇతరులతో మాట్లాడటం, కలిసి నవ్వడం, సన్నిహిత సంభాషణ - ఇవన్నీ వినికిడి వల్లే సాధ్యం.
- గర్భంలో ఉన్న శిశువు కూడా శబ్దాలు, గొంతులు, సంగీతాన్ని గ్రహిస్తుంది.
- వినికిడి రాత్రింబవళ్లు, 24 గంటలూ పని చేస్తూనే ఉంటుంది.
- చెవి మనిషి శరీరంలో అత్యంత సమర్థమైన, అదే సమయంలో అత్యంత సున్నితమైన జ్ఞానేంద్రియం. కానీ దృశ్యాలకే ప్రాధాన్యం ఇచ్చే నేటి ప్రపంచం దానికి తగిన విలువ ఇవ్వడం లేదు.
- వైద్య శాస్త్రం చెప్పే ప్రత్యేక జ్ఞానేంద్రియాల్లో ఒక్కోదానికి ఒక్కో రకం గ్రాహకాలు ఉంటాయి: వినికిడికి కేశ కణాలు (హెయిర్ సెల్స్); చూపుకు రాడ్లు, కోన్లు; రుచికి రుచి మొగ్గలు; వాసనకు ఘ్రాణ నాడీ కణాలు.
వినికిడి ఎందుకు ముఖ్యం?
- సామాజికంగా కలవడానికి, పని చేయడానికి, ఇతరులతో సంభాషించడానికి, విశ్రాంతి పొందడానికి కూడా వినికిడి తోడ్పడుతుంది.
- రాబోయే ప్రమాదం గురించి హెచ్చరిస్తుంది, మరొకరు ఆపదలో ఉన్నారని తెలియజేస్తుంది - అంటే మనల్ని సురక్షితంగా ఉంచుతుంది.
- వినికిడి మనకు అపారమైన సమాచార వనరు; ఆ సమాచారమే ప్రపంచానికీ మనకూ మధ్య వంతెన.
- వినికిడి సమస్యలు ఒంటరితనానికి, కుంగుబాటు (డిప్రెషన్) కు కూడా దారి తీయవచ్చు.
- జనాభాలో వృద్ధుల సంఖ్య పెరగడం, పరిసరాల్లో శబ్ద కాలుష్యం పెరగడం వల్ల వినికిడి లోపం ఉన్నవారి సంఖ్య పెరుగుతూనే ఉంది. అయినా మంచి వినికిడి విలువను, వినికిడి లోపం పర్యవసానాలను ఇప్పటికీ తక్కువగా అంచనా వేస్తున్నారు.
- సైనికులకు వినికిడి అత్యంత ముఖ్యమైన "మనుగడ జ్ఞానం". శత్రువు కనిపించడానికి ముందే శబ్దమే మొదటి సమాచారం ఇస్తుంది. శిక్షణ, జట్టు పని, ఆదేశాలు అందుకోవడం - అన్నీ వినికిడి మీదే ఆధారపడతాయి. శబ్దం వల్ల వచ్చే వినికిడి లోపం వారి సంసిద్ధతను, సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తుంది.
రోజువారీ జీవితంలో వినికిడి
| సందర్భం | వినికిడి అవసరమయ్యే పనులు |
|---|---|
| పని చోట | బృంద సమావేశాల్లో పాల్గొనడం, టెలిఫోన్లో మాట్లాడటం, రద్దీగా ఉన్న కార్యాలయంలో సంభాషణను అనుసరించడం |
| సామాజిక సందర్భాల్లో | స్నేహితులతో ముచ్చట్లు, రెస్టారెంట్లో విందు సంభాషణ, మనవలు, మనవరాళ్లతో మాట్లాడటం, అందరితో కలిసి టీవీ చూడటం |
| మన భద్రత కోసం | రద్దీ రోడ్ల దగ్గర నడిచేటప్పుడు, సైరన్లు, ట్రాఫిక్ సంకేతాల శబ్దాలు వినడం, సాయం కోసం వేసే కేకను గుర్తించడం |
| నేర్చుకునేటప్పుడు | తక్కువ శ్రమతో ఎక్కువ ఏకాగ్రత నిలపడం, బోధకులతో మాట్లాడటం, సమాచారాన్ని ఖచ్చితంగా నమోదు చేసుకోవడం |

జీవితంలో వినికిడి ఇచ్చే రెండు ముఖ్య లాభాలు
- మెరుగైన జీవన నాణ్యత: మంచి వినికిడి = మంచి సమాచార ప్రసారం. జీవిత భాగస్వామి, స్నేహితులు, కుటుంబంతో సంబంధాలు బాగుంటాయి. దీని మంచి ఫలితం కుటుంబ సభ్యులకూ అందుతుంది.
- చురుకైన, ఆరోగ్యకరమైన జీవితం: ఒత్తిడి తగ్గుతుంది, ఏకాగ్రత పెరుగుతుంది, విశ్రాంతి సులువవుతుంది, మొత్తం ఆరోగ్యం, శ్రేయస్సు మెరుగవుతాయి.
వినికిడి నిద్ర నాణ్యతనూ ప్రభావితం చేస్తుంది. కొన్ని శబ్దాలు మనకు హాయినిస్తాయి, మరికొన్ని ఒత్తిడిని పెంచుతాయి.
చికిత్స చేయని వినికిడి లోపం పర్యవసానాలు
వినికిడి లోపం శరీరాన్ని మాత్రమే కాదు, భావోద్వేగ, సామాజిక ఆరోగ్యాన్నీ దెబ్బతీస్తుంది. చికిత్స లేకపోతే ఇవి కనిపిస్తాయి:
- ప్రతికూల ధోరణి, కోపం, చిరాకు
- ఒత్తిడి, అలసట, ఉద్రిక్తత
- కుంగుబాటు, ఒంటరితనం
- సామాజిక సందర్భాలకు దూరంగా ఉండాలనే కోరిక
- అప్రమత్తత తగ్గి ప్రమాదకర పరిస్థితులు
- పనిలో సామర్థ్యం తగ్గడం
- విషయాలు గుర్తుంచుకోవడంలో, సూచనలు పాటించడంలో ఇబ్బంది
చాలామంది ఈ లక్షణాలను "వయసు వల్ల" అనుకుంటారు. నిజానికి వినికిడి లోపం ఏ వయసులోనైనా రావచ్చు. పిల్లల్లో మాట, భాష అభివృద్ధి పూర్తిగా వినికిడి మీదే ఆధారపడతాయి కాబట్టి, పిల్లల్లో దీన్ని త్వరగా పట్టుకోవడం మరీ ముఖ్యం.
వినికిడి లోపం వల్ల ఆరోగ్యం (ఒంటరితనం, కుంగుబాటు, దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు), భద్రత (హెచ్చరికలు, ఆదేశాలు అందుకోలేకపోవడం), జీవన నాణ్యత (ఆత్మీయుల గొంతు, పక్షుల కిలకిల, అలల శబ్దం వినలేకపోవడం), పని పూర్తి చేయడం (ఆదేశాలను తప్పుగా అర్థం చేసుకోవడం) - అన్నీ దెబ్బతింటాయి. ఉత్పాదకత తగ్గడం, శిక్షణ పొందిన ఉద్యోగులను కోల్పోవడం వంటి ఆర్థిక నష్టమూ ఉంటుంది.
వినికిడి - భాష, అభివృద్ధి, విద్య, వ్యక్తిత్వం
- ముందు వినికిడి, తర్వాతే మాట. చాలామంది పిల్లల అభ్యసనం వినడంతోనే మొదలవుతుంది. శిశువులు మొదట ఏర్పరచుకునే సంబంధం "విన్నది - చూసింది" మధ్యే.
- మనం మాట్లాడే పదజాలం మనం విని అర్థం చేసుకునే పదజాలం మీదే ఆధారపడుతుంది. అందుకే మనం చెప్పగలిగే దానికంటే ఎక్కువ తెలుసుకుంటాం.
- బధిరత్వం అంటే శబ్దం లేకపోవడం మాత్రమే కాదు, భాష లేకపోవడం కూడా. వినికిడి లోపం పిల్లవాడి అభివృద్ధిలోని అన్ని రంగాలనూ ప్రభావితం చేస్తుంది.
- జీవితంలో మొదటి మూడు సంవత్సరాల్లో అప్పుడప్పుడు వచ్చే వినికిడి నష్టాలు కూడా దీర్ఘకాలంలో పూడ్చలేని లోటుకు దారి తీయవచ్చు.
- మంచి వినికిడి భాషాభివృద్ధికి, విద్యాభివృద్ధికి బలమైన పునాది. స్వల్ప స్థాయి నిరంతర వినికిడి లోపం కూడా బడిలో వెనుకబడటానికి గణనీయమైన కారణం. తరగతి గది హడావిడిగా, గోలగా ఉంటే చిన్న లోపం ఉన్న పిల్లవాడు కూడా పాఠం సరిగ్గా వినలేడు.
- మధ్య చెవి వాపు (ఓటైటిస్ మీడియా) వల్ల భాషలో ఆలస్యం, తక్కువ వినికిడి నైపుణ్యాలు, చదువులో వెనుకబాటు వస్తాయని పలు అధ్యయనాలు (జెంకిన్స్, ఇతరులు 1978; బెర్గ్నర్, మో 1982) చెప్పాయి.
- మైఖేల్ బెస్ట్ (1964) పరిశీలన ప్రకారం తీవ్ర వినికిడి లోపం ఉన్నవారు వినగలిగే వారికంటే భిన్నంగా ప్రపంచంలో మనుగడ సాగిస్తారు. మూర్త ఆలోచనల కంటే నైరూప్య (అబ్స్ట్రాక్ట్) ఆలోచనలు వారికి కష్టం. తీవ్ర లోపం ఉన్న పిల్లలు తొందరపాటు, సామాజిక అపరిపక్వత చూపవచ్చు; పెద్దల మీద ఎక్కువగా ఆధారపడతారు; స్నేహాలు చేయడంలో వెనుకబడతారు.
వినికిడి లోపం వల్ల ఎదురయ్యే సవాళ్లు
| సవాలు | ఏం జరుగుతుంది |
|---|---|
| సామాజిక ప్రతిబంధకం | సమాజంలో సర్దుకుపోవడం కష్టం; ఇతరుల మాటలు అర్థం కాక సమాచార ప్రసార ఇబ్బంది; అందరికీ దూరంగా ఉండటం, లొంగిపోయే స్వభావం |
| వ్యక్తిగత-సామాజిక అభివృద్ధి సమస్యలు | భాషే ప్రధాన అడ్డంకి; ఇతరుల మీద ఆధారపడటం పెరిగి న్యూనతా భావం |
| వ్యక్తిత్వ సమస్యలు | పాక్షిక వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు పూర్తి బధిరుల కంటే ఎక్కువ నిరాశ చెందుతారు - సాధారణ పిల్లల స్థాయిని అందుకోవాలని ప్రయత్నిస్తారు కాబట్టి |
| మానసిక సమస్యలు | మాటతో జరిగే సందర్భాల్లో నిస్సహాయత; తోటివారితో పోల్చుకుని ఆత్మన్యూనత |
| భాషా సమస్యలు | భాష "వినడం-మాట్లాడటం" ప్రక్రియ కాబట్టి భాష నెమ్మదిగా వస్తుంది; పరిమిత పదజాలం; ఒకే పదానికి అనేక అర్థాలు, క్లిష్ట వాక్య నిర్మాణం అర్థం కావు |
| అసాధారణ భావోద్వేగ ప్రవర్తన | దృష్టి ఆకర్షించడానికి వస్తువులు విసరడం; తన మాట అర్థం కాకపోతే చిరాకు, మొండితనం |
- ఆర్థికంగా: అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లలు బడికి వెళ్లడం అరుదు; పెద్దల్లో నిరుద్యోగం ఎక్కువ; ఉద్యోగాల్లో ఉన్నవారు కూడా కింది స్థాయి ఉద్యోగాల్లోనే ఎక్కువ. విద్య, వృత్తి పునరావాసం, యజమానుల్లో అవగాహన పెరిగితే ఈ పరిస్థితి మారుతుంది.
- అవకాశం దొరికితే - మాట, రాత లేదా సంజ్ఞా భాష ద్వారా - వినికిడి లోపం ఉన్నవారు అందరితో సమానంగా పాల్గొనగలరు.
- (భాష, మాట, విద్యా మదింపు, ముందస్తు జోక్యం, వినికిడి పరికరాల వివరాలు తర్వాతి అధ్యాయం "వినికిడి లోపం ప్రభావం: భాష, ప్రసారం, విద్య" లో.)
పరీక్ష కోణం: "అంధత్వం వస్తువుల నుంచి, బధిరత్వం మనుషుల నుంచి దూరం చేస్తుంది" - ఇమ్మాన్యుయెల్ కాంట్. ప్రపంచ సమాచారంలో సుమారు 90% చూపు + వినికిడి ద్వారా. వినికిడి గ్రాహకాలు = కేశ కణాలు. ముందు వినికిడి, తర్వాత మాట. మొదటి 3 ఏళ్లు భాషకు కీలకం. పాక్షిక లోపం ఉన్న పిల్లలు పూర్తి బధిరుల కంటే ఎక్కువ నిరాశ చెందుతారు.
మెమొరీ కోడ్: "కాంట్ - వ-మ": అంధత్వం వస్తువుల నుంచి, బధిరత్వం మనుషుల నుంచి దూరం చేస్తుంది. వినికిడి అవసరమయ్యే 4 రంగాలు "ప-సా-భ-అ" (పసాభ): పని, సామాజిక, భద్రత, అభ్యసనం.