స్క్రీనింగ్ అంటే ఏమిటి?
- స్క్రీనింగ్ (వేరు చేయడం): తమకు ప్రమాదం ఉందని, లేదా ఇప్పటికే వ్యాధి ఉందని తెలియని వ్యక్తులను ఒక ప్రశ్న అడగడం / పరీక్ష చేయడం ద్వారా ముందుగానే గుర్తించే సేవ. మొత్తం జనాభాను పరిగణనలోకి తీసుకుని లోపాలు ఉన్నవారిని వేరు చేస్తారు.
- స్క్రీనింగ్ వైకల్యం ఉందని అనుమానించడానికి సహాయపడుతుంది; వైకల్యాన్ని నిర్ధారించదు. అది మరిన్ని పరీక్షలకు దారి చూపుతుంది.
- ముందస్తు గుర్తింపు వల్ల మరిన్ని సమస్యలు రాకుండా ప్రమాదం తగ్గుతుంది; అయితే ఇది నివారణకు, నిర్ధారణకు, నయం చేయడానికి హామీ కాదు.
- వైద్య ఉదాహరణ: పుట్టిన పిల్లలందరికీ కొద్ది రోజుల్లోనే మడమ నుంచి కొన్ని రక్తపు చుక్కలు తీసి చేసే పరీక్ష (గుత్రీ పరీక్ష) ద్వారా, అమైనో ఆమ్ల జీవక్రియ లోపం వల్ల వచ్చే ఫినైల్కీటోన్యూరియా (PKU) ఉందో లేదో చూస్తారు. ఇది మేధో వైకల్యం తెస్తుంది; తగిన ఆహారంతో నివారించవచ్చు.
- స్క్రీనింగ్ రెండు రకాలు: (1) ప్రస్తుత అవసరాలను గుర్తించి వేరు చేయడం, (2) భవిష్యత్తులో రాబోయే లోపాలను ముందే గుర్తించి (నివారించడానికి) వేరు చేయడం.
- గుర్తింపు (ఐడెంటిఫికేషన్) = ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్న పిల్లలను కనుగొనడం.
ఎందుకు స్క్రీనింగ్?
శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారు అందరికీ కనిపించకుండా దాగి ఉంటారు; తరచుగా వారిని మేధో వైకల్యం ఉన్నవారిగా గానీ, చూపు సమస్య ఉన్న బధిరులుగా గానీ తప్పుగా నిర్ధారిస్తారు. ద్వంద్వ సంవేదన లోపం ఉన్నవారి సంఖ్యను గుర్తించడానికి స్క్రీనింగ్ సహాయపడుతుంది.
స్క్రీనింగ్ కార్యక్రమానికి ముందు చూడాల్సిన 7 అంశాలు
- గుర్తించాలనుకునే లోపం ఎంత తరచుగా వస్తుంది
- లోపం తీవ్రత
- సమర్థవంతమైన చికిత్స అందుబాటులో ఉందా
- స్క్రీనింగ్ చేసే సమయం
- లోప తీవ్రతను కనుగొనడం
- ముందుగా కనుగొనడం వల్ల ప్రయోజనం
- సమర్థవంతంగా అమలు చేయడానికి అయ్యే ఖర్చు
స్క్రీనింగ్ ఫలితాలు
- సమస్యలు ఏవీ కనిపించలేదు: తర్వాతి సిఫారసు చేసిన వయసులో మళ్లీ స్క్రీనింగ్ చేస్తారు.
- ఒకటి లేదా ఎక్కువ ప్రమాదకర (హై రిస్క్) పరిస్థితులు ఉన్నాయి, కానీ చూపు / వినికిడి పనితీరులో సమస్య కనిపించలేదు: తల్లిదండ్రులకు ప్రమాద సూచికలు, చూపు-వినికిడిని ఎలా గమనించాలి, తర్వాత సమస్య కనిపిస్తే ఎవరిని సంప్రదించాలి అని తెలియజేయాలి.
- వెంటనే కంటి / చెవి నిపుణుడికి పంపాలి (రెఫరల్), ఎప్పుడంటే: కంటి నుంచి అతిగా నీరు కారడం, ఎర్రబడటం, కన్ను పక్కకు తిరగడం (మెల్ల), నిస్టాగ్మస్, కనురెప్ప వాలిపోవడం, కార్నియా / కనుపాపలో మబ్బు; చెవి నుంచి తరచుగా చీము కారడం, శబ్దాలకు స్పందించకపోవడం; లేదా ఒకటి లేదా ఎక్కువ ప్రవర్తనా అంశాల్లో స్పష్టమైన ఇబ్బంది కనిపిస్తే.
ఇంట్లో వినికిడిని గమనించే మార్గదర్శకాలు
- పరిసరాల శబ్దాలకు స్పందిస్తున్నాడా? టెలిఫోన్ మోగినప్పుడు, కుక్క మొరిగినప్పుడు, హఠాత్తుగా తలుపు మూసినప్పుడు?
- సంగీతం, గొంతులకు స్పందిస్తున్నాడా? (సంగీత వాయిద్యాలు, రేడియో, సంగీత బొమ్మలు, సెల్ఫోన్ మోగడం, తెలిసినవారు పాడటం)
- మిక్సీ శబ్దం, ప్రెషర్ కుక్కర్ శబ్దం, బకెట్లో నీళ్లు పడే శబ్దం విని స్పందిస్తున్నాడా?
- శబ్దాన్ని బట్టి జరగబోయేది ఊహిస్తున్నాడా? (ఉదా: స్కూటర్ / మోటార్సైకిల్ శబ్దం విని నాన్న వస్తున్నాడని గ్రహించడం)
- పేరు పెట్టి పిలిస్తే స్పందిస్తున్నాడా? "రా", "వెళ్లు", "కూర్చో", "నిలబడు", "ఆగు", "వద్దు" వంటి చిన్న ఆదేశాలకు ఎలా స్పందిస్తున్నాడు?
- తీవ్ర వినికిడి లోపం తేలికగా తెలుస్తుంది; స్వల్ప లోపాన్ని గుర్తించలేకపోవచ్చు. అలాంటి పిల్లలను "నెమ్మదిగా నేర్చుకునేవారు", "మందబుద్ధి" అని తప్పుగా ముద్ర వేస్తారు.
వినికిడి లోపం సంకేతాలు (తనిఖీ జాబితా)
అవును / కాదు అని గుర్తించాల్సిన అంశాలు:
- పాఠశాలలో శ్రద్ధ పెట్టడంలో సమస్యలు
- వెనక నుంచి మాట్లాడితే వినడంలో / అర్థం చేసుకోవడంలో ఇబ్బంది
- చాలా గట్టిగా లేదా చాలా నెమ్మదిగా మాట్లాడటం
- 3-5 అడుగుల దూరం నుంచి పిలిచినా వినలేకపోవడం
- కంఠస్వరంలో సమస్య; తరచుగా తప్పుగా పలకడం
- పదేపదే చెప్పినా వినలేకపోవడం; ఒక ఆదేశాన్ని పలుమార్లు చెప్పాల్సి రావడం
- ప్రశ్నలకు అసందర్భంగా జవాబులివ్వడం
- ప్రత్యేకంగా ఒక్కడితోనే మాట్లాడాల్సి రావడం
- ప్రశ్నలకు సంజ్ఞలు / సైగలతో మాత్రమే జవాబివ్వడం
- ఆట మైదానంలో తోటివారితో ఆడేటప్పుడు సమస్యలు
- టీవీ, రేడియో శబ్దం చాలా ఎక్కువగా పెట్టడం
- మరో గది నుంచి పిలిస్తే స్పందించకపోవడం
- మాట్లాడేటప్పుడు ముఖ కవళికలు / పెదాల కదలికలను జాగ్రత్తగా చూడటం
ఎక్కువసార్లు "అవును" వస్తే వినికిడి పరీక్ష కోసం చెవి, ముక్కు, గొంతు (ENT) వైద్యుడి దగ్గరకు / నిపుణుడి దగ్గరకు పంపాలి.
దృష్టి లోపం సంకేతాలు (తనిఖీ జాబితా)
- చిన్న వస్తువులను చూడలేకపోవడం; తేడాలను సరిగ్గా గుర్తించలేకపోవడం
- కాంతి పరావర్తనం (గ్లేర్) లేదా వెలుగు ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు చూడలేకపోవడం; వెలుతురు వచ్చే వైపు తల తిప్పడం
- వస్తువులను కంటికి దగ్గరగా పెట్టుకుని చూడటం; చదివేటప్పుడు పుస్తకాన్ని అతి దూరంగా / అతి దగ్గరగా పెట్టుకోవడం
- ఒకే ఆకారం ఉన్న వస్తువులను గుర్తించడంలో పొరపాటు
- ముఖ కవళికలకు స్పందించకపోవడం; కళ్లలో కళ్లు పెట్టి చూడలేకపోవడం (లేదా కొద్దిసేపే)
- వెలుతురు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు (సాయంత్రం, మబ్బులు కమ్మినప్పుడు) సిగ్గుపడటం, సందేహించడం, దూరంగా ఉండటం
- వెలుతురులో బయటికి వెళ్లినప్పుడు చాటుగా చూడటం, కళ్లు ఆర్పడం, ఏడవడం
- కంటికి పైన, కింద, పక్కల ఉన్న మనుషులు / వస్తువులను చూడలేకపోవడం
- ఒక వైపు చూడటానికి తల తిప్పడం (ఒక కంటినే సమర్థంగా వాడటం); ఒక వైపు ఉన్న వస్తువులనే జాబితా చేయగలగడం
- తరచుగా కళ్లు నులుముకోవడం; కళ్ల నుంచి తరచుగా నీరు కారడం; తరచుగా కళ్లు ఆర్పడం
- వేగంగా కదిలే వస్తువులను చూడటంలో ఇబ్బంది; బయటి (అవుట్డోర్) ఆటలు ఇష్టపడకపోవడం
- వస్తువులకు ఢీకొనడం; చూడటానికి వీలుగా తలను ఎబ్బెట్టుగా కదపడం
- చూడటానికి బదులు స్పర్శ, వినికిడి వాడటం
- దూరం నుంచి చూపిన వేళ్లను లెక్కించలేకపోవడం; ముందు బెంచిలో కూర్చున్నా నల్లబల్లపై రాసింది చూడలేకపోవడం; నల్లబల్లపై రాసింది నోట్సులో రాయడానికి పక్కవారిని అడగడం
- రంగులను గుర్తించలేకపోవడం / జత చేయలేకపోవడం
- కనుగుడ్ల పరిమాణం అసాధారణంగా ఉండటం (ఉబ్బడం, మరీ పెద్దగా / చిన్నగా)
- వెలుతురులో మార్పులు వస్తే గందరగోళపడటం
- 4-5 మీటర్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్న వస్తువులు / మనుషులను గుర్తించలేకపోవడం
పిల్లవాడిని తెలిసిన పరిసరాల్లో గమనించి అవును / కాదు అని రాయాలి; కుటుంబ సభ్యులను కూడా అడగాలి. ఎక్కువసార్లు "అవును" వస్తే కంటి వైద్యుడి దగ్గరకు / నిపుణుడి దగ్గరకు పంపాలి.
- ఈ తనిఖీ జాబితాలు అంత నిశితమైనవి కావు; చూపు, వినికిడి లోపాలను కచ్చితంగా నిర్ధారించడానికి సరిపోవు. కానీ భారతదేశంలో సేవలు పరిమితం కాబట్టి ఇవి ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. వీటిలో లోపం కనిపిస్తే లాంఛనప్రాయమైన (ఫార్మల్) వినికిడి, కంటి పరీక్షలకు పంపవచ్చు.
పరీక్ష కోణం: స్క్రీనింగ్ వైకల్యాన్ని నిర్ధారించదు; అనుమానించి, తదుపరి పరీక్షలకు పంపుతుంది. స్క్రీనింగ్ ఫలితాలు మూడు: సమస్య లేదు (మళ్లీ స్క్రీనింగ్), హై రిస్క్ ఉంది కానీ సమస్య కనిపించలేదు (తల్లిదండ్రులకు సమాచారం), సమస్య కనిపించింది (వెంటనే రెఫరల్). PKU = పుట్టిన వెంటనే మడమ రక్త పరీక్ష (గుత్రీ పరీక్ష). స్వల్ప వినికిడి లోపం ఉన్నవారిని "మందబుద్ధి" అని తప్పుగా ముద్ర వేస్తారు.
మెమొరీ కోడ్: స్క్రీనింగ్ ఫలితాలు "ట్రాఫిక్ లైట్": ఆకుపచ్చ - సమస్య లేదు, మళ్లీ చూద్దాం; పసుపు - ప్రమాదం ఉంది, తల్లిదండ్రులు గమనించాలి; ఎరుపు - సమస్య కనిపించింది, వెంటనే నిపుణుడికి పంపాలి.