విద్యా అవసరాలు: అక్షరాస్యత
- విద్యా అవసరాలు అక్షరాస్యత నైపుణ్యాలతో ముడిపడి ఉంటాయి: వినడం, మాట్లాడటం, చదవడం, రాయడం. చదవడం, రాయడం సమాచార మార్పిడికే కాదు; ఆలోచన, విజ్ఞానం సంపాదించడానికి, మానసిక కార్యకలాపాలను ప్రేరేపించడానికి, పరిసరాలతో సంబంధం ఏర్పరచుకోవడానికి సహాయపడతాయి.
- శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలు మామూలు పిల్లల్లా చదవలేరు, రాయలేరు. వారి జ్ఞానేంద్రియ, మానసిక సామర్థ్యాలపై ఆధారపడి వారి అక్షరాస్యత భిన్నంగా ఉంటుంది:
- సాధారణ భాషను అచ్చులో గానీ, బ్రెయిలీ లిపిలో గానీ నేర్చుకోవచ్చు.
- బ్రెయిలీ కంప్యూటర్తో పనిచేసి అంతర్జాలాన్నీ అందుకోవచ్చు.
- సంఘటనల క్రమానికి ప్రతినిధిగా ఉండే వస్తువుల జాబితాను చదవగలగడం, లేదా అవసరం తెలపడానికి బొమ్మ చూపడం - వారి కార్యాచరణకు దోహదం చేసే ఇదీ ఒక అక్షరాస్యత రూపమే.
ప్రారంభంలో చదవడం, రాయడం
- భావనల అభివృద్ధికి, భాష నేర్చుకోవడానికి వారికి నిరంతరం భాషను పరిచయం చేయాలి. వస్తుగతమైన ప్రత్యక్ష అనుభవం ద్వారా వచ్చిన జ్ఞానమే నేర్చుకోవడానికి పునాది.
- ఆటలు, వంట, షాపింగ్, ప్రయాణం వంటి సహజమైన, అర్థవంతమైన అనుభవాలు ఉన్నప్పుడే భాషకు పదును పెట్టవచ్చు; అప్పుడే భావాలు అభివృద్ధి చెందుతాయి. తనకు స్ఫూర్తినిచ్చే విషయాలను అన్వేషించాలి.
- అనుభవాలను అర్థం చేసుకుని, కాలక్రమంలో అమూర్త భావనలు అభివృద్ధి చేసుకునేలా సహాయపడాలి: తెలిసిన / తెలియని లక్షణాలు వివరించడం, కొత్త అనుభవాలను పాతవాటితో కలపడం, సంఘటనలను ముందుగానే ఊహించేలా చేయడం.
- భాషా బోధనకు వాడే సామగ్రి ఉపయోగించడానికి వీలుగా, స్పర్శించగలిగే వస్తువులతో కూడి ఉండాలి; వివిధ జ్ఞానేంద్రియాల సమాచారాన్ని వాడేలా ప్రోత్సహించాలి.
మరింత చదవడానికి, రాయడానికి సంసిద్ధత
- చదవడం భాషపై ఆధారపడుతుంది; భాష ఇతరులు, పరిసరాలతో స్పందనల ద్వారా (మాటలు లేదా సంజ్ఞా భాష) అభివృద్ధి చెందిన భావాలపై ఆధారపడుతుంది. పిల్లవాడు రాసిన మాటను అర్థం చేసుకోగలిగితే భాష అభివృద్ధి చెందుతుంది; సమాచారం కోసం, సంతోషం కోసం చదవడం మొదలుపెడతాడు.
- ప్రారంభ పఠన పదజాలంలో అతని పేరు, సంబంధిత వ్యక్తులు, వస్తువులు, సామగ్రి పేర్లు ఉంటాయి. అర్థవంతమైన పరిస్థితుల్లో పదేపదే బోధించాక ఒక్కొక్క మాటను విడిగా చదువుతాడు; ప్రేరణ కలిగించే మాటలు రాసి వస్తువులపై, ప్రదేశాలపై అతికించాలి.
- అదనపు వైకల్యాలు ఉంటే చదవడం-రాయడానికి ముందు భాషపై అవగాహన, సంభాషణలో పరస్పర స్పందనలు అవసరం.
- విభాగ ఆధారిత (థీమ్ / యూనిట్) బోధన: ఒక అంశం చుట్టూ భాష, భావాలు బోధించడం - సమగ్ర బోధనా పద్ధతి. ఉదా: "రవాణా" అంశంపై ఒక నెల - వాహనాలు ఎలా పనిచేస్తాయి, ఎవరు పనిచేస్తారు, రవాణాలో గణిత సమస్యలు, నమూనాల తయారీ, బొమ్మలు గీయడం, పాటలు.
- చదవడానికి ఉత్తమ మార్గం: చూసి లేదా తాకి తెలుసుకోగలిగే బొమ్మలతో కూడిన కథల పుస్తకం, పుటకు ఒకే పదం. ఉపాధ్యాయులు తయారుచేసిన పుస్తకాలు, చార్టులు, పిల్లల అనుభవం నుంచి వచ్చిన కథలు వాడాలి. వస్తువులు / బొమ్మలను చదివే స్థాయి వచ్చాక వాటి స్థానంలో అచ్చు పుస్తకాలు ప్రవేశపెట్టాలి. క్లిష్టమైన పుస్తకాలు ఇచ్చినప్పుడు వాటిలో ఎక్కువ నుడికారాలు, అమూర్త భాష ఉండకూడదు (లేకపోతే నిరుత్సాహపడతారు). వెలుతురుతో ఆకర్షణీయమైన గదులు, స్పష్టమైన భాషా సామగ్రి, స్పర్శకు వీలైన బోధనా ప్రాంతాలు చదవడాన్ని ప్రోత్సహిస్తాయి.
- రాయడం: చూపు దెబ్బతినడం, కంటికి-చేతికి సమన్వయం లోపించడం వల్ల రాయడంలో సమస్యలు. సాధ్యమైనంత రాతపూర్వకంగా వ్యక్తం చేయడాన్ని ప్రోత్సహించాలి; నెమ్మదిగా రాసేవారికి ఎక్కువ సమయం; అక్షరాలు రాయడంలో సహాయం; అక్షరాలు అందంగా లేకపోయినా ఆమోదించాలి; పూర్తి వాక్యాలు రాయలేకపోతే గీత గీసి / చుట్టూ సున్నా చుట్టి జవాబిచ్చే ఆబ్జెక్టివ్ పేపర్లు; చూపు తక్కువ ఉన్నవారికి వెడల్పు గీతల కాగితాలు, గాఢమైన రంగు పెన్సిళ్లు, మార్కర్లు; రంగుల తేడా (కాంట్రాస్ట్) బాగా కనిపించేలా తెల్ల కాగితంపై నల్లని పెన్ను. ఆత్మాభిమానం దెబ్బతినకుండా అతని డైరీని సరిదిద్దకూడదు; వ్యాకరణ లోపాలను గుర్తుంచుకుని వేరే తరగతుల్లో సరిదిద్దాలి.
బ్రెయిలీ లేదా అచ్చు: ఎలా నిర్ణయించాలి?
పిల్లవాడు బ్రెయిలీ నేర్చుకోవాలా, అచ్చు వాడాలా అనేది ఈ 4 అంశాలపై ఆధారపడుతుంది:
- జ్ఞాన సంబంధమైన సామర్థ్యం
- మిగిలిన జ్ఞానేంద్రియాల శక్తి
- ఆసక్తి స్థాయి
- భవిష్యత్తులో ఎంత వరకు చదవగలడు, రాయగలడు
- స్పర్శ కంటే చూపుపై ఎక్కువగా ఆధారపడేవారికి అచ్చు సామగ్రి; అక్షరాలను పెద్దవిగా చేసినా ఒకసారి ఒక్క అక్షరాన్నే చూడగలిగే స్థితిలో వారి అవసరాలను బట్టి వ్యవహరించాలి.
- బ్రెయిలీ క్లిష్టమైనది: అక్షరాలు, సంక్షిప్త రూపాలు, విరామ చిహ్నాలు ఉంటాయి; అచ్చు అక్షరాల కంటే బ్రెయిలీ సంకేతాల తేడాలు సున్నితంగా ఉంటాయి. కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ నైపుణ్యాలతో పాటు సున్నితమైన స్పర్శ నైపుణ్యం, అక్షరాల మధ్య ఖాళీలు, పంక్తుల మధ్య ఖాళీలు గుర్తించే శక్తి కావాలి. ముందు స్పర్శ నైపుణ్యాలు నేర్పితే బ్రెయిలీ తేలికవుతుంది.
- బ్రెయిలీకి సంసిద్ధత: పేర్లు రాసిన లేబుళ్లు, ఆడుతూ తాకడానికి వీలైన చిన్న పుస్తకాలు, పరిసరాల్లో సంజ్ఞలు.
- తగినంత చూపు ఉండి దాన్ని సమాచార సేకరణలో వాడే పిల్లవాడు అన్నీ చూపుతోనే నేర్చుకోవచ్చు; స్పర్శను ఎక్కువగా వాడే పిల్లవాడు బ్రెయిలీ నేర్చుకోవచ్చు. తెలివిగలవాడై, పరిసరాల గురించి తెలుసుకోవాలనే తపన, విద్యపట్ల ఆసక్తి ఉండి, చదవడం-రాయడంలో నైపుణ్యాలు పెంచుకునే అవకాశం ఉన్నవారికి బ్రెయిలీ అనువైనది.
తరగతి గది: చేయాల్సినవి, చేయకూడనివి
| చేయాల్సినవి | చేయకూడనివి |
|---|---|
| అన్ని ఇంద్రియాలతో నేర్చుకునేలా తరగతి రూపకల్పన | ఎక్కువ మూలలు, ఇరుకు ప్రదేశాలు |
| తగినంత వెలుతురు; నేర్చుకోవడానికి వీలుగా గోడల రంగులు | వెలుతురు మరీ తక్కువ లేదా మరీ ఎక్కువ; నేలపై అదనపు మెరుపు |
| నేలపై గుంతలు, ఇరుకు దారుల వంటి ఆటంకాలు లేకుండా | ఊపిరి ఆడని (గాలి రాని) గది |
| గది సాధ్యమైనంత కింది అంతస్తులో; లేకపోతే లిఫ్ట్ / ర్యాంప్ | గోడలపై గాఢమైన రంగులు |
| మెట్లు ఒకే ఎత్తులో, ప్రతి మెట్టు అంచుకు రంగు, రెండు వైపులా పట్టుకోవడానికి రెయిలింగ్ | చిందరవందరగా ఉన్న గది; నేలపై ఎక్కువ వస్తువులు |
| అవసరాలకు తగ్గట్టు మార్చుకోగలిగే ఫర్నిచర్ | కొనతేలిన అంచులున్న ఫర్నిచర్; ఫర్నిచర్ అమరికను మార్చడం |
| ప్రత్యేక బోధనా ప్రాంతాలను రంగులతో / స్పర్శ గుర్తులతో సూచించడం | బయటికి కనిపించే ప్లగ్ పాయింట్లు, సాకెట్లు |
| పడిపోయే అవకాశం ఉన్న తలుపుల దగ్గర రగ్గులు | అనవసర శబ్దాలు |
పరివర్తన (ట్రాన్సిషన్) ప్రణాళిక
- పరివర్తన = పిల్లవాడు పాఠశాల నుంచి పై చదువులు, పెద్దల సేవలు (అడల్ట్ సర్వీసెస్), సామాజిక కార్యక్రమాలు, స్వతంత్ర జీవనం, ఉద్యోగం వైపు సాగడానికి సహాయపడే సమన్వయంతో కూడిన కార్యకలాపాల సమూహం.
- పరివర్తన ద్వారా వీరికి కావలసిన అవకాశాలు: స్వయం నిర్ణయంతో సాధించడం; ఆసక్తులు, సామర్థ్యాలు స్పష్టంగా తెలుసుకోవడం; స్వతంత్ర జీవన నైపుణ్యాలు గరిష్ఠంగా పెంచడం; లోతైన, విస్తృత సామాజిక సంబంధాలు; వివిధ ఉద్యోగ పరిస్థితుల అనుభవం.
- పరివర్తన బృందం: విద్యార్థి స్వయంగా, కుటుంబ సభ్యులు, ఉపాధ్యాయులు / పాఠశాల సిబ్బంది, ఉద్యోగ నియామకులు (యజమానులు), సహోద్యోగులు.
- వ్యక్తిగత భవిష్యత్ ప్రణాళిక (PFP - పర్సనల్ ఫ్యూచర్స్ ప్లానింగ్): వ్యక్తి సామర్థ్యాలు, బలాలపై దృష్టి పెట్టి ముందుకు సాగే, వ్యక్తి కేంద్రిత ప్రక్రియ. శ్రవణ-దృష్టి లోపంతో పాటు ఇతర వైకల్యాలు ఉన్నవారి అవసరాలు గుర్తించి అన్ని రకాల మద్దతు కట్టడానికి సహాయపడుతుంది. ఈ పనిని చేసే చిన్న, నిబద్ధ బృందాన్ని "సర్కిల్ ఆఫ్ సపోర్ట్" (మద్దతు వలయం) అంటారు. వ్యక్తికి ఎప్పుడు అవసరమైతే అప్పుడు అమలు చేస్తారు; జీవితంలో మార్పులు తేలికగా, సహజంగా తేవడానికి సమర్థ సాధనం.
| PFP దశ | ఏం జరుగుతుంది |
|---|---|
| 1. ప్రక్రియ ప్రారంభం | వ్యక్తి, కుటుంబం, ఉపాధ్యాయుడు, యజమాని, నిపుణుడితో మొదటి సమావేశం; వ్యక్తి చురుకుగా పాల్గొనే మార్గాలు వెతకడం |
| 2. వ్యక్తిగత వివరాలు (ప్రొఫైల్) | మద్దతు వలయం వ్యక్తి సామర్థ్యాలు, నైపుణ్యాలు విశ్లేషించి పటాల (మ్యాప్స్) సహాయంతో జాబితా: నేపథ్యం, సంబంధాలు, ప్రదేశాలు, ఎంపికలు, ఆశలు / భయాలు |
| 3. స్వప్నం రూపొందించడం | అత్యంత కీలక దశ: తన జీవితాన్ని ఎలా ఊహిస్తున్నాడు, ఏ పని చేయాలనుకుంటున్నాడు, సమాజంలో ఎలా కలవాలనుకుంటున్నాడు, సంబంధాలు, ఆరోగ్యం, వినోదం - భవిష్యత్ పటం; మేధోమథనంతో వ్యూహాలు; ఎవరు ఏం చేయాలో కార్యాచరణ ప్రణాళిక |
| 4. స్వప్నం సాకారం | బృందం తరచుగా కలిసి లక్ష్యాల సాధనను సమీక్షించడం; అడ్డంకులు వస్తే మార్పులు; కొత్త కార్యాచరణ, తర్వాతి సమావేశ తేదీ |
- PFP ప్రయోజనాలు: వ్యక్తి తన గురించి మంచి అభిప్రాయం ఏర్పరచుకుంటాడు; తన జీవిత ప్రణాళికలో పూర్తిగా పాల్గొని నిర్ణయాలు తీసుకుంటాడు; సామాజిక సంబంధాలు, సహజ మద్దతు పెరుగుతాయి; బృంద సభ్యులకు అతని సామర్థ్యాలపై చైతన్యం; కుటుంబం భవిష్యత్తును చూడగలుగుతుంది; విద్య, ఇల్లు, వినోదంలో కొత్త అవకాశాలు; ఇంతకు ముందు గుర్తించని శక్తియుక్తులు బయటపడి బృందానికి కొత్త ప్రేరణ.
- చాలామంది యువత భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచించేటప్పుడు తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయుల నుంచి పెద్ద ఎత్తున సహాయం అవసరం; వారిని ఏం చేయాలనుకుంటున్నారని అడగడం ఇదే మొదటిసారి కావచ్చు. కొందరికి బలమైన అభిప్రాయాలు ఉంటాయి; కొందరికి నిర్ణయంలో సహాయం కావాలి; మరికొందరి తరఫున తల్లిదండ్రులు / ఇతరులు నిర్ణయించాల్సి వస్తుంది. పుట్టుకతో శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి భవిష్యత్ నిర్ణయం ఇంకా ముఖ్యం.
సంఘటిత విద్య (ఇంటిగ్రేషన్)
- సంఘటితం = భిన్న సామర్థ్యాలు ఉన్నా పిల్లలు తమ సమాజంలోని సహజ ఏర్పాట్లలో చురుకుగా పాల్గొనే హక్కును సమర్థించడం. పూర్తి సంఘటితం = వైకల్యం లేదా దాని తీవ్రతతో సంబంధం లేకుండా తరగతి / కార్యక్రమంలో పూర్తి సమయం గడపడం.
- సంఘటితం అంటే: వయసుకు తగిన మామూలు విద్యా పరిస్థితులు; పాఠశాల, పాఠశాలానంతర కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనే అవకాశం; స్నేహాలకు అవకాశాలు; ఇరుగు పొరుగు పాఠశాలలకు హాజరు కావడం; కలిసి పనిచేయడం; స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ను ఒక "సేవ"గా పరిగణించడం (ఒక ప్రదేశంగా కాదు); మార్పుల కోసం ప్రణాళికలు.
- శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్న విద్యార్థుల IEP లో వయసుకు తగిన సాధారణ పాఠ్యాంశాలతో పాటు: వారికి ఉపయోగపడే ప్రసార లక్ష్యాలు; జ్ఞానేంద్రియాలను అభివృద్ధి చేసే కార్యకలాపాలు; వారి నేర్చుకునే శైలిని పరిగణించే బోధనా వ్యూహాలు; కదలికల్లో శిక్షణ; జ్ఞానేంద్రియ సమాచారంతో జ్ఞాన నైపుణ్యాల విస్తరణ; సామాజిక స్పందనలకు మెరుగైన అవకాశాలు; అవసరాన్ని బట్టి చదవడం-రాయడంలో శిక్షణ.
- సంఘటిత తరగతి: విద్యార్థులు కేంద్ర బిందువు; అనేకమంది వేర్వేరు పనులు చేస్తుంటారు, ఇతరులు సహాయం చేస్తారు; చిన్న బృందాలుగా నేర్చుకుంటారు; అందరూ చిరునవ్వుతో చురుకుగా ఉంటారు. వనరులు, మద్దతు, ఉపాధ్యాయుడి సన్నద్ధతకు సమయం, నిబద్ధత, సిబ్బంది అభివృద్ధి లేకుండా ఈ తరగతి పనిచేయదు.
- తోటివారిని చైతన్యపరచడం: తోటివారి కృషి కొన్నిసార్లు పెద్దవారికంటే సమర్థవంతం. చర్చలు, దృశ్య-శ్రవణ సాధనాలు, కథలు, బొమ్మల పుస్తకాలు, ప్రముఖ వికలాంగుల సామాజిక సేవ ఉదాహరణలతో పిల్లలందరినీ చైతన్యపరచాలి. కళ్లకు గంతలు కట్టుకుని, చెవుల్లో దూది పెట్టుకుని తిరగడం; గంతలు కట్టుకుని శాండ్విచ్ తయారుచేయడం, పండ్లు తొక్క తీయడం; గంతలతో గాడిద తోక బొమ్మ గీయడం, శబ్దం చేసే బంతితో ఆట - శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లవాడిని ఇతర పిల్లలతో కలిపి ఆడించాలి.
- సాధారణ, ప్రత్యేక ఉపాధ్యాయులు బాధ్యతలు పంచుకుని ఉమ్మడి కృషి చేయాలి: బాధ్యతల్లో భాగస్వామ్యం, పరస్పర గౌరవం, ఉమ్మడి ప్రణాళిక, పరస్పర మద్దతు, సాధారణ విద్యా తత్వం, క్రమబద్ధ మూల్యాంకనం, సమాచార వ్యాప్తి.
ప్రవర్తనను సరిదిద్దడం
- కొందరు శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలు తమను చూసుకునేవారికి సవాలుగా తయారవుతారు; ఇది సంఘటితానికి, సన్నిహిత సంబంధాలకు ఆటంకం; తీవ్ర సందర్భాల్లో వారి, ఇతరుల ఆరోగ్యం-భద్రతకు ముప్పు. కాబట్టి ఇలాంటి ప్రవర్తనను తగ్గించడానికి అత్యధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
- ప్రవర్తనకు అర్థం తెలుసుకోవడం: పిల్లవాడు ఎందుకు అలా ప్రవర్తిస్తున్నాడో అర్థం చేసుకోవడంతోనే మొదలవుతుంది. అవాంఛనీయ ప్రవర్తన ఆ పరిస్థితుల్లో స్పందించడానికి పిల్లవాడు సమర్థంగా ఏర్పరచుకున్న మార్గం కావచ్చు; సంరక్షకులు తెలియకుండానే దాన్ని పెంచవచ్చు. ఇబ్బంది కలిగించే ప్రవర్తనను ప్రసారంగా పరిగణించి, దానిలోని సందేశాన్ని గుర్తించాలి.
- పనితీరు విశ్లేషణ: ఒకే ప్రవర్తనకు వేర్వేరు సందర్భాల్లో వేర్వేరు అర్థాలు; ఊహలు (హైపోథిసిస్) చేసి ప్రయోగాత్మకంగా పరీక్షించాలి. ప్రశ్నలు: ఏదైనా పొందడానికా? దేనినైనా తప్పించుకోవడానికా? గందరగోళం / భయం నుంచి తప్పించుకోవడానికా? నియంత్రణ / సమానాధికారం కోసమా? సరిగ్గా ప్రవర్తించడం తెలుసా? శారీరక / వైద్య సమస్యను తట్టుకోవడానికా? సంతోషం కలుగుతోందా? మనుషులు, కార్యకలాపాలు, మద్దతు స్థాయి, ఏర్పాట్లు, రోజులో సమయం / వారంలో రోజు, జీవనశైలిలోని సమస్యలను పరిగణించాలి.
- వ్యూహాలు: ప్రతిస్పందన కంటే నివారణ మేలు; పరిస్థితులను అనుకూలంగా మార్చడం; కొత్త నైపుణ్యాలు బోధించడం; సహాయం అందుబాటులోకి తెచ్చే ప్రసారం; స్పష్టమైన ప్రసారం; ఎంచుకునే అవకాశం; జీవన ప్రమాణాన్ని పెంచడం; ఇబ్బంది ప్రవర్తనకు సరైన రీతిలో ప్రతిస్పందించడం. కొత్త నైపుణ్యాలు నేర్పితే క్రమంగా ప్రవర్తన మారుతుంది; ఇతరుల స్పందన ఆ ప్రవర్తనను అనాలోచితంగా పెంచకూడదు, ప్రత్యామ్నాయాన్ని నేర్పాలి.
దైనందిన జీవన శిక్షణ
- సూత్రాలు: పని విశ్లేషణ (టాస్క్ అనాలిసిస్) - క్లిష్టమైన పనిని సరళమైన భాగాలుగా విడదీయడం; గొలుసు కట్టడం (చెయినింగ్) - భాగాలను ఒకదాని తర్వాత ఒకటి జోడించి నేర్పడం; చెప్పించడం, సూచించడం, క్రమంగా తొలగించడం (ప్రాంప్టింగ్, క్యూయింగ్, ఫేడింగ్).
- సంరక్షణలో: సరైన ఆసనంతో తినిపించడం; దుస్తుల వెనక-ముందు తెలుసుకోవడానికి గుర్తుగా ఒక కుట్టు వేయడం, గుండీలు, జిప్పులు వాడటంలో సాధన; మల మూత్ర విసర్జనలో శిక్షణ; నిర్దిష్ట ప్రణాళిక పాటించడం; స్నానాల గదికి దారి తెలిపేలా పసుపు / ఎర్రని రంగు టేపు అతికించడం; పరిచయమైన శబ్దాలు వినిపించడం; మరుగుదొడ్డికి ఒకటి-రెండు సంకేత శబ్దాలు అలవాటు చేయడం (బ్రష్ చేయడం, భోజనం వంటి ఇతర పనుల్లో వాడే పరిచయమైన మాటలే); స్నానానికి, వస్త్రాలు మార్చుకోవడానికి మధ్య సంబంధం ఏర్పరచడం.
- సావకాశంగా (విరామ సమయంలో) నేర్చుకున్న నైపుణ్యాలు అలవాట్లుగా మారి పాఠ్యాంశంలో ముఖ్య భాగమవుతాయి; కొందరు ఇంటి బయట స్వతంత్రంగా పనిచేసే అవకాశం ఎన్నడూ పొందరు కాబట్టి తీరిక సమయంలో నేర్చుకునేది వారి జీవన ప్రమాణంపై ఎక్కువ ప్రభావం చూపుతుంది.
- పిల్లవాడి తెలివితేటలను తక్కువగా అంచనా వేస్తే మరింత ఏకాకిని చేస్తుంది; ఏ బోధనా పద్ధతులు పనిచేస్తున్నాయో ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు నిరంతరం సమీక్షించాలి.
సేవలు అందించే నమూనాలు
| నమూనా | వివరం |
|---|---|
| శిక్షణా కేంద్ర ఆధారిత / ప్రత్యేక విభాగాలు | భారతదేశంలో చాలా ప్రత్యేక పాఠశాలలు ఒకే వైకల్యం ఉన్నవారికే సేవలు అందిస్తాయి; బహుళ వైకల్యాలు ఉన్నవారు వాటిలో చోటు పొందరు. అందుకే అంధత్వం, బధిరత్వం, పక్షవాతం వంటి ఒకే వైకల్య పాఠశాలల్లో 4 నుంచి 14 ఏళ్ల శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లలకు స్వచ్ఛంద సంస్థలు ప్రత్యేక విభాగాలు ఏర్పాటు చేశాయి. దైనందిన జీవనం, సామాజిక, ప్రసార, క్రియాత్మక విద్యాంశాలు, వృత్తి పూర్వ నైపుణ్యాల్లో వ్యక్తిగత శిక్షణ ఇచ్చి, తర్వాత SSA సమ్మిళిత విద్యా పథకం ద్వారా ప్రధాన పాఠశాలల్లో చేరుస్తారు |
| ఇంటి ఆధారిత | పిల్లలు నివసించే ఇళ్లలో, సంఘాల్లోనే సేవలు; కుటుంబం సమక్షంలో నేర్చుకోవడం వల్ల కుటుంబానికి పిల్లవాడి సామర్థ్యం పట్ల సానుభూతి, సహాయ ధోరణి పెరుగుతాయి; కుటుంబ సంరక్షణ సామర్థ్యం పెరుగుతుంది; ప్రజలకు వైకల్యంపై అవగాహన పెరిగి నిరాదరణ తగ్గుతుంది |
| సమాజ ఆధారిత (CBR) | వికలాంగులు, కుటుంబాలు, సంఘాలు కలిసి ఆరోగ్యం, విద్య, వృత్తి, సామాజిక సేవలు అమలు చేయడం; భారతదేశ గ్రామీణ వికలాంగుల అవసరాల కోసం అభివృద్ధి చేశారు; మారుమూల ప్రాంతాల్లో సేవలకు స్థానిక స్వచ్ఛంద సేవకులకు శిక్షణ |
| తాత్కాలిక సంరక్షణ (రెస్పైట్ కేర్) | సంరక్షణ చేసే కుటుంబ సభ్యులకు స్వల్పకాలిక ఉపశమనం; ప్రణాళికాబద్ధమైన, కాల పరిమితితో కూడిన సహాయం ద్వారా ప్రాథమిక సంరక్షణ సంబంధాలు కొనసాగేలా చూడటం. కొన్ని దేశాల్లో "షార్ట్ బ్రేక్" అంటారు |
జ్ఞానేంద్రియాల సమగ్రత (సెన్సరీ ఇంటిగ్రేషన్) చికిత్స
- జ్ఞానేంద్రియ సమగ్రత = శరీరంలోని అన్ని ఇంద్రియ గ్రాహకాలు అందించే సమాచారాన్ని కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ సమన్వయం చేసి, గత అనుభవాల జ్ఞాపకాలతో కలిపి, జీవన పరిస్థితులకు తగిన స్పందనలను ఉత్పత్తి చేసే ప్రక్రియ.
- లోపం సంకేతాలు: కండరాల పనితీరులో లోపం; స్పర్శ లోపాలు; అసంకల్పిత ప్రతిచర్యలో జాప్యం; కన్ను, చెవికి సంబంధించిన మెదడు కార్యకలాపాల్లో విపరీత పరిస్థితులు; కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థలో కదలికల జాప్యం; అపరిపక్వ భంగిమ, నడక; నడకలో సమతుల్యత లేకపోవడం.
- లక్ష్యం: మెదడు నేర్చుకునే సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేయడం; లక్షణానికి కాదు, సమస్య మూలానికి చికిత్స. ఉదా: పిల్లవాడు నిరంతరం ఊగుతుంటే, ఊగడం ఆపడం = లక్షణానికి చికిత్స; ఊగడానికి కారణం కనుగొని పరిష్కరించడం = మూలానికి చికిత్స.
- కార్యకలాపాలు: ఇద్దరు దుప్పటి పట్టుకుని అందులో పిల్లవాడిని ఊపడం; పొట్ట కింద తువాలును జోలెలా వేసి దాని ఆధారంతో పాకించడం; దుప్పటిలో నేలపై లాగడం; చక్రాల ట్రాలీ / టైరుపై అడ్డంగా పడుకోబెట్టడం; పొట్టపై పడుకోబెట్టి స్కూటర్ బోర్డుపై కదిలించడం; పెద్ద స్కేటింగ్ బోర్డు; బొమ్మ గుర్రం; గుర్రపు స్వారీ; ఈత; పెద్దలతో గుంపు ఆట; వీపుపై సంచిలో కూర్చోబెట్టి తిప్పడం; ఫిజియోథెరపీ బంతి; జారుడు బల్ల; చిన్న తొట్టిలో నీటిలో కాళ్లు-చేతులు ఆడించడం; హోస్ పైపు, స్ప్రింక్లర్, నీళ్ల డబ్బాలు; ఖాళీ ప్లాస్టిక్ సీసాలు; నీటి బుడగల స్నానం; గడ్డం గీసుకునే నురగ.
- బలమైన దృశ్య సూచనలు (క్లూలు): తెల్లని గోడలు - ఎర్రని తలుపులు; పసుపు-పచ్చని పళ్లెం, కప్పు; మార్పు చెందే మూలల్లో వెండి కాగితం; తేడాలున్న వెలుతురు; టార్చిలైట్లు, ప్రకాశవంతమైన అద్దాలు; అతినీలలోహిత వెలుతురు పెట్టె కొందరికి ఉపయోగం.
విజయవంతమైన జీవితానికి
- శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారు, వారికి సహాయం చేసేవారు అనేక సమస్యలు ఎదుర్కొంటారు; వాటిని పరిష్కరించి ఉన్నత జీవితం సాధించే అవకాశం ఉంది.
- వ్యక్తిగత లక్ష్యాలు, సూచనలు, ఆసక్తులు, సామర్థ్యాలు ప్రతి స్థాయిలో ప్రణాళికలకు మార్గదర్శకం కావాలి; అతన్ని తెలిసిన నిపుణులు, కుటుంబం, స్నేహితులు భవిష్యత్ రూపకల్పనలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తారు.
- జీవిత లక్ష్యాలు సాధించిన శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్నవారిలో సామ్యాలు: తమకు చూపు, వినికిడి లేదని గుర్తించడం ఒక ప్రత్యేక అనుభవంగా మారడం; విద్య వారి ప్రసార, పని సామర్థ్యాలను గరిష్ఠ స్థాయికి పెంచడం; వారిని ఆమోదించి గౌరవించే కుటుంబాలు, సమూహాలు, స్నేహితులు, సహోద్యోగులు ఉండటం.
పరీక్ష కోణం: బ్రెయిలీ / అచ్చు నిర్ణయం 4 అంశాలపై: జ్ఞాన సామర్థ్యం, మిగిలిన ఇంద్రియ శక్తి, ఆసక్తి, భవిష్యత్ పఠన అవసరం. PFP = వ్యక్తి కేంద్రిత; మద్దతు వలయం; 4 దశలు; స్వప్నం రూపొందించడం కీలక దశ. సేవా నమూనాలు: కేంద్ర, ఇంటి, సమాజ (CBR), తాత్కాలిక సంరక్షణ ("షార్ట్ బ్రేక్"). సెన్సరీ ఇంటిగ్రేషన్ = సమస్య మూలానికి చికిత్స. ప్రత్యేక విభాగాలు - 4-14 ఏళ్లు. భవిష్యత్ ప్రధాన స్రవంతి కోసం శ్రవణ-దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లవాడికి ఒకరికి ఒకరు (1:1) శిక్షణ అవసరం.
మెమొరీ కోడ్: PFP దశలు "మొ-ప్రొ-క-సా": మొదలు, ప్రొఫైల్, కల (స్వప్నం), సాకారం - "మొదట ప్రొఫైల్ చూసి, కల కని, సాకారం చేసుకో". సేవా నమూనాలు "కేం-ఇం-స-తా" (కేంద్రం, ఇల్లు, సమాజం, తాత్కాలికం). దైనందిన శిక్షణ "వి-గొ-ప్రాం": పని విశ్లేషణ, గొలుసు కట్టడం, ప్రాంప్ట్ - క్రమంగా తొలగింపు.