ఆక్యుపేషనల్ థెరపీ (వృత్తి చికిత్స)
- ముఖ్య లక్ష్యం: పిల్లవాడు ఇంట్లో, బడిలో, బహిరంగ స్థలాల్లో, పని చేసే చోట తన పనులు తానే చేసుకుంటూ, తనను తాను కాపాడుకుంటూ, ఉత్పాదకంగా, స్వతంత్రంగా జీవించేలా చేయడం. ఇది ఒక చికిత్సాపరమైన జోక్యం.
- బలంగా ఉండేలా, మానసిక సామర్థ్యం పెరిగేలా, పనిలో సమన్వయం ఉండేలా శిక్షణ ఇస్తారు. నిర్ణయం తీసుకోవడం, అమూర్త తర్కం (అబ్స్ట్రాక్ట్ రీజనింగ్), సమస్య పరిష్కారం, ప్రత్యక్షం (పర్సెప్షన్), జ్ఞాపకశక్తి, క్రమం (సీక్వెన్సింగ్) పై శిక్షణ ఇస్తారు.
- ఫిజియోథెరపిస్టుల లాగే, చేతులు, కాళ్లను శ్రమ లేకుండా కదిలించేలా చికిత్స చేస్తారు. చక్రాల కుర్చీని ఎలా వాడాలి, ముందుకు-వెనక్కి ఎలా నడిపించాలి, ఆహారం తామే ఎలా తీసుకోవాలి వంటి వాటిలో శిక్షణ ఇస్తారు.
- పిల్లవాడి పరిమితులు పూర్తిగా అర్థం చేసుకుని, కష్టం లేని, శ్రమ లేని వ్యాయామాలతో, తర్కం, ఆలోచనా ప్రక్రియ, భావోద్వేగ అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని చికిత్స చేస్తారు. ఇంటి దగ్గర కూడా ఇదే పద్ధతి కొనసాగిస్తే త్వరగా ప్రగతి కనిపిస్తుంది.
- రెండు దారులు: (1) పిల్లవాడు తన పని తానే చేసుకోవడానికి అనుకూల పద్ధతులు గుర్తించడం; (2) ముఖ్యమైన పనులను చిన్న చిన్న మెట్లుగా విభజించి నేర్పించడం. స్వతంత్రంగా పని చేయడంలో ఆనందం, లాభం, ఆత్మగౌరవం గురించి నెమ్మదిగా చెబితే ఫలితం ఉంటుంది.
- బడిలో, ఇంట్లో, సమాజంలో ఇదే వాతావరణం ఉంటే త్వరగా ఫలితాలు వస్తాయి.
ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్ట్ పిల్లవాడిని పరీక్షించి, ఒక్కో అవసరాన్ని గుర్తిస్తాడు:
| ప్రదేశం | నేర్పే రోజువారీ పనులు |
|---|---|
| ఇల్లు | తినడం, బట్టలు వేసుకోవడం, శరీర శుభ్రత, పళ్లు తోముకోవడం, స్నానం, రాయడం, వస్తువులు అందుకోవడం, ఆడుకోవడం, కంప్యూటర్, టెలిఫోన్ వాడటం, కుటుంబంతో కలిసి ఉండటం, వంట, గృహ నిర్వహణ, నడవడానికి లేదా తిరగడానికి సహాయ పరికరాల వాడకం |
| పాఠశాల | తలుపులు తీయడం, బల్ల దగ్గర కూర్చోవడం, చేతిరాత, మరుగుదొడ్డి వాడటం, బస్సు లేదా వాహనంలో ప్రయాణం, సొరుగు (లాకర్) తీయడం-మూయడం, పుస్తకం పట్టుకోవడం-చదవడం-ఇవ్వడం, దారిలో అడ్డంకులు తొలగించడం లేదా దాటడం, తోటివారు-ఉపాధ్యాయులతో కలిసి ఉండటం, బడి పనుల్లో చొరవ, ఇంటిపని, అప్పగించిన పనులు పూర్తి చేయడం |
| పని చేసే చోటు | ఫోన్, పనిముట్లు, కంప్యూటర్లు వాడటం, ఇతరులతో మెలిగే నైపుణ్యాలు |
| సమాజం | రద్దీ ప్రదేశాలకు వెళ్లడం, ప్రజా రవాణా వాడటం, వాహనం నడపడం, అంగడిలో కొనుగోలు, సేవా సిబ్బందితో మాట్లాడటం, అందుబాటులో ఉన్న వనరులు వాడటం |
- బడిలో ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్ట్ సులభంగా రాయడం, చదవడం, బొమ్మలు గీయడం, కత్తెరతో కత్తిరించడం, పళ్లు తోముకోవడం, బట్టలు వేసుకోవడం, తినడం, తాము కూర్చున్న చక్రాల కుర్చీని నియంత్రించడం నేర్పిస్తారు.
స్పీచ్ అండ్ లాంగ్వేజ్ థెరపీ (మాట, భాష చికిత్స)
- లక్ష్యం: పిల్లవాడు తన భాష, భావాలను ఇతరులకు అర్థమయ్యేలా చెప్పగల సామర్థ్యం పెంచడం, ఇతరులు చెప్పింది అర్థం చేసుకునేలా అభ్యాసం ఇవ్వడం. మాట కష్టమైతే సంజ్ఞల వంటి ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల ద్వారా భావాలు తెలపడం నేర్పిస్తారు.
- చలనం ద్వారా చేసే చికిత్సపైనా వీరికి అవగాహన ఉంటుంది. తినిపించడం, మింగడం, ఊపిరి పీల్చడం, స్పష్టంగా మాట్లాడటం వంటి తీవ్ర సమస్యలను అధిగమించడానికి సహాయపడతారు.
- ముందు భాష, భావ వ్యక్తీకరణ సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేసి శిక్షణ మొదలుపెడతారు; ఎప్పటికప్పుడు ప్రగతిని అంచనా వేస్తూ కొనసాగిస్తారు. అన్ని వయసుల వారితో పనిచేస్తారు: మాట, రాత, భాష వాడకంలో ఇబ్బంది ఉన్నవారు, ఆహారం కావాలని అడగలేనివారు, సరిగ్గా తాగలేనివారు, చిన్న పిల్లలు.
- క్లినిక్లు, ఆరోగ్య కేంద్రాలు, పాఠశాలలు, ఆసుపత్రుల్లో, బహుళ విభాగాల బృందాల్లో పనిచేస్తారు.
- CP లో మాట సమస్యలకు కారణాలు: శ్వాసకోశ సమస్యలు, కండరాల బలహీనత, స్వరపేటిక (లారింక్స్) లేదా అంగిలి సరిగ్గా పనిచేయకపోవడం, అస్పష్టమైన కదలికలు, అస్పష్ట ముఖ కవళికల వల్ల ఉచ్చారణ రుగ్మతలు. మాట్లాడటానికి సహాయపడే కండరాల పక్షవాతం లేదా సమన్వయ లోపం నేరుగా లేదా పరోక్షంగా భావ వ్యక్తీకరణను దెబ్బతీస్తుంది. వినికిడి లోపం, భాష ఆలస్యం కూడా కలిసి ఉండవచ్చు.
- పిల్లవాడు చిన్నప్పుడే తినడానికి, తాగడానికి, మింగడానికి శ్రమపడుతుంటే వెంటనే స్పీచ్ థెరపిస్ట్కు చూపించి చికిత్స మొదలుపెట్టాలి.
- కొందరు CP పిల్లలకు భాష ఆలస్యంగా వస్తుంది, స్పందన ఉండదు. ఇతర పిల్లల్లా ఆడుకోవడం, అన్వేషించడం చేయలేరు; దీని వల్ల బుద్ధి వికాసంపై కూడా ప్రభావం ఉంటుందని గుర్తించాలి. పిల్లవాడు మాట్లాడేటప్పుడు లేదా మాట్లాడటానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు తల్లిదండ్రులు కొంచెం ఎక్కువ సమయం కేటాయించాలి.
- స్పీచ్ థెరపిస్ట్ ఉపాధ్యాయులు, ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్టులు, తల్లిదండ్రులతో కలిసి సౌకర్యవంతమైన అభ్యసన కార్యక్రమాలు రూపొందిస్తారు; అవసరమైతే మాట్లాడటానికి పరికరాలు ఇస్తారు. సంజ్ఞల భాష, గుర్తులు, రాత, మాట ద్వారా భావాలు చెప్పగలిగితే అనవసర చిరాకు, అసహనం తగ్గి, పిల్లవాడు తన కోరికలు, సరదాలు కూడా తీర్చుకోగలుగుతాడు.
- బొమ్మలు ఉన్న పలకలు (బోర్డులు), భావ వ్యక్తీకరణ పరికరాలు, చేతిరాత, కంప్యూటర్ పరికరాలు - బడికి వెళ్లే పిల్లలకు, పెద్దవారికి భావాలు తెలపడానికి ఉపయోగపడతాయి.
- కలిసి పనిచేయడం: స్పీచ్ థెరపిస్ట్, ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్ట్ ఒకేసారి చికిత్స చేస్తే ఒకరి పని మరొకరికి తోడై చలన శక్తి పెరుగుతుంది. ఆక్యుపేషనల్ థెరపిస్ట్ ఎక్కువగా చేతులు, ముఖం, పాదాల సూక్ష్మ కదలికలపై; ఫిజియోథెరపిస్ట్ చలన శక్తి, శరీరం కింది భాగాలు, క్రియాత్మక నైపుణ్యాలు, నొప్పి నిర్వహణ, నడక విశ్లేషణ (గెయిట్ అనాలిసిస్), సరైన భంగిమపై దృష్టి పెడతారు. అవసరమైతే ఇతర విభాగాల నిపుణులూ చికిత్సలో చేరతారు.
కండక్టివ్ ఎడ్యుకేషన్ (వాహక విద్య - CE)
- CP ఉన్న వారి కోసం ఇటీవల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎక్కువగా వాడుతున్న విద్యా విధానం ఇది. హంగేరీ రాజధాని బుడాపెస్ట్ లో ఆండ్రాస్ పెటో దీనిని అభివృద్ధి చేశారు.
- ఈ విధానం కోసం ప్రత్యేక శిక్షణ పొందిన వారిని కండక్టర్లు (సూత్రధారులు) అంటారు. వీరు CP ఉన్న వారి దగ్గరకు, కదలడానికి శ్రమపడే ఇతరుల దగ్గరకు వెళ్తారు.
- లక్ష్యం: CP పిల్లలు తమ రోజువారీ పనులు ఎవరిపైనా ఆధారపడకుండా స్వతంత్రంగా చేసుకునేలా చలనాన్ని క్రమబద్ధీకరించడం.
- పిల్లలు పెద్దయ్యే కొద్దీ కదలికలు మరింత పరిమితమై గందరగోళం, అసహనం, కోపం పెరగవచ్చు. కండక్టర్లు ఒక్కొక్కరి మానసిక ప్రవర్తనను గమనిస్తూ సలహాలు ఇచ్చి మనోబలం పెంచుతారు; యుక్తవయసుకు వచ్చిన వారికి వ్యక్తిగత పర్యవేక్షణలో స్వతంత్రంగా పనులు చేసుకునే శిక్షణ ఇస్తారు.
- వయసుతో సంబంధం లేకుండా అన్ని వయసుల వారికీ ఉపయోగపడే విధానం; దీనితో జీవితాంతం నేర్చుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
- కండక్టర్లు ఒక్కో పిల్లవాడి రోజువారీ పనులకు CP ఎంత అడ్డుగా ఉందో గమనించి, పిల్లవాడు తన సమస్యలను తానే చెప్పుకునేలా ప్రోత్సహిస్తారు. తర్వాత తల్లిదండ్రులతో చర్చించి, సమూహంలో సమస్యలను అధిగమించే ప్రణాళిక రూపొందిస్తారు.
- గాయాలు కాకుండా జాగ్రత్త తీసుకుంటూ నైపుణ్యాలను ప్రోత్సహిస్తారు; అవసరమైన పరికరాలు, సహాయకాలను సూచిస్తారు; పరిమిత కాలంలో నిర్దేశిత లక్ష్యాలు చేరేలా ప్రణాళికలు రచిస్తారు. అన్ని రకాల కదలికలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తూ, శ్వాస తీసుకోవడం, మాట్లాడటం వంటి క్రియలతో సహా శిక్షణ ఇస్తారు.
- పద్ధతులు: పనుల్లో స్వీయ నియంత్రణ పెంచడం; శరీర కదలికల మధ్య సమన్వయంపై అవగాహన; మంచం మీద నుంచి లేవడం, బట్టలు వేసుకోవడం, తినడం, ఇంటి ఆవరణలో నడవడం వంటి పనుల ద్వారా కదలికలు పెంచడం; శ్వాసను సాధన చేయడం; అస్థిర కదలికలను లయబద్ధమైన (రిథమిక్) సాధన ద్వారా నియంత్రణలోకి తేవడం; కుటుంబ సభ్యులకు, సహాయకులకు శిక్షణ.
కండక్టివ్ ఎడ్యుకేషన్ ఫలితాలు:
- చేసే పనులపై ఆత్మవిశ్వాసం, ఆత్మస్థైర్యం
- పనుల్లో మరింత స్వతంత్ర ప్రవర్తన
- శరీర కదలికల్లో కొంత స్వాతంత్ర్యం, తనపై తనకు కొంత నియంత్రణ
- సహనశక్తి పెరగడం
- మెరుగైన జీవన నాణ్యత
పరీక్ష కోణం: ఆక్యుపేషనల్ థెరపీ లక్ష్యం - రోజువారీ పనుల్లో స్వాతంత్ర్యం (పనులను చిన్న మెట్లుగా విభజించడం). స్పీచ్ థెరపీ - మాట, భాషతో పాటు మింగడం, తినడం, ఊపిరి. కండక్టివ్ ఎడ్యుకేషన్ - హంగేరీ (బుడాపెస్ట్), ఆండ్రాస్ పెటో; శిక్షకులను "కండక్టర్లు" అంటారు; లయబద్ధ సాధన; అన్ని వయసుల వారికీ.
మెమొరీ కోడ్: "బుడా-పెటో-కండక్టర్" - కండక్టివ్ ఎడ్యుకేషన్ = బుడాపెస్ట్ + పెటో + కండక్టర్లు (బస్సు కండక్టర్ బస్సును నడిపించినట్లు పిల్లవాడి కదలికను నడిపిస్తారు). OT ప్రదేశాలు "ఇ-బ-ప-స": ఇల్లు, బడి, పని చోటు, సమాజం.