స్క్రీనింగ్లో సందేహం వస్తే, శిక్షణ పొందిన నిపుణులు ప్రామాణిక నిర్ధారణ సాధనాలు వాడతారు. చరిత్రను చూస్తే, కొందరు వైద్యులు పరిశీలనల ఆధారంగా అనధికారిక మదింపులే ఇష్టపడతారు. అయితే నిర్ధారణ ప్రమాణాలతో నిర్మాణాత్మకంగా, పునరావృతంగా వాడగల ప్రామాణిక సాధనాలే మెరుగైనవని నిపుణుల అభిప్రాయం. ఎక్కువగా వాడే సాధనాలు: CARS, GARS, ADOS, ADI-R.
CARS - చైల్డ్హుడ్ ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్ (బాల్య ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్)
- ఎరిక్ షాప్లర్ 1970ల ప్రారంభంలో అభివృద్ధి చేశారు. సుమారు 15 ఏళ్ల కాలంలో దాదాపు 1,500 కేసులతో దీన్ని రూపొందించారు.
- పిల్లవాడిలో ఆటిజం ఏ స్థాయిలో ఉందో కొలవడానికి వాడతారు. ప్రవర్తన, సమాచార ప్రసార నైపుణ్యాలు, సామాజిక ప్రవర్తనలను పరిశీలించి లోపం ఎంత ఉందో చూస్తారు; ఆటిజాన్ని ఇతర అభివృద్ధి వైకల్యాల నుంచి వేరు చేయడానికి, పిల్లలను వర్గీకరించడానికి సహాయపడుతుంది.
- మొత్తం 15 అంశాలు; ఉదా: ఇతరులతో సంబంధం, శరీర వినియోగం, మార్పుకు అలవాటు పడటం, వినే స్పందన, మాటలతో సమాచార ప్రసారం.
- ప్రతి అంశాన్ని 1 నుంచి 4 వరకు (మధ్యలో అర పాయింట్లతో, మొత్తం 7 స్థాయిలు) రేట్ చేస్తారు. పిల్లవాడిని గమనించి, తల్లిదండ్రుల నుంచి సమాచారం, రికార్డులను బట్టి రేటింగ్ ఇస్తారు.
- 15 అంశాల రేటింగ్లను కలిపి మొత్తం స్కోరు (15-60) చేస్తారు. 30 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ స్కోరు వస్తే ఆటిస్టిక్గా వర్గీకరిస్తారు.
| CARS మొత్తం స్కోరు | అర్థం |
|---|---|
| 30 కంటే తక్కువ | ఆటిజం కాదు |
| 30 - 36.5 | తేలిక నుంచి మధ్యస్థ ఆటిజం |
| 37 - 60 | తీవ్ర ఆటిజం |
ADI-R - ఆటిజం డయాగ్నోస్టిక్ ఇంటర్వ్యూ - రివైజ్డ్
- రట్టర్, లె కూటర్ బృందం (1994) రూపొందించారు.
- 93 అంశాల ప్రామాణిక, నిర్మాణాత్మక ఇంటర్వ్యూ; పిల్లవాడిని చూసుకునే వారిని (తల్లిదండ్రులు / సంరక్షకులు) అడుగుతారు.
- ICD-10 ఆటిజం నిర్వచనం ఆధారంగా; 36 నెలల వయసుకు ముందు ప్రవర్తనపై దృష్టి.
- ఉపయోగాలు: ఆటిజం నిర్ధారణ, చికిత్స ప్రణాళిక, ఆటిజాన్ని ఇతర అభివృద్ధి రుగ్మతల నుంచి వేరు చేయడం.
ADOS - ఆటిజం డయాగ్నోస్టిక్ అబ్జర్వేషన్ షెడ్యూల్
- ఆటిజం, వ్యాపక అభివృద్ధి రుగ్మతలను (PDD) నిర్ధారించి అంచనా వేసే అర్ధ-నిర్మాణాత్మక (సెమీ-స్ట్రక్చర్డ్) పరిశీలన సాధనం.
- ఆటిజం ఉందని అనుమానించే దాదాపు ఎవరినైనా - చిన్నారుల నుంచి పెద్దల వరకు, మాట అసలు లేని పిల్లల నుంచి ధారాళంగా మాట్లాడే కౌమారులు, పెద్దల వరకు - పరీక్షించవచ్చు.
GARS - గిల్లియం ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
- జేమ్స్ గిల్లియం, 1995 లో ప్రవేశపెట్టారు. ఆటిజం తీవ్రతను అంచనా వేసే రేటింగ్ స్కేల్ ఇది.
- ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు, నిపుణులు వాడటానికి తయారు చేశారు; DSM-IV ఆధారంగా.
- 42 అంశాలు, 3 ఉప స్కేళ్లు: మూస (స్టీరియోటైప్డ్) ప్రవర్తనలు, సమాచార ప్రసారం, సామాజిక పరస్పర చర్య. వీటికి తోడు జీవితం మొదటి 3 సంవత్సరాల అభివృద్ధి గురించి తల్లిదండ్రులు చెప్పే ఐచ్ఛిక భాగం (అభివృద్ధి భంగాలు) కూడా ఉంది.
- 3 నుంచి 22 ఏళ్ల వారిలో ఆటిజం తీవ్రత, ఉండే సంభావ్యతను కొలుస్తుంది.
- లక్ష్య ప్రవర్తనలు ఎంత తరచుగా (ఫ్రీక్వెన్సీ) కనిపిస్తాయో దాని ఆధారంగా రేటింగ్ ఇచ్చి మొత్తం స్థాయి లెక్కిస్తారు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
GARS ను విస్తరించగా
- (1)గ్లెన్మార్క్ ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
- (2)గ్రేస్ ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
- (3)గెయిట్ ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
- (4)గిలియం ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) గిలియం ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్
ఆటిజం అంచనాకు వాడే GARS అనే మాపని పూర్తి పేరు ఏమిటో అడుగుతున్నారు.
GARS అంటే Gilliam Autism Rating Scale. దీన్ని జేమ్స్ ఇ. గిలియం (James E. Gilliam) రూపొందించారు. చాలా ఆటిజం మాపనులకు వాటిని తయారు చేసినవారి పేర్లే ఉంటాయి. తల్లిదండ్రులు, టీచర్లు పిల్లల ప్రవర్తనను గమనించి రేట్ చేసే ఈ స్కేల్తో ఆటిజం ఉండే అవకాశం, దాని తీవ్రత అంచనా వేస్తారు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (4).
గ్లెన్మార్క్ (1) ఒక ఔషధ కంపెనీ పేరు. గ్రేస్ (2), గెయిట్ (3, అంటే నడక తీరు) పేర్లతో ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్ ఏదీ లేదు. ఇవి 'G' తో మొదలయ్యే పదాలతో తికమక పెట్టడానికి ఇచ్చినవి.
గుర్తుంచుకోండి: GARS = Gilliam; CARS = Childhood; ISAA = Indian.
BSE - బిహేవియరల్ సమ్మరైజ్డ్ ఎవాల్యుయేషన్
- బార్తెలెమీ బృందం (1992), ఫ్రాన్స్లో అభివృద్ధి చేసిన రేటింగ్ స్కేల్.
- ఆటిజం పిల్లలు, కౌమారుల్లో ప్రవర్తనలో వచ్చే మార్పులను కొలవడానికి.
నిర్ధారణ సాధనాలు: ఒక చూపులో
| సాధనం | రూపొందించినవారు, సంవత్సరం | అంశాలు | వయసు / ప్రత్యేకత |
|---|---|---|---|
| CARS | ఎరిక్ షాప్లర్, 1970ల ప్రారంభం | 15 | 1-4 రేటింగ్; స్కోరు 30 నుంచి ఆటిజం |
| ADI-R | రట్టర్, లె కూటర్, 1994 | 93 | సంరక్షకుల ఇంటర్వ్యూ; ICD-10; 36 నెలల ముందు ప్రవర్తన |
| ADOS | - | - | అర్ధ-నిర్మాణాత్మక పరిశీలన; చిన్నారుల నుంచి పెద్దల వరకు |
| GARS | గిల్లియం, 1995 | 42 (3 ఉప స్కేళ్లు) | 3-22 ఏళ్లు; DSM-IV ఆధారం |
| BSE | బార్తెలెమీ, 1992 | - | ఫ్రాన్స్; ప్రవర్తనా మార్పుల కొలత |

పరీక్ష కోణం: GARS = గిల్లియం ఆటిజం రేటింగ్ స్కేల్ (1995, 42 అంశాలు, 3-22 ఏళ్లు). CARS = ఎరిక్ షాప్లర్, 15 అంశాలు, కటాఫ్ 30. ADI-R = 93 అంశాల సంరక్షకుల ఇంటర్వ్యూ, ICD-10, 36 నెలల ముందు. ADOS = అర్ధ-నిర్మాణాత్మక పరిశీలన, అన్ని వయసులకు. ఇంటర్వ్యూ = ADI-R; పరిశీలన = ADOS.
మెమొరీ కోడ్: "షా-15, రట్-93, గి-42" - షాప్లర్ CARS లో 15 అంశాలు, రట్టర్ ADI-R లో 93, గిల్లియం GARS లో 42. "I అంటే ఇంటర్వ్యూ, O అంటే అబ్జర్వేషన్" - ADI-R లో I = ఇంటర్వ్యూ, ADOS లో O = అబ్జర్వేషన్ (పరిశీలన).