గుర్తింపు అంటే ఏమిటి, మదింపు అంటే ఏమిటి?
- గుర్తింపు (ఐడెంటిఫికేషన్): పుట్టినప్పటి నుంచి 5 ఏళ్ల వయసు వరకు ఉన్న పిల్లల్లో ASD లేదా అభివృద్ధి ఆలస్యం ఉండే అవకాశం ఎక్కువగా ఉన్నవారిని వెతికి పట్టుకోవడం, వారి పూర్తి పరీక్షను మొదలుపెట్టడం.
- మదింపు (అసెస్మెంట్): గుర్తించిన పిల్లవాడి గురించి వివరంగా సమాచారం సేకరించి, అతనికి ఏ సహాయం, ఏ బోధనా ప్రణాళిక కావాలో నిర్ణయించే ప్రక్రియ. అంటే మదింపు జోక్య ప్రణాళిక (ఇంటర్వెన్షన్ ప్లానింగ్) కోసం.
మన దేశంలో ఆటిజం గుర్తింపు: ఒకప్పటి పరిస్థితి
- చాలా కాలం పాటు మన దేశంలో ఆటిజం నిర్ధారణ అరుదుగా జరిగేది. 1970 కి ముందు అక్కడక్కడ కొన్ని కేసులను మాత్రమే నిర్ధారించారు.
- ఆటిజం పిల్లలను కచ్చితంగా గుర్తించగల వైద్యులు పెద్ద నగరాల్లో కొద్దిమంది మాత్రమే ఉండేవారు. చాలామంది పిల్లలు వైద్య దృష్టికే రాలేదు, వైద్య నిపుణులు కూడా అందరూ ఒకే అభిప్రాయానికి రాలేదు.
- ఒక కచ్చితమైన నిర్ధారణ పద్ధతి 20 ఏళ్ల క్రితం వరకు లేకపోవడంతో ఆటిజం చాలా అరుదైనదిగా కనిపించింది; తరచూ దాన్ని ఒక "ప్రత్యేక కేసు"గా మాత్రమే గుర్తించేవారు.
- తల్లిదండ్రులు, కొన్నిసార్లు తోబుట్టువులు పిల్లవాడిలో కనిపించే లక్షణాలు, బలహీనతలను గమనించి చెప్పడం వల్ల గుర్తింపు తేలిక అవుతుంది.
ఆటిజం నిర్ధారణ ఎందుకు కష్టం?
- ఆటిజాన్ని నిర్ధారించే రక్త పరీక్ష, జన్యు పరీక్ష లాంటి వైద్య పరీక్ష ఏదీ లేదు.
- పిల్లవాడి ప్రవర్తనను జాగ్రత్తగా గమనించి, అతని అభివృద్ధి గురించి కుటుంబ సభ్యులను అడిగి తెలుసుకుని మాత్రమే నిర్ధారిస్తారు.
- అందుకే ఆటిజం నిర్ధారణకు అనుభవం ఉన్న నిపుణుడు తప్పనిసరి.
- ఆటిజంతో పాటు బుద్ధిమాంద్యత లాంటి ఇతర స్థితులు కూడా కలిసి ఉండవచ్చు; ఇది నిర్ధారణను ఇంకా క్లిష్టం చేస్తుంది.
- వివిధ సైకోమెట్రిక్ సాధనాలు అందుబాటులో ఉన్నా, ఏ ఒక్క సాధనంతోనూ తొందరపడి నిర్ధారించలేం. DSM-IV-TR, DSM-5 లాంటి నిర్ధారణ ప్రమాణాలు ఉన్నా, అవి మాత్రమే చాలవు; నిపుణుడి వివరమైన పరిశీలన కావాలి.
ఏ వయసులో గుర్తించవచ్చు?
| దశ | ఏం జరుగుతుంది |
|---|---|
| మొదటి సంవత్సరం | కొందరిలో మొదటి నెలల్లోనే, మరికొందరిలో మొదటి సంవత్సరంలో ఎప్పుడైనా తేడాలు కనిపించవచ్చు |
| 12-18 నెలలు | ఆటిజం సంకేతాలను సాధారణంగా ఈ వయసులో గుర్తించవచ్చు |
| సుమారు 1½ - 2½ సంవత్సరాలు | చాలామంది పిల్లల్లో అభివృద్ధి ఆగిపోవడం, సామాజిక నైపుణ్యాలు తగ్గిపోవడం, మాట రాకపోవడం కనిపిస్తాయి |
| 2వ లేదా 3వ సంవత్సరం | ఈ వయసు వరకు నిర్ధారణ చేయవచ్చని నిపుణులు చెబుతారు |
| 30-36 నెలలు | ఈ వయసులో కూడా స్క్రీనింగ్ పరీక్ష చేసి, తొలి ఆందోళనలు, నైపుణ్యాలపై దృష్టి పెట్టి తదుపరి వివరమైన మదింపుకు పంపవచ్చు |
- అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్ (AAP) సిఫారసు ప్రకారం శిశువైద్యుడు ప్రతి పిల్లవాడికీ 18 నెలలు, 24 నెలల వయసులో ఆటిజం కోసం ప్రత్యేక స్క్రీనింగ్ చేయాలి.
- పిల్లల ఆరోగ్య తనిఖీల (వెల్-చైల్డ్ చెకప్స్) సమయంలోనే స్క్రీనింగ్, నిర్ధారణకు ఉపయోగపడే సాధనాలు ఇప్పుడు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
- తొలి గుర్తింపు తర్వాత, పిల్లల మాట అభివృద్ధి, సామాజిక నైపుణ్యాలు పెంచడంపై దృష్టి పెట్టే జోక్య ప్రణాళిక వేయాలి. దీనికి స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ ఉపాధ్యాయులు, వైద్య నిపుణులు కలిసి పనిచేయాలి. ఈ దశలో తల్లిదండ్రుల పాత్ర చాలా కీలకం.
- నాలుగేళ్లు దాటిన పిల్లల నిర్ధారణ వారి ప్రవర్తన, లక్షణాల మీదే ఆధారపడుతుంది. నిర్ధారణ కోసం సమాచార ప్రసారం, సామాజికీకరణ, పరిమిత ప్రవర్తనల్లో సమస్యలను గుర్తించాలి.
- ఆటిజం అమ్మాయిల కంటే అబ్బాయిల్లో ఎక్కువ. స్క్రీనింగ్లో సానుకూల ఫలితం వచ్చిన పిల్లవాడికి (అబ్బాయి లేదా అమ్మాయి) వైద్య నిపుణులు వివరంగా పరీక్షించి మాత్రమే ఆటిజం నిర్ధారణ చేయాలి.

పరీక్ష కోణం: ఆటిజానికి వైద్య / రక్త / జన్యు పరీక్ష లేదు; ప్రవర్తన పరిశీలన + కుటుంబం చెప్పే అభివృద్ధి చరిత్రతోనే నిర్ధారణ. సంకేతాలు 12-18 నెలల్లో; ఆటిజం కోసం స్క్రీనింగ్ 18, 24 నెలల్లో (AAP). గుర్తింపు = పుట్టినప్పటి నుంచి 5 ఏళ్ల వరకు ప్రమాదం ఉన్నవారిని పట్టుకోవడం; మదింపు = జోక్య ప్రణాళిక కోసం సమాచారం.
మెమొరీ కోడ్: "పరీక్ష లేదు, పరిశీలనే" - ఆటిజానికి వైద్య పరీక్ష లేదు, ప్రవర్తన పరిశీలనే ఆధారం. వయసు గొలుసు "12-18 సంకేతం, 18, 24 స్క్రీనింగ్".