- క్రియాత్మక దృష్టి అంటే కోరుకున్న పనులు చేయడానికి చూపును ఉపయోగించే సామర్థ్యం. దృశ్య సమాచారాన్ని వాడి ఒక పనిని ప్లాన్ చేసి పూర్తి చేయగలిగితే ఆ చూపు "క్రియాత్మకం".
- క్రియాత్మక దృష్టి మదింపు (FVA) అంటే పిల్లవాడు రోజంతా వేర్వేరు చోట్ల, వేర్వేరు వస్తువులతో రోజువారీ పనులు చేసేటప్పుడు తన మిగిలిన చూపును ఎంత బాగా వాడుతున్నాడో ప్రణాళికాబద్ధంగా పరిశీలించడం.
- కంటిలో, దృష్టి వ్యవస్థలో లోపం వల్ల అల్ప దృష్టి పిల్లలు సహాయం లేకుండా చూపుతో నేర్చుకోలేరు. సరైన బోధనా కార్యక్రమం, పద్ధతులు ఎంచుకోవాలంటే పిల్లవాడి సామర్థ్యాలను పూర్తిగా మదింపు చేయాలి.
| అంశం | క్లినికల్ మదింపు | క్రియాత్మక మదింపు |
|---|---|---|
| ఎవరు | కంటి వైద్యుడు | దృష్టి లోపంలో శిక్షణ పొందిన ఉపాధ్యాయుడు |
| ఎక్కడ | ఆసుపత్రి, క్లినిక్ | ఇల్లు, తరగతి, ఆటస్థలం - సహజ పరిసరాలు |
| ఏం చెబుతుంది | కంటి స్థితి, తీక్షణత, క్షేత్రం, చికిత్స | మిగిలిన చూపును పనుల్లో ఎలా వాడుతున్నాడు |
| ఉపయోగం | వైద్యం, కళ్లద్దాలు, సాధనాలు | బోధనా ప్రణాళిక, సర్దుబాట్లు, అభ్యసన మాధ్యమం |
ఎవరు చేస్తారు, ఎప్పుడు చేస్తారు?
ఎవరు: సాధారణంగా దృష్టి లోపంలో ధ్రువీకరణ పొందిన ఉపాధ్యాయుడు (TVI). పిల్లవాడు చూపును ఎలా వాడుతున్నాడో అంచనా వేయడంలో ఆయనకు శిక్షణ ఉంటుంది.
- రోజంతా పిల్లవాడు చూపును వాడే పద్ధతులను గమనించి, కొలుస్తాడు.
- పిల్లవాడిని బాగా ఎరిగిన తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు, సంరక్షకులతో మాట్లాడతాడు.
- రికార్డులు పరిశీలిస్తాడు; కంటి స్థితి గురించి కంటి వైద్యుడితో మాట్లాడవచ్చు.
- ఒక్క రోజులో కాకుండా వేర్వేరు సందర్భాల్లో, కొంత కాలం పాటు, అనేక సెషన్లలో చేస్తాడు.
ఎప్పుడు:
- పిల్లవాడికి దృష్టి లోపం ఉందని గుర్తించినప్పుడు
- రోజువారీ పనుల్లో దృశ్య పనితీరు మారినప్పుడు
- పాత చోటు నుంచి కొత్త చోటుకు (కొత్త బడి, కొత్త తరగతి) మారినప్పుడు
- వైద్య పరీక్షలు, విద్యా నివేదికల నుంచి సమాచారం వచ్చిన తర్వాత
మదింపు చేయించమని సూచించే సంకేతాలు: 3 నెలల శిశువు వెలుగు వైపు ఆకర్షితుడు కాకపోవడం, రంగుల వస్తువులను చూడటానికి మెడ తిప్పకపోవడం; రంగుల బొమ్మలు ఆకర్షించకపోవడం; తలనొప్పి, ఒళ్లు నొప్పులు, కంటి నొప్పి అని చెప్పడం; ఆటలో మిగతా పిల్లల్లా బంతిని సులువుగా పట్టుకోలేకపోవడం; చదవడం, రాయడం, నడవడం వంటి రోజువారీ పనులు బాగా దెబ్బతినడం; ఎప్పుడూ వస్తువులను వెతుక్కుంటూ ఉండటం.
క్రియాత్మక దృష్టి మదింపు ప్రాముఖ్యత
- వ్యక్తి ప్రస్తుత దృశ్య పనితీరు స్థాయి తెలుస్తుంది.
- మిగిలిన చూపును పూర్తిగా వాడుకోవడానికి ఎంత దృశ్య ప్రేరణ, బోధన కావాలో తెలుస్తుంది.
- పరిమిత చూపును అత్యధిక సామర్థ్యంతో వాడుకునేలా చేస్తుంది.
- చలన శిక్షణ కార్యక్రమం ప్లాన్ చేయడానికి సహాయపడుతుంది.
- దృశ్య ప్రేరణ సామగ్రి వాడకంపై నిర్ణయాలకు సహాయపడుతుంది.
- ప్రధాన పఠన మాధ్యమం ఏది (ప్రింట్, పెద్ద అక్షరాలు, బ్రెయిలీ) అని నిర్ణయించడానికి సహాయపడుతుంది.
- వ్యక్తికి ఏ రకమైన పరికరాలు కావాలో నిర్ణయించవచ్చు.
వీటితో పాటు: చదువులో మిగిలిన చూపు ఎంత వరకు ఉపయోగపడుతుందో; తీక్షణత, క్షేత్రం, రంగులు, పరిసరాల అవగాహన ఎలా ఉన్నాయో; పాఠ్యప్రణాళికలో ఏ మార్పులు కావాలో; ఇంతకు ముందు వాడిన సాధనాలు ఇంకా ఉపయోగపడుతున్నాయో లేదో తెలుస్తుంది. శిక్షణ ద్వారా దృష్టి సామర్థ్యాన్ని పెంచవచ్చు కాబట్టి, ఉపాధ్యాయుడు ఏ కృత్యాలు చేయించాలో కూడా ఇది చెబుతుంది.
దృశ్య నైపుణ్యాలు: 7 ఆప్టికల్, 8 గ్రహణ నైపుణ్యాలు
క్రియాత్మక దృష్టి మదింపులో రెండు రకాల కృత్యాలు ఉంటాయి: ఆప్టికల్ పనితీరు (7 నైపుణ్యాలు), గ్రహణ (పర్సెప్చువల్) పనితీరు (8 నైపుణ్యాలు).
ఆప్టికల్ పనితీరు - 7 నైపుణ్యాలు:
| నైపుణ్యం | అర్థం |
|---|---|
| దృశ్య అవగాహన (విజువల్ అవేర్నెస్) | ఒక వస్తువు ఉందని గుర్తించే సామర్థ్యం |
| దృశ్య అవధానం (విజువల్ అటెన్షన్) | వస్తువుల మీద దృష్టి పెట్టే సామర్థ్యం |
| దృశ్య స్థిరీకరణ (విజువల్ ఫిక్సేషన్) | వస్తువు మీద కళ్లను నిలపగలగడం |
| దృశ్య కేంద్రీకరణ (విజువల్ ఫోకస్) | తెలిసిన వస్తువును వేర్వేరు దూరాల్లో చూడగలగడం |
| దృశ్య సంలీనం (విజువల్ ఫ్యూజన్) | రెండు కళ్లతో చూసినా వస్తువును ఒక్కటిగా చూడటం |
| దృశ్య అనుసరణ (విజువల్ ట్రాకింగ్) | కదిలే వస్తువును కళ్లతో అనుసరించడం |
| దృశ్య శోధన (విజువల్ స్కానింగ్) | అనేక వస్తువుల మధ్య ఒక నిర్దిష్ట వస్తువును వెతకడం |
గ్రహణ పనితీరు - 8 నైపుణ్యాలు:
| నైపుణ్యం | అర్థం |
|---|---|
| దృశ్య విచక్షణ (విజువల్ డిస్క్రిమినేషన్) | రంగు, ఆకారం, పరిమాణం ఆధారంగా వస్తువులను వేరు చేయడం |
| వస్తువు-నేపథ్యం విచక్షణ (ఫిగర్-గ్రౌండ్) | నేపథ్యం నుంచి ఒక వస్తువును వేరు చేసి దాని ప్రత్యేక లక్షణాలు చూడటం |
| దృశ్య జ్ఞాపకం (విజువల్ మెమరీ) | చూసినవాటిని గుర్తుంచుకుని, మళ్లీ గుర్తుకు తెచ్చుకుని, కొత్త అనుభవాలతో కలపడం |
| దృశ్య పూరణం (విజువల్ క్లోజర్) | వస్తువులో కొంత భాగమే కనిపించినా మొత్తం వస్తువును గ్రహించడం |
| ప్రాదేశిక సంబంధం (స్పేషియల్ రిలేషన్) | దిశ, దూరం వంటి స్థల భావనలను గుర్తించడం |
| దృశ్య చలనం (విజువల్ మొబిలిటీ) | కదులుతూ కుడి, ఎడమ భావనలను గుర్తించడం |
| దృశ్య-చలన సమన్వయం (విజువల్ మోటార్ కోఆర్డినేషన్) | కంటితో పాటు చేయి లేదా పాదం కలిసి పనిచేయడం; రెండు రకాలు: కన్ను-చేయి సమన్వయం, కన్ను-పాదం సమన్వయం |
| రూప స్థిరత్వం (ఫామ్ కాన్స్టన్సీ) | ఒకే వస్తువును వేర్వేరు కోణాల్లో చూసినా అదే అని గుర్తించడం |
మదింపు ఎలా చేస్తారు: కృత్యాలు
సామగ్రి: పిల్లవాడికి తెలిసిన, నచ్చిన వస్తువులు - ఆహార పదార్థాలు, బొమ్మలు అయితే ఇంకా మంచిది. వస్తువు పరిమాణం, వెలుగు, వస్తువు ఉంచే స్థానం సరిగ్గా ఉండాలి.
ప్రతి కృత్యంలో పాటించాల్సినవి:
- పరిచయమైన వస్తువులనే వాడాలి; పిల్లవాడు వస్తువును కంటికి దగ్గరగా తెచ్చుకోవడానికి అనుమతించాలి.
- గదిలో తగిన వెలుగు ఉండాలి; తొందరపెట్టకుండా తగినంత సమయం ఇవ్వాలి; సూచనలు (హింట్లు) ఇవ్వకూడదు.
- "బంతి ఎక్కడ ఉంది?", "బల్ల మీద ఉన్న వస్తువుల పేర్లు చెప్పు", "కిటికీ, తలుపు దగ్గర ఏమున్నాయి?" వంటి ప్రశ్నలే అడగాలి.
- ప్రతి స్పందననూ నమోదు చేయాలి; ఒక కన్నుతో చూస్తున్నాడా రెండు కళ్లతోనా, వస్తువులో భాగాన్ని చూస్తున్నాడా మొత్తాన్నా అని కూడా రాయాలి.
| నైపుణ్యం | ఉదాహరణ కృత్యం |
|---|---|
| అవధానం | వస్తువును ముందుగా 1 మీటరు దూరం నుంచి, తర్వాత దగ్గరకు వెళ్లి గుర్తించమనడం; ఇబ్బంది పడితే 1/3 మీటరు దూరంలో; అప్పటికీ కష్టమైతే శబ్దం చేసే వస్తువులతో |
| అనుసరణ (కంటి కదలికల సమన్వయం) | ప్రకాశవంతమైన బంతిని పిల్లవాడి వైపు దొర్లించి "ఏది దొర్లుతోంది? ఎక్కడ ఆగింది?" అని అడగడం; సులువుగా చేస్తే చిన్న బంతితో, దొర్లే బంతిని పట్టుకోమనడం |
| శోధన | రెండు చేతుల్లో రెండు వస్తువులను 1 మీటరు దూరంలో పట్టుకుని ఒక్కొక్కటి గుర్తించమనడం; తర్వాత వాటి మధ్య దూరం పెంచి ఏది ముందు, ఏది వెనుక అని అడగడం |
| విచక్షణ | చెంచా, పళ్లెం, నాణెం వంటి వస్తువులను దూరం నుంచి గుర్తించమనడం; దాదాపు ఒకేలా ఉండే నాలుగింటిలో భిన్నమైనది ఏదో చెప్పమనడం |
| వస్తువు-నేపథ్యం | గుంపులో చొక్కా గుండీలు, తన బూట్లు, టై వెతకమనడం; చార్ట్లో నక్షత్రం గుర్తును వేరు చేయమనడం |
| జ్ఞాపకం | ఫ్లాష్ కార్డుల్లో వస్తువులు చూపి వర్ణించమనడం; చూసే సమయం క్రమంగా తగ్గించడం; చూసినవాటిని క్రమంలో చెప్పమనడం |
| పూరణం | భాగాలు లేని వస్తువులు గుర్తించడం; తెలిసిన పదాల్లో తీసేసిన అక్షరాలు పూరించడం; కుర్చీ బొమ్మలో ఒక కాలు తీసేసి లోపం చెప్పమనడం |
| కన్ను-చేయి సమన్వయం | బంతిని దొర్లించడం, విసరడం, పట్టుకోవడం; ఒకే రంగు పూసలు ఏరడం; పూసలు గుచ్చడం; మట్టితో ఆకారాలు; బొమ్మలు అతికించడం; సూది-దారంతో కుట్టడం; చుక్కలు కలిపి బొమ్మ గీయడం |
| కన్ను-పాదం సమన్వయం | నేల మీద వేర్వేరు ఆకారాల చాపలు, కాగితాలు పెట్టి ఉపాధ్యాయుడు చెప్పినట్టు వాటిపై అడుగులు వేయించడం; వంకర గీతల మీద నడిపించడం |
మదింపు సూత్రాలు:
- గదిలో ఒకేసారి ఇద్దరు విద్యార్థులను ఉంచకూడదు; వాడే వస్తువులు పిల్లవాడికి అర్థవంతంగా ఉండాలి.
- బంగారు నగలు, మరీ రంగురంగుల బట్టలు వంటి దృష్టి మళ్లించేవి ఉండకూడదు.
- పరీక్షించేవారికి పరికరాల వాడకం స్పష్టంగా తెలియాలి; వస్తువులను క్రమంలో అమర్చుకోవాలి; తగిన వెలుగు ఉండాలి.
- సమయ పరిమితి పెట్టకూడదు. ముందుగా పిల్లవాడి భయం పోగొట్టే కృత్యాలు చేయాలి; ప్రతి చిన్న విజయాన్నీ ప్రోత్సహించాలి.
- ఎన్ని వస్తువులు, ఏ వస్తువులు గుర్తించాడో నమోదు చేయాలి.
అధికారిక, అనధికారిక పరీక్షలు
| అధికారిక పరీక్షలు | అనధికారిక పరీక్షలు |
|---|---|
| నిర్దిష్ట అంశాలను ప్రణాళిక ప్రకారం పరీక్షిస్తారు | పిల్లవాడి ప్రవర్తనను సహజంగా పరిశీలించి తెలుసుకుంటారు |
| దృశ్య అవగాహన; దృష్టి క్షేత్రం; కన్ను-చేయి సమన్వయం (సుమారు 2-3 అడుగుల లోపు వస్తువును కచ్చితంగా అందుకోవడం); కాంట్రాస్ట్ సున్నితత్వం; వస్తువు-నేపథ్యం విచక్షణ; వస్తువులు, బొమ్మలు, ముఖాలు, గుర్తులు, ఆకారాలు, రంగులు గుర్తించడం; కదలికలో దిశా నిర్ధారణ; వెలుగుకు సున్నితత్వం; 16 అంగుళాల దూరం నుంచి పావు అంగుళం వస్తువును గుర్తించడం | వస్తువును ఎలా చూస్తున్నాడు; బొమ్మను, గుర్తును ఒక కన్నుతోనే చూస్తున్నాడా; రాసింది ఎలా కాపీ చేస్తున్నాడు (కన్ను-చేయి సమన్వయం) |
జిల్ కీఫ్ దృష్టి పనితీరు మదింపు
- దూరపు చూపు, దగ్గరి చూపు, దృష్టి క్షేత్రం - ఈ మూడింటినీ పరీక్షించగల "E" పరీక్షలతో కూడిన కిట్లను జిల్ కీఫ్ అభివృద్ధి చేశారు. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో అల్ప దృష్టి పరీక్షకు ఇవి బాగా ఉపయోగపడ్డాయి.
- "E" పరీక్షలు నేర్చుకోవడం, వాడటం సులువు; ఫలితాలు త్వరగా వస్తాయి; పరికరాలు ఎక్కడికైనా తీసుకెళ్లవచ్చు.
- మనదేశంలో స్నెల్లెన్ చార్ట్ చదవలేని వారికి "E" టెస్ట్ కార్డ్ వాడతారు.
దృష్టి పనితీరు మదింపు నిర్మాణం:
- మొత్తం 19 అంశాలు, 7 విభాగాల్లో, సులువు నుంచి కష్టానికి అమర్చి ఉంటాయి.
- 1 నుంచి 5 విభాగాలు నిజ వస్తువులు, మనుషులతో; 6, 7 విభాగాలు బొమ్మలు, గుర్తులతో.
- పూర్తి పరీక్ష అవసరం లేనప్పుడు (ఉదాహరణకు అంధ విద్యార్థి) 8 అంశాల సంక్షిప్త పరీక్ష వాడతారు; ప్రతి విభాగం నుంచి ఒకటి రెండు అంశాలు తీసుకుంటారు.
- దృష్టి శిక్షణ కార్యక్రమం ప్లాన్ చేయడానికి, ప్రత్యేక పాఠశాల అవసరమైన విద్యార్థులను గుర్తించడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
| విభాగం | ఏం పరీక్షిస్తారు |
|---|---|
| 1. దృష్టిని మేల్కొలపడం | అవధానం, చేయి చాచి అందుకోవడం |
| 2. కంటి కదలికల సమన్వయం | చూపు నిలపడం, అనుసరణ |
| 3. కంటి కదలికల సమన్వయంలో ప్రాథమిక పరీక్ష | చూపు మార్చడం, స్థాన చలనం |
| 4. వస్తువుల మధ్య తేడాలు | వస్తువులను కనుగొనడం, దారులను అనుసరించడం, వస్తువులను వేరు చేయడం, వస్తువులను గుర్తించడం |
| 5. కృత్యాలను గుర్తించడం | అనుకరణ, ముఖ కవళికలు, పరిమాణం గుర్తించడం |
| 6. బొమ్మల మధ్య తేడాలు | బొమ్మల్లో కృత్యాలు గుర్తించడం, బొమ్మల సంక్లిష్టత |
| 7. సంఖ్యలు, పదాల గుర్తింపు | అమూర్త చిత్రాలు, సంఖ్యలు జతపరచడం, లోపలి వివరాలు, పదాలు జతపరచడం |
- ఒక విభాగంలోని అంశాలన్నీ విజయవంతంగా చేస్తే తర్వాతి విభాగానికి వెళ్తారు. ఒక అంశం చేయలేకపోతే ఆ విభాగంలోని మిగతా అంశాలన్నీ ప్రయత్నిస్తారు.
- ఆకారాలు, సంఖ్యలు, పదాలను జతపరచడానికి చదవడం అవసరం లేదు; కానీ చదవడానికి ఈ నైపుణ్యాలు కావాలి. అందుకే ఒకేలా ఉండే, వేర్వేరుగా ఉండే ఆకారాలు, అక్షరాల మధ్య తేడాను పిల్లవాడు ఎంత గుర్తిస్తాడో చూసి పెద్ద అక్షరాల ప్రింట్ కావాలా మామూలు ప్రింట్ సరిపోతుందా అని నిర్ణయిస్తారు. ఈ ఆకారాలను తెల్ల కాగితంపై ఫెల్ట్ టిప్ పెన్తో గీస్తారు; ఆకారాల మధ్య తేడా స్పష్టంగా ఉండాలి.
ఉపాధ్యాయుడి సిఫార్సులు
పరిశీలనల నుంచి వచ్చిన సమాచారంతో ఉపాధ్యాయుడు ఇచ్చే సిఫార్సులు పిల్లవాడు చూపును మరింత బాగా వాడుకునేలా చేస్తాయి:
| సిఫార్సు | ఉదాహరణ |
|---|---|
| పరిసరాల్లో మార్పు | నల్లబల్ల, బొమ్మలు చూడటానికి అదనపు వెలుగు |
| సీటింగ్ ప్రాధాన్యం | బోధన జరిగే చోటుకు దగ్గరగా కూర్చోబెట్టడం |
| సామగ్రి సర్దుబాటు | అక్షరాలకు, కాగితానికి మధ్య కాంట్రాస్ట్ పెంచడానికి నల్లని లేదా ముదురు రంగు మార్కర్లు; పరీక్షలు పూర్తి చేయడానికి అదనపు సమయం |
| సరైన రిఫరల్ | అవసరమైతే నిపుణులకు పంపడం |
| సాంకేతికత, అవగాహన | సహాయక సాంకేతికత వాడకం; దృష్టి చికిత్సకులతో కాలానుగుణ సంప్రదింపులు |
(ప్రవర్తనా సమస్యల కారణం కనుక్కునే "క్రియాత్మక ప్రవర్తనా మదింపు" - ప్రత్యక్ష పరిశీలన, సమాచారదారుల పద్ధతి, క్రియాత్మక విశ్లేషణ - దృష్టి మదింపు కాదు; అది "ASD: బోధనా విధానాలు, వ్యూహాలు, వృత్తి శిక్షణ" అధ్యాయంలో ఉంది.)
పరీక్ష కోణం: FVA = మిగిలిన చూపును రోజువారీ పనుల్లో ఎలా వాడుతున్నాడో సహజ పరిసరాల్లో పరిశీలించడం; చేసేది ధ్రువీకరణ పొందిన దృష్టి లోప ఉపాధ్యాయుడు (TVI). క్లినికల్ పరీక్ష క్రియాత్మక చూపును చూపదు. ఆప్టికల్ పనితీరు 7 (అవగాహన, అవధానం, స్థిరీకరణ, కేంద్రీకరణ, సంలీనం, అనుసరణ, శోధన); గ్రహణ పనితీరు 8 (విచక్షణ, వస్తువు-నేపథ్యం, జ్ఞాపకం, పూరణం, ప్రాదేశిక సంబంధం, చలనం, దృశ్య-చలన సమన్వయం, రూప స్థిరత్వం). విజువల్ క్లోజర్ = భాగం చూసి మొత్తం గ్రహించడం; ఫామ్ కాన్స్టన్సీ = వేర్వేరు కోణాల్లోనూ అదే వస్తువు. జిల్ కీఫ్ - 19 అంశాలు, 7 విభాగాలు, సంక్షిప్త పరీక్ష 8 అంశాలు.
మెమొరీ కోడ్: "7 కంటికి, 8 మెదడుకి" - ఆప్టికల్ 7 = కన్ను చేసే పని, గ్రహణ 8 = మెదడు అర్థం చేసుకునే పని. ఆప్టికల్ వరుస ఒక కథలా: చూసి - గమనించి - నిలిపి - స్పష్టం చేసి - ఒక్కటిగా చూసి - వెంట వెళ్లి - వెతుకు (అవగాహన, అవధానం, స్థిరీకరణ, కేంద్రీకరణ, సంలీనం, అనుసరణ, శోధన). జిల్ కీఫ్ "19 - 7 - 8": 19 అంశాలు, 7 విభాగాలు, 8 సంక్షిప్తం; "5 నిజం, 2 బొమ్మ" - 1-5 విభాగాలు నిజ వస్తువులు, 6-7 బొమ్మలు.