బడి చదువు ముగిశాక బౌద్ధిక వైకల్యం గల యువతకు, వయోజనులకు పని సంసిద్ధత, తగిన ఉద్యోగం గుర్తించడానికి వృత్తి మదింపు అవసరం. MDPS లోని "వృత్తి" రంగం, BASIC-MR లోని "ప్రీ-వృత్తి - డబ్బు" రంగం, FACP లోని ప్రీ-వృత్తి చెక్లిస్ట్లు ఈ దశకు పునాది వేస్తాయి.
NIMH-VAPS (వొకేషనల్ అసెస్మెంట్ అండ్ ప్రోగ్రామింగ్ సిస్టమ్)
- NIMHలో ఎ.టి. థ్రెసియాకుట్టి పర్యవేక్షణలో 1998లో రూపొందించారు.
- బౌద్ధిక వైకల్యం గల వయోజనుల సాధారణ సామర్థ్యం, వృత్తి సామర్థ్యం, పని ప్రవర్తన మదింపు చేయడానికి.
- వృత్తి శిక్షణ ప్రణాళిక, అమలుకు సహాయపడుతుంది; పని సంసిద్ధత నైపుణ్యాల సమాచారం ఇస్తుంది; సమాజంలో తగిన ఉద్యోగాలు గుర్తించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
- వృత్తి శిక్షణ నిర్మాణాత్మక, సంగ్రహణాత్మక మూల్యాంకనానికి కూడా ఉపయోగం. సంస్థలోని శిక్షణ కేంద్రం, షెల్టర్డ్ వర్క్షాప్, బహిరంగ ఉద్యోగ వ్యవస్థ - ఎక్కడైనా ఉద్యోగ శిక్షణ సమయంలో వాడవచ్చు.
4 భాగాలు:
- వృత్తి వివరాలు (వొకేషనల్ ప్రొఫైల్)
- సాధారణ నైపుణ్యాల మదింపు చెక్లిస్ట్ (జనరిక్ స్కిల్స్)
- ఉద్యోగ విశ్లేషణ నమూనా (జాబ్ అనాలిసిస్ ఫార్మాట్)
- పని ప్రవర్తన మదింపు చెక్లిస్ట్
సాధారణ నైపుణ్యాల చెక్లిస్ట్: 8 రంగాలు, 80 అంశాలు
| రంగం | అంశాలు |
|---|---|
| వ్యక్తిగత | 4 |
| సమాచార ప్రసారం | 5 |
| సామాజిక ప్రవర్తన | 10 |
| ఫంక్షనల్ అకడమిక్స్ | 30 |
| భద్రతా నైపుణ్యాలు | 7 |
| ఇంటి పనుల ప్రవర్తన | 13 |
| చలనం, చేతి పనితీరు | 5 |
| వృత్తి నైపుణ్యాలు | 6 |
| మొత్తం | 80 |
ఉద్యోగ విశ్లేషణ నమూనాలో: ప్రధాన పని ప్రాంతం, అదనపు విధులు, పనికి సంబంధించిన నైపుణ్యాలు (వ్యక్తిగత, ఫంక్షనల్ అకడమిక్స్, లైంగిక విద్య, వినోదం, స్వతంత్ర జీవన నైపుణ్యాలు), పని ప్రవర్తన, ఉద్యోగ అవసరాలు, ఉద్యోగ శిక్షణ విధానాలు, శిక్షకుల బాధ్యతలు, తల్లిదండ్రుల సహకారం.
పని ప్రవర్తన మదింపు చెక్లిస్ట్లో: శారీరక రూపం, వ్యక్తిగత పరస్పర చర్య, క్రమం తప్పకపోవడం - సమయపాలన, సమాచార ప్రసారం / సామాజిక మర్యాదలు, పని నాణ్యత, పరిమాణం.
స్కోరింగ్: శిక్షణార్థి ప్రతి అంశాన్ని ఎలా చేస్తున్నాడో గమనించి కోడ్ ఇస్తారు.
| వివరణ | కోడ్ |
|---|---|
| ఎల్లప్పుడూ | 3 |
| తరచుగా | 2 |
| అరుదుగా | 1 |
| ఎప్పుడూ కాదు | 0 |
ఉపయోగాలు: ఎంపిక చేసిన ఉద్యోగాల సమాచారం ఇస్తుంది; శిక్షణ అవసరమైన రంగాలు గుర్తిస్తుంది; ఉద్యోగంలోనే శిక్షణకు ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది; పని సంబంధ నైపుణ్యాలు, పని ప్రవర్తనను మూల్యాంకనం చేస్తుంది; మదింపు చేసిన శిక్షణార్థులందరికీ ఉద్యోగం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంటుంది; ఉద్యోగం నిలుపుకోవడానికి మద్దతు ఇస్తుంది.
వృత్తి మదింపు నుంచి ఉద్యోగం వరకు
వృత్తి మదింపు రెండు వైపుల నుంచి జరుగుతుంది:
- శిక్షణార్థి మదింపు: సాధారణ నైపుణ్యాల మదింపు (వ్యక్తిగత, సమాచార ప్రసారం, సామాజిక ప్రవర్తన, ఫంక్షనల్ అకడమిక్స్, భద్రత, ఇంటి పనులు, చలనం), నిర్దిష్ట నైపుణ్యాలు.
- సమాజ మదింపు: సమాజంలో అందుబాటులో ఉన్న ఉద్యోగాల గుర్తింపు, ఉద్యోగ విశ్లేషణ.
ఈ రెండిటినీ కలిపి వరుసగా:
ఉద్యోగ గుర్తింపు → ఉద్యోగ విశ్లేషణ → ఉద్యోగ సరిపోలిక (జాబ్ మ్యాచింగ్) → ఉద్యోగ శిక్షణ (ఉద్యోగ నైపుణ్యాలు, పని ప్రవర్తన) → ఉద్యోగ నియామకం
నియామకం ఏ రకంగా ఉండవచ్చో (బహిరంగ, మద్దతుతో, రక్షిత ఉద్యోగం, స్వయం ఉపాధి) "బౌద్ధిక వైకల్యం: క్రియాత్మక విద్య, IEP, వృత్తి శిక్షణ" అధ్యాయంలో వివరంగా చూస్తాం.
పరీక్ష కోణం: NIMH-VAPS = వయోజనుల వృత్తి మదింపు, ఎ.టి. థ్రెసియాకుట్టి, 1998; 4 భాగాలు (వృత్తి వివరాలు, సాధారణ నైపుణ్యాల చెక్లిస్ట్, ఉద్యోగ విశ్లేషణ, పని ప్రవర్తన చెక్లిస్ట్); సాధారణ నైపుణ్యాలు 8 రంగాలు, 80 అంశాలు (ఫంక్షనల్ అకడమిక్స్ 30 అత్యధికం); స్కోర్ 3-2-1-0. వరుస: గుర్తింపు → విశ్లేషణ → సరిపోలిక → శిక్షణ → నియామకం. ఉద్యోగ రకాలు: బహిరంగ, మద్దతుతో, రక్షిత, స్వయం ఉపాధి.
మెమొరీ కోడ్: "VAPS 4 - 8 - 80" = 4 భాగాలు, 8 రంగాలు, 80 అంశాలు. ఉద్యోగ వరుస "గు-వి-స-శి-ని" = గుర్తింపు, విశ్లేషణ, సరిపోలిక, శిక్షణ, నియామకం.