AP DSC స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్ పేపర్లుEnglish Medium

అంశం 9 / 11 · బౌద్ధిక వైకల్యం: క్రియాత్మక విద్య, IEP, వృత్తి శిక్షణ

వృత్తి శిక్షణ, ఉపాధి

విద్య అంతిమ లక్ష్యం ఉపాధి అవకాశం కల్పించడమే. అందుకే ఉద్యోగార్హతకు వృత్తి శిక్షణ చాలా కీలకం. ID పిల్లలకు వృత్తి శిక్షణ ఎక్కువ ఉపయోగకరం.

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 5 మార్చి 2024 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 105

వృత్తి విద్యా శిక్షణ ఈ పిల్లలకు బాగా ఉపయోగపడుతుంది.

  1. (1)అభ్యసన సమస్యలు
  2. (2)బుద్ధిమాంద్యత
  3. (3)దృష్టిలోపం
  4. (4)ఆటిజం స్పెక్ట్రం డిజార్డర్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) బుద్ధిమాంద్యత

వృత్తి విద్యా శిక్షణ (Vocational Training) ఏ పిల్లలకు ఎక్కువగా ఉపయోగపడుతుందో అడిగారు.

బుద్ధిమాంద్యత (Intellectual Disability) ఉన్న పిల్లలకు చదవడం, రాయడం, గణితం వంటి విద్యా నైపుణ్యాలు పరిమితంగా వస్తాయి. ఉన్నత చదువుల కంటే వారికి స్వతంత్రంగా జీవించే, సంపాదించే నైపుణ్యాలు ఎక్కువ అవసరం. అందుకే వారి కార్యక్రమాల్లో దైనందిన జీవన నైపుణ్యాలు, వృత్తి శిక్షణ (కొవ్వొత్తులు, పేపర్ కవర్లు, కుట్టుపని వంటివి) ముఖ్య భాగం. సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) బుద్ధిమాంద్యత.

అభ్యసన సమస్యలు (Learning Disability) ఉన్న పిల్లల తెలివి సాధారణంగానే ఉంటుంది; సరైన బోధనతో వారు సాధారణ చదువు కొనసాగిస్తారు. దృష్టి లోపం ఉన్నవారు Braille, సహాయక సాంకేతికతతో ఉన్నత విద్య చదువుతారు. ఆటిజం పిల్లలకు కూడా వృత్తి శిక్షణ ఉపయోగపడుతుంది, కానీ వారి ప్రధాన అవసరం సామాజిక, సంభాషణ నైపుణ్యాలు. అందుకే బలమైన జవాబు (2).

గుర్తుంచుకోండి: ID పిల్లలు = దైనందిన జీవన నైపుణ్యాలు + Vocational Training.

నేపథ్యం

వృత్తి పునరావాసం

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 15 అక్టోబర్ 2026 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 123

మేధో వైకల్యం గల విద్యార్థులకు తోటపని,రంగులు వేయుటలో శిక్షణ ఇచ్చిన యెడల వారికి ఈ పునరావాసం కల్పించబడుతుంది

  1. (1)విద్యా పునరావాసం
  2. (2)శ్రవణ పునరావాసం
  3. (3)ఔద్యోగిక పునరావాసం
  4. (4)సాంఘీక పునరావాసం
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) ఔద్యోగిక పునరావాసం

తోటపని, రంగులు వేయడం వంటి పనుల్లో శిక్షణ ఇస్తే అది ఏ రకమైన పునరావాసం అని ప్రశ్న అడుగుతోంది.

పునరావాసం (Rehabilitation) అంటే వైకల్యం ఉన్న వ్యక్తి సాధ్యమైనంత స్వతంత్రంగా జీవించేలా సహాయం చేయడం. ఇందులో వైద్య, విద్యా, సామాజిక, ఔద్యోగిక (వృత్తి) పునరావాసం అనే భాగాలు ఉంటాయి. ఒక పనిలో, వృత్తిలో నైపుణ్యం నేర్పి, సొంతంగా సంపాదించుకునేలా చేయడమే ఔద్యోగిక పునరావాసం (Vocational Rehabilitation).

తోటపని, పెయింటింగ్ రెండూ వృత్తి నైపుణ్యాలు. వీటిలో శిక్షణ పొందిన విద్యార్థి పెద్దయ్యాక నర్సరీలో, తోటల్లో, రంగుల పనిలో ఉపాధి పొందగలడు. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) ఔద్యోగిక పునరావాసం.

విద్యా పునరావాసం (1) అంటే బడిలో చేర్చి చదువు, రాయడం, లెక్కలు నేర్పడం. శ్రవణ పునరావాసం (2) వినికిడి లోపం ఉన్నవారికి వినికిడి యంత్రాలు, శ్రవణ శిక్షణ ఇవ్వడం. సాంఘిక పునరావాసం (4) కుటుంబం, సమాజంలో కలిసిపోయేలా చేయడం. ఇవేవీ వృత్తి శిక్షణను సూచించవు.

గుర్తుంచుకోండి: పని నేర్పి సంపాదించేలా చేస్తే = ఔద్యోగిక (వృత్తి) పునరావాసం.

పాఠశాల నుంచి పనికి పరివర్తన

పరివర్తనలో 4 సోపానాలు:

  1. క్రమబద్ధమైన బడి శిక్షణ (బోధన)
  2. పరివర్తన ప్రణాళిక
  3. ఉద్యోగ అవకాశాలు
  4. తదుపరి (అనుసరణ) సేవలు

పూర్వ వృత్తి నైపుణ్యాలు

నిత్య జీవన కార్యక్రమందానిలో దాగిన పని / పూర్వ వృత్తి నైపుణ్యాలు
ఉదయాన్నే లేవడంసరైన సమయం పాటించడం, పక్క సర్దడం, లైట్ స్విచ్ ఆపడం, క్యాలెండర్ చూడటం, రోజువారీ కార్యక్రమాలు చదవడం, తలుపులు-గేటు తీయడం
కాలకృత్యాలు / స్నానం"టాయిలెట్" పదం చదవడం, ఆడవారు-మగవారి గుర్తు గుర్తించడం, బాత్‌రూమ్‌లో ఎంతసేపు ఉండాలో తెలుసుకోవడం, సబ్బు-షాంపూ సీసాలపై పేర్లు చదవడం, బట్టలు ఉతకడం-ఆరేయడం-మడతపెట్టడం, సరైన బట్టలు ఎంచుకోవడం, ఇస్త్రీ, బూట్లు పాలిష్

ఉపాధి రకాలు

రకంఎవరికి, ఎలాఉదాహరణలు
1. రక్షిత (ఆశ్రిత) ఉపాధి - షెల్టర్డ్పోటీ లేని, దీర్ఘకాలిక ఉపాధి; ప్రత్యేక వర్క్‌షాప్‌లలో పర్యవేక్షణలో పనిప్యాకింగ్ యూనిట్లు
2. సహాయక ఉపాధి - సపోర్టెడ్సాధారణ పనిచోటులోనే పనిచేస్తారు కానీ ఒక శిక్షకుడు / సహాయకుడి పర్యవేక్షణ, మద్దతుతోచెప్పిన పనిని రోజూ పదే పదే చేయడం
3. ఓపెన్ (పోటీ) ఉపాధిసాధారణ ఉద్యోగుల్లాగే; సహాయం లేకుండా పనులు చేస్తారు; కస్టమర్లతో మాట్లాడటం, అందరితో కలిసి పనిచేయడం; తేలిక ID ఉన్నవారికి తగినదిఆఫీస్ బాయ్, సహాయకులు, క్యాంటీన్, స్టేషనరీ, వాహన వర్క్‌షాప్, ప్రింటింగ్ ప్రెస్, ఫొటోకాపీ
4. స్వయం ఉపాధినేర్చుకున్న శిక్షణతో సొంతంగాడెయిరీ ఫాం, వ్యవసాయం, కొవ్వొత్తుల తయారీ, చిన్న దుకాణాలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు

ప్రీవియస్ పేపర్స్ · 11 ఆగస్టు 2022 · పేపర్ 2B ·ప్రశ్న 94

బుద్ధి మాంద్యత గల పిల్లలకు ఈ వృత్తిలో శిక్షణ ఇవ్వవచ్చు.

  1. (1)భారీయంత్రాలు నిర్వహణ
  2. (2)కొవ్వొత్తుల తయారీ
  3. (3)డ్రైవింగ్
  4. (4)ఎలక్ట్రికల్ వైరింగ్
సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) కొవ్వొత్తుల తయారీ

బుద్ధిమాంద్యత ఉన్న పిల్లలకు ఏ వృత్తి శిక్షణ (Vocational Training) బాగా సరిపోతుందో ప్రశ్న అడుగుతోంది.

ఈ పిల్లలకు వృత్తిని ఎంచుకునేటప్పుడు మూడు విషయాలు చూస్తారు: పని చిన్న చిన్న మెట్లుగా విడదీయగలిగేదిగా ఉండాలి, మళ్ళీ మళ్ళీ చేసే సరళమైన పని అయి ఉండాలి, ప్రమాదం తక్కువగా ఉండాలి. కొవ్వొత్తుల తయారీ, పేపర్ కవర్లు, అగరుబత్తీలు, ఫైళ్ళ తయారీ, తోటపని వంటివి ఈ కోవలోకి వస్తాయి.

కొవ్వొత్తుల తయారీలో మైనం కరిగించడం, అచ్చులో పోయడం, వత్తి పెట్టడం, ప్యాక్ చేయడం వంటి స్పష్టమైన మెట్లు ఉంటాయి. అందుకే సరైన జవాబు ఆప్షన్ (2) కొవ్వొత్తుల తయారీ.

భారీ యంత్రాల నిర్వహణ (1), డ్రైవింగ్ (3), ఎలక్ట్రికల్ వైరింగ్ (4) పనుల్లో వెంటనే నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి, భద్రతా నియమాలు కచ్చితంగా పాటించాలి. చిన్న పొరపాటు కూడా ప్రాణాపాయం కలిగిస్తుంది. కాబట్టి ఇవి ఈ పిల్లలకు అనువైనవి కావు.

గుర్తుంచుకోండి: సరళం, పునరావృతం, సురక్షితం: ఈ మూడూ ఉన్న పనే బుద్ధిమాంద్యత పిల్లలకు వృత్తి శిక్షణ.

నమూనా వృత్తి శిక్షణ కార్యక్రమం: భోజన తయారీ

అంశంవివరం
పని పేరుభోజన తయారీ; తేలిక ID ఉన్నవారు శిక్షణతో భోజనం తయారుచేసి వడ్డించగలరు
పనులుఅన్నం వండటం, పప్పు తయారీ, కూర వండటం
ముందస్తు నైపుణ్యాలుఅన్నం - కళ్లు-చేతుల సమన్వయం, సూచనలు పాటించడం, శుభ్రత, చక్కగా చేయడం; పప్పు - పప్పుకు, బియ్యానికి తేడా గుర్తించడం; కూరగాయలు - సూక్ష్మ చలన నైపుణ్యాలు
ప్రవేశ వయసు16 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ
ప్రవేశ స్థాయిFACP పూర్వ వృత్తి తనిఖీ జాబితా, IEP ఆధారంగా మదింపు
ఉపాధ్యాయుడు : విద్యార్థులు1 : 2
శిక్షణ ప్రదేశంతరగతి గది, రెస్టారెంట్, పనిచేసే స్థలం (ఇల్లు, క్యాంటీన్)
పాఠ్యప్రణాళికభాగం 1 - వంటకు ముందస్తు నైపుణ్యాలు, పని సంబంధ విద్యా అంశాలు (వస్తువుల పేర్లు, పని షెడ్యూల్), భద్రతా సూచనలు (కుక్కర్ వాడకం); భాగం 2 - సాధారణ విద్యా అంశాలు, పని సమయ ప్రవర్తన, ఉపాధి, లైంగిక విద్య, స్వీయ అవగాహన
బలవర్ధకంస్టైపెండ్ (డబ్బు)
మూల్యాంకనంప్రతి 3 నెలలకు ఒకసారి; 1 నుంచి 4 వరకు రేటింగ్
సర్టిఫికెట్, ఉపాధిపనిచేసే చోటు నుంచి సర్టిఫికెట్; పనితీరును బట్టి ఉద్యోగం

బడి నుంచి పనికి క్రమంగా మార్పు (ప్రతి దశ 3 నెలలు):

దశతరగతిలో పూర్వ వృత్తి శిక్షణపనిచోటులో శిక్షణ
175%25%
250%50%
325%75%
4-100% (ఉద్యోగ నియామకం)

పరీక్ష కోణం: ID పిల్లలకు వృత్తి శిక్షణ ఎక్కువ ఉపయోగకరం; తగిన కోర్సు - కొవ్వొత్తుల తయారీ వంటివి. తోటపని, పెయింటింగ్ శిక్షణ = వృత్తి పునరావాసం. పరివర్తన 4 సోపానాలు: బడి శిక్షణ, పరివర్తన ప్రణాళిక, ఉద్యోగ అవకాశాలు, తదుపరి సేవలు. ఉపాధి 4 రకాలు: రక్షిత, సహాయక, ఓపెన్, స్వయం. ఓపెన్ ఉపాధి తేలిక ID కి. నమూనా కార్యక్రమం: ప్రవేశం 16 ఏళ్లు, నిష్పత్తి 1 : 2, మూల్యాంకనం 3 నెలలకు ఒకసారి. ID ప్రాబల్యం లక్షకు 94 (NSSO 2002).

మెమొరీ కోడ్: ఉపాధి రకాలు "ర-స-ఓ-స్వ" - రక్షిత, సహాయక, ఓపెన్, స్వయం. పరివర్తన దశల శాతం "75-50-25-0" తరగతిలో తగ్గుతుంది, పనిచోటులో "25-50-75-100" పెరుగుతుంది.

అంశం 9 పూర్తయింది

మినీ ఎగ్జామ్: 5 ప్రశ్నలు

ఆప్షన్ ఎంచుకుని, చివర "సమాధానాలు చూపండి" నొక్కండి. స్కోర్, వివరణలు వెంటనే కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 1 / 5

NIMH (ఇప్పుడు NIEPID) లో ID వ్యక్తుల వృత్తి శిక్షణ, ఉద్యోగ నియామక సేవలు అందించే విభాగం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) DAIL

NIMH లోని వయోజన స్వతంత్ర జీవన విభాగం (DAIL) వృత్తి శిక్షణ, ఉద్యోగ నియామక సేవల ద్వారా ID వ్యక్తుల జీవన నాణ్యత పెంచడానికి కృషి చేస్తుంది.

NHFDC రుణాలు ఇచ్చే సంస్థ; RCI పునరావాస నిపుణుల శిక్షణను నియంత్రించే మండలి; WHO ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ.

ప్రశ్న 2 / 5

వైకల్య పునరావాస దృష్టిలో వచ్చిన మార్పు ఏమిటి?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (3) దాతృత్వం (చారిటీ) నుంచి హక్కుల ఆధారిత దృష్టికి

వైకల్య పునరావాసం దాతృత్వం (చారిటీ) దృష్టి నుంచి హక్కుల ఆధారిత దృష్టికి మారింది. దీంతో వైకల్యం ఉన్నవారిని ఉపాధితో సహా సమాజంలోని అన్ని రంగాల్లో కలుపుకోవడం మొదలైంది.

మిగతా ఎంపికలు తలకిందులుగా ఉన్నాయి; అసలు మార్పు సంస్థల నుంచి సమాజం వైపు, దాతృత్వం నుంచి హక్కుల వైపు.

ప్రశ్న 3 / 5

పోటీ లేని, దీర్ఘకాలిక ఉపాధిలో ప్రత్యేక వర్క్‌షాప్‌లలో పర్యవేక్షణలో పనిచేయడం (ఉదా: ప్యాకింగ్ యూనిట్లు) ఏ ఉపాధి రకం?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (4) రక్షిత (ఆశ్రిత) ఉపాధి

రక్షిత (ఆశ్రిత / షెల్టర్డ్) ఉపాధిలో పోటీ ఉండదు; ఉపాధి దీర్ఘకాలికం; వ్యక్తులు ప్రత్యేక వర్క్‌షాప్‌లలో పర్యవేక్షణలో పనిచేస్తారు. ప్యాకింగ్ యూనిట్లు ఉదాహరణ.

ఓపెన్ ఉపాధి సాధారణ ఉద్యోగుల్లా; స్వయం ఉపాధి సొంతంగా; సహాయక ఉపాధి సాధారణ పనిచోటులో శిక్షకుడి మద్దతుతో.

ప్రశ్న 4 / 5

నమూనా భోజన తయారీ వృత్తి శిక్షణ కార్యక్రమంలో ప్రవేశ వయసు ఎంత?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (1) 16 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ

నమూనా వృత్తి శిక్షణ కార్యక్రమంలో ప్రవేశానికి వయసు 16 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ. ప్రవేశ స్థాయి FACP పూర్వ వృత్తి తనిఖీ జాబితా, IEP ఆధారంగా మదింపు చేస్తారు.

6, 10 ఏళ్ల పిల్లలు పూర్వ ప్రాథమిక, ప్రాథమిక స్థాయిలో ఉంటారు. 40 ఏళ్లు పైబడినవారు మాత్రమే అనే పరిమితి లేదు.

ప్రశ్న 5 / 5

"ఉదయాన్నే లేవడం" అనే నిత్య జీవన కార్యక్రమంలో దాగిన పూర్వ వృత్తి నైపుణ్యం ఏది?

సమాధానం, వివరణ

సరైన సమాధానం: (2) సరైన సమయం పాటించడం, పక్క సర్దడం

ఉదయాన్నే లేవడంలో సరైన సమయం పాటించడం, పక్క సర్దడం, లైట్ స్విచ్ ఆపడం, క్యాలెండర్ చూడటం, తలుపులు-గేటు తీయడం వంటి పని / పూర్వ వృత్తి నైపుణ్యాలు దాగి ఉంటాయి.

భారీ యంత్రాలు, విద్యుత్ వైరింగ్ ID వారికి ప్రమాదకరం; ఆంగ్ల ఉత్తరాలకు ఈ దినచర్యతో సంబంధం లేదు.