సమాజం తన సంస్కృతికి, వ్యక్తి వయసుకు తగినట్లు కొన్ని ప్రవర్తనా ప్రమాణాలు పెడుతుంది. ప్రతి వ్యక్తి వాటిని పాటించాలని సమాజం ఆశిస్తుంది. ID వ్యక్తులు సమాజం అంగీకరించే సభ్యులుగా ఉండాలంటే తగిన సామాజిక ప్రవర్తనల కోసం తీవ్రమైన (ఇంటెన్సివ్) శిక్షణ అవసరం.
- వారిని సమాజానికి దూరంగా ఉంచకూడదు. చిన్నతనం నుంచే సమాజంలో కలిసే అవకాశాలు ఇస్తే సామాజిక సామర్థ్యం వస్తుంది. శిక్షణ జీవితంలో ముందుగానే మొదలవ్వాలి.
- వీరి సామాజిక నైపుణ్యాల శిక్షణకు కుటుంబం, బంధువులు, ఇరుగుపొరుగు, స్నేహితులు, మొత్తం సమాజం బాధ్యులు.
- ID వ్యక్తులకు సరైన నైపుణ్యాలు రావాలంటే ఉద్దీపన, పదే పదే అవకాశాలు, పర్యవేక్షణ, శిక్షణ కావాలి.
నేర్పాల్సిన 15 సామాజిక నైపుణ్యాలు
| సంఖ్య | నైపుణ్యం |
|---|---|
| 1 | అవసరం తీరే వరకు ఓపికగా ఎదురుచూడటం |
| 2 | తోటి పిల్లలతో వస్తువులు పంచుకుంటూ ఆడటం |
| 3 | ఇతరులను పలకరించడం |
| 4 | ఆదేశాలు (సూచనలు) పాటించడం |
| 5 | "దయచేసి", "ధన్యవాదాలు", "క్షమించండి" సందర్భానికి తగినట్లు వాడటం |
| 6 | ఇంటి పనుల్లో తల్లిదండ్రులకు సహాయం చేయడం |
| 7 | అనుమతి అడగడం |
| 8 | తన వంతు కోసం ఆగడం (టర్న్ టేకింగ్) |
| 9 | భోజన సమయంలో తగినట్లు ప్రవర్తించడం |
| 10 | సందర్భానికి తగిన దుస్తులు, అలంకరణ |
| 11 | బంధువులు, స్నేహితుల ఇళ్లకు వెళ్లడం |
| 12 | సామాజిక వేడుకల్లో పాల్గొనడం |
| 13 | ఎదుటి లింగం వారితో తగినట్లు ప్రవర్తించడం |
| 14 | తీసుకున్న వస్తువులు తిరిగి ఇవ్వడం |
| 15 | సమాజ సేవకులను (సహాయకులను) గుర్తించడం |
- సామాజిక నైపుణ్యాల కోసం పెళ్లిళ్లు, పండుగలు, జాతరలు, బంధువుల ఇళ్లకు వెళ్లడం వంటి వాటిలో వీరిని తప్పకుండా పాల్గొనేలా చేయాలి. కానీ వాహనాలు నడపడం వంటి ప్రమాదం ఉన్న పనుల్లో పాల్గొనకూడదు.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను కింది వాటిలో భాగస్వాములను చేయరాదు
- (1)కుటుంబ సభ్యులతో వెళ్ళే వివాహాలు
- (2)గ్రామంలో జరిగే పండుగలు / జాతరలు
- (3)బంధు మిత్రుల నివాసాలకు వెళ్ళడం
- (4)వాహనాలను నడపటం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) వాహనాలను నడపటం
ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలను దేనిలో పాల్గొనేలా చేయకూడదో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సామాజిక సమ్మిళితం (Social Inclusion) కోసం ప్రత్యేక అవసరాల పిల్లలను పెళ్లిళ్లు, పండుగలు, జాతరలు, బంధువుల ఇళ్లకు తీసుకెళ్లాలి. దీనివల్ల వారికి సామాజిక నైపుణ్యాలు, ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతాయి; సమాజంలో వారి పట్ల అవగాహన పెరుగుతుంది. కానీ వాహనాలు నడపడం పిల్లలకు సురక్షితం కాదు; చట్టం ప్రకారం డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ కనీస వయస్సు వచ్చాకే లభిస్తుంది. ఇది పిల్లలందరికీ వర్తిస్తుంది.
కాబట్టి సరైన సమాధానం ఆప్షన్ (4) వాహనాలను నడపటం.
వివాహాలు (1), పండుగలు/జాతరలు (2), బంధుమిత్రుల ఇళ్లకు వెళ్లడం (3) అన్నీ కుటుంబ, సామాజిక జీవితంలో భాగం. వీటి నుంచి పిల్లలను దూరం పెట్టడం వివక్షే అవుతుంది.
గుర్తుంచుకోండి: సామాజిక కార్యక్రమాల్లో భాగం చేయాలి; ప్రమాదకరమైన, చట్టం అనుమతించని పనుల్లో కాదు.
ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను వీటిలో భాగస్వాములను చేయరాదు
- (1)పండుగలు
- (2)వివాహ వేడుకలు
- (3)వాహనాలు నడపడం
- (4)బంధువుల ఇళ్ళకు వెళ్ళడం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) వాహనాలు నడపడం
ఇచ్చిన వాటిలో ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలను దేనిలో పాల్గొనేలా చేయకూడదో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
సమ్మిళిత భావన ప్రకారం ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు కుటుంబ, సామాజిక కార్యక్రమాలన్నింటిలో అందరిలాగే పాల్గొనాలి. దీనివల్ల సామాజిక నైపుణ్యాలు పెరుగుతాయి, ఆత్మవిశ్వాసం వస్తుంది, సమాజం వాళ్లను అంగీకరిస్తుంది. కానీ వాహనాలు నడపడం భద్రతకు సంబంధించిన విషయం. పిల్లలకు డ్రైవింగ్ లైసెన్సు వయస్సు ఉండదు. అదనంగా చూపు, వినికిడి, కదలికల నియంత్రణ లేదా నిర్ణయ సామర్థ్యంలో లోపం ఉంటే వాహనం నడపడం వాళ్లకూ ఇతరులకూ ప్రమాదం. కాబట్టి సమాధానం ఆప్షన్ (3).
పండుగలు, వివాహ వేడుకలు, బంధువుల ఇళ్లకు వెళ్లడం పిల్లల సామాజికీకరణకు చాలా అవసరం. వీటికి దూరంగా ఉంచితే పిల్లలు ఒంటరితనం, వివక్షకు గురవుతారు. కాబట్టి (1), (2), (4) సరికావు.
గుర్తుంచుకోండి: సామాజిక కార్యక్రమాలన్నింటిలో పాల్గొనాలి; భద్రతకు ప్రమాదమైనవి మాత్రమే వద్దు.
యుక్తవయస్కులకు నేర్పాల్సిన సామాజిక-వ్యక్తిగత నైపుణ్యాలు
స్వీయ అవగాహన; తన శరీరంపై అవగాహన; తన సామర్థ్యాలు, అభిరుచులు గుర్తించడం; భావోద్వేగాలు, అవసరాలు, శారీరక అవసరాలు గుర్తించడం; ఆత్మవిశ్వాసం; తన పని గురించి చెప్పగలగడం; ఇతరులు తనను ఎలా చూస్తున్నారో చెప్పగలగడం; పొగడ్తను, విమర్శను స్వీకరించడం; సామాజిక బాధ్యతతో ప్రవర్తించడం; అందరూ తిరిగే చోట్ల సరిగ్గా ప్రవర్తించడం; తన పాత్ర తెలుసుకోవడం; సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యాలు; ప్రత్యామ్నాయాలు తెలుసుకోవడం; తగాదాలకు దూరంగా ఉండటం; మంచి సలహా ఇచ్చేవారిని గుర్తించడం.
సామాజిక నైపుణ్యాలు ఎలా నేర్పాలి?
- ఎంచుకున్న రోజువారీ కార్యకలాపాల ద్వారా నేర్చుకునే అవకాశాలు ఇవ్వాలి.
- ఇచ్చే సూచనల సంఖ్యను క్రమంగా తగ్గిస్తూ, సహజ వాతావరణంలో పనితీరును గమనించాలి.
- కుటుంబ సభ్యుడిగా అన్ని కుటుంబ సమావేశాల్లో చేర్చుకోవాలి.
- సామాజిక, మతపరమైన వేడుకల్లో పాల్గొనే అవకాశం ఇవ్వాలి. విహారయాత్రలు సామాజిక నైపుణ్య శిక్షణను పెంచుతాయి.
- ID పిల్లవాడిని కుటుంబంలో, సమాజంలో సభ్యుడిగా అంగీకరించాలి; అందరితో సమానంగా చూడాలి.
- బోధించేటప్పుడు: పిల్లవాడి చదివే అవసరాలను ముందుగా గుర్తించాలి; విద్యా స్థాయికి తగినట్లు నేర్పాలి; వ్యక్తిగత, విద్యా, వృత్తి సంబంధ నైపుణ్యాలను గుర్తించాలి; సామాజిక నైపుణ్యాలను పరిసర ప్రాంతాల్లో, సహజ వాతావరణంలోనే నేర్పాలి.
జీవన నైపుణ్యాల విద్య
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నిర్వచనం: రోజువారీ జీవితంలోని డిమాండ్లను, సవాళ్లను సమర్థంగా ఎదుర్కోవడానికి సహాయపడే అనుకూల, సానుకూల ప్రవర్తనా సామర్థ్యాలే జీవన నైపుణ్యాలు.
- ఇవి మానసిక-సామాజిక నైపుణ్యాలు: సమస్య పరిష్కారం, విమర్శనాత్మక ఆలోచన వంటి ఆలోచనా నైపుణ్యాలు; స్వీయ అవగాహన వంటి వ్యక్తిగత నైపుణ్యాలు; అంతర్ వ్యక్తిగత నైపుణ్యాలు.
- జీవన నైపుణ్యాలు శారీరక / ప్రత్యక్ష చలన నైపుణ్యాల నుంచి, చేతిపనులు, డబ్బు నిర్వహణ, వ్యాపారం వంటి జీవనోపాధి నైపుణ్యాల నుంచి వేరు. కానీ ఆరోగ్య, జీవనోపాధి విద్యను జీవన నైపుణ్యాల విద్యకు పూరకంగా రూపొందించవచ్చు.
- ప్రధానంగా రెండు రకాలు: ఆలోచనా నైపుణ్యాలు (వ్యక్తిగత స్థాయిలో ఆలోచించడం), సామాజిక నైపుణ్యాలు (ఇతరులతో వ్యవహరించడం - ఇవి తార్కిక ఆలోచనపై తప్పనిసరిగా ఆధారపడవు). ఈ రెండూ కలిస్తేనే దృఢ ప్రవర్తన (అసర్టివ్నెస్), సమర్థ సంప్రదింపులు సాధ్యం.
- స్వీయ నిర్వహణ కూడా ముఖ్య నైపుణ్యం: భావాలు, భావోద్వేగాలు, ఒత్తిడిని తట్టుకోవడం; తోటివారి, కుటుంబ ఒత్తిడిని ఎదిరించడం.
WHO ప్రకటించిన 10 ప్రధాన జీవన నైపుణ్యాలు:
| సంఖ్య | నైపుణ్యం | సంఖ్య | నైపుణ్యం |
|---|---|---|---|
| 1 | స్వీయ అవగాహన | 6 | సమస్య పరిష్కారం |
| 2 | సహానుభూతి | 7 | సమర్థ భావ ప్రసారం |
| 3 | విమర్శనాత్మక ఆలోచన | 8 | అంతర్ వ్యక్తిగత సంబంధాలు |
| 4 | సృజనాత్మక ఆలోచన | 9 | ఒత్తిడిని తట్టుకోవడం |
| 5 | నిర్ణయం తీసుకోవడం | 10 | భావోద్వేగాలను తట్టుకోవడం |
- జీవన నైపుణ్యాల బోధన సామాజిక అభ్యసన సిద్ధాంతం మీద ఆధారపడుతుంది: ఇతరులు ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నారో, దాని పరిణామాలు ఏమిటో గమనించి పిల్లలు నేర్చుకుంటారు.
- భాగస్వామ్య అభ్యసనం లో 4 ప్రాథమిక భాగాలు: (1) ఆచరణాత్మక కార్యకలాపాలు, (2) ప్రతిస్పందన (ఫీడ్బ్యాక్), ఆలోచన, (3) దృఢీకరణ, బలవర్ధకం, (4) రోజువారీ సవాళ్లకు ఆచరణలో అన్వయించడం.
బ్రోలిన్: జీవన కేంద్రిత వృత్తి విద్య - 3 రంగాలు
బ్రోలిన్ జీవన నైపుణ్యాలను మూడు రంగాలుగా విభజించారు. ప్రతి రంగం కింద కొన్ని సామర్థ్యాలు (కాంపిటెన్సీలు), వాటికి బోధనా అంశాలు ఉంటాయి:
| రంగం | సామర్థ్యాలు (ఉదాహరణలు) |
|---|---|
| నిత్య జీవన నైపుణ్యాలు | కుటుంబ ఆర్థిక నిర్వహణ (నాణేలు, నోట్లు గుర్తించడం, చిల్లర, చెక్కు రాయడం); ఇంటి నిర్వహణ (చిన్న మరమ్మతులు, సమతుల ఆహార ప్రణాళిక); వ్యక్తిగత అవసరాలు (పరిశుభ్రత, ప్రథమ చికిత్స, సాధారణ జబ్బులు, ఎప్పుడు వైద్యుడి దగ్గరకు వెళ్లాలి); ఆహారం కొనడం, తయారీ, నిల్వ, వంటగది శుభ్రత, బల్ల మర్యాదలు; బట్టలు కొనడం, సంరక్షణ (లేబుల్ సూచనలు చదవడం, వాషింగ్ మెషిన్, ఇస్త్రీ, ఉతకడానికి బట్టలు వేరు చేయడం); పౌర కార్యకలాపాలు (తన దేశం, రాష్ట్రం, ఓటు హక్కు, ముఖ్యమంత్రి, గవర్నర్, ప్రధానమంత్రి, రాష్ట్రపతి, ఎన్నికలు); వినోదం, విశ్రాంతి సమయం; సమాజంలో తిరగడం (రవాణా సమయ పట్టిక, ట్రాఫిక్ గుర్తులు, ట్రాఫిక్ పోలీసు పాత్ర, ప్రయాణ ప్రణాళిక, సైకిల్ తొక్కడం) |
| వ్యక్తిగత-సామాజిక నైపుణ్యాలు | స్వీయ అవగాహన (విలువలు, భావోద్వేగాలు, కోపం-సంతోషం వ్యక్తం చేయడం, ఒత్తిడి తట్టుకోవడం); ఆత్మవిశ్వాసం (బలాలు, బలహీనతలు, పొగడ్త-విమర్శ, ఆటపట్టింపు స్వీకరించడం, శ్రద్ధగా వినడం); సామాజిక బాధ్యతాయుత ప్రవర్తన (తన, ఇతరుల హక్కులు గుర్తించడం); అంతర్ వ్యక్తిగత నైపుణ్యాలు (స్నేహం చేయడం, కొనసాగించడం, స్నేహ స్థాయిలు, ఎదుటి లింగం వారితో తగిన సంబంధం); స్వాతంత్ర్యం (అప్పగించిన బాధ్యతలు పూర్తి చేయడం); సమస్య పరిష్కారం (తన చర్యల పరిణామాలు స్వీకరించడం, కష్టంలో సహాయం తీసుకోవడం); ఇతరులతో భావ ప్రసారం (అత్యవసర సందర్భాల్లో సరిగ్గా స్పందించడం) |
| వృత్తి మార్గదర్శనం, సన్నద్ధత | వృత్తి అవకాశాలు తెలుసుకోవడం (పని అవసరం గ్రహించడం); తగిన వృత్తి ఎంపిక (ఉద్యోగ రకాలు, తనకు తగిన పని, ప్రవేశ స్థాయి ఉద్యోగాలు); తగిన పని అలవాట్లు (రాతపూర్వక, మౌఖిక సూచనలు పాటించడం, బృంద భావన, హాజరు, సమయపాలన, పని నాణ్యత, ఉత్పాదకత, శారీరక వ్యాయామం అవసరం) |
పరీక్ష కోణం: ID వ్యక్తులకు సామాజిక నైపుణ్యాల శిక్షణ చిన్నతనం నుంచే, సహజ వాతావరణంలో. పెళ్లిళ్లు, పండుగలు, బంధువుల ఇళ్లలో పాల్గొనాలి; వాహనాలు నడపడం కాదు. జీవన నైపుణ్యాల నిర్వచనం - WHO; 10 ప్రధాన నైపుణ్యాలు. బ్రోలిన్ మూడు రంగాలు: నిత్య జీవనం, వ్యక్తిగత-సామాజికం, వృత్తి.
మెమొరీ కోడ్: బ్రోలిన్ మూడు రంగాలు "ని-వ్య-వృ" - నిత్య జీవనం, వ్యక్తిగత-సామాజికం, వృత్తి. WHO జీవన నైపుణ్యాలు 10 = 5 జంటలు: స్వీయ అవగాహన-సహానుభూతి, విమర్శనాత్మక-సృజనాత్మక ఆలోచన, నిర్ణయం-సమస్య పరిష్కారం, భావ ప్రసారం-అంతర్ వ్యక్తిగత సంబంధాలు, ఒత్తిడి-భావోద్వేగాలు తట్టుకోవడం.