భావ ప్రసారం, భాష, వాక్కు
- భావ ప్రసారం (కమ్యూనికేషన్): ఒక చివర నుంచి మరో చివరకు ఒక మార్గం (చానల్) ద్వారా సందేశం పంపే ఉద్దేశపూర్వక, రెండు వైపుల, క్లిష్టమైన ప్రక్రియ. పంపేవాడు (ఎన్కోడర్) → సందేశం → మార్గం → అందుకునేవాడు (డీకోడర్).
- సందేశాన్ని పంపే పద్ధతిని వ్యక్తీకరణ, అందుకుని అర్థం చేసుకోవడాన్ని అవబోధ అంటారు. ఇద్దరికీ సంకేతం ఒకటే అయితేనే ప్రసారం జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు హావభావాలు, చేతి సైగలతో పంపితే అవతలి వ్యక్తి కూడా వాటిని అర్థం చేసుకోవాలి (ఇది శాబ్దికేతర పద్ధతి).
- భాష: భావాలను పంచుకోవడానికి వాడే గుర్తుల (సంకేతాల) క్లిష్ట వ్యవస్థ. భాష మన ఆలోచనలకు మాటలు, ఆలోచనలకు స్వరం, భావాలకు వ్యక్తీకరణ ఇస్తుంది. నోమ్ చామ్స్కీ ప్రకారం భాష అంటే పరిమిత మూలకాలతో నిర్మితమైన, ఒక్కొక్కటి పరిమిత పొడవున్న వాక్యాల సమితి (వాక్యాల సంఖ్య పరిమితం కావచ్చు, అపరిమితం కావచ్చు).
- భాషకు మూడు అంశాలు: రూపం, విషయం, వినియోగం.
- వాక్కు (మాట): భాష నోటి ద్వారా బయటపడే రూపం. ముఖ కండరాలు, స్వరపేటిక (లారింక్స్) గుండా వచ్చే గాలి సమన్వయంతో ధ్వనులు, పదాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి.
- చెవి భాష = మాట్లాడే (మౌఖిక) భాష; రోజువారీ సంభాషణ మాధ్యమం. కంటి భాష = రాసే భాష. బధిర పిల్లవాడు ధ్వనిని చెవితో గ్రహించలేడు కాబట్టి చెవి భాషలో మొదటి నుంచే వెనుకబడతాడు.
- అన్ని సందేశాలూ భాష కాదు: ఉత్తరం రాయడం, "బ్యాంకుకు వెళ్లు" అని చెప్పడం, రేడియో వినడం, భారతీయ సంజ్ఞా భాషలో పాఠం చెప్పడం భాష. ఎరుపు సిగ్నల్ చూసి ఆగడం, టాటా చెప్పడం, బెల్ మోగితే తలుపు తీయడం, భరతనాట్యంతో కథ చెప్పడం భావ ప్రసారమే కానీ భాష కాదు.
- భాషా సంభాషణ మూడు విధాలుగా జరుగుతుంది: శ్రవణ/మౌఖిక (వినడం/మాట్లాడడం), దృశ్య/లిఖిత (చదవడం/రాయడం), దృశ్య/హస్త (సంజ్ఞా భాష).
- మనం హావభావాలు, ముఖ కవళికలు, శరీర భాషతో కూడా సంభాషిస్తాం. వినికిడి లోపం ఉన్నవారితో సంభాషణలో ముఖాముఖి ముఖ కవళికలు, శరీర భాష ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తాయి.
- ప్రసారం సజావుగా జరగాలంటే అవతలి వ్యక్తి వినికిడి మామూలుగా ఉండాలి; ధ్వని తరంగాలు వినేవారికి అందాలి; శ్రవణ నాడీ వ్యవస్థ సమాచారాన్ని మెదడుకు చేర్చాలి.
మెమొరీ కోడ్: భాషకు "రూ-వి-వి" - రూపం, విషయం, వినియోగం. ప్రసారం "పం-సం-మా-అం" - పంపేవాడు, సందేశం, మార్గం, అందుకునేవాడు.
వినికిడి-మాట మధ్య తెగిన లింకు
వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లవాడిలో భాషను, మాటను ప్రాసెస్ చేసే వ్యవస్థ ఉంటుంది; కానీ దానికి కావాల్సిన ముడి పదార్థం (వినిపించే మాట) సరిపడా అందదు. ఈ తెగిన లింకును సరిచేయడానికి రెండు దారులు:
| దారి | అర్థం |
|---|---|
| ACE (తగిన, నిరంతర, ముందస్తు) ధ్వని పెంపుదల | తగిన, నిరంతరమైన, ముందుగానే ఇచ్చే యాంప్లిఫికేషన్తో పాటు శిక్షణ - వినికిడి-మాట లింకును పునరుద్ధరించడం |
| ENR (ముందస్తు, సహజ, సమృద్ధ) సంజ్ఞా భాష | ముందుగానే, సహజంగా, సమృద్ధిగా సంజ్ఞా భాషను అందించడం - వినికిడి-మాట లింకును దాటవేయడం |
ఈ రెండు దారులు, వాటి మధ్యలోని పద్ధతుల ఎంపిక క్లిష్టమైన, అనేక కోణాలున్న విషయం. వినికిడి లోపం ఉన్న పిల్లవాడు వెంటనే వినడం నేర్చుకోడు; తగిన ధ్వని పెంపుదల, మాట-భాష శిక్షణ అందాకే భాష నేర్చుకోవడం సాధ్యమవుతుంది.
మెమొరీ కోడ్: "ACE తో అతుకు, ENR తో దాటు" - ACE = తగిన, నిరంతర, ముందస్తు యాంప్లిఫికేషన్ (లింకును అతికిస్తుంది); ENR = ముందస్తు, సహజ, సమృద్ధ సంజ్ఞా భాష (లింకును దాటవేస్తుంది).
లోపం స్థాయిని బట్టి భాష, ప్రసారంపై ప్రభావం
(స్థాయిల వర్గీకరణ వివరాలు "వినికిడి లోపం: స్వభావం, వర్గీకరణ" అధ్యాయంలో; ఇక్కడ ప్రతి స్థాయి భాష, మాట మీద చూపే ప్రభావం మాత్రమే.)
| స్థాయి (డెసిబెల్ HL) | వినకుండా పోయే ధ్వనులు | భాష, ప్రసారంపై ప్రభావం |
|---|---|---|
| సాధారణం (0-25) | ఏమీ పోవు | మాట, భాష సాధారణం; మంచి శ్రవణ గ్రహణ నైపుణ్యాలు |
| తేలికపాటి (26-40) | 25%-40% మాట సంకేతం; దూరపు శబ్దాలు, స్వరం లేని హల్లులు, బహువచనాలు, కాలాలు | తరగతి చర్చల్లో సుమారు 50% మిస్ అవుతాడు; నేపథ్య శబ్దాన్ని అణచలేడు. మాట, భాష సాధారణ పరిధిలోనే ఉన్నా అప్పుడప్పుడు శ్రవణ గ్రహణ సమస్యలు, కొంత విద్యా వెనుకబాటు; గుసగుసల వంటి మృదువైన శబ్దాలు గుర్తించడం కష్టం |
| మధ్యస్థ (41-55) | 50%-80% మాట సంకేతం | ఉచ్చారణ లోపం, పరిమిత పదజాలం, అభ్యసన ఇబ్బంది. అరుదైన పదాలు, సూక్ష్మ అర్థ భేదాలు, జాతీయాలు కష్టం; మాట అర్థమయ్యేలానే ఉంటుంది. చదవడం, రాయడం ఆలస్యం; పదజాలం, చదవడం, రాయడంలో ప్రత్యేక శిక్షణ అవసరం. సంభాషణ స్పష్టంగా వినలేడు; వినికిడి యంత్రం అవసరం |
| మధ్యస్థ-తీవ్ర (56-70) | సాధారణ సంభాషణ స్థాయి మాటలో 100% వరకు (వినికిడి యంత్రం లేకుండా); బిగ్గరగా పలికితే వినగలడు | వాక్య నిర్మాణం ఆలస్యం, స్వరంలో ఎత్తుపల్లాలు లేకపోవడం, మాట స్పష్టత తగ్గడం. వ్యాకరణం, పదజాలం, ఉచ్చారణ, స్వరం దెబ్బతింటాయి; బిగ్గరగా మాట్లాడితేనే అర్థం చేసుకుంటాడు; తొలి మాట అర్థం కాదు. వినికిడి యంత్రంతో కూడా ఇబ్బంది; చదవడం, రాయడంలో ప్రత్యేక సహాయం అవసరం. ఫోన్ మోత వంటి పెద్ద శబ్దాలు కూడా స్పష్టంగా వినలేడు |
| తీవ్ర (71-90) | అన్ని మాట ధ్వనులు; పెద్ద పరిసర శబ్దాలు మాత్రం వినగలడు | మాట అభివృద్ధి చెందదు లేదా క్షీణిస్తుంది; అభ్యసన లోపాలు. మాట, భాష సహజంగా రావు. 1 అడుగు దూరంలో, చెవి దగ్గర బిగ్గరగా పలికిన ధ్వనులే వినిపిస్తాయి (అరుపు, వాక్యూమ్ క్లీనర్ శబ్దం). స్వరం ఎక్కువ పిచ్తో (కీచుగా), ఉచ్చారణ వక్రంగా ఉంటుంది |
| ప్రగాఢ (90 పైన) | అన్ని మాట ధ్వనులు; కంపనాలు మాత్రమే తెలుస్తాయి | ప్రసారానికి వినికిడి మీద ఆధారపడరు. భాష, మాట శిక్షణ ద్వారా మాత్రమే వస్తాయి; వీరు విద్యాపరంగా బధిరులు. ఎక్కువగా సైగలతో సంభాషిస్తారు; స్వరం, ఎత్తుపల్లాలు, ఉచ్చారణ బాగా దెబ్బతింటాయి; నిపుణుల ద్వారా క్రమం తప్పని మాట-భాష శిక్షణ అవసరం |
- మాట గ్రహణం (స్పీచ్ డిస్క్రిమినేషన్ - తగినంత బిగ్గరగా వినిపించినప్పుడు పదాలను వేరు చేసి గుర్తించడం), మంచి చెవిలో స్థూలంగా: తేలికపాటి లోపంలో సుమారు 100% (దాదాపు సాధారణం), మధ్యస్థంలో 50%-80%, మధ్యస్థ-తీవ్రంలో 40%-50%; తీవ్ర, ప్రగాఢ లోపాల్లో మాట గ్రహణం ఉండదు.
- రకం పరంగా స్థూలంగా: తేలికపాటి, మధ్యస్థ లోపాలు వాహక లేదా సెన్సరీ న్యూరల్ కావచ్చు; మధ్యస్థ-తీవ్ర, తీవ్ర, ప్రగాఢ లోపాలు ఎక్కువగా సెన్సరీ న్యూరల్ లేదా మిశ్రమ రకం.
- తేలికపాటి నుంచి తీవ్ర లోపం ఉన్న పిల్లలు సాధారణంగా తాము నేర్చుకున్న భాషను పెంచుకుంటూ ఉంటారు; ప్రగాఢ లోపం ఉన్న పిల్లలు కూడా శిక్షణతో మాట్లాడడం నేర్చుకోగలరని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.
- తీవ్రమైన వినికిడి లోపంతో పుట్టిన పిల్లలకు వినికిడి యంత్రం సాయం లేకుండా చదవడం, రాయడం, మాట్లాడడం అత్యంత కష్టం.
- వినికిడి లోపం గుర్తించకపోతే లేదా ఆలస్యంగా (6 నెలల వయసు తర్వాత) గుర్తిస్తే భాష, మాట ఆలస్యమవుతాయి. ఈ ఆలస్యం సామాజిక సంబంధాలు, భావోద్వేగ వికాసం, చదువు అన్నిటినీ దెబ్బతీస్తుంది.

పరీక్ష కోణం: తేలికపాటి లోపం (26-40) ఉన్న పిల్లవాడు తరగతి చర్చల్లో సుమారు 50% మిస్ అవుతాడు; స్వరం లేని హల్లులు, బహువచనాలు, కాలాలు వినిపించవు. మధ్యస్థ లోపం నుంచి వినికిడి యంత్రం అవసరం. ప్రగాఢ లోపం ఉన్నవారు "విద్యాపరంగా బధిరులు"; కంపనాలు మాత్రమే అనుభూతి చెందుతారు. 6 నెలల తర్వాత గుర్తిస్తే ఆలస్యంగా గుర్తించినట్టే.
మెమొరీ కోడ్: స్థాయిల మొదలు "26-41-56-71-91" - ప్రతి మెట్టు 15 చొప్పున పెరుగుతుంది (తీవ్ర మెట్టు 20). తేలికపాటి లోపానికి "సగం తరగతి మిస్" = 50%.