పదం అర్థం, చరిత్ర
- "సెరిబ్రల్" అంటే మెదడుకు సంబంధించినది (మెదడులోని రెండు అర్ధగోళాలను సూచిస్తుంది). "పాల్సీ" అంటే కండరాలపై నియంత్రణ లేకపోవడం, శరీర కదలికలను దెబ్బతీసే ఏ రుగ్మత అయినా.
- కాబట్టి మస్తిష్క పక్షవాతం = మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల కదలికలు, కండరాలపై నియంత్రణ పోవడం.
- ఈ స్థితిని మొదట వర్ణించినది ఇంగ్లాండ్కు చెందిన శస్త్రచికిత్స నిపుణుడు విలియం లిటిల్ (1862). అందుకే దీనికి "లిటిల్స్ వ్యాధి" అనే పాత పేరు కూడా ఉంది. దీనిని "సెరిబ్రల్ పెరాలిసిస్" అని కూడా పిలిచేవారు.
నిర్వచనాలు
- CP ఒక గొడుగు లాంటి పదం: జీవితంలోని మొదటి కొన్ని సంవత్సరాల్లో కనిపించి, కదలికలపై నియంత్రణను దెబ్బతీసే దీర్ఘకాలిక రుగ్మతల సమూహం ఇది. ఇవి కాలం గడిచేకొద్దీ సాధారణంగా ఎక్కువ కావు.
- CP అనేది ఒక వర్ణన, ఒక నిర్దిష్ట వ్యాధి నిర్ధారణ కాదు. పెరగని (నాన్-ప్రోగ్రెసివ్) మెదడు దెబ్బ (ఎన్సెఫలోపతి) వల్ల ఇది వస్తుంది. ఆ దెబ్బ పుట్టక ముందు, పుట్టే సమయంలో లేదా పుట్టిన తర్వాత జరగవచ్చు.
- ఎదుగుతున్న మెదడులో దెబ్బ లేదా లోపం వల్ల వచ్చే కదలిక, భంగిమ రుగ్మత ఇది. ఇది శాశ్వతమైనది కానీ మార్పు లేనిది కాదు. మెదడు అభివృద్ధి గర్భం తొలి దశలో మొదలై సుమారు 3 సంవత్సరాల వయసు వరకు కొనసాగుతుంది.
- ఈ దెబ్బ వల్ల మెదడు నుంచి శరీరానికి, శరీరం నుంచి మెదడుకు వెళ్లే సందేశాలకు ఆటంకం కలుగుతుంది.
- ఆధునిక నిర్వచనం: అభివృద్ధి చెందుతున్న పిండం లేదా శిశువు మెదడులో జరిగిన పెరగని దెబ్బల వల్ల వచ్చి, కార్యకలాపాలను పరిమితం చేసే కదలిక, భంగిమ అభివృద్ధి రుగ్మతల శాశ్వత సమూహం CP. దీనితో పాటు తరచూ సంవేదన, ప్రత్యక్షం (గ్రహణం), జ్ఞానాత్మక శక్తి, సమాచార ప్రసారం, ప్రవర్తన సమస్యలు, మూర్ఛ, ఎముకలు-కండరాల ద్వితీయ సమస్యలు ఉంటాయి.
- RPwD చట్టం 2016 లో CP 21 వైకల్యాల్లో ఒకటి; ఇది శారీరక వైకల్యం → చలన వైకల్యం (లోకోమోటర్) శీర్షిక కింద వస్తుంది. చట్టం ప్రకారం CP అంటే మెదడులోని ఒకటి లేదా ఎక్కువ నిర్దిష్ట భాగాలు దెబ్బతినడం వల్ల, సాధారణంగా పుట్టక ముందు, పుట్టే సమయంలో లేదా పుట్టిన కొద్ది కాలానికి వచ్చే, శరీర కదలికలు, కండరాల సమన్వయాన్ని ప్రభావితం చేసే పెరగని నాడీ సంబంధ స్థితుల సమూహం.
- నేషనల్ ట్రస్ట్ చట్టం 1999 కింద వచ్చే నాలుగు వైకల్యాల్లో కూడా CP ఒకటి (ఆటిజం, CP, బుద్ధిమాంద్యత, బహుళ వైకల్యాలు).
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
నరాలు, కండరాల మధ్య సమన్వయం లేకపోవడం అనేది ఈ వైకల్యం యొక్క లక్షణం
- (1)వినికిడి లోపం
- (2)దృష్టి లోపం
- (3)నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు
- (4)మస్తిష్క పక్షవాతం
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) మస్తిష్క పక్షవాతం
నరాలు, కండరాల మధ్య సమన్వయం లేకపోవడం ఏ వైకల్యానికి ముఖ్య లక్షణమో ప్రశ్న అడుగుతోంది.
కండరాలు ఎప్పుడు, ఎంత కదలాలో మెదడు నరాల ద్వారా ఆదేశాలు పంపుతుంది. మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy) లో మెదడులోని చలన కేంద్రాలు దెబ్బతింటాయి, కాబట్టి ఈ ఆదేశాలు సరిగా అందవు. ఫలితంగా కండరాలు బిగుసుకుపోవడం, అదుపులేని కదలికలు, సమతుల్యత లోపం కనిపిస్తాయి. ఇదే నాడీ-కండరాల సమన్వయ లోపం (Neuro-muscular incoordination). కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4).
వినికిడి లోపం (1) చెవి లేదా శ్రవణ నాడికి, దృష్టి లోపం (2) కన్ను లేదా దృష్టి నాడికి సంబంధించినవి; కండరాల కదలికలపై ప్రభావం చూపవు. నిర్దిష్ట అభ్యసన సమస్యలు (3) చదవడం, రాయడం, లెక్కల్లో ఇబ్బందులు; వాటి ముఖ్య లక్షణం కండరాల సమన్వయ లోపం కాదు.
గుర్తుంచుకోండి: నాడీ-కండరాల సమన్వయ లోపం = Cerebral Palsy.
స్వభావం: ముఖ్య లక్షణాలు
- CP కి ప్రధాన గుర్తు సంవేదన-చలన పనితీరులో లోపం. ఇది అసాధారణ కండరాల బిగువు, అసాధారణ భంగిమ, అసాధారణ కదలికల రూపంలో బయటపడుతుంది.
- సమస్య కండరాల్లో లేదా నరాల్లో కాదు; మెదడులోని చలన ప్రాంతాలు సరిగ్గా అభివృద్ధి చెందకపోవడం లేదా దెబ్బతినడం వల్ల కదలిక, భంగిమలను నియంత్రించే మెదడు సామర్థ్యం దెబ్బతింటుంది.
- మెదడు దెబ్బ స్థిరంగా (పెరగకుండా) ఉన్నా, లక్షణాలు పెరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తాయి. కారణం: ఎదుగుతున్న శరీరంలో, అసాధారణంగా ఉన్న కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ ఎదుగుతున్న ఎముకలు, కండరాలను నియంత్రించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. పిల్లవాడు పెరుగుతూ, గురుత్వాకర్షణకు ఎదురుగా కదలడానికి ప్రయత్నిస్తున్న కొద్దీ సమస్య ఎక్కువైనట్లు కనిపిస్తుంది.
- CP ఒక అభివృద్ధి రుగ్మత: నేరుగా సంవేదన-చలన పనితీరు ద్వారా, పరోక్షంగా అనుబంధ సమస్యల ద్వారా పిల్లవాడి మొత్తం అభివృద్ధిని ప్రభావితం చేస్తుంది. వేర్వేరు వయసుల్లో, అభివృద్ధి దశల్లో దీని ప్రభావం వేర్వేరుగా ఉంటుంది.
- నరాలు, కండరాల మధ్య సమన్వయం లేకపోవడం CP కి ఒక ముఖ్య లక్షణం.
- ఇది సుమారు 1000 సజీవ జననాల్లో 2 మందిలో కనిపిస్తుంది. ఫిజియోథెరపిస్టుల దగ్గరకు ఎక్కువగా వచ్చే పిల్లల సమస్య ఇదే, అయినా అతి తక్కువగా అర్థం చేసుకున్న పిల్లల నాడీ సమస్య కూడా ఇదే.
అపోహ - నిజం
| అపోహ | నిజం |
|---|---|
| CP ఒక వ్యాధి | వ్యాధి కాదు; ఇది ఒక స్థితి |
| ఇది అంటువ్యాధి | అంటువ్యాధి కాదు, ఒకరి నుంచి మరొకరికి సోకదు |
| ఇది వంశపారంపర్యం | వంశపారంపర్యంగా వచ్చే వ్యాధి కాదు |
| మందులతో పూర్తిగా నయమవుతుంది | పూర్తిగా నయం చేసే మందు లేదు; కానీ తొలి దశలోనే గుర్తించి చికిత్స మొదలుపెడితే తీవ్రతను కొంత తగ్గించవచ్చు |
| కాలంతో దానంతట అదే పోతుంది / పూజలతో తగ్గుతుంది | పోదు; చికిత్స, శిక్షణ, సహాయ ఉపకరణాలతో పనితీరు మెరుగుపడుతుంది |
| CP అంటే జీవితాంతం పూర్తిగా ఆధారపడటం | ప్రతి ఒక్కరిలో తీవ్రత వేరు. తీవ్ర CP ఉన్న ఒకరు నడవలేక జీవితాంతం సంరక్షణ అవసరమైనా, తేలికపాటి CP ఉన్న మరొకరు కొంచెం ఇబ్బందిగా కదలడం తప్ప ఏ సహాయమూ అవసరం లేకుండా జీవిస్తారు |
- CP తో ఉన్న పిల్లల్లో కొందరు స్వతంత్రంగా నడుస్తారు; కొందరు చేతికర్రలు, చక్రాల కుర్చీ వంటి సహాయంతో కదులుతారు; కొందరు చేతులను కనీస అవసరాలకు కూడా వాడలేరు.
- సహాయక చికిత్సలు, మందులు, శస్త్రచికిత్స చాలా మందిలో చలన నైపుణ్యాలను, సమాచార ప్రసార సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరుస్తాయి.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
మస్తిష్క పక్షవాతంకు సంబంధించి సరియైనది. a) ఇది వ్యాధికాదు b) ఇది సంక్రమించదు
- (1)a only correct
- (2)b only correct
- (3)both are not correct
- (4)a & b are correct
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) a & b are correct
మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy, CP) గురించి ఇచ్చిన రెండు వాక్యాల్లో ఏవి సరైనవో ఈ ప్రశ్న అడుగుతోంది.
CP అంటే పుట్టుకకు ముందు, పుట్టేటప్పుడు లేదా చిన్నవయసులో అభివృద్ధి చెందుతున్న మెదడుకు జరిగిన నష్టం వల్ల కదలికలు, భంగిమ, కండరాల బిగువులో వచ్చే శాశ్వత లోపం. ఇది ఒక స్థితి (Condition); మందులతో నయమయ్యే వ్యాధి (Disease) కాదు. మెదడుకు జరిగిన నష్టం పెరగదు (Non-progressive). ఇది క్రిముల వల్ల రాదు కాబట్టి ఒకరి నుంచి మరొకరికి అంటుకోదు.
కాబట్టి a (వ్యాధి కాదు), b (సంక్రమించదు) రెండూ సరైనవి. సమాధానం ఆప్షన్ (4) a & b సరైనవి.
ఆప్షన్ (1), (2) ఒక్కో వాక్యాన్నే అంగీకరిస్తాయి; ఆప్షన్ (3) రెండింటినీ తిరస్కరిస్తుంది. CP గురించి సమాజంలో ఉన్న అపోహలు తొలగించడానికే ఈ రెండు వాస్తవాలు టీచర్లు తెలుసుకోవాలి.
గుర్తుంచుకోండి: CP: వ్యాధి కాదు, అంటువ్యాధి కాదు, పెరిగే లోపం కాదు.
మస్తిష్క పక్షవాతంకు సంబంధించి క్రింది వానిలో సరియైనది
- (1)ఇది అంటువ్యాధి
- (2)పూజలు, మంత్రాల వల్ల తగ్గుతుంది
- (3)జీవితకాలంలో దానంతట అదే తగ్గిపోతుంది
- (4)ఇది ఒక స్థితి
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (4) ఇది ఒక స్థితి
మస్తిష్క పక్షవాతం (Cerebral Palsy) గురించి సరైన వాక్యం ఏది అని ప్రశ్న అడుగుతోంది. సమాజంలో ఉన్న అపోహలను గుర్తించగలరా అని ఇది పరీక్షిస్తుంది.
పుట్టుకకు ముందు, పుట్టేటప్పుడు లేదా చిన్న వయసులో ఎదుగుతున్న మెదడు దెబ్బతినడం వల్ల సెరిబ్రల్ పాల్సీ వస్తుంది. ఇది కదలిక, భంగిమ, కండరాల నియంత్రణపై ప్రభావం చూపే శాశ్వతమైన, పెరగని (Non-progressive) స్థితి (Condition); రోగం (Disease) కాదు. Physiotherapy, ఇతర Therapy లతో పిల్లల సామర్థ్యాలను మెరుగుపరచవచ్చు. కాబట్టి జవాబు ఆప్షన్ (4) ఇది ఒక స్థితి.
ఇది ఒకరి నుంచి మరొకరికి వ్యాపించదు, కాబట్టి అంటువ్యాధి (1) అనడం తప్పు. పూజలు, మంత్రాలతో (2) తగ్గుతుందనేది మూఢనమ్మకం. మెదడులో జరిగిన నష్టం శాశ్వతం, కాబట్టి దానంతట అదే తగ్గిపోతుంది (3) అనడం కూడా తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: CP: అంటువ్యాధి కాదు, రోగం కాదు; శాశ్వత స్థితి, Therapy తో మెరుగుదల.
CP కోసం పనిచేసే సంస్థ
- IICP (ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సెరిబ్రల్ పాల్సీ) ప్రధాన కార్యాలయం కోల్కతా లో ఉంది. ఇది 1974లో మొదలై, 1999లో ఈ పేరు తీసుకుంది. CP ఉన్న వారి హక్కులు, సేవల కోసం పనిచేసే ప్రత్యేక వనరుల కేంద్రం ఇది.
ప్రీవియస్ పేపర్స్ బిట్స్ ఇప్పుడు చదివిన దానిపై పరీక్షల్లో వచ్చిన ప్రశ్నలు
దీని ప్రధాన కార్యాలయం కోల్కత్తాలో కలదు
- (1)NIEPID
- (2)AIISH
- (3)IICP
- (4)NIEPVD
సమాధానం, వివరణ
సరైన సమాధానం: (3) IICP
ప్రధాన కార్యాలయం కోల్కతాలో ఉన్న సంస్థ ఏదో అడిగారు.
IICP అంటే Indian Institute of Cerebral Palsy. ఇది కోల్కతాలో ఉంది. సెరిబ్రల్ పాల్సీ, బహుళ వైకల్యాలు ఉన్న పిల్లలకు సేవలు, థెరపీ, స్పెషల్ ఎడ్యుకేషన్, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ అందిస్తుంది. కాబట్టి సరైన జవాబు ఆప్షన్ (3) IICP.
మిగతా సంస్థల స్థానాలు: NIEPID (బుద్ధిమాంద్యత జాతీయ సంస్థ) సికింద్రాబాద్లో, AIISH (All India Institute of Speech and Hearing) మైసూరులో, NIEPVD (దృష్టి లోపం జాతీయ సంస్థ) దెహ్రాదూన్లో ఉన్నాయి. కాబట్టి (1), (2), (4) తప్పు.
గుర్తుంచుకోండి: IICP కోల్కతా, NIEPID సికింద్రాబాద్, AIISH మైసూరు, NIEPVD దెహ్రాదూన్.
పరీక్ష కోణం: సెరిబ్రల్ = మెదడు, పాల్సీ = కండరాలపై నియంత్రణ లేకపోవడం. మొదట వర్ణించినది విలియం లిటిల్ (1862) - "లిటిల్స్ వ్యాధి". CP వ్యాధి కాదు, ఒక స్థితి; అంటువ్యాధి కాదు; వంశపారంపర్యం కాదు; మెదడు దెబ్బ పెరగదు (నాన్-ప్రోగ్రెసివ్). వ్యాప్తి 1000 కి 2. RPwD చట్టం 2016 లో చలన వైకల్యం కింద. IICP - కోల్కతా.
మెమొరీ కోడ్: "మె-కం, లి-62" - మెదడు దెబ్బ + కండర నియంత్రణ లోపం = CP; లిటిల్ - 1862. CP కి మూడు **"కా"**లు: వ్యాధి కాదు, అంటువ్యాధి కాదు, వంశపారంపర్యం కాదు.